장음표시 사용
191쪽
Loeu te tur . Notandum insurer quod ibi nullar mntPς - tempestates . Dilae quoque ibi sunt hyemes,cc duq aestates , & bis fructificant ibi arbo res. In utroque solstitio habent hyemem, dc in Vtroque aequi notio Wtatem. Huius autem ratio est, quia paraditus sub circulo aequinoctiali situs est. Item semper habet aequinoctium .
De casu primi hominis. Cap. 61.
Inuidia , Nuidens ergo Diabolus selicitati hominis, diaboli, et in specie serpcntis ipsam mulierem, tanqua l. mgiliorem. aggreditur tentandam: qua cuin ruposione dubitantem cerneret, fortius in- .i stitit, si lade vincens ea, vir u illa mediante de-Geno 3- qicili Processit ergo sq: primo scilicet querendo, Cur praecepit vobis Deus,&c. Secundo asse- 'rocessuq D ndo . Nequaquam: moriemini. Tertio protelationi mittendo, Eritis sicut dii, scientes bonum deversutus. malum. Processus iste fuit maxime versuti :quia processit experiendo, impellendo, & alliciendo. Experientiam enim accipit interroga- . tione, impulit in mendacii assertione, allexit
Ili ' in salsa promissionc , Allexit autem Diabolus Huii iε', per Iripleae appetibile, scilicet per scie.& quo'. ' tiam, quae est appetibilis rationali: per excelle-- tiam ad modum Dei, quae est appetibilis ii scibili : per suavitatem ligni, quae est appetiuit, &q. 'x βςORLuplicabili . Igitur vir peccauit, quia Genis j lignum vetitum gustauit: unde & poenam accet Mulier pit, ut in sudore vultus sui pane suo vesceretur. pecς uir, Mulier autem in duobus peccauit. Nam super- 'μ' ibi uit, & vclitum comedit: unde & duplicem iv. maledictionem habuit, scilicet, Sub viri po- serpens. testatem cris:& hoc propter primum. Item in
dolore Paries, & hoo ps scam. Diabolus vero
192쪽
in serpente inuidit, mentitus est decipit: unde propter primum dictum est ei. Supra pectus tua c.. t
gradieris. propter secundum. Terram comedes, i propter teritu. Ipsa conteret caput tuum. Si aum hiatem sei re volueris, quis eorum plus peccauit, uius, auescilicet vir, an mulier: notandum cst, in quantii plus pec-
ad aliqua plus peccauit mulier. &quantum ς uix .vir ad aliqua plus vir. Nam mulier plus peccauit, δ' ' quo ad peiotis finis intentionem. Voluit enim
fieri sicut Deus : sed vir intendebat non con- . . . ltristare delicias suas. Item mulier peccauit in plures, quia in se, in Deum, S in proximum . iu Item damnosius peccauit mulier, quia plures maledictioncs recepit. Vir aut e peccauit plus, quantum ad originem ; quia ex certa scientia. Item vir peccauit maiori ingratitudine. Quae- in .runt multi, cur deus hominem fecerit, qui pec
care posset ; & ad hoc assignantur plurimae Ia- 1 ob
tiones. Prima est, ut ostendatur diuina poten- Mareh. 3.
tia, qui solus in uertibilis est, omnis autem creatura vertibilis est. Secunda, ut declaretur Dei s apientia , quae de malo scit eligere bo- . Nnum : quod non potuit fieri, nisi Deus creatu- ram fecismet vertibilem in malum . Tertia, ut manifestetur Dei clementia, qua Christus per mortem suam hominem perditum liberauit. Mati. 16. Quarta ut ostendatur Dei iustitia, qua non io- S λ ,
tum reddit bonis pnemia, sed etiam malis supplicia. Quinta, ut homo non sit peioris conditionis, quam aliae creatur , quas Omnes De qus sic administrat, ut eas propriis motibus agere sinat: unde & hominem in proprio aI- Eea r s. hitrio relinquere debuit. Sexta est, laus hu- Eccle. 3I mana. Laus enim cst viri iusti, qui potuit transgredi, & non est trans ressus. Scptima est decor uniuersi, quia OPPosita tullta te posita ma
193쪽
Gene. 3. ID.l6. Apec II. Posse mori v non posse ubi. Status ho
quanta. Tetat nos serpens ceu pri. mos pη tentes. Homo ita
gis elucescunt: ita mali bonos commendat. ad inuicem coparati. Octaua ratio est, qui a b ni cxercitantur, & probantur per malos. Ada aute dc Eua post peccatum de Paradi se expulsi sunt, sicut Lucifer de cςlo:& in hac valle mis riae habitantes facti in t mortales Nam sicut in cςlo est non posse mori,sic in in serno est semper mori. In mundo medio posse vivere & poste mori Ex his patet quod primus status hominis fuit in noscentis: secundus gratiae e tertius cui pae: quartus poenitetiae: quintus gloriae. Dumem inordinatae erexit se supra se, cecidit miserabiliter infra se, scilicet a statu innocentiae,
di grati in statum culpς & miseriae. Item quia factus est inobediens suo superiori:iusto Dei iudicio factum est,ut sibi fieret inobediens sua
in serius, scilicet caro,& maxime circa membra, virtuti generativae deseruienti.
