장음표시 사용
111쪽
eognoui seruiuit mihi: i auditu auris obediuitmihi.
Scribatur hec in generati5e altera: oc populus Q creahitur laudabit dominum. Notum fecit dominus salatare suum: ante conspectum gentium reuelauit iustitiam suam. Dabo tibi gentes hereditatem tuam institerunt reges terre: bc principes conuenerunt in unil adstuersus dominu: M aduersus christu eius. Fiat mensa eorum eoram ipsis in laqueum: Sc in retributionem: es in scandalum. Obscurentur oculi eorum: ne uis θdeant: bc dorsum eo*semper incurua. Effunde super eos iram tuam: furor ire tue prehendat eas. Fiat nahitatio eorum uestria: M in habitaculis eos non sitet Qui nabitet:quoniam que tu misisti persecuti sunt: Miuper dolorem uulnes eo' addiderunt. Appone ini θquitatem super iniquitate eos: Sc non intrent in iussilia tua. Deleantur de libro uiuentiu: 8c cuiustis non scribantur. Ego sum pauper: ta dolens:salus tua destus suscepit me. Non erat pauper dauid rex: sed messistas ex eo pauper nasciturus. De luda proditore sic predixit david. Qui manducat mecum panem: leuabit mira me calcaneum suu . De iudeis itersi. Sic odio habuerunt me gratis:de quibus paulus apostolus sic vaticinatus est. implebunt peccata stra sempcr:preuenit
enim ira dei super illos usq; in finem. Sic ergo predi xit sempiternam iudeo : dc pertiaciam: ta missicor' am. At cum pretermisimus quod hieremias de christ ni uendtione a iuda faeta: Sc pretio: M agri emptioφθne: quemadmodum in euangelio traditur:apereepredixit. Inquit enim. Et acceperunt triginta argeteoset
precia appreciati: quod appretiaverut a filiis is ael: ta dederunt eos in agrum figuli: sicut constituit mihi dominus. Adiungit matheqs agrum illum christi
112쪽
eio empist etia temporibus suis saguinis agria oeno minari. De resurrectioe chriae dauid sic inquit.Caro
mea requiescet in spe:quoniam non derelinques animam mea in inferno:nec dabis sanctu tuu uidere cor , ruptionem:quia scilicet christus non putruit. Rursus Domine eduxisti ab inferno animam mea:ego dormiui: dc soporatus sum: fc resurrexi:qa diis sui it me. Resurrexi Sc adhuc tecum sum. David cons intit. Osee. Sanabit nos post biduu:die tertia resurgem' uel sic:uenite reuertamur ad devi quia ipe cepit:&: salvabit nos percutiet Sc curabit nos. Visitabit nos post duos dies:die tertia suscitabit nos. 8c ueniemus in G pectu eius. Rursus. Absorpta est mors in uictoriam ubi est mors uictoria tua rubi est mors sumulus tuuse scilicet quia per resurrectione christi designatur etias nostri corporis resurrectio. Sicut enim in uno ada omnes deliquim': 6 mortui sumus:sic in uno christo omnes purgamur:ati resurgimus:sed de hoc pauν aposolus subtiliter ati diuine. Tionas aut prophetaecur exceptus est uaslli piscis uestrae: bc die tertio redditus luci uiuensmisi ut resurre setione christi significaret. 'Gesta siqdem ueteris testa/menti non minusq uerba figure sunt noui. Nouu sipope non aliter ueteris finis euil adumbrationis cuiuis dam coloratio absolutar 8 perseeta pictura: ideoqῖς nouum testamentum multo prestantius est q uetus p Dauid ascensionem diti ita cecinit. Ascendet depiniubilatione: tauris in uoce iube. Psallite domino: quι ascendit super celum celi ad orientem. Ascendisti l alsetum:captiua duxisti captiuitatem: adisti dona hominibus.Saneti quoq; spus missionem ita canit.Emitotes spiritu tudita creabiatur: et renovabis facie terre.
113쪽
TIoel. Et erit post hec. Effundam despsi meo super
omnem carnem: M pphetabunt filii ueliti: Sc fitie uestre. Seniores uestri somniabunt somnia:iuuenes uestri stri uisa uid ebul: eg qdem in seruos meos: M ancillas meastin diebus illis effunda de spu meo.'ost ascen/sione christi no solum apostoli: sed Sc alii a plurimi ti
T Isaias. In aliis linguis: sc in siis labiis loquar po
puIo huic:sed neoe sic exaudiet me dicit domin'. At ita quis apostoli ante rudes: accepto spsislaneti munere:aiuina mysteria subito uanis linguis effunde/rent:non tamen iudet omnes crediderunt.
