장음표시 사용
141쪽
apostolus dicensrinultos illorum adhue: cum ilIa sci's
heret:uiuere. Resurrexisse uero iesum non illistantur: veru etia mille hominu initia tam iudeoru dgentilium:qui sicuti: N illi pro sola ictu publice:ignominiosel intersecti gloria certam acerbiilimal mortem libentissime subierint. Deridenda estigii heta illa a uobis historia: diltipulos corpus eius sepulchro surreptuῖ in hortis inter herbas occultauisse:sed paulo post ab exploratoribus ad hoc ipsu a pontifice missis fuisse repertu.O imprudentes nimium: M ineptircur cadauer illud in foro non suspendistis: ' si delere te su gloriam penitus studebatis: sic enim omnes subito nazarenam laetam deseruissent.
at Confirmatio trinitatis dei:et diuinitatis chrim ex
iudaicis. - Caput. XXXLVid diuina trinitate uituperatis:uestrorum mysterios prorsus ignari 'legite uestroruin terpretu comentaria superp1almss:deus de -- dominus locutus est: Sc uocauit terram. In illis. n. qrii: qua ob causa psalmus ter uocat deu :atssi respondei: ut uidelicet ostederet: deu tribus his nolobus secutu creauisse:secundu tres proprietates: sus
creatus est mudus: he uero sui sapietia:scietia: ta prudentia: sicut legii in puerbiis salomois. Domiusi sapientia sundauit terra: ordinauit celos i prudelia: in scientia sua abyssi erumPsit . Ter quoq; nominat deus i exodo. Ego sum dias deus tuus: deus zelator ecce tria diuina nomia secundu tres dei proprietates: quibus constituta sunt omnia Legitur similiter in liodro iosue. Deus deus dominus ipse scit:heobi. Similem expositione in cometallis uestris i genesim i erie tis:ia ea pie pcipve . In bncipio creauit uscelu et terram rabi
142쪽
rami irabbi Hiazar insit. Non est creatus meidustrusi per uerbu: uel cu uerbo dei: sicut lietur in psalmo uerbo donum celi firmati sunt. Et sequii ibide rabbisimeon inat:inspirauit: uel insufflauit deus spum sanctum: Sc creatus est msidus: sicut in psalmo legit. Spiritu oris eius ois uirtus:aliter exercitus eoru : hecibuNegatis deum fili sinaturalem. i. eiusdem nature hahere:deus tame in psalmis ait . Filius meus es tu:ego
hodie genui te . Neque hoc de angelis:animi'ῖ dici Potest: qui non geniti:sed creati sui. Non enim de subsantia dei: sed de nihilo processerunt: ideo dc si qua dot dicunt in sacris litteris filii deimunil tame a Ucquicunt geniti. Dixit autem hodiendestin eterno:hodie:scilicet in presenti illo eternitatis statu: qui neqΣIrincipium habet:ne finem:quicquid enim ex subatia dei est: Sc intra deum:eternum est. Ideo in psalmo:deus iudicium tuum regida:ubi manifeste de fiatio dei traetaturi de ipso filio dicitur:erit nomen eius in secula: M ante solem permanet nomen eius. autem de filio dei elemo sit sermo: illud declarat: tibi translatio nostra dicit:permanet: hebraicus texstius habet ynnon: que quidem dilatio a nyn denuatur
nyn filius est. non ergo quid aliud significat q filia
progenitum natum: atqῖ ablaturum: quod deus fi sium habeat: salomon in prouerbiis testimonio est. Quis ascendit in celum:atq* descendit quis conti Φnuit spiritum in manibus suis: quis colligauit aquas
quasi in uestimento: quis suscitauit omnes terminos terre. 'quod nomen est eius:)5c nomen filii eius: si nosti:audite insuperisaiam ad deu ita clamantem. Sanetiis:sanctus: sanctus dominus deus sabaoth: ter sactus triaitatem diuinarum significat personarum. Marsi. de chri.reli. K
143쪽
Dominus in singulari unicam cti substantiam.PIem est ois terra gloria eius: ho dei iactam significatina ibidem isaias desi in throno sub figura hominis collocat. Ut aut ostederet uox m0s afuiusmodi no satis itellecturcecitatrii ditate:pertinacia uestra multa:que narra uimus alias. lnducit et alibi
cedite ad me :audite heca principi: pddi' gh te
