장음표시 사용
61쪽
motorinesqtria ex illa res stetia prouenit difformitas mo artus 5c irregularitas,in patet in motu animalium: sed motus coeli habet mobile quod habet resistetitiam ad mot citer: quia talis res stentia est in omna motu .c mobilis admotorem, aliter motus fieret in no tempore vi vult Co
men. 4. Phy. Item,ille motus est regularis, qui est eausa motu uirregulamur quia quicquid est in eausato est in causa, eum eausatum dependeat a causa in motu, sed motus ecesi est eausa inferiorii motuis, qui sunt irregulares: quia uiam sunt remissiores, quando Q velociores, Miacva velocissimi sed es tum per suum motu est causa hora incituum, ut patet .s Phy.ec Primo huius.
o P vos Tura vult Arist.in litera. quia demonstrat,
Τ motus coeli stregularis de uni tormist de hoe id e vultommen.& Astronomi supponunt l,se, quod quilibet
orbis regulariter oc unitar miter mouetur eirea centrum
aliquod: quia in aequalibus temporibus deseribunt squales angulos re areus aequales eirea aliquod centrum.
CONCLVs lo. FNotus corti Reginris G uniformis est. D Icendum est,*Fm intensionem Aristot. motus
eoeli est regularis re uniformis, oc sunt rationes Aristo. tres prima .in omni motu irregulari sunt tria: intentio,quae quando velocior est, re remissio, quae quando in erit tardior. vel virtus, i. q, est v locissi mus orea omnia naturalia cum determinata sint ad ma xim si de ad minimum. unde oportet esse istas tres eonotrones in motu irregulari: sed in motu Geli non sunt lis e
tria: quia non est intensor non velocior nee tardior uno tempore in alio nee est virtus. quia velocissimus in comparatione ad inferiora vel econuerso, quia in motoribus
inseriorum est velocissimum ut in naturali motum Q. ne. in proiectis vel issimum est cirea medium. in violetis in principio: ut dicitur in litera. Item, si irregulari tus est in motu esti, vel est ex parte mobilis, vel motoris, vel ut iurii per susscientem diuisione. non ex parte mobilis, quia non est alterius dispositiois ui in alio. quia est Lain generabile ξc incorruptibile ec inaugmentabile fc in alterabile, fic susceptiuum alicuius mortalis dispositio
nis. in patet primo huius, nee ex parte motoris minus: quia motor est nobilior moto. eum ergo motum non sit
susceptiuum alicuius mortalis disseuliatis Vel dispostionis talis minus motoriqui non peioratur nee diuersisse tur aliqua diuersitate: sed semper eodem modo se trahet, eum moueat motu perpetuo θc continuo, ut patet octa
uo Phy. nec amborum gratia est irregularis,quia qu noest in partibus, non est in toto. Ac dicit Coment.. ista rosundatur super firmissimas proposcisies. quia velocitas motus est ex proportione motoris ad mobilitoe alia ψ locitas ex alia re alia proportione motorig ad mobile. 5e addit Comen. . si alia no mouetur tanta velocitate quata conuenit moueri, hoe prouenit ex diuerstate mobilis ec motoris.sa non videtur melior toto instrumento, sed
tiam. sed illa impotentia 5c defeetus 5c omnis vilitas est
praeter naturam, Ac illud non potest esse in infinito tepore. quia non potest esse eum eo in est seeundum naturam in aequali tempore. non potest dici, motus eoeli sena per velocitetur.hoe probat Arist. quia est dare tempus minimum,in quo minori non potest moueri. modo non esset dare minimum tempus, si motus semper perinfiniatum intenderetur tempus. ergo non semper velocitatura quia euiuslibet operationis naturalis est dare minimum . tempus, in cuius minori non potest operari virtus,ut minimum tempus citharizationis in cuius minori non no
test fieri.ec dicit Commenta. quod sequeretur quod motor primus esset infinitae actionis m qualitate 5c vigore, quod secundum eum inconueniens est,sed tamen utrumhoe sit possibil fiet specialis quaestio. Similiter non po test semper per tempus infinitum remitti, eum remissiost desectus,ut dicitur seculo huius. Relinquitur tertiit, Gij. Q vicissitudinaliter,ita quod iam intedat ut de postea remittatur. oc se semper vicistim.& hoe dicit Arist. fimi te esse fictioni oceontra sensum. quiano pol demostrari per ea quae apparent ad sensum . similiter est contra Ganem. quia non potest manifestari perrone concordant εsensibus:& iti hoe non lateret in his. quia opposta iuxta se posita fi ut sensibiliora. mo, si hoe fieret in stellis iuxta
se positis, Q motus unius intenderetur, iam re alterius remitteretur. 5c hoc patet manifestum. Be Conam erita .co
firmat . aliquod mobiae vicissitudinaliter diuertitur in motu hoc non prouenit nisi ex diuersitate desideria. vepatet in animali quod est hie, . aliqti debilius, aliqn sor tius mouetur, Fin in aliqn desiderat sortius, ali in minus: sed diuersias no est nisi ex parte continentis extrinseca, ut eceli vel aeris,ut patet in animalibus hici quoniam aliquando plus intenditur per desiderium, quia ea esunt amotu eoeli ves aete . sed eorpus es teste,nee motor eius est in continente,ex cuius diuersitate diuersissemir deside,
rium mouentia: ex his omnibus eoncluditur motum erali esse regularem Sc uniforme P Er hoc ad rationes. Motus 5ce. die dum in motus est naturalis a materia Scia a. quia viritui dicitur -- . natura. modo natura dr aequivoce vel analogiee de natura insertorii re coeli. quia hoe est materia in potetia ad Moc ad opposita forma. ua habet e5trariu solitia in male ro oc forma dicitur ii se materialis re constituta per sui, tectum, sed forma in eo lo dicitur immaterialis N no eo
stituta per subiectu. 5e si est materia ibi non est in potentia ad esse, sed est subiectu simplex, qa est in potentia Vnct quo, . quo ad terminos trasmuration.mo, motus nais
turalis,qui est a materia re forma, quae est in potetia adesse 5c ad forma opposita, oc forma materialis illa no estre laris oc de illa loquiti sed motus,u est naturalis, s esta forma oc in materia Q no est in potetia ad ee. sed uti α o. ille bra est regularis. Ad seeudia motus u est occieoneeditur si est a volutate trasmutabili, euius actus dependet a cognitione generabili re eorruptibili, ut est in per se imui parte eorporis naturalis ec non toto. unde si ii hominibus, quia illius cognitio dependet ex phantasma uteretur toto instrumento ut calore naturali edi ingeret δ' te generabili de eorruptibili sis Coni ter velocissime moueri: qm alia est virtus partis 5c aliato. tius modo, motus eceli non est per tale instrumentum et per olorem oc spiritus:quia non est diuersitas aliqua in ipsa. sed non potest diuidi, eum non sit susceptiuum motialis dispositionis. Item tertio. si motus eosi esset ii te gularis, aut hoe eet uno istorti modoris: aut quod in uno tempore infinito intenderetur semper,ec in alio tempore infinito remitteretur semper. vel in toto tepore infinito intenderetum vel Itoto tepore infinito remitteretur, vel vicissitudinaliter,ita iam intenderetur ec postea remitteretur de se semper.et patet per sufficientem diuisone quia pluribus modis motus irregularis n5 potest imagi narie sed nullo istorum modorum motus coli irregula ris est . quia non de . in uno tempore infinito intendatur od in alio remittatur. latoni io est propter impotem tertio de Anima. Comen .s. mellectiones materis sunt iligat seum pliatasmate generahit ire corruptibili. ergo eorrumpitur intelligere nostru sed, si motus dependet a voluntate no mutabili, ut motus coeli dependet a voluntate II ei. quae non est transmutabilis quia non est per cognitionem generabilem et corruptibilem, seu tin nobis, ubi dependet voluntas a
cognitione noua, quia voluntas diuertit a continuitate. unde dixerunt antiqui, quod voluntas avetetur ad pra.
sens in hominibus ece. ut patet secundo de Anima. sed voluntas dei non dependet aeognitione noua, quia seni per habet se eodem m5 volens Ac voluntas: ec ideo sunt in deo essentialiter idem viaihile fc voluntas, intelliges ec intellectum, ut dictu est per Comme. prius. unde motor primus ec voluntas eius est intransmutabilis oc per sedc per aevidens. auo Physici, Ad teritum motus Tex.e5.ει.
62쪽
DECO E. ET AIUN. QUAESTIO IX. α s
o est aliquando Se. verum est,s in rei veritate est ista ditatis tune Qvelocius mouetur est magis causa calidi
diuersitas, sed secundum apparint iam no oportet. Et eu tatis: sed hoe est salsum quia graue vel eissime mouetur dicitur, de motu planetarum .dicendum, quod stra vemtatem semper regulariter mouentur in suis Orbibus αn5 uno tempore velocius quam alio. licet hoe appareat nobis &virum hic apparetitia diuersitatis sit secundum epicietos et ecent meos pertinet ad Astronomos: quia volunt, quod hie apparentia saluentur per motum in epi
l Oniraeo et propterere meum: sed tantum susscat, in eisia , s ih sciamus quod isa diuersias non est nisi secundum appare inolori rentiam diu et statis motuum planetarum diuosa orbi no toemo hus. Ad quartum. ille motus &e. dicendum quod intus,sed ters motu mobile resistere motori Itelligitur dupliciter. unomini. quia quod mobile habeat naturalem inclinationem ad 'is is motus, quo motor intendit ponere mobile. ut cor . E puc animalis naturaliter inclinatur deorsum, qui motusi terminis. est oppositus motui quo mouet anima, quia mouere posed putam test sursum vel ad latus: & vhi est talis res stentia in mo cirea medium, re tamen ibi non magis calefacit:quia ibi est perpetina frigiditas quia ibi terra simplicitet est stigia da .c 5 sequentia patet: seut simpliciter ad iῖmplieiter, se magis ad magis, re maxime ad maxime. ergo, si motus ealefit, re quod mouetur magis, euest mnis, re quod
ocissime mouetur, maxime est eausa ealiditatis, tune
suens aqua esset ealidior stante, sed hoe est salsum, quia
aqua suuiorum non est ealidior aqna stagnante ut patet ad sensum. consequentia patet: quia fluuii magis mo uentur quam aqua stans. Item, nos videmus aquam calidam si mouetur multum instigidari magis quam si permitteretur quiescere& in υaset re hoe no esset, si motus ealefaceret: quia tunc plus ealefieret. Item unum
re idem in specie non generatur a diuersis in specie: quia sit ab uno agente naturali non fiunt diuersi essectus in specie. ex octauo Phyneorum quia quaedam mouet frix hori . tu motus est irregularia: re talis resistetitia non est inere 13 gulariter,idest producunt unum effectum, etiam laeum lo,eum neni sit graue ne leue. Alio modo potest tmes ligi q, mobile resistat molori secundum diuersitatem potentiis ad a bim.quia mobile est in potentia tale qualis est motor in actu: α illa res stentia necessaria est in om ni motu: re tali resistentia non prouenit irregularitas motus A se coelum resistit motori. quia in potentia est in aliquo ubi S in opposto vhi, ubi motor intendit insutia mouere. Ad quintum dicendum: negando quod omnem irregularitatem necisse si reducere ad regulari. tatem, aliter procederetur in infinitum. Et cum dieitur. suicquid est in canto Sc. verum est quae pertinent ad muctionem causae agentis, sed quae pertinent ad impelle ctionem non oportet. Et eum dicitur. irregularitas Scidisendum . ista non pertinent ad persectionem rerum.
