장음표시 사용
231쪽
INTERPRETATIO. a33 tum patrem Pisonum,ultimo verὁ se eonstItuat emeda
torem. Novumqueprematur in annum membranis intus
positu Illius operis aeditio scilicet, ut postea restigerato inuentionis amore,tanquam lectores posiimus perpendere diligentius repetitum.Vnde supra,
,. Vos O pompiliussanguis earmen reprehendite,quia non ,, MMIta dies, multa litura coercuit atque ,, Perfectum decies non eastigauit ad unguem. Non ueprematur in annum membrauis intus positi, Peifectum esse novenarium numeru veteres existima
uerunt: cum ab impari primo quadratus & impariter impar in tres triadas distribuatur,quarum item quaelibee in tres diuidatur unitates. Atque ideo a veteribus P multitudine qualibet positus est, ut apud Homerum Eusta Athius annotauit in nouem praeconibus,& in nouem bellatoribus Hectori obiectis. Atque ideo hoc in loco H ratius veterum de nouennario rationem secutus, posuit eum pro quolibet numero.Sunt qui decimum legunt &interpretantur, quod maxime probatur, quia scilicet, persectissimum omnium numerorum de plenum exis stimat denarium numerum Aristoteles , quem de frequentissime usurpat Horatius pro quolibet numero ut supra, is presecti. deries non eastigauisad unguem. Et paulo post.
M Decies repetita piarebit. Memtranis intus positis) In membranis etenim veteres scriptitabant. Vnde in secundo sermonum,
,, Me rarὸ scribis,ut toto non quater anno,, Membranam quaeras.
Delare lienis quod uou edideris Ratio quare minime sit poematum aeditio praecipitanda, sed ad n um etiam usque annum differenda,quia illud, inquit,delere licebit, quod mon edideris,ut etiam supra faciendum tacite praecepit, cum dixit: is Woso Pompilius sanguli earmen reprehendite,quod non
,, Multa dies, multa litura eoercuit,atque
232쪽
DE ARTE POETICA Vnde supra Romanos poetas arguit, quod minime in suis com positionibus adhibeant limae laborem & morar& in Epistolis, quod in scriptis turpem putet,metuantq; lituram. Nescit mox misa reuerti Vnde ad librum suu in ultima epistola primi libri in quit, is Non erit emisso reditus tibi,quid miser egi, si uid molui 3dices ubi quis te leserit. Quare irrevocabile alibi verbum appellat,qudd posteaquam emissum sit,amplius reuocari minime positi.
Sylvestres homines sacer, interpresse; deo rarCaedibus, dictu foedo deterruit Orpheus, Dies' Ob hoc lenire tigres apictos leones:
Dictus . Amphion Thebanae coditor arcis Saxa mouere sono tesudinu inprece blada Ducere quo de etfuit haec pieria quo da, Publica priuatis secemere acra profanis, Co cubitu prohibere vago, dare iura maritis,
Oppida moliri,leges incidere ligno.
Sic honor nomen diuinis Patibus,atque
Carminib' enitis hos insignis Homer
Tτrraeusque mares animos in Martia bella Versibus exacuit . ductae per carmina sortes, Et ditae monstrata dia es, oe gratia regum Pieriis tentata modis, ludusque repertus,
Et longorum operum sinu,ne forte pudori Sit tibi musa brae solera, O, cantor Apollo.
