장음표시 사용
221쪽
fit contra conscientiam. pecca tu est; quia siner-
nitur bonum incommutabile, & ita fit aversio a creatores Secundo ex complacentia. Vnde Augu. Nullum peccatum, adeo cst veniale, quod non nat mortale, dum placet. Tertio radι. posmone, quia frequenter per lapsium in ventalia, disponitur homo ad mortalia, & hoc
secundum illud. Grego. Vitasti saxa grandia,ne ne obruaris arena. Et hoc ideo dicit, quia
tale,& veniale dinserentia. Vtrum cis possit vivere sine veniali
I epe de minimis peccatis venitur ad magna,ii cui de modica scintilla quandoque surgit magnus ignis, Ecclesiastic. is. Qui modita spernit, paulatim decidet. Quarto ex progressu, quia quando insurgit veniale si non prohiberetur, posset progredi usque ad mortale : non quia ipsum veniale in substantia posset fieri mortale, sied quia ex ipsio occasion-liter fieret progressus ad mortale. Et istud patet in primis moribus qui inter vcnialia computantur: sed quando delectatio conualescit in tantum, in contentus accedit, iam peccatum ci mo ital Dinerentia est inter peccatum mortale, dc v nIale, quia peccatum veniale est libido. siue voluptas increatura citra Deum: mortale au-m est libido, siue voluptas in creatura supra Deum vel qque deo. Rectus aut ordo est. vi bo-
nat iam ad aetatem adulta. de excellenti,& so
tibi, ' -- Sy ζ' β sine veniali peccato sit,
Iicut beatus August. dicit de beata Virgine. Si
222쪽
autem loquimur de aliqua particula vitae praesentis , sic p6t aliquis essesne peccato veniali. Istud patet per exemplum, quia nauta pol sinis
gula foramina nauis in numero obstruere . ne
aqua intret: sed no potest simul omnia obstrue
Te,ut aqua nusquam intret. Unde charitas etiaPerfecta non facit, F peccatum veniale non asueniat, sed facit .l non dtiret. quem ad inodum
Caminus ignis non facit, ut gutta aquae sibi noapponatur, sed facit tamen, ut apposita, citius extinguatur. Perfecta enim Charitas statim inrifiammat hominem, ut de peccato veniali doleat, & poeniteat, quod non facit charitas i in
Persecta , unde in imperfectis aggregantur multa venialia, per quae fit ad proiirationem maior dispositio.
De esseritis peccati venialis. cap. 13 . EFfectus peccati venialis multiplex est. Psi s sinua
mus, quia ad poenam obligat, non autem pcti venia determinate. neq; praecise obligat ad poe. u mulo. na aeterna, vel purgatoriam, vel praesenti. fatis tactionis sed ad aliquam illarum pgnarum quoniam secundum torum ecclesiae praesentis 1atisfacit homo ic niter ; sed secundu vero sorum purgatori j punietur grauius. secundum verosoru in forni punietur grauissime: p veniali ila aeternali si cum mortali, & vcniali decesserit. Exemplum habemus de hoc: quia mensiura vIni, quae in uno loco valet sex denarios. si duc tur ulterius valet solidum unum ;& si ducatur adhuc ulterius,valet duos selidos. Fgna tamen illata pro veniali in inferno, incomparabiliter minor est, quam illata pro mortali.,Vnde
solet diei. 93 pqna illata in inferno pro mortali,est sicut loliditas: illata vero pro veniali, est
223쪽