ze ordine tentati is in nobis. Dp. 6 6. ORdo tentationis, qui fuit in primis p
rentibus , etiam in nobis completur.
Nam sicut serpens ubi suggessit, mulier delectata est,uir comedit: sic in nobis secunda Gregorium. diabolus gerit serpentis ossicium: sensualitas vcro, quae in carne est, officium mulieris, di ratio tenet locum viri per cosensum. Vel dicas secundum August F suggestio serpetis est primus motus ex semite: comestio vero mulieris. delectatio cogitationis, scilicet 2 inferiorem partem rationis, sed comestio viri est consensius superioris partis rationis: per haec enim tria, scilicet suggestionem, delectatione, de consensum homo in tentationem ducitur: quia tentatio per suggestionem inchoatur, sedera delectationem Progreditur: Bez consensum
194쪽
autem consummatur. Sunt autem alia tria, per
quae quis in tentatione detinetur,scilicet Opus r.rita ἔ, prauum, consuetudo, dc desperatio. Sciendum triplex,&item est quod tentatio est triplex. Prima est a i quibus. Diabolo vel per modum suggestionis , vel per ι. io R.ῖ. modum afflictionis. Secunda est a mundo, qui voluptate, vel vanitate allicit, Vel persecutio ne fiangit. Tertia est carnis,quae per sensuali- Eeela. I. tatem, ac somitem ad peccatum impulit: qui bus ratio consentiens, peccatum perscit, Duae Y ἡ-- sunt tentationis species : Prima scilicet diabo' is P si ..i li. secunda mundi, &sunt extra nos, & non es
habent peccatum. Vnde Augustinus. Tentvtio , cui non consentitur, non est peccatum, sed materia exercendae virtutis. Tertins modus , tentandi est intra nos, dc cst peccatum v niale, cum pimus motus est tantum: sed mortale, si contensus aduenerit. Contra prςdictos tetatores dedit nobis Deus tria remedia; quia Rem Egi'. contra diabolum ' habemus spirituSSc Ange' eontra tε Ios bonos , qui ad honum. nos stimulant de lationes. contra insultus diaboli defendunt. Item com Platria mundum habemus exempla sanistorum, L Μης M quos nec alliciebant mundi blandimenta, nec terrebant supplicia. Item contra carnem habemus bona naturalia, scilicet synderesim, dc vim irascibilem , quς naturaliter nos docent non acquiescere carni, sed spiritui. Habemus o .
etiam gratuita, scilicet charitatem, temperan .c.itiam ,: dc huiusmodi quibus carnis vitia mo tificamus. Est autem differentia inter tentationes, quae sunt a Diabolo, dc quae sunt came. Tentationes enim quae a Diabolo sunt, saepe nis ei
oriuntur preter ratione,ut cum nuper satiatus, ictation
famem patitur, dc post longam dormitionem ino Sinuaetur. Tentati es vero , quae sunt ii
195쪽
a carne, frequerer surgunt so necessitatem, sed . interdum excrescunt in superfluitatem, ut si cibus post ieiunium immoderate appetitur, vel in comedendo mensura. di modus no tenetur.