Solent qui de aliqua arte precipiunt hoc potissimum di- Iigenter inquirere,an utilis scilicet ea ars videatur,cuius sint praecepta literis tradituri .Hoc Aristoteles libro pri-
233쪽
mo Rhetoricorum, hoc Cicero de Oratore ad inpratre, hoc Quintilian hoc Hermogenes, a qu stione no alienum esse iudicauerunt, ut utilitate proposita legentium animos excitarent ad eius cognitionem, excitatosque erigent ad distendum. Hos secutus Horatius, ctim supra de artis poeticae ratione diligenter tractauerit, his versibus breuiter enumerat quas illa attulerit vitae mortalium utilitates rvt primiim scilicet dispersos homines unum in locum congregarit,ut a fera agres sque vita ad hunc hu manum cultum ciuilEmque deduxerit, ut iam constitutis ciuitatibus,leges, iudicia, iura descripserit, ut illustriuvirorum res praeclare gestas celebrauerit, posteritatique commendauerit,ut heroicae viis officia demonstraueritivi homines pro salute communi ad bella suscipieda impulerit,ut defessos laboribus recrearit ac relaxarit, ut sui cultoribus amplisi imos fructus, hoe est, principum ®um amicitias & familiaritates reddiderit,ut ludos in
uenerit, ut res diuinas,quemadmodum oracula & sortes
protulerit, ut denique sui studiosis immortalitatem parauerit. SILesres homines In sylvis ferarum more degentes. Vnde in Odis, sylvas Orphea cantus dulcedine
secutas fuisse dicit, cum ait: is Unde voealem temere inseeura, , Orphea tua. Hoc est,homines in sylvis mor ferarum degentes. Sarar in Sanctus & inuiolabilis. sanctos enim poetas appellat Ennius, quorum nomen nulla unquam barbaria violauit. Quare & E Seneca sacer Orpbeus Calliope genus dicitur. Interproque deorum ) Propter vaticinia& auguria, quorum ex omnibus animalibus, praeterquaex auibus fuisse &inuentorem & peritissimum Plinius testatur. Seu & fortasse etiam verius propter artem poeticam , de cuius utilitate pertractat Horatius in hae parte . Nam ex Platonis bpinione & poetae sunt deorum interpretes,dum sunt furore correpti. Deus enim illi s mentem eripiens,ipsis tanquam ministris utitur, venos,qui audimus percipiamus non eos esse, qui in digna
234쪽
reserunt,cum suae mentis compotes minime sint, sed illa deum loqui,& per hos nobis illa inclamare. CaedibMO Quod attinet ad seritatem & immanitate. Appellat autem huiusmodi vitam victum foedum, quod
alter alterius caede manus pollueret. Sive victum toedii intellige,quod attinet ad reliqua,praeter caedem,vitia,ut rapinas, promiscuam libidinem,& iniquam in omni re consiletudinem. Deterruit) Proposita ante oculos iam actae vitae turpitudine & metu poenarum post mortem etiam apud inseros. Dictu.) Ob hac re,quod homines, tanqua belluas immanes ad ciuile & humanu vitae cultu deduxerit. Lenire tigres,rapidosque leones) Hoc est,eru delissimos & ferocissimos homines,no aliter quam leo nes & tigres. Nam eorum animi, qui se,datae a Deo mε-tis obliti,voluptatibus corporis dediderunt,earumque se quasi ministros praebuerunt , impulsuque libidinum v luptatibus obedientium deorum & hominum iura vi lauerunt, diuino rationis lumine penitus extincto,in te is terrimas belluas & immanissimos leones transformanis tur. Quare sapienter Virgilius no paucos vitiorum illecebris allectos,tanquam potentissimis herbis in feras a Circe conuersos significat,cum ait in septimo, o Hinc exa.diri gemitus,tra leonum Winela recusantum, sera sub nocte rudentum, H Setigerluesues,atque inpraesepibus ms,, Mire,ae forma magnorum Ῥlulare luporum, ,, T os hominum eoaeie dea saeua potentibus herbis., Induerat Circe in vultus iae terga ferarum.
Et Horatius libro primo Epistolarum de Vlysse,
M Drenum voces, O Circes pocula nosti,
is es με seumsectissultus cupidusque bibisset,
,, Sub domina meretrice fuisset turpis, excors: , , Vixisset eanis immundus. vel amica lutosus.