scut superficies. Illata pro veniali inpur at . Iio, cst sicut linea. mala pro veniali in prilenti, est sicut punctus. Unde sicut ista quatuor suntee do improportionabilia, ita inter praedictas par nas ..i imaona differentia. Secundus effectus est, F' -- - ' peccatum veniale animam maculat.& ponitur tale exemplum , Aliquando enim denigratur aliqua imago depicta, in tantum ut videri non Pollit. Aliquando vero sic obscuratur, ut videri
quide possit, sed non plene discerni, & ideo patalem differentiam dicit Grego. ur veniale Obscurat, mortale vero obtenebrat. De macula
autem ista dicitur, in saluandis omne peccatum veniale deletur in praesenti a gratia finali,& hoc quantum ad culpam, & non quantum ad paenam : imo illa soluetur in purgatorio. Delet autem gratia finalis peccatum veniale in ipsa dissolutione corporis, de animae ex virtute suae complexionis, & sui status ; quamuis non, si motus contritionis ad illud directus, secundum quod intelligitur verbum Augustini, qui dicit, quoa in purgatorio potest esse abselutio
a pqna , di non a culpa. Hoc ab antiquis dicta est, sed nunc communiter tenetur, quod peccatum veniale cum hinc deseratur a multis, etiam quantum ad culpam, in purgatorio purgatur . quia etiam hoc, quod dominus dicit de quibusdam peccatis, quod non remittentur, neque in hoc seculo, neque in futuro, exponit Gre. T verit alia remittentur in futuro. quod si intelligatur quantum ad petnam tantum, tunc cX positio G rcgorij nulla est : quia etiam morta ia
Io mi qu*ntum ad p nam purgantur, quae hic soli , nuit fera eta non sunt. Tertius este ctus est, quod minuit uore es a feruorem charitatis, sicut aqua in igne protin i cta.'icet ignem non extinguat, seIuOIem tamu
224쪽
illius temperat. Quartus est', quod potentias D r animae in bonis operibus Iasi,t, sicut quando Φῆν 'ς ponitur pondus super equum, minus erit pro- 'Iptus ad ambulandum. Quintus est, quod Ie- gloria. tardat a gloria , quia homo qui decedens alio posset statim evolare ad c tum post mortem, cogitur propter venialia ad tempus in purgatorio expectare Nunquam enim ab aliquo fa-uis .cies Dei videbitur, donec soluat manimum Apocia quadrante veniat tu peccatoru. f. a trina. Opor- APQ. I tet. n. quelibe ita nandu es .an introitu paradisi sicut fuerat in innocentia baptismali. Sex a
tus est , si bona glorie cfestis diminuit non g todem illa, qu ae iam debentur,&quae ia habe ymn in mus ibi per meritum reposita, sed qua deberentur si venialia non fierent, quia in eo tem
pore postsint aliqua bona fieri quando illa fiuro
Praeterea post pcrpetrationem venialium oportet nos opera qua dam conueIte1e ad solutio- sep imonem huiusmodi debitorum,per quς nobis de- occas . . heret crescere cumulus sterni prsmii. Septimus enectus est, quod venialia i pe sunt CCCa' snp.e. Iet. so mortalium peccatorum.& hoc quatuor modis, sicut habes supra capite proximo , ubi dicitur quod actus, qui ex te venialis est potest fieri mortalis quatuor modis Hoc est etiam sngulariter aduertendum, quod sicut ad remissionem peccati mortalis exigitur desertio actus peccandi cum voluntate in postere in abstinendi, sic quoque peccatum veniale in praetenti non dimittitur , nifi actu, re Proposito de
De septe vitiis capitalibus in specie. cap. r . pictos. in
P Eccatorum actualium mortaliu , num est φ μῆ Ρ' initium, duplex radix, uiplax fomentum, septiso: in
225쪽
Duplex radix Ecele. IC. Timor ab amore Pcedit. Fometitu triplex.