cene. Σ1 Tentatio autem multiplex est: quaedani est pro bationis, & haec est a Deo, ω Ῥ diis tentauit Abraham. Quaedain exanimationis & h. aec est ab hole. Quaedam praecipitationis, & h cest a sene. a. diabolo qui sic primos parcntes tentauit. Quς-dam delectationis,& haec est a carne. Qii da c5 sensius. dc haec est rationis. Tentationu quatuor τζdx xi' sunt species Priina cst aspera, haec autem sit de .u, ' i' laboribus inconsuetis in principio conuern D-nis. Secunda est vana.& oritur de spiritualibus prosperitatibus victim quis de virtutum successionibus gloriatur. Tertia est dubia, viqn quis ambigit quid certum de aliqua re tenere de beati.Vndo accidit,quod lentior quisque ad bot . num redditur,qn id quod agit, bonum esse du:' i . hitatur:& pronior sit ad malum, qn malum es
.r it η: senescitur. Quarta fraudulenta:vt quando Dia
bolus in Angelum lucis te transfigura sub spe' cie,scilicet virtutum inducens vitium . haec fit quando si radendo honestatem, inducit si pedihiam: vel suadendo discretum obsequium, inducit nimium carnis commodum : vel suade do iustiun iudicium. inducit crudelitatem: vel . suadedo misericordiam,inducit remissionem,ci negligentiam : vei suadendo largitatem, in ducit prodigalitatem, sic de aliis. In talibus autem periculosissimum est periculum non vi
dere. Primam appellat Psialmista timorem n 'Ly- cturnum: per noctem enim aduersitas designa-b tur. Secundam appellat sagittam volantem incitaui vo Gie: quia per diem prolperitas designatur. Teruus , ne uam VPellat, negotiu Perambulas in tenebris.
196쪽
& haec proptet dubium perplexitatis. Quarta tvocat daemonium meredi anu: unde dicit, Non Ambul', timebis 3 timore nocturno, a sagitta, &c. De Ea i
his quatuor generibus tentationum idem ait. nu,quid .
Suher a iidem, quo ad primum : & basiliscsi; is dies
quo ad secundum,& conculcabis Leone, quoad tertium:& Dracone,quo ad quartu. Propter Lieita nopraed ietas tentationes,vel deceptiones diaboli sua: faciano sunt etiam licita iaci eda: & hoc in quinq; φη - insibus. Primus est,si diabolus suadet homini aliquid esse bonum faciedum, quod videatur ' θ' suis consilijs consentire : unde Christus, ipsis ui . . suadente, noluit facere pane de lapidib. quod
in opus bonum fui siet. Secudus, si proponatur a. Mac. 7. aliquod opus cotra lege Dei, non est faciendii. Vnde Μachabaei nolebant comedere carnes, 'quas tempore necessitatis comedere licuisset. Tertius, quando bonum fit cum scandalo aliorum ad Cor 8. Peccantes in fratres,&c.& loquitur de Idolothytis. Quartus est qn bonum sit per ostentationem. Iob cap. 36. Si osculatus sum manu meam, quae est iniquitas maxima, super quod dicit Gregorius, Μanum sitam uosculatur,qui laudat, quod facit:& hqc est ini- suam quiquitas maxima. Quintus cu impedit obedien- osculaturtiam superioris: quia licet propter mandatum praelati nunquam malum debeat fieri; potest tamen bonum aliquando propter obedietiam
PCetermitti. Remedia aute contra tentationes Minedia sun memoria Dominicae passionis, mortifica- ςo tio carnis,utile cxcrcitium, declinatio occasio QR
num conculcatio principi j tentationu. Vnde monet ille prudenter, cum inquit: Principiis obsa ; ser. medicina paratur , Cnm mala perlonam inua lucre morata.
197쪽
cccata 2e malo genet. . cap. r.
L v Μ triplex est, videlicet Culpae, poenae, de damni: quod opponitur triplici bono,scilicet honesto, delectabili,&. vitiali. Nam culpae opponitur honestum, poenae opponitur delectabile, damno opponiturtii est utile multis modis. Primosa Iuam ordinationem, quia per vitificationem ponitur in loco inferiori in uniuersitate rerii, unde bene ordinat sicut ordinate ponitur diabolus in inferno,&fur in patibulo. Secundo modo utile est propter sua coactione. Am aritudo em conseieriae cogit hominem a peccato Iecedere. Ierem .a. Arguet te malitia tua, ocauersio tua increpabit te. Ite in eodem. Vide quam malum , & amarum est te dereliquisse Dominum Deum tuum. Tertio est utile per ipsius mali considerationem . Ex eo enim homo malum videt, naturaliter proficit : quia sicut homo naturaliter bonum .appetit, itaturaliter horret malum, di fugit.. ze peceati
198쪽
Pe peccati dissisitione . cap. 2. Post malum in genere sequitur de maIo
culpq in specie. Disfinitur autem peccatumultis modis. Primo sic ab August. Pe catum est voluntas retinendi,vel consequedi, quod iustitia vetat. Secundo sic ab eodem. Peccatum est dictum,vel lactum, Vel cocupitu contra legem Dei. Tertio sic ab Ambr. Peccatuest praeuaricatio legis diuinae, dc coelestium in
obedientia praeceptorum. Quarto sic ab Aug. Peccatum est spreto incomutabili bono, rebus mutabilibus adhaerere. Prima dissinitio datur secundum causam efficientem, se unda secun- diim causam materialem, tertia secudiim causam formalem, quarta secundum causam fina- 'lem . In quarta dissinitione nota, quod in peccato duo sunt, scilicet auerso a creatore,&conuersio ad creaturam : quorum primum est quasi formale, secundum quasi materiale. Et in actione non est peccatum ratione conuersionis, si non sistatur in creatura: sed ratione aversionis, in qua est deformitas,& ptemptus. Quod autem ratione conuersionis non sit pec- Delectari. Catum principaliter, patet: quia potest fieri venialiter quandoque, ut quando quis dei ctatur in creatura plus debito, sed tamcn citra Deum. Quandoq; etiam quis potest delectari in creatura sine omni peccato, vi cu delectationaturalis est t*ntumi: secundum quod visus
delectatur in viridi, & gustus in dulci,& sic de alijs. Interdum potest etiam quis delectari
meritorie, quando: si ad Deum resertur, unde Psal. 9I. Delectasti me Domine in fanum tua,&c. sed tunc sumitur delectatio pro notu, non pro passione .