sed ad inlitatem & orbitatem. ergo non oportetis stinereso. vel dicendum est quicquid est in eanto reci dicendum quod formaliter est verum per virtutem est in usa. Et cum dicitur &e. direndum, quod omnis motus in ciariorum dependet a motu coeli exceptis duobus,scilicet . . intellectu & voluntate,quae in actibus suis non neectat tantur per motum inli,sed aliqualiter inclinantur: de eis remanet si itas.& eum dicitur,cti irregularitas recidicendum quod susilest v, eausaliter re virtute sit in eis, sed non oportet si, formaliter: quia formae omnes sum in
M.e. o. terminis,seeundo de Generatione.
Calor autem ab ipsis lumen generatur attrito aere ab illorum latione. Natus est enim
motus ignire di ligna ta lapides ta serrum. Rationabilius igitur propinquius igni, propiti
quius autem aer, velut Nin latis sagittis. Hae ipsae enim igniuntur sic, ut liquescant pluna hese .sit quoniam igniuntur istae, necelle N eu qui in circuitu; psarum aerem hoc ipsum pati.
Onsequenter quaeritur circa illud rapitulit. De vocatis autem astris, utrum motus loealis liabeat ealesaeere. Et arguit ciuὀd no.
Vnum quod res generatur a suo Dianili, ut patet septimo Metaph. nam unumquodiri si a conuenienti sibi in specie.α dieit Commenta temo
de Animal q, nihil reducitur de potentia ad actu nis ab aliquo sus speciei: sed ealiditas non est eiusdem speciei cum otu lorali, sicut nee eiusdem speciei est es ubi ad quod fit motus localis. Item,q, generat aliquid debet esse niactum: quia generare est ac tus persecti, vi patet se nodo de Animat sed motus loealis non est perseisius: quia est a lux eniis in potentia secundum Q alia motus, vi pater tertio Physeorum. Item, si motus esset eausa rati
do de generatione idem inquatum idem non est natum arere nisi idem,se econuerso unus esse Aus in speeie nosta diuersa agentibus in speeie, sed ealiditas causatur a Text. .a. lumine, re motu, ct calore, quae distet ut specie. ideo SQ c . o PPOsITun vult Aristote.in hoe eapitulo. Vbi vult,quod eorpora e lestia per suos motus ealesaeiunt: qui dicit, quod eator S lumen ab ipss generatur, re hoc id m vult in Primo Metheororum. ubi dicit, videmus ita motum quod potest disgregare aerem re ignem , ut etiam lata lique saeia videantur saepe. Item dicit ibidem,lato autem primo elemento eis lariter,&corporibus, quae sub ipso propinquius, semper inserius mundi re corporis disgregationem motu atten
dete re saeit caliditatem re hoe eiici patet ad sensum, homo,s mouetur, eatefit, re non calefieret ii quiesceret. CONCLusto.
Notia per se cutis caliditatis est. Notandum, et non videtur esse dubium de eoti
Eusone iis se, quin motus localis appropanqua ius suffieienter ealefactibili re in susti etenii .eso locitate eat est,sed de modo stetidia quem oleiacit est di uel stas. Aliqui dicunt, quod motus ealeiacit, quia mo ueri est proprium olidi. ergo motus ealefacit. α attribuunt expositores in isto secundo re etiam in Primo Me iheororum .istam opinionem Comentatori, sed ista oponio non valet. primo propter hoc in moueri non est pro prium calidi,quia, si esset si, i proprium, nihil mouereturnis olidum sed hoe est salsum,quia multa videntur moueri,ut eorpora colestia, quae non sunt formaliter eali da sed terrare aqua sunt elementa si gida. secundo non valet. quia dato ui moueri si proprium calidi, non tu is detur intentum:quia proprium est posterius eo cuius est proprium, sed posterius non est cau:a prioris agens,quAE τὸ laeta requiritur hie. Sed qui istam opinionem attribuunt et , , .mentatori peccam contra honos mores quia ipse Coim iram. non hoc diecte inuenitur, si omnia commenta eius inspiciantur: modo mendacium est prauum re per se su giendum, ut patet Quarto Ethicorum. Alia est opinio, , motus localis calefacit, quia primum est in υuoquom genere causa aliorum. quinto Metaph. sed motus esti est primus motuum,ut patet octauo Phy. Ista opimo no valet,quia si hoe esset non esset magis musa Oliditatis qua
frigiditatis, quia si elastio est motus sit ealesaelio.
Item si motus loralia in eo quod primus ealesaeeret No militattue motus posteriores no ealefaceret. sed hoc est salsum, aduersus quoniam motus violentus s velox sit ealefit. ut patet in mitis ubi plumbum calest. Alii aute dicunt,*moras oe, . riam seMesacit per aeeidens & no per se,si h dupliciter.Vno eri sila sis modo ratione subiecti . mouetur, quado enim subiecita esto si M Iana.de.C.α. M. d d iiii mouetur,
63쪽
sed p actas dena. Moatus violoisi' smilitercalefacit in quantu primus est norespectu lationis. sed aliotu motuu puta alterationia,
ac id genti mouetur.tune appropinquatum calefactibili tangit ipm Ir per aeeidens, per sumesentem diuisionem, eY primo vo kequenter oc sin plures partes oc minores: cte potest sormari syllogismus. Illud,per quod eorpus habens virtute Olelaetendi tangit oleiactibile frequentius,& sin plures
de minores partes est causa per accidens caliditatis: quia propter conta uni illum frequentem oc secundum par tes minores et plures causatur caliditas, sed mobile p motum est huiusmodi, ut patet: α isti di eunt,o hoe modo intellexit Aristo.in litera in seeundo huius: ubi dicit, cheloi 5c lumen generatur ab ipsis attracto aere, oc ab iuioru lationet quia dicunt, quod per attractionem non imtelligit diuisionem aeris in materia: seut si lapis diuidit
in duas partes nee intelligit per attractionem pulsonem violentam: quia per corpora coelestia nihil violentatur. ergo per attractionem intelligit contactum sis plures ocminores partes ealesa stibilis. Secundo modo hoe fit virtute medii, in quo mouetum quia contingit quando sub tectum mouetur per aerem , et medium habet caliditate sopitam, unitur aer in partibus de unitis in partibus per caliditatem, sortisseatur ealiditas, quoniam omnis Ur tus unita sortior est seipsa dispersa, ut patet in libro de Causs,& Primo Metheotorum. 5e tune virtus sorti si eatur: quia, qua do mouetur aer per sagittam fra eos unitur fili compressionem, re tune medium debilis ealoris vel habens potentiam calefaciendi surgit in actum cale faciendi , ut dicunt. Ex hoe posset formari syllogismus. Illud est causa ealiditatis per accidens, per quod corpus oc medium habes ealorem remissum unitur: sed per morum localem aer unitur vi dictum est. ex hoe ipsi eonesu dum eorpore quod, si aliquod mouetur per medium no habens caliditatem nee sopitam nee potentiam ut i raec a qua non eateticit: ita et nee quod mouetur est ealis dum nee medium.Sed licit ista opinio sit probabilis non tamen est verae quia disse ultas primo est, quia de illis, quae pure sunt per aecidens, non intromittit se scientia, Primo Poste.in illo eapitulo. si igitur demonstrativa seisteriorum Si igitur demonstrativa 5e e. sed non calefacit per accidens .vt probatum est. ergo per se re in seeundo modo per se. Et sciendum,quod licet motus per se eale saeiat quia non pure secundum accidens, non tamen ea les inis sufficienti v locitate. unde tarde motum non calefit. Vnde velocitas motus est dispositio ad ealeiacie dum, si t grauitas est dispositio ad motum deorsum: tio tamen quocunni loco grauitas est dispositio ad motum deorsum, sed silla esse extra locum, ut dicit Commenta. quia quando graue est in proprio loco, tune grauitas n5 disponit ad motum se velocitas motus est dispositio ad
calefaciendum inquantum est susscies Oc appropinqua tio debita ad ealesaelibile, oc se motus ealesaeit,& est in
seeundo modo per se. Et notandum ui motus , secun dum cr, motus calefacit secundum Aristo.est per rarela istionem corporis: quia quod velociter mouetur ealesa et ibile rarest re rare iactio est disposito ad caliditatem. Vnde dicit: lato primo lemento circulariter Scire Co menta. assignat modum secundum quem motus eales cit,& supponit ut manifestum est: quod motus suffieienti velocitate dc approo inquatione calefacit in materia: quia motus localis est psema persectio eorporis mobilis. unde scut Aristote dieit,ea scut vita eorum, quae natura subsistunt quia seut dicit Commenta. ignis, quandono mouetur,otinguitur: eum ergo motus localis si prima persectio corporis sue mobilis ergo, quando res mouentiar, ni in prima persectione: quando ergo est prima persectio debent esse omnia aceidentia consequentia pia, mam persectionem, quorum aceidentium unum est αυlor propter motus,ct quando res mouetur habet calidi tatem, si non prohibeat aliquid .vnde, iste motus est construens caliditate se ut risibile causaliter,cum homo est: quia est forma hominis.vnde, esi sunt persectiones, sunt omnes posteriores consequestes primas naturaliter. rasones.