Quemadmodum igitur qui ab humanitate ad seritatem homines deuocant, in feras mutare: ita & qui a fera &immani vita ad ciuiliorem & humaniorem deducunt, vertere seras diculur in homines. Sed quia varia sunt via
235쪽
tiorum genera, ad belluarum rationem accommodata,
ideo qui crudelitati & immanititi se dediderut tigribus& leonibus: qui luxuriae & ebrietatibus, canibus &ssit bus:qui auaritiae, lupis: qui omni pene sensiu caretes stupidi & attoniti sunt,saxis comparantur. Quoniam vero dixit Orpheum a caedibus ad mansuetudinem homines deduxisse, ideo ait dictum lenire tigres, rapid6sque leones,cum caeterorum animalium caede vescantur. Rapidosique leones Velox enim animal leo existimatur. sed sunt qui legendum rabidos putent,quod perplacet, cam ad rem propositam magis quadret, quia dixerat cedibus. DEEM γ Ambion Thebanae rauditor areiso Ob hanc rem scilicet, quod & ille θluestribus hominibus unum in locum congregatis Thebarum moenia aedificare per- se asserit,ciuitatEmque constituere. Moueresaxa) Id est, homines omni pene sensu caretes,stolidos & saxis haud dissimiles equales erant Boeoti j.Non aute sine causa eos lapidibus comparauit antiquitas, vel quia dicendi arte penitus carebant,ut author est plato in Couiuio,quq vi uos homines distinguit a statuis. Vnde ait in Euthide-mo: quando igitur lapidem dicis,n6nne tacentem dicis Vel quia tardo &obtuso erant ingenio tui haec adagia ab iis sumpta demonsti ant,auris Boeotica,&sius Boeotica,quae in eos dicebantur, qui erant tardo & obtuso in in
,, Iudicium subtile videodis artibus illud
, , Ad libros G ad bae musarum dona moeares: ,, Boeotum in crasso iuram aere natum.
Quare elim Boeoti; stupido & tardo ingenio fuerint, ac penE omni sensu carentes:ideo Amphion,chm eos excitarit ad condenda Thebarum moenia sua eloquentia,dictus est saxa mouere sono.testudinis & prece blanda, id est, homines, tarditate tame ingeni, saxis haud dissimiles,ut & in odis,
o Mereuri. iam te Lellis magi ori Movit Amphion lapides caueudo.
236쪽
Hoc est,homines stoliditate & tarditate ingenij lapibus
admodu similes. De Boeotiorum crastiori ingenio praeter Horatium author est Plutarchus, qui scribit ab Attiocis notatos Boeotos tanquam brutos & stupidos, ac pingues udque propter edacitatem. Thebanae eonditor arcu Amphionem arcis Thebanae,non autem uniuersae urbis conditorem appellat: quia domos & interiora aedificia Cadmus aedificauit, vertim Amphion arce & moenibus circundedit. Sono te diuu Lyrae sono, a forma testudinis ita dicte. E t hoc quod attinet ad sonum,ad que carmina accomodabat Amphion. Et prece blanda) Qusdattinet ad carmina ipsa, quib' homines ad ciuilitate hortabatur. Dulci enim Sc blando cantu hominu voluntates alliciuntur. Fuit hae apientia quondam Quia dixit a poetis dispersos homines in sylvis more ferarum degε-tes unum in locum congregatos,& a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum ciuilemque deductos : nunc ostendit in his rebus antiquitus philosbphiam &sapietiam fuisse reposita:atque ideo cum vehementia inquit, haec huiusmodi in vita efficere, hoc est, publica priuatis secernere,facra profanis, concubitu prohibere vago,da in re iura maritis,oppida moliri, leges incidere ligno: haec fuit, inquam, apud veteres vera sapientia, haec fuit vera philosophia. Quae omnia primos poetas,ut Orpheum de Amphionem hominibus tradidisse,iacite significat.Ne que enim more feram degentes in sylvis a fera agresti vita deductos & iam mitigatos in hunc humanu cultum ciuit Smque,retinuissent, nisi legibus iura descripsissent, quibus sacra a profanis, publica a priuatis distinguerentur, priuataque inter singulos emiderentur: ut suo quis
contentus ab alienis animum & manus etiam temperaret, minimeque potentiores per vim ferarum more, reis liquorum bona,fortunas,liberos,vitam eriperent. Fuithri pioitia) Cum emphasi & quada asseveratione hae everba proferenda esse iudicamus, quasi dicat Horatius, Haec fuit vera sapientia , haec fuit vera philosophia, non quemadmodum hoc tempore existimamus. Sapieu a
237쪽
INTERPR E TATI Ophilosophia. Ita enim ante Pythagoram appellabatur.