Ezechiel Spiritum mesi dabo in uisceribusue s. nt alibi de baptismo sic. Effunda super uos aqua madam: Sc mundabimini ab Oibus inqnamentis uestris re ab uniuersis idolis uelaus mddabo vos. Iudeoru doctores ubi libril eorum detona interpretantur ubi exponunt talmul: nouas scilicet eoia chlitutiore posticium faetas: adducunt prophetia n mori ut prohent q1 tepore messie no modo iudes: sed etia geres qlibet alasione quadam aque sordes diluet peccato . Isaias in cantico sic. Haurietis aquam in ῖaudio de fontibus saluatoris: Sc dicetis in ira die: cofitemini drao:et ivocate nome eius saluatoris:idest ictu messieriesus enim filius significat saluatorem: cofitemini dominorquia scilicet unius dei cultus adducitur per christum cessantibus idolis.Subiugit paulomst apestolorum predicationem apud gentes hoc pacto. Catate domio:quoniam magnifice fecit:anndetate hoe in uniuersa terra Quonia uero christus nascis i iudea subluxit.exulta: Sc lauda habitatio syon: quia mastgnus
114쪽
David Opheta multa re manifesta de christo traelat i psalmo saxo:tertiordecioquinto:vigesimo prio multisq; aliis.Sed missio apostolorum in Iongiquas
nationes per illud ostenditur: in omnem terram exi uit sonus eorum: Sc in fines orbis terre uerba eos.
U Isaias de messa: ac de missioe apostoloru sic. Qualpeciosi pedes evagelizantiu pacem: euangelizatium hoa. Amietides quoq*apostolossi ita presesit:& pregustauit. Propter te mortificamur tota die:existima' ti sumus sicut oves occisionis Origenes in tertio commetanorsi genesis sic inut. T homas sicut nobis tra' ditum est: sortitus e parmos:matheus ethiopi :bartholomeus india citeriorem randreas scithiam: ioan/nes asiam :petrus pontu:galatia:bithiniam:capadociam:ceterasqῖ confines prouincias iudeis duntaxat predicans circuisse deprenditur: ta ad ultimum romecdmoratus est: ubi et crucifixus est deorsum capite demerso:qcripse ita fieri precatus est: ne exequari do/mino uideretur. De paulo aute quid dicam: qui ab terusale usq; ad illiticu repleuit evagelisi xpi: Sc ad ultitimum subnerone martyrium duxit. Hec origenes. Thadeus quoq3 unus ex.Ixx.christi discipulis ultra euphratem protectus: fc in edissena urbe predicans euangelium totum regnum regis abagari conuertit ad christum:ipsumq*abagarum a morbo quodam incurabili mirabiliter liberauit. Sicent; sore christus per epistolam abagaro ante promiserat: cum ab ipso per epistolam rogatus fuiskt: ut ad eum curandsi proficisceret . Eusebius hec in publicis historiis edissene ciuitatis:in qua regnauerat abagarus synorum liust
115쪽
Solutides dubitationa circa praetias. Cap.xxviis. xponeda sunt ad presens quedam prophetarum uerba:que no satis intellecta occasionem pertinacibus: hebetibusque iudeis prehent:utiesum fuisse messiam: idest chnlium
7 Isaias. Erit in nouissimis diebus: idest ultimis plophetarum temporibus exin fine regni: sacerdotiiqΣ iudaici:non enim in nouissimis diebus mundi:ut quidam somniat christum primo uult esse uenturu: aliost quin serme inutilismel salte3 ad breue utilis foret ei instruetio: sed in nouissimis diebus prophetarum :sacerdotii: regni iudaici. Tria hec subiesu nazareno cessauerunt: Sc ieauitur: mons domus domini in uertice montium. Ob hoc qdam iudet delirat dicentesrin aduentu messe deus transieret montem labore montem synai:montem carmeli usi ierusalem. Ae suser horum uerticem montem syon imponet: hebetes Omuculi incorporalis dei incorporalia opa semper ad corpora trahunt. At uero multo rectius isaia; hae exponit rabbisalomonaudeus dices:monte; syo no altitudine loci: sed miraculorum magnitudie ceteros
mores superaturum. Iesus autem noster in eo monte illuminauit cecum natum:curauit paraliticum: multat alia illic miracula secit: denigibi spiritum lan elum e celo discipulis os infudit. Post nec 1equunt:
Δί fluent ad eum omnes geres:idest ex olbus retibus multirdicunt similiter omne animal in noe arca iuisse idest ex omniatalium genere aliqua. Non leuabit gescontra gente gladium: nec exercebuntur ultra ad pie lium. Dictio nec ultra significat no sempiternam madi pacemised uniuersalem:N diuturnam:fuit aut tanta
116쪽
tista tela tempore pax quemadmodum alias diri/mus:ut maro tunc clausas esse portas belli cecinerite habet hebrei in qrto regu libro. Non uenerui ultra latrones syrte in terram iliael verumtame post illud te pus traditur syrios stequenter terram istaei inuassie Vltra ergo significat uim ad certum tempus. Eusebius autem tradit postiesum usqῖ ad sua: idest constantini tempora non contigisse tot regnorum euersiones
