장음표시 사용
171쪽
Error re- Error primis septem modis acceptus, repre
L l . es hensibilis est: octauo vero modo laudabilisi odibi est, imo nec error dici debet, sed humilis smopliti defectuum recognitio, dumodo no sit nimia. Te operatioribus animae. cap. 1 3. Aiae ope- a Nima secundum diuersias potentias, rara n multas , & diuersas habet operati ebeubsili I ac nes. Ipsa enim cognoscit verum per intellectum speculatiuum, Affectat bonum . per intellectum prahi cum . Discernit conse-D--ς iendo inter bonum & malum, veru dc falsum
Per rationem . Discernit simul, & eligit per Cosentit. liberum arbitrium. Colentit per voluntatem. ligi , Inuenit medium per ingenium : stimulat ad bonum per synderesim . Anima autem in actioia ' bustuis ordinem habet . nam quod sensius percipiti imaginatiqrepraesenteticognitio se i mat, ingenium inuestigat,.ratio iudicat, memoria seruat,intel Iigentia apprehendit, & ad ' contemplationem adducit. Anima praeterea cognosti tres praesentes per senium , absentes vero per imaginationem: res autem immateriales per praesentia sui: i semetipsa ac seipsam per reflexione sui supra se . Habet etiam alios' 'io actus anima pertinentes ad corpus, sicut est -d ' vegetare per virtutem naturalem, sentire per virtutem animalem,& vivificare per virtutem
vitalem, de quibus omnib. dictum est supra. 2e quantitate anime. cap. J ψ.
titate dimensiua, sed virtualem:vnde pateti anima secundum essentiam τοῖον ex mon est in toto corpore: sed in parte corporis
2μ' 'ψ' determinata dc inde virtutem inficit toti c*-
172쪽
poti,& ad hoc ponit Chalcidius exemptu de
aranea, quae in medio telae sus residens sentit quemlibet motum siue interius siue exterius in tela factum. Eodem modo anima in centro Anima . cordis posita, sine sui distesione totum corpus in Lentro sibi uni tuin 1 ensificat, vivificat, atque mouet. ς' μ Nec contra simplicitatem animae est, P trehdicuntur esse animae, si vegetabilis, sensibilis,derationalis . cuius intelligentia superius est expressa . Anima quoq; licet sit simplex, tamen 1ecundit in Boetium differt in eo quod est, &quo est : sicut dc angelus, &'omne, quod est creatum : quae omnia differunt secuti dum rationem particularis , de uniuersalis .
Te immortalitate animae. Op. Is
Nimam esse iminorialem alictoritate ostenditur, dc ratione . Dicitur. n.in mortali- -- lib. Sapien. 3 . Iustorum anime in maia ras proba
mi Dei fiunt,& non tanget illos tormentum, &xur sit sta Et spes illorum immortalitate plena est. Item Apocal 9. Quaerent homines mortem,& Apoc. p. non inuenient Ite Gre. loquitur de malis inferni : Ibi mors semper vivit, finis semper incipit,& desectus deficere nescit. Item Ioan 6. Qui manducat mea carne, de bibit meum sanguinem, habet vita aeterna . Item Per rationes. Prima talis est. Omnis corruptio ex contrarietate causiatur: nihil aut est , quod substaritiae animae contrarietur. Praeterea anima capti est
beatitudinis, deus autem ut ait Augustinus) tua Ir
ingenti liberalitate replet Omnes creaturas is- capax. captu earum e ergo confert animae beatitudinem: ad beatitudinem autem spectat vhaaeter na,& gloria perpetua. Praeterea si anima mo-1Getua cum corpOIe homo non timereturnior inuti
173쪽
mortuus, sicut nec lupus, nec canis mortuus;
ergo relinquitur aliquid vivens post mortem homin f, quod timetui;& hoc est anima. Pr terea cum deus sit iustus, habebunt iusti praemium,& mali poenam ; sed hoc non fit in hoc mundo, cum mali videantur florere, deducentes in bonis dies suos, sui dicit Iob boni vero tribulentur, ergo fiet alibi; scd hoc non potest esse, nisi anima sit immortalis. August. Transeunt in praesenti tribulationes, & pro 'pera cutempore ; sed cancellatis manibus more I cob, eadem redeunti sine fine mansiura ; ut hic tribulati,& amicti sine fine gaudeat: iocudati vero,& ditati poenas aeternas sustineant. Iac bus, Omne gaudiit existimate fratres . . cum in varias tentationes incideritis. Beda super isto verbo, Ne indignemini fratres mei, si mali in mundo forent, & vos patini in i ; quia noest Christiane dignitatis in teporalib' exaltari. sed potius deprimi. Itali nihil habent in coelo , vos nihil in mundo, sed spe illius boni ad quod tenditis, quicquid in via contingat, gaudere debetis . Hieronymus. Difficile, imo impossibile est, ut praesentibus bonis quis fruat ur,& futuri suevi hic ventre, illic mentem reficiat, ut de deliciis ad'delicias transeat; ut in coelo,& in terra gloriosus appareat . P terca deus secit animam ad imagine, & similitudinem suam, sed deus est immortalis, ergo& anima.
