Illustrissimi archiepiscopi Cameracensis epistola, qua ad secundam illustrissimi S. Pontii episcopi epistolam respondet. Ex gallicâ linguâ in latinam conversa

101쪽

ail unum. quidpἰam minimὸ populare P longe ab in-ialligentia vulgi sensuque disjunctum, quodque vel in ipsa Calvini secta adeὲ putatur esse momenti nullius , ut ex Calpinianis Ministris plurimi facti sint Sociniani. An vero , Prael ut Illustrissime , tibi videtur

parum omnino referre , ut gratia necessitatem afferre credatur, modo non credatur cogere V Olunis '

tales 3 Videturne tibi pertimescendum , ne incidat in Socini vesaniam . quisquis non agnoverit delectationem inde elinabilem atque insuperabilem , cui resistere aut consentire non reliκ quatur

in liberi albitrii potestate , quae denique sit triste si stibilis , hoc est , afferens agendi necessitatem y 3. Et illud subjungis de haereticis Protestantibus. Alii vero , inquis , postquam adperierunt eruditos homines , qui in Theologia Polemica cum laude νιrsati sunt, de epicaci gratia doctrinam amplectis. Augustini σ S. Ploma , oppositam Pelagianimo, ei qui dicitur Molini o . disce erunt ab ea ra'

tione Religionem nostram in inridium adducendi , alque eo se conjeceruns, ut adνersius Sacrameta nostra

disputarent. Nihil est, Praesul Illustrissime, tam expeditum ac facile, quam hoc pacto , nulloque probandi labore suscepto, id sumere confidenter. se doctrinam S. Augustini ac S. Thoma defendere. Id homines e secta numquam non habent in ore Nihil tam assidue praedicant. quam se utriusquahujus sancti Doctoris esse discipulos. Atque hac eadem ratione Protestantes haeretici, se in gratia Christi explicanda, totius doctrinae suae senem a

102쪽

Augustino mutuatos elle, gloriantur. Sed qui si illud , quod homines e secta volunt intelligi.itti S. Augustini doctrinam appellantῖ Intellimi nimirum illius doctrinae ieritiin, qua nullaia gratia interior post Adami lapsum agnoicitur ,

aeter desectationem praevenien rem atque indeli . ratam , eamque minime positam in arbitrii

aeri potestate ; tum quia indeclinabilis est atque superabilis , hoc est , ittes stibilis & asserens cessitatem ; tum quia prorsus necesse est , ut eam luntas sequatur . ubi semel est in nobis poten-br. Sed quid est illud quod homines e sectat Ilunt intelligi, cum jactant suam esse S. Thoae doctrinam' Si intelligunt illam doctrinae se-'m . quam Religiosi viri ex S. Dominici ia. ilia propugnant, s ea paulo diligentius confe-tur cum eorum doctrina, qui se S. Augustiniscipulos appellari volunt , incredibile dictut , quam manifestum sit systematis utriuia te discrimen. Id vel ex P P. Dominicanis sci itare. Consule libros Alvaris ac Lemo sit, quiis disputandi partes in Congregationibus de

ιxiliis traditae sunt. Nusquam in iis reneries deinctationem illam indeclinabilem atque insupera. lem , quam post Adami lapsum omnino ne lle est ut voluntas sequatur. Verbo dicam , haecio systemata , quae homines e secta miscere inisi se & confundere moliuntur, ut scilicet partes as illa veluti accessione& coagmentarione am- ificent, comperies tam manifeste esse contraria consistere unum cum altero plane non possit.

103쪽

Iam vero, Praesul Illustrissime, quo tandem iure statuis . eruditos bominea, qui in Theologia Polemica cum laude versali sunt, amplecti doctrinam illam, quae Protestant:bus haereticis probMur Nulline ubi videntur eruditi , praeter illos e secta Theologos , qui quia S. Augustini & S. Thomae

mentem non sunt allecuti, sibi videntur apud san- .chos Doctores videre delectationem illam, quae afferat necessitatem , cujus delectationis apud ipsos sanctos Doctores vestigium omnino nulIum unquam fuit 3 Praeterea, pace enim hoc dicam tua is quid est quod id tibi tribuis atque arrogas, ut abia que ullo argumento, ab eorum partibus stare facias S. Augustinum & S. Thomam, in Pelagian nam vero classem reseras eos, quos tibi lubet vocare Molinista3 , hoc est , eos omnes, quibus nou placet illa victrix & necessitatem asserens deIm