3 Er hoe ad rationes.vnum quod ii sec. verum est inentia.sed in motus ealefacit tractatur ab Aristo. in mul, C a substantiis non tamen accidentibus: quia albedo MLtis loeis, sellieet Primo Aletheotorum. α Secundo hu ius. Drsterea.Omne agens per accidens est altero triti modorum ves est agens Osuale, ves est agens remouens prohibens, vel est agens eoniunctum eausa per se. sicut album domi fieat,quia e iungit domificatori,& hoe pa tet per suffieientem diuisonem: sed non potest esse eausa per aceidens casualis: quia ista eausa est in paucioribus, se motus in paucioribucealefaceret. sed hoe est salsum quia motus localis appropinquatus ealefactibili insus si ciem iv loeitate semper ealefacit ves se uenter. Item,casus et fortuna non tractantur per se in seientia. sed motum talesaeere tractatur in scientia', ut proedicta est.Nee etiam potest esse agens remouens: quia si hoe eo set tune oporteret esse aliquam causam propinquam caliditatis, ut aperiens senestram est remouens prohibens, α est eausa illuminationis: re est eausa alia propinquavi eorpus luminosum: sed quod motus ealefacit quando
quando ea utitur ex ealiditate, ut in incineratis.aliquam
do ex frigiditate ut in niue ut dieit Commenta. in tractatu suo de sensu. unde se est hie. calidii aq potest eausari a motu,qui non est calidus formaliter in specie, tamen vir. tute. de fietit non fit impossibile fieri, ne non it im possibile sacere. Ad secundit,quod generat aliud occiverum est debet esse persectum persectione sufficieti ad hoc: sed no oportet quod si simpliciter persectum. Et es dicitur, motus loealis Ne. dicendum quod est perfectus pellectione,quae suffieit adeatis dum ealiditatem: sed non oportet quod si persectugrespectu termini ad que, quia est actus entis imperfecti, sed tamen alio modo est perfectus. Ad tertium. si motus*e. verum est quan tum est de se,tune omnis ealefacit: sed potest impediri nextrinsecum, scut graue per motum deseensus debet ea Iesaeere: sed impediit potest virtute simiditatis, quae ima gis obtinet infrigidando. Vnde causa naturalis aliquam
sagitta trahitur per areum non est alia musa propinqua H do impeditur per extrinsecum in producendo effectum. caliditatis, nee ipsi assignant aliam eausam. Nec potest diei tertio modo quod si agens per accidens caiunctum in eodem subiecto per se mus quia non est dare illa rausam per se caliditatis eui eoniungatur motus, etiam fidaretur lirentia fingendi non posset fingere. Direndum est ergo aliter quod motus ealefacit re hoe non indiget probatione:quia patet ad sensum .si serrum re lignum eo setiemur remoueantur, tune ille motus in ealesa iubili generat caliditatem re hoe s appropinquatu fuerit m hi te illud oleis stibili, re hoe est sensibile: oc hoe vult Aristoteles in loco praediisto et praeallegato primo Aletheororum. seeundo dicendum , quod motus velox sufficienti velocitate per se ealefacit. quando sumetenter appropinquatus est calefactibila. Cuius ratio est: quia motus velox susseienti veloeitate de debita appropin quatione calefacit secundum omnes:ves ergo per se, vesAd quartum. quod aqua fluens oeci verum est inqua tum de per se motus, tune fluens aqua olidior debet eo se: sed peraecidens impeditur, quia per motum segrega tur corpora ealida, ut vapores ab aqua qui per sui prae sentiam suetut eausa caliditatis. Ad quintum de aqua calida. die dii 4 quantia est de per se motus tue fit ealiadior,sed n accidens impedit,ut dictu est. quia a motu segregant eorpora ealida, quae sunt ea Oliditatis, ua aqua pura non est ealida, sed est ealida inquantum ei permiseetur vapores calidi, ut dicit Comment. Secundo de Aia. Ad sextum. iis effectus β e. eo ceditur in substates,
ut homo non est ab asino de ab homine, sed ina demtibus possibile est ut dictum est de albedine , se est hie, quia talor oc lumen oc motus diuersus sunt spe cies, tamen ealiditas ossi itur ab his diuersinod vivω debitur etiam postea.
64쪽
ra in is deferunt cali datatem
QUAESTIO X. An Lumen Generat caliditatem. . Onsequenter quaeritur, Vtrum lumen ge s neret caliditatem. Areuitur Q non. Vnum
i lumenno est smile cum eariditate: quia n5a sunt eiusdem naturae. Ite, si hoc esset, tuem tes essent calidiores vallibus: sed hoe est sellam: quia patet ad sensum: quia Oliditas est maior in vallibus qb in
montibus . consequentia patet,quia montes propinquiores sunt eorporibus ccelestibus cp valles. Item illud, quod est spiritualiter in medio, non ealesaeit: quia causa est persectiori sentitatis essectus. sed quod spirituale est non est persectioris entitatis ii essectus realis sed lumen est in medio spiritualiter quia sens bile postia supra sensum sm esse reale nullia facit sensum. seeundo de Ani ma. Item, unum agens naturale non est eausa diuerso/
A s lumen non ealesaeeror tune periret scientia de spe lis vrentibus: ut dicit Albertus primo Metheo.illa enim sesentia supponit, q, lumen retractum ea usat calorem. Ratio seeundies luinen ealefactivum vel per se vel per accidens,per sumesentem diuisionem eae primo Poste. sed prohar una est, q, lumen non oles arit per accidens. ergo reliquitur q, per se calefaciat.Et modus, sin quem calefacti lumen sin Comen. est quia lumen est prima petiectio corporis luminos,ut ignes, in natum est ealetice re: modo cum corpus luminosum illuminat si est,in vlt Lma persectione est: modo Vnum quod et cum est in sum seeurid ma persectione debet habere omnia accidentia propsia, coeli. .et quae requiruntur ad ultimam persectionem, unde sevi est de motu, qui est vita animalium, in est prima persoctio mobilis. ergo habet caliditate. sie est de sum te quod est prima persectio luminos ergo eum lumen est in eor
pore habet omnia accidentia consequentia sument quo rum accidet tum unum est ealiditast ergo ealiditas est in . .
rum enectuum sm speciem, ut patet octauo Phys. vhi R eorpore luminoso siti aliquem gradum ut accidentia
dicitur, Q quaedam mouentia mouentur singulariter, producum cingulariter unum effectum Fin specie: Oc ibi dicit .Commen.', agens naturale non producit nisi viruesseclum sna speciem, sed lumen et calor sunt diuersarum speeieri . ideo.&e. Ite,s lumen calefaceret, tuc omnia, corporae oeestia calefaceret sed hoe est talanx na Astronomi dicunt,u, quaedam astra frigidat, ut orbis Satur ni.consequentia patet: omnia corpora caelestia lumino ti sunt, sed praeipue stelis. oppost Tun vult Arist.&C5men. quia volunt, in inferioribus eausatur ealor a lumine corporum coele
stium, re a mobili. CONCLusio meri perseealefacit,ut perse purum per decidetis ex
cludit, media tamen refractione. Q lumen caleficit, non
SCiendum est de quaestione. Q lui
est dubium, sed de modo fim questas. Vna est opinio rudis satis, o lumen calefacit isto modo . radii eorporum ecclesiiu transe ut per sphs ram ignis et incorporant sibi caliditatem quam deserunt una, ad nos. sed ista opinio est salsa: quia imaginatur, q, radii solares procedunt tan* eorpora: quia aliter no in corporarent tibi calorem: quia incorporare est propria eorporis. sed radu Solis non sunt corpus. quia tune duo corpora essem in eode loco: quod est Ipossibile, ex quar to Physi. eo. Alia est opinio in lumen est eausa calidit tia per accidens:qui omne agens,ci, agit Virtute alte tua est agens per accidens,ut instrumentum quod non agit nisi virtute principalis agentis: sed lumen est instrumen tum corporis coelestis, Ista opinio no valet: quia agens maceidens, quod pure est distinctum contra per se: aut est casuale, aut remouens prohibens,aut illud aetens coniunctum in eodem subiecto causae pers per sumesentem diuisionem: sed sumen non est primo modo agens Osualerosus producit esses um,ut in paucioribus. sed lumen ire 13quenter caleticit.Nee est remouens prohibens ualumenon remouet aliud a ealefactibili: quod enim remoueat non potest assignati: nee est cauti eoniuncta cause per se in eodem subiecto, quia non inuenitur alia quando lumecalefacit ui ipsum lumen: unde etiam in speculis exuren tibus lumen generat caliditatem,&non est ibi assignare alia eam oliditatis cis lume et si daretur lieetia fingendi. Dicendum est ad quaestione, in lume est ealefactiusi. Secundo dieendum q, lumen per se ea letieisivi per se dopinguitur cotta pure per accidens. De primo non est dubium: quia patet per experientiam sensibilem: quia loca illuminata sunt calidiora locis umbrosis:etiam dies calidiores sunt noctibus, ct hoe per lume est. Unde CG me.
dicit, s locus umbrosus est ubi lumen non est re sibi appropinquat aliquod eo uspolitum re tersum,tune usat Gliditate: quia iiDpso refrangit ut lunae. Vnde etia, inferiorum. Selendum. . licet jumen per se habeat ca uiscere non tamen hoc est nisi refractum. unde caliditas maxima causatur in araetulis refractio is vel propinquis, ubi radius coincidens Ac restexus uniunt maxime. de ex hoe apparet licet lumen transeat per medium interstitium aeris: tam e no est ibi ealiditas, sed aeterna frigiditas quoniam non est refraetio nee locus propinquus reli ctionis angulis.
telligatur smile i in specie, tune veritatem habet in substatis perseditis,qus tenerantur ex seminet sed in aecidentibus non oportet a simili in specie,lmo,etiam nec mgenere quia motus eausatur a motore:& tamen non e5. ueniunt in genere. Unde non oportet agens disponi dispontione esse a. mei .in de substantia Orbis re similiter quae generantur ex putrefactione non oportet conuenire in spetie eum generante, vi patet quarto Aleth .utealefacit est diue C animalia imperfecta. Ad seeundum de motibus dicen
-α- . dum, i, non sequitur. tu probas, auia montes oce. dico eum, ui caetera non sunt paria quia in vallibus, ad quas
lumen peruenit,est maior refractiorquia in angulis refractionis radius ineidetis Ac reflexus magis unitur: ec vir tus unita est sortior seipsa dispersa. vnde,s lunae est in superficie montis, non ita sortis si refractio & vnio radio tum, sicut in vallibus. propterea licet ad montes oc valo Ies lumen adueniat, non in aequaliter suscipiunt calidiis
talem: nam caetera non sunt par a.