Videtur autem tacite affirmare, poetas illis temporibus ,
vere philo Aphos habitos fuisse, cum primi homines a
fera de agresti vita,tanquam belluas immanes ad humanitatem deduxerint, deductis ciuitates constituerint,leges desicripserint, iura tradiderint,a mutuis caedibus poenae formidine absterruerint,in quibus rebus vera philosophia esset re posita. Philosophiae enim de sapientiae ex Platonis in Lyside sententia,poetae nobis sunt tanquam patres,ac duces, quoruui adminiculis philosophi etiam, atque ipse philosophorum pater Plato saepissime utitur. s uondam sui temporis homines tacite carpit, quod in rebus occultis & a natura ipsa inuolutis philosophiam& sapientiam reponerent,non autem in his ab Horatio enumeratis,ut veteres existimabant. Publica priuatis fereuere) Publica sitnt,ut ait Iustinianus Imperator libro secundo Institutionum,portus,ssumina,littora de caetera huiusmodi. Privata autem sunt, que singuli homines iure gentium & ciuili acquisiverunt. Saera profanu S acra sunt,quae deorum habentur, quae,e rite diis immortalibus consecrata sunt: veluti aedes sacrae , & munera quae diis offeruntur. Ecotrario autem quae minime sacra sunt.
vel religiose, profana esse intelliguntur, quasi porro anno & religione. Concubitu probibere vago) H oc est, leges connubiorum tradiderunt, ut ex his quae sequuntur se ipsum interpretatur, quibus promiscuam libidi-- nem coerceret. Appellat autem huiusmodi promiscuam libidinem vagum concubitum . Quia prius homines modo huc,modb illuc vagabantur sine propria muliere sibi eae legibus desiponsata. Dareiura maritis) Vt una,
hoc est, propria quisque contentus, Sc uno, hoc est,proprio pariter quaeque conteta, ab alienis uxoribus de maritis animum continerent, coercerόntque inter se eas cupiditates, quae ab his connubiorum legibus vetabantur, quarum poetae ipsi ex Horati j sententia authores fuere. Per illud autem verbum , maritis , tam Viros,
quam uxores intelligit, cum mariti & maritae pro viris
238쪽
2 o DE ARTE POETICA& uxoribus recte & usitate dicantur. Oppida moliri Maxima etenim laus oppidorum & urbium conditoriabus apud posteros redundabat. Vnde quam plurimi propter urbium a se conditarum memoriam hodie vivunt. quos vetustas in tenebris obruisset, nisi extarent huius. modi monumenta, quibus eorum memoria indies magis atque magis elucet. Oppida autem moliri dixit,non sellim quantum attinet ad aedificia extruenda, sed etiam ad coetus hominum cociliandos, coloniasque deduceniadasi quam rem fecisse Orpheum, atque Amphiona docuimus. Leges incidere ligno Quarum poetae primum latores fuere.cuius rei illud non dubium est argumentit, quod versibus perscriberetur. Vnde refert Suidas, Apollinem reperta lyra leges quasdam metrica ratione comis posivisse, ut voluntates hominum cantus dulcedine demulceret ad paredum legibus a se traditis. Quamobrem constat etiam Solonem illum leges a se Atheniensibus latas,quasi ex auspicato, versibus exorsum fuisse. Ligno Quernis tabulis, clim adhuc aeris usus esset incognitus, unde σανίδες appellabantur. Sic Hac ratione poetae publica a priuatis, a profanis sacra secernentes,concubitu meretricio homines vetates, iura maritis dantes, o pida molientes,leges serentes sibi diuinos honores co-
pararunt,poetarumque nomen immortalitati consecrarunt. Diuinis vatibus ) Diuino spiritu assiatis. Vnde diuinos poetas appellat Ennius,& Ouidius:
,, Arsacri vates, diuum eum vocamur, se Sunt etiam qui uos numem habere putent.