alio Z Denique illudne qnquam probare velles quod omnes Praesules ii dei Catholicae amantes ac studiosi debent exhorrescere, atque adeo quod tu profecto non poteris non exhorrescere, ubi semel illud diligenter absque ulla praejudicata opinione cognoveris, atque in eo discutiendo eam qua& ingenii vim & pietatem adhibueris Eillud est nimirum, Theologos Protestantes, quatam diu & tam acriter de hoc liberi arbitrii dogmate & bonorum operum merito adversus Ecclesiam coutenderant, obmutuisse illico & de iis rebus agere desiisse, statim atque eruditi illi i PρIemica Theologia magistri dele Aationem suam indeclinabilem atque insuperabilem attulerunt.

104쪽

quidem mirati non possum , disputandi ratio-

ab iis fuisse mutatam. Necesse prorsus erat, Ecclesia Catholica proximis duobus faeculis initum atque invidiam haereticorum incurrerer, qua pise quae feriret anathemate illam , quam ipsi defen .ebant sententiam de gratia irresistibili seu necessi. item asserente. In illius odii atque invidia partemon minus venere Patres Dominicani , quam miles alii ex Theologis Catholicis. Nam ut mittamus disputationem mere Philolophicam de ibordinatione causae secundae ad primam & de-endentia , illud certe semper summo studio. de amma cum sua laude tenuerunt , nullam prorsus iIe gratiam , sub qua voluntas non sit immunis , ea omni determinatione, quae asserat necessita-em. Protestantes vero non poterant quidem non:grὸ ferre, quod anathemate perculsus sit ab Eclesia , qaisquis digerit inruin hominis arbitrium a

ei gratia motum o excitatum non pulse dis est ire sielit , sive excitanti gratiae negare assensum. Sed ostquam ii , qui reJatasenii, oratione ac nomine. Augustini discipuli sunt, hoc anathema Concilii luserunt, statueruntque suam illam delectationemi declinabilem atque insuperabilem , quae nono sita sit in albitrii liberi potestate, quaeque ipsast,quam Synodus Dordracena gratiam irresisti biem appellat, facere non potuerunt Protestantes . t in ea tanti momenti controversia manus non ingerent, & cum iis conspirarent. Quid mirum pdihil est tam idoneum ad sedandos oc placandos aereticos, quam ipsis largiri & condonare ea quin

105쪽

postulant omnia , atque societatem eum ipG inite ad anathemata Ecclesiae verborum captio Mibus eludenda. Id qui facit, non eos ad unitatem fidei revocat, imo solvit fidei unitatem, ut ad eorum se communionem adjungat. Enimvero si statuit illa delectatio, cui necesse sit voluntatem obsequi,

nihil potest superesse , de quo Ecclesia Iuper ea

quidem re justeae legitime cum Calvino contenderit. Tum vero fatendum est , eum nullo prorsus jure fuisse ab Ecclesia damnatum , si quidem est manifestum , totam ipsius ea de re doctrinam illo capite contineri. quod velit delectationem gratiae praevenientem, esse libero arbitrio indeclinabilem atque insuperabilem, itae ut ei voluntatem obsequi necesse sit. Quamlibet algure ae subtiliter homines e secta disputent , suumque dogma tempe-

rare ae mitigare conentur, nunquam altequentur

ut possint intelligi, dum eam Augustinianorum ,

ut ipsi vocari amant, delectationem, quam necesse sit ut voliintas laquatur, secernere ac distinguerenitentur a grati1 Calvini irresistibili seu necessitatatem asserente. Discrimen omne in eo positum est . quod Calvinus, quippe liberior atque audacior. rem quamque ingenue & sto appet lavit nomine Eereo iam Vero rationem Protestantes ad Ecclesiam revocandi , Ecclesiam ipsam vocare in partes Proia estantium, adversus liberum arbitrium & bonorum onerum meri ra i illum igitur fructum atque exi-

ζm habuit labor hominum illorum eruditorum, qui in Theologia Polemica cum laude versati sunt. Imo Millud non obscure significas , aute illud tempus ,