Pe libero arbitrio . CV. 1 6. Libstrum arbitrium ut ait August. ) est
facultas rationis, & voluntatis, qua elis gitur bonum gratia assistente, malum
gratia desistente. In hac dissinitione simul po
174쪽
nitur ratio,& voluntas. Ratio quidem ut co-siliarius, voluntas aut ut ina sator. Na ratio dI-cit aliquid essὸ bonum vel mala: voluntas di est,siis.. Nota q)Iibertas liberi arbitrii est libera a coactione sufficienti , sed non liber h. iiii, , coactione 'efficienti. Nulla. n. coactio exterior x quom. est causa siuinciens, .ut aliquid fiat, licet qnqὸ do sit em ciens; ut patet in multis, qui coacti sunt negare Christum per tormenta es qm in limoi
coacta voluntas , voluntas est, ut ait Aug. Qn Vero peccator retrahitur a gratia, tunc non do
struit libertas arbitrii, ga cec' vel fessus,vel claudus in foveam cadens, qn extrahitur non sit hoc illo inuito. Libertas arbitrii triplex est, L. Ain
a necessitate, a peccato, a miseria . Prima li- Dertas est naturae, secunda gratiae,tertia gloriae. νItem prima est bonorum dc malorum , secun- i da est tantummodo bonorum, tertia est in coedo regnantium . Ex his patet, Plibertas ma-
Ioru est velle peccare, di et posse peccare : sed j libertas in paradiso fuit posse non peccare, &etiam posse non turbari: libertas Vero patriae in. ii, est nolle & non posse peccare nec posse turba' a bufiuri. Patet ergo i liberii arbitrium liberius est is, bonis, in bonis, a in malis 3 qa in bonis est tantum- & malis modo seruitus miseriae, in malis autem est seruitus miseriae & peccati: sed in patria est liberrimum, quonia omnis talis seruitus d struetur: Nota F licet deus non possit male a . facere, & silla angelus, & aiq bon q, vel beatae, i, et anitii est in eis liberii arbitrium: quia bonum eli- mab' bea-gunt & malum declinat, non ex infirma neces ris,e quo sitate,sed libera voluntate eodem modo dicen '. s. dum est de diabolo, P habet liberu arbitriu, iri di, bis bonum in semper respuit,& malu elisid: sed iis .i hoc non facit in eo violenta coactio, sed volu- quomodo
175쪽
humani, elegati a. Homo erectus, et quare. Aesdei tia anime
quid cor pora Diaciant. Hominis dDDensio ad mundi otius dii νι-u .
taria obstinatio. Liberum arbitrium habet se in quibusda indifferenter ad bonum,&ad malum,ut in primis parentibus ante lapsumi: in quibusdam plus se habet ad malum, quam ad bonum, ut in regeneratis post baptismu: inbu ldam plus se habet ad bonu, quam ad malum,ut in sanctificatis in utero: in quibusdam necessario se habet ad malit, ut in infidelibus Mon regeneratis : in quibusdam nec cTario se habet ad bonum ut in confirmatis , sicut fuit beata virgo post conceptionem fili j. .
De natura eorporis humani . Cap. II.