Et hoc quantum attinet ad poetas. Carminism)Qu-- tum attinet ad poemata, argumento quasi a coniunctis. Nam si poetis hae ratione honor attributus est, coniunctim sequitur, ut dc poematis attributus sit. post bos λ,signis Homeru/,Drte sique Quoniam ciuitates no si Iam esse,sed etiam legibus,non solam legibus, sed etiam
armis munitas esse oportet. Praestaret enim ,non esse
quam esse sine legibus,quia optime esse no possent. sine armis aute ad interitum,hoc est, ad pristinum statum, M
239쪽
INTERPRETATIO. 2 rnon esse,redirent. Eta igitur, & optime esse, & contra externos hostium impetus, si quando inciderit, sine periculo esse necesse est, ut ibi non solum homines commorentur, sed optime & tuto etiam commorentur. Quamobrem cum dixerit a poetis oppida &urbes conditas, conditis leges perscriptas, quibus intestinae seditiones propellerentur:his versibus breuiter ostendit, ab iisdem poetis ad defendendas ab externo hostium impetu Iiominibus spiritus additos ad perseredos omnes cruciatus
corporis,omnia pericula mortis, coseruandae communis societatis causa.)In recensendis autem utilitatibus, quas poetae vitae mortalium attulere, admirabili ordine usius est,unumquodque ita enumerans, ut necessarium videabatur. Prim limen ima fera agrestique vita homines eis rant ad cultum ciuilem deducendi: inde omnia inter eos diuidenda,ne aliena potetiores per vi in pro libidine occuparent, tum oppida molienda tum leges tradendae, tu ferro armanda ciuitas ad propulsendos eorum impetus, . qui illius quietem & tranquillitate interturbaret. Quod Homerum, atqueTyrteum fecisse commemorat,cum v- terque eos qui fortiter pro patria pugnates occubuerue summis laudibus ferens, vehementer hominum animos
ad bella pro patria & libenter sescipienda,& fortiter gereda etia & sustinenda concitauerit,suisque carminibus, e quasi adiectis facibus, inflammarit. Quem ordinem partim ex Platonis dialogo,qui Protagoras inscribitur, ubi de hominis origine,& institutione sapientissim Edisputatur, partim ipse excogitasse videri potest. Post bos insignis Homerus , Tarteusque Recte dicit post Orpheum,
atque Amphiona ,Homerum, Tyrteumque homines ad bella excitasse. Nam ita etiam oportebat,ut post constitutas ciuitates, post leges constitutissiuitatibus traditas, essent& qui adeon seruandas ab externorum populoruiniuriis maxime vellent. Quare illam dictionem, post, & ad temporis,& ad rerum etiam ordinem referimus. Insignis Homeriu Qui sertissimorum hominia in bello propatria animi magnitudinem commendans,legentes.
240쪽
2 2 DE ARTE POETICA laudum & gloriae stimulis exagitatos reddit alacriores
ad perferendos omnes cruciatus corporis, omnia pericula mortis. Tarta AM Hinc Plato libro primo de Legibus & diuinu, & sapientem,& bonum nominat, cuius etiam haec carmina refert ab hac re minime alienar, , Non si opibu superet mustos, O plurimast
ri Possideat boua, vir mibi nomiue divus abibit, M Tractandu quisquis non est accommodus armis. Et haec etiam, is suisquis non a sit eaedem spectare eruentam,ri maurum eoram manium lacessere Martem
is Uespicio. Loquitur autem his versibus Tyrtaeus, ut Plato colligit, non de intestinis caedibus & seditionibus, sed de altero belloru genere, quo aduersius alienigenas utimur, quod externu appellauit idem Plato,cam duo belloru genera rectieret. Mares animos Non molles & effoeminatos, quos omnia solent deterrere, sed eoru qui mariu appeulatione digni sunt. Eade trafatione in primo Epistolarum ares Curios & Camillos nominat. Io Martia bella Hoc est, in externa cotra alienigenas, in quib' bellicosi
homines quotidie versantur. Wremus exacuit) Quia v- terque summis laudibus eos extulit, qui in bello excel-Iuerui. Exaeuit Tanqua ad cotem eoru animos acuit: eadem transsatione M. Tullius iracundiam cotem fortitudinis dixit.&ante Tullium Aristoteles. Dictae per earmi Iones Propositam rem adhuc prosequens reliquas utilitates enumerat a poetis hominibus allatas. Ait autesortes etia per carmina dictas fuisse. Versibus enim oracula reddita,minime dubium est. Na constat & Apolline semper hexametris versibus oracula petetibus respodisse. Vnde & illud apud Plutarchu in vitaThesei fertur:
,, Neve prius vir magne pedem,qui prominet utriis Sol as,oclopidum, quam magnam aeresseris urbem.
His accedunt & carinina Sybillina, & non pauca alia huiusinodi, quae consultὰ praetermittimus, ne in re perspicua longiores esse videamur. Et mita manserata vi