106쪽

quo recentiores illi Theologi delectationem indeclinabilem atque insuperabilem invexerunt, Religionem nostrum adductam fulse in odium atque inis νidiam . sed postquam illa delectatio explieata est atque exposita, minus & minus jam invidiae atque odii perferre coepi Te . ita ut haeretici, po it - , quam ab eruditis illis Theologis Polemica magistris impetrassent, quaecumque in illo gratiae necessitatem afferentis negotio postulaverant, quaeque de buerant vel a primis disputationum initiis imp trare , eὸ se conjecerint, tit adversus Sacramenta nostra disputarent. Q rid ergo dicetur ille Religio- .nem nostram adducere in odium , qui dixerit hominis voluntatem es se liberam sub gratia , ad resistendum Spiritui sancto, efficiendumque ut homo in vacuum gratiam Dei receperit QMd ergo erit odiosa Resigio, si quis affirmet , necessario

non fieri, ut voluntas nostra sequatur delectationem praevenientem, non esse praecepta Dei impossibilia plerisque hominibus etiam justis . &Chi istum ideo esse mortuum, ut salutem ope suae gratiae possibilem hominibus omnibus faceret Probrosam vero reconciliationem, quam Ecclesia redimeret suae doctrinae veteris eiurationei funestam pacem, quam Eccles a deprecatur detestaturque, cuius nimirum eonditiones eo pertinerent, M paulum immutatis vocibus ac mitigatis , implum Calvinianorum dogma palmam obtinereti Accusas, Praesul Illustrissime, quos ex singulis Epistolae meae partibus appareat , me t iis ορ inionibus Pr udustis abreptam esse qua parum dignat PN, ΤΦ. . G I

107쪽

snt eo Prasale oc. Et illud subjungis , debuisse me

cavere diligentius ab istis imperiti vulgi erroribus. Ego vero quid maxime verum sit , non nisi cum M simplicibus ac parvulis invenire cupio. Credo id quod S. Augustinus docuit , Antistites debere in furatis locis eamdern popularem liberi arbitrii notionem cantare, quam pastores cantant in montibus; quia scilicet nobis illa pe=itutis ipsius liberalitate donata est. Atque inde conlequi mihi videtur , omisnem libertatis notionem atque ideam , positam in recondita quadam Scholae subtilitate, quam plebs fidelis alsequi non potest, non esse eam ,quam S. Rugustinus secutus est.Cum eodem sancto Doctore respondebo : ' Compescite vos ; fateor dogma nostram esse populare , quia populus ejus sumus, qui propterea est appellatus I asus, quia sal νum facit

popalum suum a peccatis eorum. Denique dolore me conficit id quod sequitur. Quinque propositiones, inquis , conflant vocibus ambiguis, qua in sententias maxime disserentes, at θ ο etiam oppositas possunt accipi. Significas facerere libenter ut sie loquaris , quia ista oratio accommodata est ad minuendam culpam , si qua tamen eg uip , eorum , qui propositiones ilIas in Ian senii libro perspicue non vident. Addis . non sine singulari quadam animi contentione posse accurate distingui varios se ut, quos Pelagiani ct Semipelagiani , quos Tho mist a s Augustiniani , quos Moli us a tribuunt si eth lis vocibus , quibus constant quinque propositi. - inos. Quis non jure miretur sedulitatem istam tuam in elevando atque etiam plane diluendo sectae cri-I Q p - ι. a. ni t 7s

108쪽

minet Si vera sunt ista , restat illuci etiam, ut it certum dicatur esse, quis sit nativus quinque pro positionum sensus; neque jam licebit cum Ecclesia profiteri , sensum earum haereticum eum esse, qui est obvius, quem ipsam et verba pra se ferunt. Si voces singulae, quibus constant propolitiones , in sententias maximὲ disserentes atque eι iam oppositas possunt accipi, si vel Catholici de illis sen- ιι nuis oppositis inter se pugnant, quid est magis ambiguum, quid magis incertum , quid minas

evidens , quam illorum quinque textuum haereticitas a Jam si neque Ecclesia ullam habeat in- fallibilitatem sibi promissam in textibus dijudicandis, neque horum separatim quinque textuum haereticitas ullo pacto sit ovidens ac manifesta , dici nulla ratione potest , Ecclesiam in illa haereticitate decernenda ullam habui illa infallibilitatem aut promissam aut naturalem. Quare quinque illorum breviorum textuum damnatiosius te audimus .