cladest populorum:quot ante contigerant. Item isaias idem alibi de tempore messie ait, Habitabit Iupus cum agno: oc pardus cuῖ hedo accubabit. Quamuis Heazarus potisex aristobolus Q ante christum:auhι Io post christum iudeorum interpretum sapientissi sacras litteras propter mysticum sensum per allegoria
exponendas esse censuerint:idi etiam ipsit tentaverit tamen puerilia multorum iudeorsi ingenia talem Oiβno: regnante messia:auream etatem expectant quale Poetarum uerba colores I depingunt. Satis autem uiuete iesu fulsit in animis horum n5 ptinacisi aurea ueritas: tranquillitas mentis: ta fiuctus etemus:ati post illum ob eius opera: fc doctrinam: qui qui niuult aurea etate potitur:eterna pax hominib'cu deo per iesum conciliata est : quaniletia multos annos: lupus idest potentior princeps: uel populus agnum et idest debiliorem principem: aut populum non deuorauit. Erant ante iesum petiles:et iudet in Oibus Oino inter se discordes:post ilium multi ex iudeis pluri lex gentilibus sub illius doctrina concordes moribus opinionibusque uiuebant: atq* uiuunt. motidie multis in locis antaliu uenenosos morsus apostolo' miraculis inoxii reddebant: singula hee ad seculsi aurcu otiuae uidetur. Omnino aut aureu seculsi in ani
117쪽
De christiana Captauri potius q in corporis fruetibus est ponendum: nu/Le uero poetarum pueris relinquende:quod rabbimoyses iudicauit: hic enim in libro de iudicibus ait. Cave ne putes messie tempore mundi ordinem naturalium I rerum progressionem aliter a soleat se habere debere. Lod autem isaias inquit.Rabitabit lup cum agno:& cetera: enigmaticum est: significat enimis rael cum impiis seculi huius hominibus: qui figura/tur lupi atly pardi securum conuersaturum. Hec ille. UMoyses in deuteronomio . Si ad cardines celi fue/ is dissipatus:inde retrahet te dominus deus tuus: ecassumet: alii introducet te in terram: quam milhdest runt patres tui:iudet ob hoc expectantes christi aurilio congregari:cum propter stium dispersa fuerint: fuisse eum uerum chriuum non confitentur: quibus reos pondendum est oraculum hoc tunc impletum fuisserquado ex Babyllonica seruitute liberati merui. Tue enim:ut testatur esdras:cvrus rex non solum permisit
iudeos omnes in patriam reuerti: veru etiam munera
Pposuit reuertetibus. Quod siquis ad messiam huiusmodi cogregationem pertinere conuicerit: dicam fastiis per iesum dissipatas propter peccatum antas: queret uoluerit in celestem patriam congrega ri uocatur enim illa a davide terra umentium. credo inquit uistdere bona domini in terra uiuentiu . Vnde rabbi m ses egyptius in deuteronomio diuinum ipsum bonur quod itelligibile est: multis dicit nominibus in sacris litteris nuncupari:dicitur eni mons dei: fc locus sanectus:eius locus sanctuarii: uia facta: atria domini:te plum dui: domus diat: porta domini. Hec 1lIe. Rabbi quot salomor 6c rabbi abba edificatioem templi abezechiele dscriptam ad celestem pertinere hierules arbitrantur.
118쪽
arbitrantur. Vani sunt igitur: qui uisibila templum a messa construi sperant:uani rursus qui populu istaei
secundu iccum ab eo congregatum iri expediant: uani tertio: qui iudeos oes tempore messe saluos fieri arbitrantur. Audiamus hieremia ita dicentem. Couertimini filii reuertentes ait dias: qa ego uir uester: 5c assumam uos unum de ciuitate: α duos de cogregatione:& introducam uos in syon: dabo uobis pastostres iuxta cor meum: bc pascent uos scientia: Sc doctrina.hec ille. Que quidem uerba de ultima redemptione:que per nactam erat explenda:sntelligenda sunt: non aut de redemptioe a babyllonica seruitute: sicut aliqui opinantur. Nam in eode contextu leῖitur. In illo tempore uocabunt hierusalem solium diat:& congregabuntur ad ea omnes gentes in nomine domini. Quo circa rabbi salomon in libro caede superiora hier te uerba.Lassumam uos unu de ciuitate: Sc duos de congregatione: exponit de ultima illa: Que ab eis expectatur redemptione: sic enim ibi ait. Eligam iustsos:& introducam eos in syon: ex quo patet in ultiorna per messam redemptioe non omnes Israheliticos
saluari: sed iustos. Hi autem pauciores admodsi sunt iniustis: qui non saluantur:ideo dixit propheta: unude ciuitate: dc duos de congregatione:aliter cogna otione:quasi dicat: ualde pauci eligent ex multis. Hecille. Rursus ibidem aliquis ex antiquis talmulicis inquit. Sicut ex sexcentis milibus hominu et qui egypto segressi sunt: soli duo. s.calech etiosue terram promisnonis intrasse tradunturi ita in messie tempore fore. Sic enim apud Osee scriptum esse: fc canet ibi iuxta dies iuuentutis sue: Sc iuxa dies ascensionis eius ex terst, raegypti. Hecisse.