similiter Ac in montibus sunt ventiqui impediunt e liditatem. Ad tertium . illud quod est spiritualiter occinegatur. Et cum distur.causa debet esse ece. verum est per se re eum dicitur. lumenoe. dicendum q, lumen eω paratum ad idem potest esse imperia ei ius ipsi illud verespectu realis eorporis luminosit tame ad diuersa potest esse persectius sit fit aliquod reale: ut si lumen eompara tur ad ealiditatem quam facit in medio: tune est placitus ens sed absolute ens spirituale habet esse imperfectius uireale seut etiam species albedinis in medio non est per sectior V albedo: tamen potest respectu alterius ut tela
tionis .nt eum dicitur. essectus realis oce. debet esse a rausa reali. non oportet:quia motus localis est realis Oc pro
uenit a spirituali ut speeie appetibili. Vnde intentio re spirituale non est eausa eius: cuius est intentio ut species M. hedinis non est eausa albedinis sed alterius: se lumen in medio non est eausa luminis in medio: sed est eausa alie rius quia est reale ut ealiditatis od illa est nobilior persectior lumini in medio. Ad quartum. Vna agens occiverum est non est causa diuersorum essesuu eontrario tum: sed bene potest esse causa diuersorum quae non sunt contraria sed disperata. modo se est hie lumen sc ealida sunt disperata. unde quamuis lumen te illuminet non obstante hoe Glesaest. Aliter te sidetur. unu agens oce. conceditur. eodem modo quota unum. sed alio modo
65쪽
bene potest esse diuersorum eausa. modo, se est hae o tu
meri eodem modo illuminat, ocealesaeit alio modo, si a illuminat per se, sed est causa caliditatis cum alio, ut ira quantum refrangitur. unde ad lumen non sequitur restacito, quae est dispositio,qua requiritur ad ealesasionem. Ad quintum .s lumen ece. omine maior eoncedit illud in Seeundo huius,quia vult ui nullum corpus cule
se in frigidat simpliciter, sed omnia calefaciunt. Sed ali quod frigesaeu idest minus earesaeis sin q, habet caliditatem remisiam, Vnde dicit, in aliquod eorpus eoeleste frogesaeiat,hoe est exit fundamenta. ista solutio est dissicilis ad recipiendum hoe. Ergo aliter dirandum, Φ, si tu men &e.verum est quantum est ex parte luminis, sed naliam virtutem, quae non est lumen, ut per virtutem siti ge faciendi, pol est frigescere,sed quae si illa virtus videbitur postea in alia quastione specialiter oce.
Et hac maxime cui Sol extat i fixus, propter quae approximante ipso ec orieteta super nos
existente generatur calor. Quod quidem igi/tur neque ignea sunt, neque in igne feruntur,
tantum nobis di mini sit de ipsis.
An sol calefacere dcbeia ista inseriori
onsequenter quaeritur, virum sol habeat calefacere inseriora. Arguitur i, no .quia, si Sol haberet calefacere inferiora vel hoc
set mediat vel immediat per susicientem diuisionem. quia omne agens vel est propinquum. vel remotum sed sol neutro modo calefacit inse mora. no mediate: quia tuc eale saceret medios orbes,qui sum intei medii, ut Veneris, Mercurij, Luns. quia cor pus remotu ni mediatum no calefacit extremum ius mediantibus aliis,quae prius transmutat. Sed orbes intermedia no ealesunt,quia sunt in alterabiles . ex primo huius. nec immediate ealefacit inferiora,qm multi orbes sunt in medio. Item,si Sol ealesaeeret vel hoc esset per lumen, vel perealiditatem in ipso,per sufficientem diuisontim sed nee se nee se. non per eat ditatem, quia corpora si e lestia noti sunt etaida vel frigida, eum sint in alterabit a. ut patet primo huius. nee per lumen, qua tune omnia corpora e celestia calefacerent: quia sunt corpora luminosi. sed hoc in salsum quia aliqua frigefaciunt, ut saturnus. Item,s sol ealeccet et inferiora, tune tangeret ea, Quia Virtus in eorpore non agit nisi per colu adium, vidi est
Commen. secundo de Aia rapitulo dς visibili, sed Sol est
corpus .ideo virtus eius erit virtus in corpore, sed sol non tangit inlitiora, cum multi orbes sint intermedii. OPP si TVM patet per iudicium sensus,quia vide
mus sensibiliter, o Sole appropinquante ad et epit eapitis
5e hoe declarat Commen duobus signis. mum est,
duo corpora aequr calid quorum vnuin est profundius aheto,oc si sint squalia superficiei extremae, ut ambo pedalis quantitatis, tune teris paribus, quod est spissius, sortius agit:& hoe per virtutem, quae est sortior gratia profunditatis re hoc non est res qm corpus non agit se lum per virtutem,quae est in superficie, sed etiam perdictinentem in proiando. Seeundum signum, si duo sint eor pora aequalis quantitatis in superscie re profunditate. et unum sit densius alio, si aeque calida sunt caeteris par M. desus sortius ealefacit, ut serrum plus ealefacit cui signia: quia in profundo habet sortiorem densitatem, quia plus eoinpactu & hoe est sortius 4 diuisima oura virtus uni ta sortior est seipsa dispersa, Primo Metheo. 5 ex libro de uss. Ite, potest prohari ratione, seut se habet passum ad patiendum, sic agens ad agendum, per conuenie tem similitudinem, sed passum non solum patitur a lapsi Cie, ut aqua ab igne,sed etiam patitur in profundo. Dicendum ad quaestionem in Sol non agit ealiditatem si gulariter oc diuisitas ne ali spartibus a concavo Lunae v sui ad convexum mobilis vltimi. Secundo dieendum, Q illa pars in qua est Sos,ealefacit principaliter oc specialiter per virtutem scilis, quae non solum est in supersei sed in profundo usui ad eoncauum Lunae. Primum pro batur prima ratione iacta in principio quaestionis, quia ahoe eant, es mediate vel immediate ageret, re recurri itit ibi R atio seeundi. illa pars, quae habet virtutem cale faciendi sortiorem ιν aliae partes eiusdem orbis,debet pncipaliter calefacere materiam subiectam, sed illa pars, in qua est sol est huiusmodi. ut declaratum est,quia non itatum agit per virtutem insuperficie,sed etiam in ptos, do. Vnde dicit Commen . . sol inter omnes stellas ma gi abet de lumine oc mavis virtutem activam. i5dee.
AD rationem primam. si sol oce. potest diei in eales
eii mediantibus alias orbibus. Et eum dieitur . ergo
nostra maior est ealiditas est recedit. Hoc etiam patet auctoritate Aris. Primo Metheo. quia sphaera in qua Sol est infixus maxime ealefacitiquia est maxime propinqua nobis oc velocissime mouetur .ec idem vult Comment. in isto seeundo oc etiam inpositores. CONCLUsto
solem calefacere inferiora praeter ea quae inter ultimumobile,resphaeram Luna continent , si impos bile uerum eius uirtute, pari cula in qua
Ut, nicipaliter calefacere dicitur. SCiendum Q Solem calefacete potest intelligi dupli
citer. v nomodo sJnpularii et oe diuisiti sitie aliis pati iuus,quae sunt ac ravo I unae v p ad convexumvltimae sphaerae. Alio modo potest intelligi q, sol ealefacit pro tanto, quia illa pars orbis,in qua est sol, habet
principaliter ealesaeete virtute solis. seeundo notanγdum, Q corpus non agit in eo ue solum per virtute exi
stete in ultima suo scie ea n virtut Fexisteie in tota sui profunditate cie extensa FG eaetens,nem profunditatis: ealiditatis 5ce.dicendum quod non est necesse quod cor C pus exi:emum agens in aliquid mediante alio quiris tractavi et illa eadem transmutatione qua ait, sed sufficit aliqua alia transmutatione transmutari. scut Alexan. .
posuit ex tu piseis,qui vocatur stupor, qui stupefacit manum piscatoris mediante thete, re in non stupvicit eie: sed sufficit in transmutet ipsum aliqua tranimula tione ut motu locat .sie sol transmutat ista ad calidit
tem mediantibus orbibus,sc in non oportet ealesaeerior es medios, sed sufficit it Ismutate ita utatione alia,vxi illuminare ea. Aliter potest dies, i, sol immediate vel pars orbis, in qua est sol,est specialis ealiditatis, quia
Per Virtutem in profundo existentem,quia illa tangit aerem vel ignem qui ealesarit. Ad secundum, o lumines, alefacit per multitudinem eius ad inferiora. Et cum
pora colestia lint calefacere quantum est ex parte lumi his di motus. Sed, si frigesaeiani,hoe est per aliam virtu tem,ut pcoplexione,e5iunctione re opponem, sed quae
N si virtus illa videbitur st. Ad teittit si sol oce. veni est si sol immediate oc illigulariter ealefaceret, isset gra deberet, sed tisi se agit. Sed pars in qua agit sol,l eon
cauo versus nos, usque ad convexum cales aest per virtute in profundo,oc illa pars tangit igne.et alia qus vltra ea
teneti aere oc pol ostenditia figura qui sol calefacit a vir
X l l . tutem in profundo re non solum in s
Q v K s T i oan Ahia coel filium corporum sciant in haec . inferiora frigiditatem.
Cnsequenter quaeritur. Vtrum aliqua eor pora eale sacta. aetat frigiditate in ins O-hus. Arguitur et nomauctoritate Comme. in seeundo huius. vhi dicit. dicere aliqua cor pora ealefacta infrigidate est Otra sundametum,oc est fusum,quia omnia videntur ealesaeete . de saliqua
66쪽
aliqua frigefaciunt hoe est in eomparatione, quia olidita A test instigidare.
tem remissam Oc proportionabilem unieuiis elemento tum 5c Elementat rum. IN CONTR knxvM est auctoritas omnium astrolo
porum,qui dieiit, v aliqua corpora ealefacta eale laesui. aliqua vero instillidat, inhoe eonueniunt oes astrono mi praeter Commen. c idem videtur velle Arist. seeun do de Gene. vhi dicit,4 sorms OIum sunt in terminis pister virtutem activam.oc terminos vocat corpora cale
stis,in quibus est terminus euiuslibet rei naturalis. CONCLUSIO.