Septiformae caput Delictabile ad duo.
cocupiscibilem Cuatuor spi et ibi ialia. Tres vires Pec. et lae
septiforme caput. Vnum initium dicimus si perbia iuxta illud. Initium omnis peccati, si perbia. Duplex vero radix est, scilicet timor male humilians , & amor male accedens. Omnis aut timor ortu habet ab amore. nuli' n. timet aliquid perdere nis quia amat illud hse. Triplex peccati fomentu sunt tria, quae sunt in mudo, scilicet concupiscentia carnis, concupi sentia oculos , & superbia vitae. septiforme caput sunt superbia, Inui dia, Ira, Accidia, Auaritia, Gula, & Luxuria. Inter quae sunt duo spiritualia, quinque vero carnalia. Suffcientia horum viticυ sic pol colligi. Voluntas nostra dcordinatur, aut V a refugit no appete du, aut qa refugit non refugiendu . Si primo mo, aut est inseri', dc sic est vanagloria: aut exteri' & sic est auarilia,
aut inseri' se est delectabile. Sed illud delectabile aut est ad coseruatione indiuidui,& sic estali metu qa appetitur inordinate a gula: aut est ad conseruationem speciei ; & se est coitu , qui appetitur inordinate a luxuria. Si autem voluntas nostra deordinatur ; quia rem git, quod non est refugiendum; hoc potest esse tripliciter . Aut enim refugit, quod non est refugiendum , secundum peruerium instinctum rationalis.&sic est inuidia: aut secundum instinctum peruerso irascibilis, & sic est ira aut secundum peruersium instinctum concupiscibilis, & sic est accidia. Ex his patet quod sunt quatuor appetibilia & tres sunt vires secudum quarum instinctum est suga ; & ideo tantum sunt scptem capitalia peccata. Peccata qu*dam sunt, quae quandoque se publice ostendunt, ut quando directe fiunt: quandoque veto sub quadam specie boni palliata decipiunt. Vnde su- Perbia quandoque dicit: Ad hoc volo praees
226쪽
ut possim prodesse. Ira dicit. Non debent illata
naasa tolerari, ne consuestant inferri. Inuidia dicit. Aliis bona non cupio, ne in successibus eleuetur. Accidia dicit. Ad hoc in laboriti' mi. hi parco, ne tem critate in discretionis arguar. Auaritia dicit. Ad hoc sunt m ulta cogrega da, ne propter inopia comittatur furtum. vel Iapina.
Gula dicit. Ad hoc est corpus cibis, & potibus delicatioribus nutriendum, ut sit sertius ad deo seruiendum. Luxuria dicit. Ad tempus debet quisque ad libitu viuere, ut possit posica sortiter
poenitere. Septem vitia comparantur septem bestiis. Superbia comparatui leoni, Inuidia cani. Ira lupo. Accidia asino. Avaritia eritio. Gula viso. Luxuria porco. Alio modo compa rantur septem infirmitatibus. Superbia comparatur inflationi. Inuidia leprae. Ira phrenesi.
Accidia lethargi . Auaritia hydropisi. Gula epi' lepsiae Luxuris febri. septem vitia Christi pas
tione curantur. Capitis inclinatio in cruce cu'Iat iuperbiam. Oratio pro inimicis iram. Aper taO lateris inuidiam. Portatio crucis accidiam. Traditio spiritus patri corporis cruci, m tris discipulo, ycstium crucifixoribus, haec Curam au ii Iaam : flagellatio luxuriam, potatio fellis gullam a
De superbia . CV. 1 F. NVnc dicendum est de septem vitiis capitalibus in speciei: & primo de superbia
quae est regina omni u vitiorum, & rnater. Est autem superbia ut ait August. peruersae celsitudinis appetitus. Vnde sicut idem Auguait. Superbia omnibus inuidet, scilicor superioribus, quia eis non aequatur. Inferioribus, quia
Avaritia. Gula. Luxuria. Septe viistiorum coparatio. Λlia comparatio. Septe vitia Chripassione curantu de quo. .an. I9a Lilc. 23. 2