119쪽
De christiana Capta TZacharias loquens de christo inquit.Edificabit
plum domino:expectant iudei christi uastissimam in terris ex lapidibus mortuis machinam construeturci. iesus autem sublime: bc celeste ex uiuentibusanimoorum lapidibus templum diuina nimium arte consulaxitaSed isti per superiora etiam confutantur. THicremias. In dieb' eius. s. messie: salvabitur ludata 1srael habitabit confidenter: dies illos: auos nominat ad christu pertinere uolunt:cuius manibus in prisciam illud: terrenu*regnum reduci sperant: terrenim opibus ad uotum uitari. Nos aut dicimus per chrisu gratiam oc doctrinam animas uolentiu tam reliquorum q mdeorum a pristia illa cule' mundan: per qua
mundatione habitare corpus in nac fiducia posset: ut post corporis solutionem ad celestia reuolent. Iuda. i . genus hominu:quod inde .i.abiudea totu originem
habet: salvabitur scilicet si uolet:sed ex quo nam sal νuabitur scilicet ex culpa per adam concepta: bc habitabit celsi. Meminisse debemus israel in lactis litteris interdum significare homines cuiuscun generis:modauerum cultum dei iliael sequantur: etia si ab ista' H:seu iacob secundu sanguine non descenderint:quaproptcr ilavas: ubi agit de propagatione pMuli israel per uocationem gentium subdoctrina meme inquit. Effundam spinium meum super semen tuu :et ceterarta germinabunt iter herbas quasi salices iuxta fluen/tes aquas. Et in eodem cotextu declarat hanc ε pagationem seminis istaei seu iacob non esse solum iecuduprogeniem corporalem intelligenda. Idcirco subditas ste dicit :domini ego sum: ta die uocabitur in note iacob: 8c huic scribet in manu sua domino M in nomiei srael assimilabii: hec iee Qui dicit;domini ego sum
120쪽
lsrael:ita est secunduς carnem :de quo et illud addisrec ille uocabitur in note iacob. Quod preter hec i textu seqtur ad eos peltinet:qui opinione: moribus h sue similes istael: unde rabbi 1alomon ubi interpretai uerba huiusmodi: Nin nomine iliaet alsimilabitur: sic dicit. Isti sunt: qui ex cultu gentilium ad uerum dei cultum conuertunturi digni enim sunt: qui Israelis note nuncupentur: hec salomon. Quando igitur prophete aiunt istaei sub messia saluuptore: non genus holum hoc:aut illud itelligut:sed omes et cultu: Sc uita istaei lacob se similes reddunt: quod si uelis hoc nomine iuda: Nisrael:in textu illo teretnie peculiarem dumtaxat dei populum significari: esto. At illi qui dei filium negauerunt: degenerati sunt: Maromanis puniti silequi uero illum ex iudeis laetati fuerunt: Sc multi quemagni viti:uere erantisraelis nomine nuncupandiat precipui inter illos signo quoda adeo dato ante, hierosolime urbis obsidionem in regnum agrippe restpis:qui romanis amicus erat: aufugersit seruatit sui Consideratione dignu est illud non parua:quod uere Paulus apostolus uaticinatus est:iuatos uidelicet alio quos pertinaces lore: donec Pentiles omnes omnino undigi conuertantur ad chriuum: postremo etiam itolos in s.culorum fine penitus couertendos . Adduxit quoi ppheticum illud: ueniet ex syon:qui eripiat: Maduertat captiuitatem ab iacob:et hoc illis a me testamentum :cum peαata coR abstulero: sic dinum statu tis temporibus iuda saluabiturientqῖ tunc: quod diuinitus predietum fuit: pastor unus: N unum ouilet tunc implebitur illud zacharie. In die illa crit domianus unus:& nomen eius unum: illud quoq*sopho/