Probabile estntillum coelestium corporum Irigescere,
nihilominus firmius asseritur aliquas stellarum calefacere, aliquas frige lacere.
SCiendum, Q Come. videtur tenere partem negati H q, nullum corpus eceleste frigefaciat,sed ola eatefaciant, sed hoeiti est diuersimode quia iaciunt eali
Ista opinio disseilis est ad tenendum.
Vnde dieendum nis frigiditas musaretur ab aliquo eorpore eoelesti tune non esset in genere qualitatum tangi hilium, sed hoe est salsum, quia est species tangibilis, ut patet seeundo de Generatione.consequentia patet, quia G.eo. M. quod non ducitur ad musam primam agentem alicuius &. . generis no est in illo genere,sed eorpora ecidestia sunt primo agentia naturalia formarum tangibilium oce. It Eseeundo. quod per se est eausa eausae est eausa eausati, qahie est ordo naturalis,ut patet ex libro de eausis:& octauo Phys eoiv.formae elementorum dedueuntur ad cor pora ecclestia,ut ad agens,& non est aliquod corpus,eui non respondeat virtus in eorpore coeleste quia soritis in seri tu sunt in terminis,quia eorpora e estia per se sunt
causa generationis 5c corruptionis, secundo de Genera tione re formae substantiales elementorum causantur aeorporibus ecelestibus& sunt causae qualitatum tangi hilium. Item tertio Primus motor est eausa frigidita
ditatem aliquam maiorem,oc aliquam remissam, ut est ii , quia Comm .dicit Duodecimo Metaphy.cd omnes Te c. a. conueniens cuilibet elemento ξc Mementato, ut dicit. αsorte ratio qua inductus suit est hic, Motus 5c lumen ea. Iesaesunt, sed omnia eorpora coelestia mouentur motu locali ξc veloei,qui requiruntur ad motum, re etiam om niaeorpora ealesaista habent lumen,licet aliqua magis et aliqua minus,et lumen agens est naturale,& unum uduinaturalium est determinatum ad unum producendum:
quia in hoe est disserentia inter agens naturale re agens P volutatem,quia unum habet se ad opposta, sed aliud est determinatum sm naturam ad unum oppostoria ocnon ad ambo,& hoe vult Arist. o. tauo Physeo G. sed
lumen est unum agens naturale: ergo est determinatum ad unum oppositorum.cu ergo generet caliditate , quod
est unum oppostorum,non generat frigiditatem, re in omnia corpora elestia sunt luminosa in magis 5c mi nus, ut dicit in de Substantia Orbis .ergo nullum eorum frigesaeit simpliciter, sed in comparatione. Et costmatur sortius hoe ex septimo Physeo.omnis alteratio fit secundum aliquam qualitatem sensibilem, sed unum cor pus extremum no potest agere in extimum nisi media te alto,quia monens propinquum simul debet este eum moto qnod non sit medium nec vacuum necu ultimum. ergo s agit in extremum, tue illud eorpus, quod mouet, oportet prius immutare medium,&id immutatum im mutat alia inferiora. Hoe supposito arguit. Si aliqua stelia alteraret inferiora ad frigiditatem,lioe saceret media te sphaera ignis quam prius tarat,quia ignis est in medio sub concavo lunae, Primo Metheo. ergo ignis prius alte
rabitur:Tune quaeritur,quae si qualitas uti, oportet. n.
Q sit sensibilis, aut erit de primis aut de stetidis. Sed ignis non potest alterati qualitate seeunda vi albedine,quia ills qualitates cita sunt in multis,ut dicit Commen. de ma Arist. quarto Metheo.ergo ignis non potest alterari ad
Qualitatem secundam .ergo oportet et alteretur ad qualitatem primam. Sed videtur,et ad naturam primarum potentiae passiuae,quae sunt in materia prima,sunt in m
tore primo adhue, sed Deus immediate non est causa sit giditatis. ergo mediante instrumento,& hoe est emi, se eundum Commen .Primo huius. est enim quas ligamee CoriP., . tum&c. Vnde propter istas rationes via affirmativa tenetur.ec dicitur, in stellae aliqus per se snt eausa frigiditatis saltem remota. Vnde dicendum, i, hoe est proba bilius per se corpora sint per se eausa frigiditatis in in serioribus. unde sicut aliquae stellae ealefaciunt,ita ali ius frigefaciunt,oc omnes Astronomi dicunt hoe . Et seleti dum.*lieri aliquae stellae frigesaeiani,hoe non est 2 motum loealem unde est motus t nee hoe est per lumen in quantum lumen: sed hoe est,unde tale re talis corporis. Vnde non est inconueniens in una debeamur diuersa ac , eidentia alia re alia ratione.vnde risibile non debet ut homini inquantum animal, tamen sibi debetur inquatum tale animas,ut homo.& se stella non frigefacit per lumeunde lumen , sed unde tale lumen , Saturni. AD tationes. illud quod ealesaeit 5ccidicendum via Rissonea. men unde lumen abstraste non frigesaeu, sed lumeunde tale lumen. Ad seeundum .s stellae oce. non pori test bene negat unde oportet Q ignis alteretur ad aliis quam qualitatem sensibilem, de illa qualitas est lument
quia stellae aliqui multiplicando lumen uso ad sphaeram ignis frigefaciunt,non Q lumen per se oc primo faciat stigiditatem,sed per se re seeundario. Et tu sorte dices, hoc
non valet,quia sic etiam motus ecelestis unus suffireret ad generationem S eorruptionem,quia per se re primosam generationem, sed per se seeundario facit eorrupticinem.& se non oporteret plures motus cocti esse, quod est salsum,&perhoe Arist. eonuineti plures esse motu aeuli.quorum unus est eausa generationis alter causa eorruptionis, ut patet Oetauo Phygeorum,& seeundo huis Tex.e. . . ius. Ad hoe die dum, i, stellae alterant ignem lumine, Te quod lumen eauset frigiditatem non tamen unde lumen
qualitatum non possit alterari,quia vel illa qualitas esset D A. ici se ealelati sed unde tale Iumen θc illius stelcaliditas,vel frigidita ves secitas, vel humiditas, sed, si
alteratur ad caliditatem,ut mediate ipsa stigium,hoe est absurdum, mediare uno oppositorum per se fiat respectum. nec alteratur ad frigiditatem eqssi ignis in sphaera sua summe est ealidus,5c in vitima persectione. ergo non recipit stigiditatem. nee potest alterari ad secitatem, ut mediante ipsa frigefaciat.quoniam ignis est aetii secus, ec etiam in alijs est frigiditas,sicut in humidis. nec alteratur ad humiditatem,quia non potest stare eum feeo in ultima perse stione, sicut est ignis. sed aliquidiciat, et aliquae stellae infrigidant mediante sphaera ignis,qui non alteratur ad aliquam qualitatem tangibilem, sed ad alia,ut ad lumen,ita in stella multiplieat lumen ad sphaera ignis, ec mediante illo lumine infrigidat. dicendum, Q hoc est salsum,quia lumen est naturale: L hoc non liabet sacerenis unum contrarium,cum ergo lumen calefaciat iasi DIere per talem virtutem qui est specialis naturs 5ce.
Non est autem rationabile, eandem ratione Tex. c. 44.