lo locutus sum:ex tempore quo faeta sunt . ibi eram. N nsic dias deus misiit me: bc spiritus eIus a principio scilicet legis: non est locutus in scilicet quia palam in monte sinW:omnibus aud instαζ qui Millo tempore ibi erant: legis auctor nunc a deo mittiturndest filius sngus a patre deo natura assumit humanam. Spiritetiam dei hunc mittit:quoniam per spiritum m facta est dei: hominis sconiun o. Quilibet 0m qui mittunt:necessario deus est:quando qui est deus:ta quavis deus unus sit: aliqua tame licet in cogitabilis distinctio est inter eos: ius ulsi:qui mittitur. Quod asst qui hic inducitur:tangloquetis sit ipse de alet per antecedentia: di ego primus: V eM nouissimus: manus alea tundauit terram.Patet etia per sequentia: nam post omnia adduximus:subditur.Hec dicit dominus redemta
tuus:sanctus istaei.Sed audire licet dacide ita clamatem. Quo ibo a spiritu tuo: N a facie tua quo fu a. si adscedem in celu ibi es:in qbus uerb spm dei ubist uult esse:iudet aute 8c christiani solum din
uolunt.Coniat igitur spiritu illum non spirationem quandam extra dest:sed spiritsi factu*:re:de quo inquit iob.Spiritus dei stat me: ec
144쪽
Iumolpotentis uiuifidauit me: facere aut hominema. animu:ati uiuificare:solius di officiu est. Preterea in vestris illis super genesim comentariis queritur: quid sit spiritus ille dei: qui serebatur super aquas:ac respodetur ibidem :mesile hic spiritus est: de quo apud is astiam Iegitur: ta requiescet super eu spiritus domini:spiritus sapien tie dic intellectus: hec ibi. Ex quo patet:et spiritu illu desi esse: bc messiam esse deu. item in eisdesc5metariis rabbi simeo dicit. Quid est illuo diqud in psalmo legitur: 'intu oris eius Ois uirtus eost: sc re/spondetur:hoc est inspirauit deus spiritum oris sui: creatus est mundus. Accedit ad hec:-rabbi mories gerundensis exponens. In principio creauit deus celata terram:iquit in principio:idest in sapientia: que est principisi principios. A in ideo in trassatione iero limitana loco eius quod est in pncipio habetur in sapia Quod aute; in deo sit sapientia quedam a deo concesta ab euo tanq proles salomon propheta sic aperit: apientiam inducens ita loquentem. Audite quia de rebus magnis locutura suῖ. Deus possedit me i initio
uiarum suarum antequam quicquam faceret a prino cipio: ab eterno ordinata sum: Sc ex antiquis ante equam terra fieret. Non dum erant abyssit sc ego iam
concepta eram: necdum sontes aquarum eruperant: necdum montes graui mole constiterant:ante om4θnes colles ego parturiebar. Adhuc terram n6 secerat: α flumina: Sc cardines orbis terre. Quando preparasthat celos aderam:quado certa lege et gyro vallabat abytas: usi ad eam partem:cum illo eram cuncta coponens: letabar autem coram ipso in omni temeore. In iis patet:quod sapientia huiusmodi ab euo no mo
145쪽
lam aderat: et letabatur: Miaquam suo quoda paela a generate distincta:cum illo erat: M cueta compone'
tanu ipsa sit deus. Que quidem licet a patre gignitur
semper tamen cum patre simul extitit: que enim sine motu fiunt: momento efficiuntur: talia uero dum fiρuntiam fiant: quemadmodum aer dum illuminaturiam illuminatus est: N ueritas:ratiot reru dum intelligitur:iam est intellecta. Verbuergo ratiotipla dei a ta sine motu N itelligibili modo gignituri dum compitur iam pani: dsi paritur simul adest: simul iuncta cdponit. Antiquissima apud patres uros hecania fuit: si quide moyses ait. In principio creauit heloym: de cetera:heloymplurale est: singulare eni eius eu he=luelcreauit singulare. Nempe quia in una et simplici dei essentia est ciuida numerus personaru :ideo moνν. ses:& alii multi nebreorum in solo deo hoc modo loquedi usi sunt note quide plurali: ta singulari uerboratin econuerso utentes. Significatur similis in deo numerus etiam ultimo iosue libro. Non poteris seruile domio:quia deus sanetus ipse:hebraica ueritas quia heloym sancti ipse. Rursus hieremias. Perverti His uerba dei uiuetis domini: exercituu dei notiri:hehraim ueritas habet: heloym haym: idest deorum uiuentium. Quod aut sequitur habet singulare: sicut nos habemus:iungitur nomen dei plurale uerbo olurali in regum librosecundo. Que est gens: ut populus istaeic propter quam iuit deus: ut redimeret sibi in populum. Veritas hebraica dicit: iuerunt heloytti: idest dii. Ite in ecclesiaste legitur. Quis est homo: ut possit seu fgem faetorem suum :hebraicus tellus dicit:qui sest nomo:ut intret post regem:qui iam secerunt eum.