arbor euersa : habet. n. caput cum Capillis ad modum radicis, brachia vero cum cruribus fiunt quasi rami .i Solus etia homo est longi, & lati corporis . Solus quoq uehomo est erecti corporis:& huius ratio duplex
est. s. naturalis,dc moralis . Naturalis ratio est, quia in alij s animal bus ab udat in capite in teria terrea deprimens,& deficit calor erigens, O non est in homine. Est & ratio moralis, ut .f. rectitudo starurae corporis attestetur rectitudine mentis, sursium ad c estia tendentis. Accidentia animae transmutant corpus t quia forma delectabilis imaginata motiet corpus , sicut tristabilis:&ideo dicit Avicena'multu tristis, ac lepram timens: erit aliqua do leprosus , sicut econuerso, T corporis passiones redundant in animae turbatione, sicut patet in somno. Item partes corporis humani habe tsi militudinem totius mundi, quia tanta est distantia inter extremitates duorum longorum digitorum utriusq; manus, quanta est a Verii cc capitis usq; ad planta pedis: sicut tanta est dictantia a Lentida capitis ad oppositu II a se Picum
176쪽
picum in coelo , quanta est ab Oriente in O
cidentem . Corpus humanu ex quatuor com- Corpus ponit elemetis : sed apparet terra in ossibus & ἡ '' carne : Aqua vero in humoribus, scilicet fan tuo, .le guine,phlegmate, cholera, melancholia. Αex metis cis continetur in pulmone,& hoc patet, quia sem positum. per in motu est : nam pulmo ventilabru cordis est, ne nimio calore dissoluatur. Ignis co-tinetur in corde : & ideo inferius est latum,& superius acutu, quam formam ignis tenet. Membra corporis triplicia sunt. Sunt, n- quae . MEmbradam radicalia, hepar, cor cerebrum, genitalia: eorpotis
inter quae tria prima iunt ad esse indiuidui, in qualia, quibus. vi s dictum est) sedem habet spiritus naturalis, vitalis,& animalis:sed membra q' '.. senitalia sunt ad conseruationem speciei. Ali sunt membra deseruientia, ut venae arteIiae,&nerui, per quae vehitur ille triplex spiritus, 'thabetur supra. Alia sunt membra ossicialia, . 'ut manus pedes,& huiusmodi. Sunt et mem- membrabra tam artificialiter ordinata, ut mutuo sibi mutuo si deseruiant: nam superiora inferioribus admi- bi destianistrant gubernationem, ut patet in oculis. Ite vivΠς inferiora praebent superioribus supportatione, ut patet in pedib & cruribus,quae totum pondus aliorum membroru sustinent. Item media in partiuntur utrisq; de sensionem , & necessariorum conquisitionem , ut patet in m nibus & brach ijs . Item sic sunt ordinata, Vt mutuo sibi condoleant. Nam si unum embru I CO Ia dolet, pdolem et oia me bra, dc hoc sp connexionem, S colliganti δ. Item sic ordinata sunt, .ut quando viati membrum deficit,alia eius defectu suppleant,unde videmus aliquos caretes manibus comedere cupedibus:& alios caretes Pedib',cu manib' ambulare. Ite sic ordinata sunt,
177쪽
ta sunt,ut unum membrum periculis se exponat pro alio , ut patet in capite, pro cuius d fenuone alia membra periculis se exponunt . Item magnus dolor in uno membro, facit mia, norem in alio non sentiri. Item membra. quorum motus subcst libero arbitrio, ta promptam obedientiam seruant, ut inter imperiuVoluntatis, & executionem operis quasi nullam Ora videatur; & hanc obedientiam videmus seruare oculum invidendo lingua in loquendo,os i comededo, inan in operado,& limoi.
n , ' rufisae in Ebrorum disipositiones r g tem physionomiae diuersos cffectus, ac -1- Ω mores indicant in homine; no quodo' μ' μ' ista siona necessitatem imponant moribus hominii sed ostendant inclinatione naturae, quς ressitant. tamen retineri potcst freno rationis . Sequamur igitur in hoc tractatu magnos huius ar-icorum, tis magistros authores , scilicet Aristotelem , aguineo- Avicennam, Constantium, Philemonem, Lo h - xum , Palemotium, incipientes a complexio-
iς' nibus. Melancholicos tristes & graues esse di ' cimus, sanguineos vero horum opposita habe-:omple. re videmus. Cholerici faciles sunt ad iram : Sc ione , phlegmatici pigri sunt,& somnolenti. Physio-M- Rul'- rioinia sexus est, i masculus animus Vliemes' '' δ' ad impetus studiosus,dc animosius: scem in autem misericordes sunt, & timidet. Capillio mi te molles, & rari, hebes ingenium proloquutur. i' es. Itε capilli crispi pnutiant holem timidii, & la 'sitiψ' cri cupidu. Capilli nimium depressi, & fronti 'Fh 'li imminentes se tum declarant animum: & his Enata ' concordat capitis vrsini capillatura . Item ca-
o. pilli flaui, crassi, di albi indicant indociles. Capilli
178쪽
pilli vero subnigri,si sint moderate tenues, ino