habere velocitates astrorum ec magnitudines circulorum. Circulos quidem. n. nihil inconii
mens sed necessarium analogice habere velocitates magnitudinibus. Astrorum aute unumsquodU quod in his non valde rationabile: siue
enim ex necessitate maiori circulo latum .eloscius erit, palam quia θc si uasponantur astra in
eos,qui inuicem circulos. Hoc quidem erit volo ius,hoc autem tardius. Sic autem non utim habebunt proprium motum, sed serentur vlupa circulis iue a casu contingit. Quaestio
67쪽
QUAESTIO XIII. XIIII. LIBRI PRIMI
. Cusequenter quoeritur, virum stellae per se
moueantur. Arguitur Use. quod moueturl necessario, mouetur per se, primo Posterio. t sed stellae ex neeessario mouentur Fm Arist. l in tu era. Item stellae mouentur aut per se aut Fri accidens. per lassicientem diuisionem: sed n5 mo,
uentur per accidens,quia quod per accidens ponitur eo tingit non esse,per se aut semper est, ut primo Posterio. Item, omne, quod movet seipsum, diuiditur in partem
K se motam, re in partem per se mouentem, octauo Yse . quia alio modo non veri fieabitur aliquid mouere seipsum, nisse dii idatur, sed eoelum mouet seipsum, ut patet octauo Phys.ergo habet partem motam,& n5 dieit alia pars, nis4 corpus coeleste,cuius pies sunt stellae. Oppos Tun vult Aristo.in litera,sq, stellae nomouentur per se. FCo NCLusto Stella per se mouentur,i. persui naturam, non mouet, non per se avit mouentur,i. solitarie,vel sui . S Ciendum. q, mr se dupliciter accipitur. vno modo
pro illo, quod dicitur Fira sui naturam alio modo di citur per se, . solitarie. .diuisim, haec distinebo habetur primo Posterio.& quinto Metaphy.Φeonuenit ali eui per sui naturam,fc si ponitur in dissimii 5e eius, ne est
primus modus, si non tutic est secundus modus. Tune dicendum est ad quaestionem,q, stellae mouentur per se primo modo,L per sui naturam: sed secundo modo non movemur per se. rationes primi laetae sunt in principio quaestionis, quia illud mouetur per se quod ex neeessitate mouetur Se. Notandum ad probationem seeundi, Qis ot beetalesti sunt diuersi circuitialia maiores,quia plus distant ab utrocli polo tu, sed minores sunt, qui minus distant a polis,oc aliqui volunt, isti eirculi solum existat in orbibus sim imaginatione, ut articus vel aequinoctia/ Glis circulus, ct non realiter. Sed hoe no valet,quia isti est culi existunt realiter ira orbe sed non a stu sunt distincti. similiter ibi sunt partes linea continuatae per praeditata. Sciendum, in circuli ulterius in motu habent propor
monem sm magnitudines, quia maior circulus velocius mouetur,seut maior velocitas est in maiori magnitudine,Ac licet velocitates snt in eireulis sm proportionem magnitudinum, tamen hoe non est in astris, in stellae ha heant proportionem sm magnitudinem circulorum, ita vastrum habeat se in proportione ad aliud stia propor tionem sui cireuli ad magnitudinem ei reuli alterius astri. Ratio huius. quia, si hoc esset,vel esset casualiter, vel naturaliter, per sufficientem diuisionem, sed non casuali, ter, quia hoe sit in paucioribus. modo, in eculo non est aliquid mater naturam rasualere naturaliter,quia tune, si astra transmutantur de cireulis suis ut illud quod fuit in maiora circulo transmutatur ad minorem,re quod in minori cireulo transmutatur ad maiorem, tune vel itares Hetiam transmutantur,re tunc iste motus non esset.pprius et eum transmutatur illa velocitas. Ex hoe arguitur si stellae moueantur per se, i. diuism oc seorsum, tun ppor tiones astrorum stia velocitates motuum essent sis pro portiones magnitudinum eire orii, sed hoe est salsum quia supposito o stellae mouentur per se, tune deberet esse sin proportiones magnitudinum circυlorum. conse quentia patet,quia astra aequaliter reuolutitur in cireulis ad motum circulorum, quia scut circuli reuoluuntur ab eodem puncto in idem,re se astra in cireulis. ergo opor tet quod proportio astrorum esset secundum proportio nem magnitudinum circulorum, & tune eitit contradi Etio, quoniam esset proportio motuum astrorum secun dum proportionem magnitudinum circulorum, re non
debet esse proportio, supposito Q per se moueantur stem
dum Aristo. de Aristo.vult Q stelle mouentur in oris Tex .e .s r. hibus stetit partes continuatae toti. Item, si per se,c di
uism mouerentur astra,vel mouerentur motu gyrati nis, vel motu volutationis, per sufficientem diuisionem. non primo modo. unde notandum, . motus circumν rationis 5c volutationis disserunt in comparatione axuire polorum ad nos: quia aliquis eircunoratur si moue tur super axem cuius unus polorum est versus nos in Q perficie, sed motus volutati Ais est si mouetur super axe, cuius polus non est in superficie versus nos, sed in alia parte,vht axis tangit orbem continuatur ei, sed neutro mo do videtur,quia maxime videretur in Sole, qui videtur tremerς se sacere tremorem propter distantiam ad nosse splendorem. ergo non cireunetvratur. smiliter no mouetur motu volutationis,quia, li hoc esset tiae videretur verti, quia facies, quae iam est versus nos, postea esset ad aliam partem, sed hoe non videtur, quia semper in Luna eadem facies est versa versus nos, ut maeula &c. Ites stellae essent nais inoveri per se, tune natura dedisset eis organa consequentia ad quantum, sed non habent talia organa, quia sunt sphaerice figurg. non enim inflexiones re ineuruationes aliquas, sicut animalia quae mouentur
localiter , 5c tamen dignius esset ea habere ch inferiora
animalia eum nobiliora sint eis.
RAtiones procedunt viis suis, quia probant om o. Ruscines. uentur per se, dest per sui naturam,oc non per aecis dens pure,& hoe eoncessum fuit. QVTs Tlo Xs III.
An corpora cortistia digerant specie, uti sat indiuidua erodem 1peciei. Consequenter quaeritur propter dictum Commε
tatoris. Vtrum corpora eoelestia disserunt spe ete aut siti eiusdem speciei indiuidua. de argui tur in non sint indiuidua eiusdem species, quia corpora eoelestia illo modo disserunt quomodo motores eorum disserunt, per Commentatorem se do huius.loquentem de temporis eo nuenientia re disseten ita huiusmodi eorporum e lestium sed motores no dis
serunt numero. probatio. quoniam sunt separata a mate
ria. oe in illis non est multiplicatio indiuiduorum per Coment. primo huius. 5 Duodecimo metaphys. ergo motores disserunt specie, oc per eonsequens eorpora cc se stia. Item, in substani as separatis in identitate numerali, non debet esse pluralitas in eadem specie,quia multitudo indiuiduorum sub eadem speeie est vi res perpetuam tur eaedem in specie, quae non possunt perpetuari in nomero, ut patet se do de anima, sed corpota ecilestia sunt perpetuam identitate numerali primo huius. ideocte. Item tertio illa, quae dicuntur essentialiter ordinata,
non solum disseisit sicut individuum eiusdem speciei, sed etiam differunt speeie,quia indiuidua eiusdem speciei ncisu ut eisentialiter ordinaca, sed Meidentaliter, aliter esset proressus in infinitum in eis, ut patet seeundo Metaphnergo per opposuit m in quibus non est processus in infinitum,sunt essentialiter ordinata, sed eorpora erelestia sunt egentialiter ordinata. probatior illa sunt essentialiter oradinata, quorum ordo consequitur in selemia, quia eo risi, quae sunt aecident aliter ordinata, ordo non consequitur
in seientia. ut ordo Platonis ad sociate.& hoe patet priamo Posterio. A septimo Aletaphys. sed ordo eorporum coelestium considerat ut in selemia. sq, una sphaerarii sit prima,& alia media Sc alia ultima, Oc maxime hoe eo sideratur in astronomia, quia di eunt quod Oli dira stella
larum fixarum si prima post Saturnum post hane
Iouis . 5c sie ultima. o Pros ITVM arguitur auctoritate Commentatoris in secundo huius .in duobus locis dicit, eo ora cole stia sunt indiuidua eiusdem spe et ei, re non sunt diuersis species in eodem genere eontent s. re hoe dicit reprobando Auie.qui voluit Q corpora calestia non essent eius dem
68쪽
dem specie . Unde dicit in ratiocinatio de Luna, per qua eoelastia esse per se in eadem speete, tuis debemus intesto
Physico . apricipio. Plogum processi
At isto. probat stellas non moueri per se oc ditiis m, non est exemplum, sed demostratio fundata superhoe, quod
eo ora coelestia sunt indiuidua eiusdem speeiei , re non venere, ut putauit Auie. Et potest sumi ratio Comment. Si eo ora e estia disserrent specie, re conuenirent ge nere tune essent composta ex genere Ac disserentia reali
ter,oc essent generabilia & eorruptibilia, sed hoe est sal sum primo huius re octauo Physeor. Consequentia est nota,quia substantia composta ex genere re disserentia
est eorruptibilis eum sit eomposta ex materia et sorma. Hoe etiam probatur auctoritate Arist quia ex inten tione eius est ut videtur . sint Idiuidua eiusdem specie . quia cu distinxisset motus 5c eo Dra coelestia, qus m uentur cireulariter oc alia motu regio, viterius distinxit illa,quae mouentur motu recto,ut a medio.& ad mediu: oc non distinxit eo us eis lare. ergo per hoe videtur in Nuere, conueniunt speeie, quia aliter distinxisset ea sdisserrent specie, se ut distinxit alia.
Cretia coelestia corpora sunt eiusdem speciei
non univore, sed analogiae. Notandum ad euidentiam quaestionis, o species
potest aeeipi dupliciter. Vnci modo pro quacuo
que quidditate per se diuersa ab alia Ac n, hoe sit verum patet ex intentione Arist.quinto Μetaphys.ea pitulo de diuersa specie. ubi dicit Q uno modo dicuntur diuersa quaeunui sunt in eadem substantia habentia di uersitatem adinvicem. Ex hoe sequitur et, noue prs dicamenta Me dentium sunt diuersa specie, quae sunt in eo
dem subiectio oc habent diuerstatem ad invio. Alio mo do species accipitiis pro aliquo i dicabili sub genere se timo, seut in Porphyrio,ec in Praedirametis. α hoe modo noue praedicamenta non sunt species, quia non Ordiatiantur sub genere seu e re hoe patet in praedicamengere conuenientia in specie sim prius oc possetius non se cundum vn uorationem. Quia aliqua dupliciter eonue niunt in specie, in participant unam essentiam, tamen unum per prius,ct aliud per posterius,quia una pars est prior, alia vero posterior fim illam essentiam, stetit ex di uersa membris fit unum animal, cuius unum membruest nobilius seeundum dispositionem illius, ut eo res pus
omnibus partibus animalis,&se ex omnibus orbibus fit unus orbis, ius una pars est prior εἰ nobilior alia,etina non sunt unum in uni uocationem S sm Vnam ra tionem praedicabidem. Alio modo aliqua eo numiunt itispecie sis univocationem, ia participant unam ratio nem. Sed dubium est. quia videtur oratio Commen ta totis non valeat, quia, sest hona, tune per eandem ra tionem probatur in corp9s commune non est genus ad
eorporaecelestia se ad generabilia Be eorruptibilia, quia s esset genus,tune coelum esset compostum ex genere et B differentia realiter,ex materia re forma. Aliud dubia est,quia, si corpora eoelestia essent eadem realiter in spe eis sis prius ec posterius,5c non em vniuocationem,tua ratio Aristo. non haberet efficaciam, quia Arist. probat eo ora etalestia esse sphaeriere figurae. modo, si inest ali quid uni non oportet inesse alteri,nis snt indiuidua eiusdem speciei,ut si oculus est sphaerieus, non oportet o nasus si sphaerieus,quia non sunt eiusdem speciei. tia Arist. videtur se probate sm Comment. sphaericitatem unius astri, quia omnia eorpora coelestia sunt sphaeriea. ergo videntur eae eiusdem speciei uniuriis, ec per eonsequens