David cum deo ipsi dicit: unxit te deus deus tuus
146쪽
ino Iemle: nonne differentia quandamponit an deo inter eum qui ungitur: ec eu qui ungit:imo eos: qui ungunt.Tetigit enim filium: ciuiungitur: bc patremaci piritum: quado de ungentious dixit: deus deus. Quod aut deo ipsi loquatur: patet ex precedetibus: Pdixit enim:sedes tua deus. Sed ec suado dic t de domino deo suo:dixi dominus domio meo sede a dex' tris meis: non ne inter esi: qui sedet ad dextera: oc e prope que sedet differentiam significat personalem: c,od autem duo isti in natura conueniant: transla/tio chaldea demostrat:dicit enim:dixit dominus uerbo suo. Apparet etiam per illa:que in eode psalmo sequuntur. Exutero anteluci seis genui te:idest ante creaturas ex itima mea subsutia: dc intrinsecus:quod isti deo dei filio conuenit:due tamen plane monstrane etiam cum dicitur: genui te:genitor nant :& genit mrsona differunt. id ultra uagamur 'moyses rem ipsam dclarat:inqt enim. Dixit deus: faciamus homine ad imaginem: dc simiIitudinem nostra: 5c subdit fecit deus holem in hac oratice bis deo singularem prieta te attribuit:bis quot plurale:ut enicatius deρ claret in unitate essetie esse numeru planarsi.Hinc deus loquens ad moysem ait:ego sum deus patrum tuoru3:deus abraham: deus isaach:deusiacob. Primo unam dei substantia esse designati deide trina repetitione ternarum personarunume' manifestat. Meo
minisse uero oportet:m quamuis in humano artifice potentia:sapientia:uoluntas: sive bonitas quodamodo differant: nemo tamen ob huiusmodi differentia dicit: artis ex ille fecerunt: uel artifices illi fecit:qa tria illa personas no ostituunt diffrientes. In solo aut deo
147쪽
tunt. qa indelicet in illo sola unica natura est:ae tresi soneiati in eon modo sunt tres uires:queadmoda in artifice sed tres etiam persone mirabili suoda paeto diiunete inuice fc unite. CCofirmatio passiois messe cotra iudeos ex iudaicis. Cap.xxxii. Eridetis nos ridiculi:*messa obonginale culpam fuisse passurum existimemus: fit passurus fuerit multa grauia: primo quidem rationibus: deinde ex mente tam pro Phetarum quam interpretum uestrorum in superio/ribus sepe monstrauimus. Sed scio quid uolebatis deum uidesicet sua quadam liberalitate: uel clementia absi passione messe delicta hominibus condonare An obliti estis antique illius sententie: que apud doctores uestros semper quapIurimu ualuit: quod omnia deus precipue humana duplici mesura gubernat
misericodia scilicet:Sc iustitia. Vniuerse vie dominimuit dauid:miricordia: θ ueritas:idest iussi tia. Rurum: sanctum: terribile nomen eius. Mensuram uidem misericordie in sacris litteris significari uestri interpretes uolunt:ubi dicitur:adonat dominus mensuram uero iustitiembi elloimi idest deus. Rabbi ergo iosue considerans nominis utriu simul iu=cti uirtutem apud moysem dicentem:emisit ada do 'minus deus de horto uoluptatis ad excoledam terra inquit:cum mensura quadam iustitie:atu misericordie creauit deus adam:cum eadem dedit ei preceps cum eadem eiecit eum:hecitosue: quia uidelicet no in expulsione solummerum etia in creatione: 5c precepoto moysis similiter germinat dominus deus. V sus est aute deus in creando ada iustitia:quia non aliter formauit eu.qua cosmeret ta eius Meeique semperi deo
148쪽
. est:per qua format:quam druine bonitati: cuius gram formata usus est rursus misericordia: quia nullis ade meritis precedentibus er largitus est uitam: fc reliqua bona. Milancors in precipiendo fuit: qui fruρmium pene innumerabilium usum abunde concessit iustius insuper: qui minis quibusdam esum ligni scientie honi:malim prohibuit. Par enim erat ut homo Iege aliuua esse se deo subicinum agnosceret: atq; declararet.Uenit iussus fuit: quando post prevaricatione expuIsione punivit:sed etiam ualde misericors :quando quidem finita quadam pena eus affecit:qui de lin quens in deum infinitum:quodamodo infinite pecorauerat. N unqud ergo lub messa adam genus oe liuomanum eius prolem creatori deo ab ili' misericordieiiustitieqi uinculo sola uidelicet misericordia uultis conciliaric 'absit.Mementote eius:quod in deuteoro. quotidie replicatis. Dei Psecta sunt Oeera:& omynes uie eius iudicia: deus fidelis absqῖ ulla iniquitaote: rectu s iustus est. C ongruu igitur dei misericorse die fuit:ut quandoq; sibi genus humanum conciliaret: ngruum eius iustitie: ut satisfactio aliqua intercederet: ac saltem messias pro ceteris fatis saceret: de quo isaias.Oes nos sicut oves errauimus: bc ho a uia sua errauit.u oes hoes errauerui:qa pater olum adas