res indicant bonos,& bonam hominis coplexionem . Caput nimis magnum, stolidu indi- e-- uescat. Caput autem globosum dc breue, est sine dii: iso sapientia,& memoria . Caput humile supe- rum indirius,& quasi planii, in Blentiae,& di Glutionis cario . dat indictu. Caput oblongum aliquantulum,& malleo simile homine circii spectu, ac prouidum indicat Frons angusta nimis indocilem, Ffὀtium di voracem declarat: lata vero paruitate sign i dscriptio. ficat discretionis: sed rotunda designat iracu-diam. Item humilis,& demi ssa significat verecundum , &non admittente turpia. Item quadrata di moderatae magnitudinis, magnae sapientiae,& magnanimitati S est indicium . s-fei Supercilia arcuata, quae coniunguntur Vsq; ad liorum iticornu nasi, significant subtilem & studiosum scriptio . in omnibus operibus suis. Si aut ibi de coeunt tristem hominem, di parum sapientem dem 5 strant. Si autem arcuositas declinat ad tempora , & ad gibbositatem genarum, significant negligentem . Item supercilia si sint longorii, di multorum piloru, significat serum,& magna
meditantem . Oculi , qui tanqtiam guttulae Oculor. Viroris nitidi relucet, mores compositos indi- 4sclip xiv cant. Quando varie mouentur, ut modo cri
Iant, modo quiescat, significant mala reuoluita in animo, sed nondu csse perpetrata . Oculi glauci, splendore in micantes, significant audace,& pei uigilem ad malitia. Oculi magni, trementes, de obscuri significant potatione vini,& inteperantia veneris. Oculi pure nigri significat imbecille,& sine virtute aium .& lucria uictu. Q si aut guttulae ruberes aliquat tu tu ibi 'sunt,& tu nigrς apparet, aium iustum , pro bu, oc ingeniolum ostendunt. Vbi asit in nictris . i
179쪽
oculis guttulae vehementer rubent, & aliqtve redunt ad quadraturam ,& quaedam sunt pallidae, quaedam glauca: : re circuli, qui serins cus ambiunt p upillas, sunt sanguinolenti, dii sunt magnioculi,& nitor pupillae moueatur , Ut mouetur palpebra et tales, inqua, oculi signi- . ficant animum, qui omnium excedit morem ferarum: quicquid n. nefandorum cogitari po. - test, talibus oculis perpetrabile est; nec etiam a domestico cessabunt Languine. Oculi nimium prominentes , rubicundi,& parui, lingua d clarant effrenatam,& corpus instabile. Oculi criter intuentes; si sunt humidi: indicant
hominem veridicum,ac in agendis velocem , ac prouidum . oculi, qui frequenter clauduntur,&frequenter re istiant: timidum, ac imbecille declarant. Oculi multae apertionis significant stultu,& in uerecundu . Si autem multae
clausurae sunt, flanificant mobilem, &incon- Aurium stantem in omnibus factis suis. Aures promi-R P iv nentes, & valde magne significant stoliditate&garrulitatem, dc imprudentiam : sed valde paruae malignitatis sunt indicia. Aures nismium rotunde, indocilem significant. Auresi . oblongae,& angustae inuidiae signa sunt. Aures iacentes, & supra caput applicat , pigritia Cenae dea designat. Gene crasset signat ignauia, & somnosci ibuni. lentia, nimium aut tenues malignitate, Gense, rotud inuidie arguunt. Nares patui , alacrita-
positio. tis & sortitudinis dant indictu, longe vero tenues mobilitatis,& leuitatis signit habet. Nariu aut pars, quae iuxta frontem est, si nec alta, nec humili sed equali linea descedat, virile signu eit: Sr prudentia,& costantia demonstrat. Narcs minores debito furibus assignant. Ois Vultus, cum Plenus est & crassus: ignauum de volupta-
180쪽
voluptatibus deditum significat: vultus depe
dens cogitatorem bulidesum indicat. Labia te Lis;,nuia in ore maiori, si superius labi si aliquam' seribuni. Iu exuret suo inferius magna nimii indicat,&forte.Tenui vero,& parui oris i m becille alum& vel sutu indicant. Labia vero Eluta aliqua-tulum ab ore dependcntia, inertem demonstrant. Nam in asinis,& equis antiquis ita in- uenitur . Os paruum co nu en it tam Vultibus ora explamuliebribus, si hominibus est,minatis: seder nantur. vltra modum dilatat; voracem indicat, dc immitem,& impium . Talis enim oris ritus marinis monstris conuenit . Mentum prolixumo liquantulum, demonstrat miniis iracundum, φλὶ ι - & miniis perturbatum. Qui os partium & breue mentum habent : immites sunt. & inuidi. Hoc enim Plato ad serpentes referebat. Vtilinsaest mentum commensuratum, secundilm ali- i.
quid ad quadraturam accedens. Mentum si longe in prolixum distendatur, dolis assuetum sostendit. Vovissimilis existens Voci ouium,aut caprarum; stultitiae habet iudicium. Qui aut e Sy --- in modum auium vocem intendunt de facili fiunt leves. Vox tenuis,& quasi lugubris, triste indicat,& suspiciosium. Quo voX in nareSin
currit, ita ut nares consenent, mendaces sunt, di malevoli,ac malis alienis gaudentes. Cer- Ceriumuiuix toga,& tenuis eum significat,qui maligna rui v . meditat. Ceruix rotunda probat virtutem ani' , ani & corporis humilitatem. Ceruix breuis im dictu est eius, qui csi temeritate audax est.Co- uix nimis erecta in lentem, & ptumacem di . .cit. Pectus, quod multis carnib. est 3gesta indo ciles,& ignaros indicat. Pedius, quod longius xest si venter prudentem indicat. Pectussicumventae nimietate pilorum tegat, significat ho-