accidens quod inest uni eorum ec reliquo. Ad primu
conceditur . per eandem rationem probat ut Q corpus
commune non sit genus ad eorpus generabile oc eoelo Rhoe patet per Commen. Decimo Μetaphysi. vhi discit,4 eorpus,quod dieitur de aeterno oc generabili, non Come.2 c. dicitur Fmvniu rationem, sed sm prius L posteritis: aadicitur per prius de eorpore e celesti. Sed dices,
tis,quia non habent aliquod genus supra k.ec tame sunt C lum de partes eius sunt in praedicamento substantis. dice
diuersae speetes primo modo aeeipiendo speeiem. Μodo cum quiritur utrum corpora Gelestia sint diuersa specie, vel indiuidua specim Commentator respodet in no sunt diuersae species accipiendo speciem pro praedicabili sub traiere. Reeundo diceret sunt diuerse species primo modo Memendo speciem. Ratio primi tacta est seeundum Comentatorem, quia sessent diuersae speetes primo mod me essent eomposita ex materia oc sorma,sed hoe est falsum, quia tune essent generabilia oc corruptibilia , α
tune aliqua corpora eissent priora eis quia omni corpore generato nuessario est aliquod corpus prius. eonsequentia accipitur pro manifesta, quia fim ea species vere uni uoce eomponuntur ex genere S disserentia, tanquam ex
materia ecforma, sed quod est eompostum ex materiare forma sim eum habens contrarium necesse est eorrii ptibile esse. Ratio laeundi. quia dicit Commentatorinorhes eorporum coelestium eodem modo diuersificatur si
cui motores em quia dicit,u motores sue naturae mois Duentes ea conueniunt huiu ,Dodi eonuenientia, Oc disse eunt huiusmodi diuersitate. s. qua conueniunt vel disse
runt eorpora coelesti sed naturae non mouentes ea disserunt disetenta specie, i. sunt essentiae distinctaec substanti quia in separatas i materia non ponuntur accidentia quibus distinguantur. Et sciendum et Commentator dicit in is eorpore ecelesti sunt diuersae partes re motus,
sed diuersitas pati iti de motus in eorpore coelesti est de monstratio diuerstatis dextri oc sinistri, sed dotrum de Miserum sunt in eadem specie.vnde non obstante Q hoomo sit eiusdeat speciei, tamen sum in eo diuersae partes αmotus.Sie in corpore eoelesti. Vnde omnia corpora coclema sunt unius orbis: quia habent unum motum primit, oc unum primum motorem.ec licet si unus orbis, tamehahet diuersas partes 5c motus,ut ab oriente in occides:
re 4 eonuerso. Item stiendum, eum dicimus corporadum, non sunt in praedieamento substantis per se 5c directe,vi genus 5c species, sed per reductionem, ut male riare serma,seut principium, se eorpora eoelestia sunt in praedicamento substantiae per reduistionem, vi prines pia agentia,& ut fines. unde etiam substantia in communi non est genus ad substantias aeternas ec generabiles, sed est analogum. Ad aliud dicendum, in de numero dispositionum aecidentalium,quae insunt partibus eius dem totius quaedam sunt accidentales re separabiles. de illis non oportet Q s una io sit viii parti, et alia instreti quo, ut non oportet si oeulus habeat perspicacitatem, similiter Be nasus sed aliae sunt essentiales 5e inseparaboles partibus eiusdem totius de talibus oportet, quia,
si una disposito iust uni parti ocitat ali, parti Ad eiusdeessentiae ut risbila omnibus hominibus inest. modo, mgura est de numero dispositionum essentialium. ergo potest probari perhoe,quod uni parti inest sphaerim Quis ira in eorporibus ecelestibus 5c omnibus inesse. Vnde videnatis in eorpore hominis, in omnes homines neeessa
rio eonueniunt in una figura oc dispositione, quia oes homines sunt sphaeraeae figurae, salte in extremitatibus molitorum,ut dicit Arist.in Problematibus,quia non hiat siluram triangularem, vel quadrangularem.
AD rationes corpora coelestiadce. conceditur. Cab G nei.
men .sie coneedit .Et eum dicitur motores ege. dice
dum o si species aecipiatur pro pridieabili sub Prio ge
Noe,non est verum, quia non ponuntur in genere: sed se,
cundo modo bene sunt species diuersi, id est quidditates diuersae.vnde hoe non sequitur, si sunt quiddatates diuelsa, in sint species diuersa praedirabiles sub uno genere. sed e conuerso bene sequitur, se est in proposito. sed dicisaamen intelligentiae sunt in praedicamento substantiae, die dum non per se ec directe in praediramen
io substanti sed tantum per reduetionem ad prin pia.
69쪽
Ad lassi es laves npetuis et eruessi est si sint sub una
spe stra unitioratione, sed in piar esse plura sesumunt itivna spe pra'oc posterius. Et esi opicorna e lestia oce. veru ess,5 in no eonueni ut in spe pdicabili sub gne, sed couenitu in spe sm pratis 5e posteritis. Ad tertiu, Q sune
essentialiter oce. verum est nG sunt eiusde speciei fim vnia Oeationem, tii possunt esse partes eius. ρ naturae de essentialiter ordinata sm prius 8c posterius usi eorpora ele
ma n se re essentialiter sunt ordinata sin pisoc posteri'.
. . Ti. Haec aut velut apponitur. is aut sititi coi
potis ad sititii virtus est.Sed de circulari quidemotu latis auris dilata est: qualia uda Fin s Nam sunt,&sin inura Nde latio ta ordine ipsenti
An uirtus eorporis finiti des ut esse finita.
, Onsequeter rat eirca sequens capitulum. De dubitatione aut dicta iis virtus eorporis finiti debeat ee finita. Et arguit m n l ua, si virtus cuiuslibet corporis finiti esset fi
nita, tite Oe eorpus siritu esset generabile recorruptibile: sed hoe est salsum: quia eorpus eo teste est fimitii,ex primo huius.& tii est in generabile re ineorrupti hile, et patet ibide. consequentia patet: quia nihil pol dumm . . . rare in infinitia P virtute finita: quia quod pol durare per lepus infinitum est inaederabile re incorruptibile. OPPOs T vra vult Aricin litera, udicit in ola eorporis siniti virtus est aliud sinitii: S et dieit octauo Phy. t. ς s. mouens finitu non pol mouere pips infinitia. eryo Vulchabere q, in corpore snito non potest ee virtus infinita.
. cuiuslibet co=poris misi habentis potenιia ad esse p materia parte sui, est potentia inura secunda duratione, habentis uero potentia ad esse psuum substralia uirtus est infinita secundum duratione corporis aut finiti ad morti in potentia finita est se icunia vigore uirtus,possibile est uite ipsius essὸ uirtuteminis mirum secundum durationem ad motum. Notadii, o duplex est viri' vel potetia .una est adesse,&illa pol esse dupri in corpore.Vno modo P materia parte sui,scut Ianserioribus. Alio monon a materia parte sui,sed p suam sua simplici. Alia est
poteria ad motu. Notandia, Q poteritia ad motu p5t intelligi sinua vel infinita duppi . Vno mo sita duratione, Alio mo fm vigore. potetia infinita sm dotationem est, cuius duratio no habet principiti et sit e, sed in suit et erit.
Sed potentia insit ita pira vigore est ri non est limitata re determinata ad determinata velocitat L sed . potest pi' veloeliari in infinitu,re ' maius sacere ui illud qu seeit, oe peroppos tu intellig.ii de potentia finita ad motu du plicitet D c.DJad est sinuasm vigore est limitata de determinata ad determinatu motu, ad non pol magis. Vnde vigor dieit virtute relata ad motu determinatu Oc vero
citatem: de hoc habet n Comme. osso Phys. sed pose
Com . . . ria enita duratione est . a habet pii ipiu & fine in duratione eius. Tue die dii est ad qone. primo, in cuiuslibet corporis silui, qu habet potEtia adessen materia parte sui est finita pote ua siti duratione. sc io,dieudia in corporis finitima habet potentia ad esse non P materia par ' te sui, sed n simplicemiam,habet potentia infinita induratione. Tertio dieendia, in cuiuslibet eorporis finiti est sanita potetia sin vigore ad motu. cIuarto, Q corporis sntii, d liabet potentia ad motu, p5t habet potentiam infinita fiu duratione ad motu.Ri primi.Oe corpus, qia habet potentia ad no esse, eius potentia est finita ad e se, quia corrruptibile necessatio eoresipitur,qap5tia 5 eε ali' - qA non erati primo huius. Sed euiuslibet corporis finiti,
X habet potentia ad esse p nisteria parte sui, habet pol Etia ad non ea ua contrarioria ea de est materia,& forma in materia habet contrarii .5 'talis est eorruptibilia, ut
s dicit CGmZt mohisi . seeundi. Illa suris,dnahat Come.Eo. bet eontrarili mi esse a ips infinitii,ec hoe dieo cotta iuper se, nee Fm dispones aceti tales, ut patet primo huius,saois tuus est a eontrario, sed aliqua stiva simplex no
tio,. mouet n se p5t durare in infinitu et habet potentiat ignita ad essendii.& hoe dico potentia eoniuncta aestui, ua n5 ens non mouel, sed Gelu mouet Ppetue. ergo quia Coαλὰ nullus motus est spetuus nis eireulariar ut ibi probatu 'est. Sed notadia, et pol ecia ad esse est dupleκ. . remota Poctia adcteoniuncta aestus. mo, corpus,qula mouet, non habet ce duplex.
potentia remota ad esse,sa tue non esset aliqti, sed habet potentia e muncta astus, cla n totu ips infinitu habet ee. Be pol esse RG seeudi. si eet aliqua virtus ad motu insint . tasm vigorritue moueret in nonine, sed hoe est falsum, sa motus verus habet prius reposteritis,et illa non sunt sine tae Oictauo Phy.consequentia patet. ut AH. declara Te e. imuit in primo supponendo duo primo Q euiuslibet virtu
F tis mouentis est.pportio ad alia virtute mouente. seeu do supponendo, in proporrio unius iris, in quo sit mot', est ad ips alterius motus si a proportione virtutis mouetis ad alia virtute mouente. Ex hoe arguit. s eet aliqua virtus infiniti vigoris sm motu,vel moueret in instanti, vel in iste. non in instat , ua hoe est contra natura motus,
eu motus habeat prius re posterius, Q no sunt sne ine in quo fit motus ad ips finiti motus, sed illud non pol esse,
quia illa.pportio non est nis sin proporta ne virtutis mouentis ad alia virtute mouente, sed virtutis mouetis infi nitae sis vigore non est proportio ad ali ii virtute mou .
te finita, ua finor ad i finitu nulla estiportio ex primo huius. RG quarti . si aliqd eorpus finiis magnitudinis est in
s mi ae durati is, multo magis moues pol esse infinitu sindurationersa moues re astens pstantius est passo remo,
to tertio de ma sed aliqQ corpus finitae magnitudinis est infinitae durationis,ut corpus eoeleste,qa est infiniis magnitudinis 5c ingenerabile Sc 1corrupti tale, ex primo h Ite,virtus separata a materia in esse infinitae durat ictis, quia seut ineluso materia est ea gnationis se corruptioni se absciso a materia est ea npetuitatis,ut dicit Com. primo huius, vel salte arguit npetuitate, sed aliqua virtus
est senata a materia, vi primus motor, vi patet octauo Phy.5 . r. Met .eu moueat motu eotinuo S p tuo, ut
patet Oeta uti Phy. qa non esset s esset virtus in corpore. Dargumetus iuslibet eorporis oce. vini est sesax set finita n materiam parte sui sed s finita sm vieto
te ad motum, non sequiε. Et eu dieit, in uenies fi e. vn depol ee infinita duratione ex sudia simplici,no materia eius Q sit Ps sui,et sie est in potetia coluncta a sui lacut eteoesti est quantuin infiniture figuratusm durationem.