auia sua errauit: subiugit de messia: Sc deus posuit meo intutate olum nostis.Scio at uos obiicere hic ita solere. Aosurdu e scelere sumo:* i occidedo a multis comittii dilui scelera holum arbitrari:neq; unius passio petis olum satisfacit: neo iustu esse mesita innocentenaliis nocentibus satisfacere. nos uero in hunc modsitreuiter re demus. No homicidaες scelere: sed messt uirtute in malis uter dis deleta sui mala:Dinde in
149쪽
De christiana Carant christo patiente maior charitasminusq3 fuit si odia uitisiq; inoibus delinqntibus: digniorM xpi unius
uita:quita cuctorum. Quando ergo uita sua probus tradidit longe plus et satis fuerat satisfecit: satis facere aut alter pro altero pdt: quod fieri quotidie in rebus ciuilibus cernimustin actibus.n.exterioribus satisfactio cossistit: ad hos aut: M instrumeta amici accipi possunt. Quonia uero penitetia in actu metismo luntatisq; interiore uersat: ad ipsummet penitentia pertinet:qui peccauit: penitentia ergo delitios assisteiatur oportet libet peccatores ita deumessam pro
quolibet satisfecisse uidet. T sicisale illud implei. Vere lagores nostros ipse tulit:et dolores nostros ipe portauit attritus est 4 pter scelera nostra livore eius sanati sumus. Neu tamen impunes hinc abimus: qui ab initio inudi ad finem ob peccatu illud originaleunco moda multa subimus in christo at breuis passio fuit uirtus M psectio mira felicitas sempiterna. Statuerat deus ab eterno messia fore humani generis redeptore dico quia mortui sei culpesiuitute redimeret: de quoisaias: ueniet de syon redeptori At hec in messa excellens dignitas eu: qua quidem caruisset:nisi propriς carnis sacrificio maculas populi deleuisset. Compero tum habemus in sacris historiis sanctos uiros semper oblatione sacrificio'. presertim sanguinis aspersione . deum placare:impetrare ab eo dqna:ab iminentibus periculis populum liberare: leges diuinas sancirer seqmel quot annis peccata populi purgare consueuisse: quod quis non legitimer tamen gentiles etiam sunt imitati sed ad hebreos in presentia ueniamus. Prima
illlud in genesi legimus: ubi noe post illud commune diluvium:edificauit altare dominorin quo holocau
150쪽
. sta obtulit: quam ob causa; placatus deus statuitine' ulterius diluuium huiusmodi miido contingeret. Sequitur. n. ibidem: odoratus est dominus odorem sua suauitatis: N ait dominus ade: nequaq ultra maledicam terre propter hominem.Secundum etiam in geonesi:ubi abraham primum precepto dei ad sacnficandum filium suum promptius: deinde a deo per angeo Ium phibitus:ariete deni v obtulit: deol mactauit. Cuius uoluntatis: Muictime causa:iureiurado interposito:pmisit abrahe deus singulare donu :idest oes gentes in suo semine quecunt uoluerint: saluas fore. Tertiu in exodo reperitur ibi enim aspsione saguinis paschalis agni per postes:liminaq; domos dei populus a calamitate egyptia liberas. Videbo anili sanis nem:&transibo: nec erit in uobis plaga disperdens. Quartum quoq3 in exodo illis moyses accepta a deo Iege sancire uolens super populu spgit sanguine uimanarum:utfedus hac ratione inter din re noles conglirmetur.Sitan .ibi legitur:mo es sumptu sanguine
respersit in populo:atq; ait. Hic est sanguis sederis: quod pepigit domius uobiscum sup omnibus his sermonibus. Quintuin leuitico expiati5is die tractatide quo ibi sic legis:in hac die expiatio erit: at V mundatio ab Oibus peccatis uestris coram diro mudabimini.S simus quippe sacerdos intrans saeta sanetovsemel quot annis coram prepiciatorio: bc super proopitiatorium sacrificiorum sanguinem diffundeoat. Atq; hoc sanguine ex istitutione diuina populi sorodes abstergebantur. Ratio constitutionis huius illae huiusmodi assignatur quia anima carnis in sanguione est: dc ego sanguinem illum dedi vobis:ut super altari meo expietis pro animabus uestris: quia sanguis l