199쪽
Enendum est de peccato,cuod non est substantia, vel res aliqua, ted defectus,& corruptela. Et dicitur peccatu nihil, Propter tria. Primo, propter defectum, quia ς Peccatum non est aliqua res naturalis, sed corruptio boni. Secundo, propter effectum. quia peccatum anni hilat hominem, & defi- . Cere facit a vero esse Tertio, propter despcchum,quia vilem facit hominem , & indigna praemio. Circa prqdicta in sciendu est, 'aliud Peerati est peccati actus, aliud habit',& aliud macula actus. peccati, siue reatus . Actus peccati est aliquid: m, xv' sed qn amplius non fit,esse desinit, etiam fine maeuia. g tia sed peccati habitus, si relinatur malis' ex actib. etia aliquid est,& remanet interdum etiam cessantibus ambus,& post infusam gratia,ac peccati remissione. Peccati vero macula secundum rem nihil est,& in deformat alam, non per modum passionis, sed priuationis;
sicut truncatio membri deformat corpus , dc maculat. Dicit etiam Aug. l etiam sicut abstinentia nulla est res,& In ex ea corpus languetia ita peccatum non est res aliqua,vel substantia aliqua,& ex eo tamen natura corrumpitur,sed deletur per gratiam. Notadum praeterea quod peccatum quandoq; transit actu, & remanet matu:sicut peccatum actuale. Quandoque esheconuersis, cum peccatum transit reatu, di reri manet actu, sicut patet in peccato originali
Post baptisinum. Quandoq; transit actu simul
Ieatu, sicut peccatum actuale post poenitentiae perfectam .Qnque remanet actu de reatu,sicut Peocatum originale ante bapulmum . t A a
200쪽
. LIBER III. Iss quia sir peccatum secundum nome . cap. Ρεcc tum habet multa nomina. Vocatur
enim macula,& hoc quia imaginem ais deformat. Item reatus qm ad poenam ternam obligat. Ite pollutis,& hoc quantum ad contagionem, contracta ex terrena delectatione item vocatur poena,inquantum respicit peccatu primi hominis, in quo natura nostra corrupta fuit. Item delictum, secundum cse est recessus a dignitate gratiae habitae. Ite vocatur culpa,prout respicit poenam. Item offensa, &hoc quia contra deum est. Item praeuaricatio,& hoc inquantum mandatum dei respicit. Ite vitium. i. desectus bonorum naturalium.Item peccatum,prout est conuersio ad bonum commutabile. Ite vocatur scelus propter iniuriam Dei magnam. Item nefas, prout est illicitum personae perpetranti. Ite vocatur crimen, prout
est dignum accusatione, & poena. De origine peccati. cap. s.
QV m vi peccatum sit contrarium ipsi
bono, non ut habet esse nisi in bono, ncc ortum trahit nisi a bono. Pquide bonu est liberuarbitriu, ac voluntas, a qua peccatu est sicut a prima origine, & in qua est sicut in proprio subiecto. V luntas igitur est causa peccati. causa dico, non essiciens,sed deficies. Voluntas. n.sim op habet respectu adsuu principiu, a quo est. L ad Deu, no est nata elicere ex se nisi bonu: sed secuda habet respectum ad principium, ex quo est, quod est nihil, cu ipsa voluntas sit ex nihiJo, tendit ad defectum. Si ergo volumus scire unde sit malum culpae materialiter, dicemus