gina sitierbia quid. Superbia othus iu
227쪽
qua te di- tur. Superbia dicitur initium omnis peccati tricitur ini- plici ratione. primo propter causam,quae inue ivm Q , nitur in omni peccato: qa in omni peccato in .in omisi uenitur contemptus Dci, qui est quedam eausa
reco in peccati. istae autem contemptus ista uersio aeoteptus Creatore,quae in omni' peccato est ubi praeponitur bonum conam utabile bono incommutabili : quia sicut sine charitate aliae virtutes nihil sunt,ita sine luperbia alia vitia nihil. Abstrahesu peibiam & habebis gratiam : quia superbis
τες Deus resistit, humilibus autem dat gratiam. - . Connexum enim inquantum huiusmodi, non ast receptiuum : sed concauum. Secundo. quia' primum peccatum fuit: hoc enim genere pec si pς ' cauit diabolus in celo. Is a. i . Ponam sedem tur alia Qi meam in aquilone,& ero si.ali. Et primus h
tia dupl. mo in Paradiis, Genes 3. Etitis sicut dij scien-itria tes bonum & maluna. Tertio, quia ex ea nasseu
inter se' tur alia vitia secun dym prius & posterius, hQς A vana in messi a Ie N immediate, sicut habetur supra gloriam. cap. de'effectu vitiorum cap. vii: Est autem in ter superbiam, & vanam gloriam differentia, quia licet utrobique sit appetitus propriae eae Diversa cellentiae , iam e superbus sibi apparet magnus pia pας intus, sed vaniglorius appetit in ore aliorum pς 'Rudem apparere extra. Diuersa peccata di- ..hi' es cuntur radices, & initia, siue cauta alioru pec- quomodo catorum , sed diuersis respectibus. Superbia enim dicitur initium omnis peccati proptes tres cau fas, su per i us enarratas. Libido etiam dicitur causa omnis peccati, sicut ait Aug.& hoc prepter delectationem creaturae, quae inordinRLibido d te trahit animam , & auertit a summo bono-i Est enim libido improba voluptas, qua mou I anima ratio alia, ad hoc, quod delectet
228쪽
In creatura. Cupiditas etiam dicitur radix om- cupimnium malorum, quam quidam appetentes, - in errauerunt a fide, sicut dicit Apost. i. Tim.6.& ' ' R ihoc propter eandem rationem , sicut libido. Est enim cupiditas ex amore inordinato ad
creaturam. Luxuria etiam, secundum Cassianii,dicitur radix omnis peccati: quia carnales delectationes nobis sunt naturales : ad natur
lia autem prompti sumus,& dissiculter resistimus. Inanis gloriae septem sunt filiae secudum Dant Greg. Prima est inobedientia, qua vaniglorius inae. in nullo vult videri inferior: qa fieret,si faceret . . mandatum. Secunda est contentio, quia vult
vincere cum clamore,& per hoc apparere. Ter- Σtia est iactantia, qua quis enumerat bona sua, ContetIovi laudabilis appareat. Quarta est hypochrysis 3 qu quaerit in exIerioribus apparere. Quinta IR Rnti est pertinacia, quae factum suum, Vel drinum Mygehi. i malum defendit, ne errasse videatur. Sexta est sis. sdiscordia, quae contra omne dictum sustinet, Perii ua- vel assismit contrarium propter vanam gloria. ς ' si Septima est nouitatum praesumptio, qua quis V ' ψ
noua vel dicit,uel inuenit, ut laudetur. ua- pia sum tuor sunt species superbis. quas assignat Greg. ptio. 32. morat. Prima est,cu homo a seipso aestimat specie
habere bonum, quod habet. Secunda si desu-POL datum , credit, & pro suis tamen meritis 'μ- μ' 'accepisse se putat. Tertia, cum iactat se habere bonum,quod non habet. Quarta, quando caeteris despectis, singulariter vult videri. Per prii mam, dc secundam spectent iniuriatur homo deo in se;quia per primam ponit se homo to- tam causam sui boni: sed in secunda ponit se