ReliquGisti de terra dicere υhi ex ii iat pol ita: ut 'vescetitio ut motoru: di de sagura ipsi'.
1 Onsequetur iri ε eirea eap.deterra, Vtrum id terra sit in medio m iidi. Arquilo no. No a Ailissimi estiti d& ee nobiliuimus lae' ua lo
tist inde Mortere Vita,reetio mediae pncipatis. Ite, titillii corpus tee in indivisibili setit in loeor sa loeus est aqualia loeato .Phy. sed indiuishile non est aequale corpora. sed terra est eorpus &medium udi e indivisibi Ie, es sit punctus a quo oes lineae duetae ad cireuiarentia sunt aequales. Itε i. ponat ignis minimus sit in me dio insidi.& no stibi. ph H a motu, qu detineatisic quaerit,ut tu ignis ibi existes mouehυel n . si no moues,tue ille loeus E ei naturalis, oc noest terrae naturalis: qm unus loeus naturalis noe pluini emporia. si mouet, tue moues ad una pie mudi, vel mouet simul ad diues fas partes,
70쪽
nrisiones a Mediti duaplex rei, R
tis partes, ut ad omes et ad occides sursum 5 e. n5 in dici Au, moueat ad una pre determinate Aa qua rone moueret ad una parte eade rone ad aha, aequaliter distat ab Dhus,ec iJe no est ro quare plus moueat ad una parte ut ad alia. nee pi diei, smul moueat ad Ora partes simul. va no est possibile unu corpus moueri ad diuersas partes vi ad omes Oc Occidens meridiem ει septemptrionem. 4, oppos Ixv M vrvelle Ari. nistra ea ua vultu terra sitim medio naturaliter re aestat ibi.5 ide vult Comen.
Terrano es in medio mudi laqua I extrinsecto cottinet sed sthimedio mundit aqua in termino fuae quietis medium eius est illi reali rei idem oratione distinctum. Dicendii, o tetra in medio m udi pi intelligi du
p . uno mo in sit in medio modii ut in extrin' Deo corinete etcncuseribere ipsam. Neetido m5 ita Q medis aereae sit mediii . Me sit mediii insidi remediu terit. Tue dicedii est prio ad qone, uiter. xano est in medio in udi prIo m O, sed Seedia secudo Q est Uin medio muli seelido mi .R δε primi. nullia Idiuisibile ut extrinsecu pol eo tinere diuis bile, sed mediu raudi est in diuis bile ua est pucta a quo oes lineae duetae ade rei sereria sunt aquales. sed terra est diuis bilis. Ro seeundi. eo statquerravnde Ri mouet ad mediu mouet, Oc nocessat motus eius quousque veniat ad medium mundi et
mediii eius sat media muli,5 hoe dicit Ara. in litera. et huius to est,s es motus teme fiat deorsum,vel est in instititi, vel ad determinatu loeu.Vad mediu mudi. Sed
dubitaret alias, voti terra si in aliquo extrinseeo ratine te ipsam. AN.rtidet 4. Phy. terra est in super e e atia aq t aqua in eotinete. via hoe est de natura aquae, terra est in aqua,aqua vero in aere,aer vero in igne,ignis in coelo,eeelu amplius no est in alio. sed unu dubiti est certia est v, aqua het grauitate. mo aliqua pars terrae non est coopta, ut illa ubi habitat alatia ergo ur et mediu terrie no est mediii inudi,ua ex quo terra in una parte est sua aqua re aqua est grauis eri in illa parte ubi aqua est Caua terra ua grauis est depellit re extrudit terra a suo lo
eo versus illa parte ubi no est aqua re tiae mediu eius n5 est mediu ira di, Π. graue vi aqua non hos Ipediens mo uetur deorsum. Et eu dicit tetra extra mediu versus alia parte. Dicedu q, aqua habet grauitatem etia in ioeo suo: in grauitas au no est lata in mouedo terra extra mediii, sin terre grauitas sit sortior in des stendo,unde s aqua esset tam grauis ut terra tune ratio hene concluderet.
AD roes nobilissimu&ceocedit. Et cu dr. ignis occiversi est. ergo habet Ioeli nobilismum. Et eum diestu, iste mediu est oce. Dicedia in mediu est duplex.quod ea est magnitudinis qd squaliter distat ab extremis magnitudinis: vi in hole υmhilleus est medium magnituditiis: qm distat tm a pedibus . tum a capite. Aliud est me diu rei, α est qa squaliter insuit alijs partibus per sque distatia in Ruxus, ut in hola cor est mediu rei, sed non est medis magnitudinis:uand squaliter distat ab extremissa plus declinat sursum deorsum,et plus adsitima O Dad dextra, sed mediu rei eth mediu inquetiae: qin Oibustibus inquit stra exigetia cuiuslinet mebra sm . natu est illud. mo, medi si mudi est magnitudinis:ua squalii et di stat ab ol ite circuli recismudi: sed eelu est mediu rei,5 Ioeus eius est mediu influentis,ila insuit virtute et opa trone cibus, natura cuiuslibet nata e recipe sm magis S miti'. mo, terra est in medio magnitudinis: de hoeno e nobilissinu sed coelsi in cuius edeauo hetesse ignis. Ad sed ii nullii eorpus oce. veri e tan ii in extrinseco cotinere, sed bii est in eo,ita .r, mediii eius si illud, oc se est terra in medio milli. t. in naudi me diu e teris mediu realiser, sed mi dister ut tone, ua ide centru et punctu in e5paxatio ead terra ii quatit ab illo puncto oes lines ducts ad cir se retia terra sunt aequales: sed medita est in udi in eo paratioe ad c u inquati oes lines dueti ad cireunserentia ecili sunt squales,re se est hici Adieritii dicedu in suppostio est Ipossibi ilis:& ici n5 mitti s ex ea sequit impostibile: in dicendii, o est dr ponamus oce. dictau, Φ, sit remur de igne non minimo , 5e tuc poneret in medici
insidi, Ac si n5 edi Ipedies mot si est,tue moueret no smul ad una parte, sed diuideret, re moueret una pars ad ista, Ple, et una ad ista circulit etias portionales hi, uitae est ei plus p pinqua sed, si poneret ibi ignis minimus indiuisibilis. iue est ibi difficultas. Vnde dieedu e, in s pone
relibi, tue eet ibi implieatio esitradictiois,m moueretur 5 no moueret: moueret in Mesi eet extra locu suum, si mo eet aliquid impedies ipm a motu suo.ergo moueretur
inquatu est de se, sed n5 moueret: uiseno euro quare pl'iad una parte moueat ad alia, sol non psit simul ad oes. ntes mouera,eu sit indivisibile,& unu eorpus simul non. mouet ad diuersa loea . Pliv.ec t. huius.oc cotradiistis statur ex Ipossibili posito. Alia diciti Q, una pars est mo. ueat ad eir seretia.& alia ad alia ple: sed hoe non valet, ' fatale ignis rici pt diuidi in plures ignes actu seorsum exis stetes lieet posset diuidi infinitii in potetia stra paries I toto existeres. sorms naturales sui diuis biles in i finituin toto sed no seorsum re diuis in existetes: ua iste ignis miram' no e diuisibilis imo Idiuisibilis supponatur esse.
Q sionum libri mundi de coelo er Nundo finis. i
Csiade ' sat ex aqua aer, Nex graui leue
venit in sentiri n. simul aut leue N no ampli' fit, sed ibi est manifestii ita in q, potetia ens i a quiens venit illuc N ad ina & tale, & ubi endet chia,N quati, ec qualis ec ubi. Ea de aut causa Neius qd ia existentia ec entia terra ec igne moue
ri in ea, quae ipsorum loca nullo impediente. Etenim nutrimentum cum prohibens N sanari
bile cum retinens non fit, fertur confestam. ι Q.V AESTIO XVII. An Grauia cT Mura proueantur a generante. Onsequetet dest circa qrtu. Vt tu grauia et leuia moueanε a generate.st arguit no , amoves debet simul e
a pinquii 5e motu mitis debet esse me diu nee plenia nee vacuit, sed generastici est simul cu graui, in adiu mouenna,qia adiu mouet, ut lapis dei eis fur . iam qs mouet deorsum generas ipsu t esse corruptu. stris iaci est corrupis, i ee n5 tages .
ipsum: quia zenerans ipsum est in mineris in tetra,vt patet tertio Meteororuit .
opposi rura vult Aristo. qui dicit, o grauia dcto ...ecili. 1 Dia moueantur a generante: quia quod est laetiuu grauis Tex. cistet. γα leuis est motiuii eoru iu. Ide Vult in octauo Phyneou.
Grauia er Leuia nouentur a gener re S Ciendia . mot' est ais entis in potetis. i. Phy. sevi
ergo ha het potetia diuersmode ad motu, ita Idiget. Te cois. ni uete multipli 5 diuersimode. Vno mo est in mi etia ecntiali, alio mo I potetia aceti tali.oc est aliud I potetiaeentiali gnaliter loquedo, cui descit udduas vel f α requia ad motsi, sue heat eontrariu sue no setit aq aestu est in potetia eentiati ad motu sursum, qa deficit hitus,vcleuitas, i est pneipiti illius moi': re se est in potetia essentiali ad essentia vel ad onatione eo sequete ilia eentia. se aliud est I potelia assituali, qu habet actia forma, vel habDtu, que consequit motus: in ipedii P acciis, ut D detinens, ut lapis