nihil est aliud praeter edictum quoddam ad disciplinam pertinens, eamque certis locis ac temporibus circumscriptam , quemadmodum & damnatio

libri Jansentani, qui est textus longior , retractari facile poterit ac revocari. Epistolam tuam his verbis concludis. Non mitto ad te ea qua exscripsi ex disertationibus 1ansienianis cenium o amplius de vocibus iis, quibus propositionea quihque constant. Timui enimvero, ne hac scripta inciderent in manus cujuspiam , de cujus erga me benevolentia minus οὐ derem , quam de tua con do, quique illis in meum aliquod damnam abuteretur. Et vero, Praeial t f -- ξον.

109쪽

Illii strissime, homines sane minus erga te ben volt quam ego sum , Epistolam tuam ediderunt, ac publicae luci commiserunt. Di IIertationes illae de vocibus iis , quibus propositiones quinque confiant,

eo tendunt , ut illae propositiones maxime ambiguae & maxime incetiae cile credantur. Iam si illae propositiones ambiguae sunt atque incertae, consequitur haereticitarem qui nuue propositionum esse

Problema quoddam & quaestionem ancipitem, de qlia Ecclesia sic decernit, ut neque in fallibilitatem in ea dijudicanda, neque evidentiam babeat. XVII. SuprREset , Praesul illustrissime, ut exponam tibi, quid voluntas erga te mea fecerit ut praesertini dolerem in ea loquendi ratione quam adhibes,

dum de Jan senii libro , de formula , de postrem,

sanctae Sed is Constitutione verba facis. ε . Statuis lan senii librum este aliud quoddam problematis & quaestionis a biguae genus.' Vis minuaere culpam, si qua tamen est culpa eorum,qur proposit riones illas in tib O Jansenti non vident. Ad eii

Vero culpam minuendam atque elevandam , assis

mas, illius libri doctrin/m neque tam esse facilem ad xplicandum, neque tam perniciosam, quam mihi Videtur esse; eos denique, qui eam senam ac puram Brbitrantur, non esse tam mala fide , quam existi' mare videor. Assirmas utramque par rem pio sua quamque sententia so. aut 6o. textus offerre, alios, ut quidem volunt, aliis clariores , qkibus sciatur rρρρ=tiones eo libro contineri , vel non contineri.

110쪽

dimus . Eccleua pugnat adversus No Vatores, quos pro suo lure, & quidem necessitate cogente, jam . ab annis sexaginta quavis ratione tendit adigere, ut credant haereticitatem textus cuiusdam adver- us fidem pestilentis: non sunt nisi duae cauis, duae partes adversae, qua Ium utraque suam probabilitatem habeat. a. Illud vero addis r ' Dum in Sorbonicis dibus commorarer, hoc libro perlecto , lic mihi vi

sum est , facile fori posse, ut prout quisque esset

assectus animo , ac praredi alis opinionibus tribueret , vel quinque propositiones in eo libro, velonistentiam plane contrariam inveniret. Ea re ductus ego tuis conscientia faciendam mihi esse credidi, ut sormula subscriberem : sic enim mihi tum persuadebam , in tanta rei obscuritate obsequendum esse A autoritati. annus elapsus est, ct amplius eo ex quo re-cρgnori ea, qua per aη nos amplius s. sic dimiseram , ut de iis ne cogitarem quidem. Atqui in ed dem jam maneo sententia. Ad ista patere me, Prae sul Illustrissime , tu pauca quaedam animadvertam. t Aperte contestaris , videri tibi Jan laniani libri sensum in magna obscuritate versari. Assirmasso. aut 6 o. text*s afferri, quibus ostendatur systemata vel maxime inter se pugnantia eo libro contineri.

Tibi visum est facile feri posse , ut quis vel quin

que propositiones in eo libro, νel sententiam plano contrariam inveniret. Nihil sane tam longe abest ab

4 evidentia, quam obscuritas illa , qua mentes incer-

tae in praejudicia diversa propelluntur. Quid quod 'illud de teipse confiteris, post accuratam disse