causam principalem. in tertia vero specie iniu- 'riatur homo deo in proximo et in quarta autemuriatur homo deo in eo, quod non habet. N Gradus
229쪽
, ibi ii Gi xiv secundiim Bernar d. sum tet I x qui sunt, curiositas, mentis leuitas, inepta laetitia, iactantia, singularitas, arrogantia, praesumptio, peccatorum defensio, simulata consessio, rebellio, libertas, peccandi consuetudo. Numerus istorum sic accipitur. Homo per sup-Quibus biam iniuriatur deo, & homini: deo .cui debet
tibi, 'inistri Qx; homini , cui debet esse par. seqs Eibi A p iiDi gradus determinantur secundum iniu- ria, quae fit homini cui debet esse par: quatuor. alii secundum iniuriam, quae fit homini superiori, ut praelato . Duo ultimi determinantur propriae quantum ad iniuriam, quae deo immediate sit; hoc ideo dicimus, quia dc sit periores gradus in deum redundant sed mediante pro- . Gradu, Xime, Gradus autem Vocatur,quia fit a minori quid . progressus ad maius. Primus enim malus est: secundus peior: de sic scandendo, inuenitur, pultimus est pessimus. Vnde iniuria . quae est Iespectu paris, est minor. Illa vero, quae est respectu si peri oris, est maior ue sed illa, q uae est respectu dei, est maxima. Propter quod isti gradus taliter ordinantur. Superbia multa marima. 1acit: Primo id, quod dei est; usurpalis gloria, faciat I la. a . Gloriam meam alteri non dabo. In bc suPς bi. nis enim operibus, quae facimus, duo su nt. f. honor, divi ilitas. Sed primum Dominus sibi In bono reseruat: aliud nobis tribuit. Vnde debemus pere duo Deo luam partem rc linquere, si nostra parte ivnς- nolumus spoliari, Secundo perfectos viros im-
ioni quia ἱ V q'ι ad coelos. i. Vsque ad viros coelestes Gisii. o. bebo, mi ingere . Superbia etiam bonis p. 1lbias insidiatur, ut pereant Vnde superbia usiis ilis est, sicut castriam in alio mota sitirm. Tettio gia:1a Dei hominem dc nudat, Z . Iaciab. l.
230쪽
Non tes Gelboe, nec ros, nec pluuia veniat si1- per vos. Vnde secundum naturam convexum non est receptiuum, sed concauum l. Quarto
hominem Deo priuat. Hugo de sancto vict. Superbia aufert mihi Deum, inuidia proximum : ira me ipsum. Superbia deo est odibilis. Ecclesiastici 2 3 . Tria sunt, quae odit Deus, Pauperem superbum, &c. Deum impugnat quia vexillum inimici sui. i. Diaboli ponit in ca- iEsro suo, & deponit vexillum Christi, L. Cruce, qua semper homo debet portare, iuxta illud. Qui vult venire post me, &c. Diabolo homine assimilat. Ipse est enim rex su per omnes filios Ma . IQsuperbiae. Unde sicut dominus ait de charita- iobte , In hoc cognoscent omnes η' discipuli mei ibari. eritis, si dilectionem habueritis ad inuicem; ita potest diabolus dicere de superbia. In hoc co
gnos cont&c. Hominem stultum demonstrat, -quia ancillam ornat, & dominam nudam re Commis linquit. Item quia magna pro modico vendit, ratio. i. pro laude humana. Item quia credit te pollecum superbia illuc attingere, ubi diabolus iam existens, non potuit cum superbia remanere. Hominem dei jcit, quia icandentes in altum,
de facili cadunt 3 qui se cleuant sub ostio humili, facile caput laedunt. De Inuidio . cap. I 6.
IN uidia est ut ait Augustinus odium steli
citatis alienae, secundum Io. Damas. Inu . quid. dia est tristitia de alienis bonis . Dicitur Inuidia autem inuidia non videndo, quia non potest unde. videre bona aliorum. Vnde displicentia boni, quae est inuidia, potest notari per visione intenorem,& exteriorem,ssicut vult Seneca, dice , N a Quicquid