장음표시 사용
211쪽
Pris, inquir, valet malum inolitum , qu3n bonum insistitum ci . Tertium est, F culpa sitoissicilior ad remittendum. Ierem. o quam virerem. 2. lis facta es nimis iterans vias tuas. Unde et dicitur Ψ vulnus itcratum tardius sanatur.
Quartum est. sp deus fit dissicilior ad placandum. 3. Regii. 1. de Semei,qui ad primam petitionem inuenit miseri cordiam : eo in pacto, staret in Hierusialcm : sed quando secundatio peccauit, sine ulla misericordia occisu est. Quintum est, P diabolus difficilior est ad ex. pellendum, Luc II. Tunc assiimpsit septem I piritus nequiores se,& ingressiis habitat ibi, di fiunt nouissima hominis illius peiora pri ribus . Sequitur de corruptione speciei, mo-e, Fudi . di , & Ordinis . Vnde nota P bonitas natura peetes, lium: comparata ad animam qua speciosam modi & facit; dicitur species et sed comparata ad opus, x in. fit quod modificat, dicitur modus: comparata istar μ' vero ad finem. f. deum, ad quem ordinat; dicitur ordo. Alio modo corruptio speciei est diΩ similitudo animae ad deum; Nam species ani- . - mae similitudo dei est. Corruptio vero modi est diminutio intentionis virtualis, siue infidia . . matio potentiae, quae ex hoc est, P animae non siistetatur cibo spirituali, gustando quam sua-. iiis est Dominus. Corruptio autem ordinis est in anima, cum aspectus, & affectus deorsum est ad creaturas extra naturalem situm . Cum enim haec duo, quae sunt quasi caput ani Minae sursum sunt ad deum, in naturali situ, ordine sunt: alioquin homo erit quasi euersus . Aliter piluatio speciei est deformitas. siue carentia debitae rectitudinis voluntatis ., v qu. ; Recti ludo aute voluntatis est, ut non declinet,
, , cie . ' a suis extremis, scilicet a deo princip:ο, & a
212쪽
mo fine,ut videlicet omnia, quae habet a Deo principio, referat etiam ad Deum finem. Cum cnim quis, quod habet sibi attribuit, aut ponit alium finem, quam Deum, curuus est. Item priuatio modi est excessus propriae v. priuatioluntatis, scilicet cum vult aliquid diuinae vo- modi . 'luntati contrarium . Item priuatio ordinis est e flv Η 'aversio Voluntatis a Deo , Ad conuersio ipsius V μ μ ad creaturam . Ilcm & aliter creatura rationalis a simino bono est secundum triplicem habitudinem, scilicet efiicientis, formalis, ac sinalis: & ideo nata est agere opera sua a Deo, di secundum Deum, di propter Deum : & hoc secundum modum , speciem, & ordinem, sibi insitum. Sed quoniam eadem rationalis Crea tura de nihilo facta fuit quantum ad causam materialem, potuit deficere in suis actioni hus, ut scilicet operationes sus no essent a Deo, ac per hoc nec secundum Deum , nec prOeter Deum : hoc autem est peccatum, ipsius spe- , ciet, modi, & ordinis corruptiuua , .
De peccato originali secundum rem . cap. 8.F pedito de peccato in genere, dicendum est de peccato in sipecie:&primo de originali; be post de actuali. Licet igitur animano sit ex traduce, in originalis culpa ab anima Adae transit ad alas postero mediante carne, per pcupiscentiam generata, ita Φ sicut ab ala peccan te insecta fuit caro Adae, di prona estecta ad libidine: ita seminata caro secum trahit insectionem,&vitiat animam . Ex quo patet, Peccatum peccatu originale est in carne, & in anima. originalcIn carne est materialiter, & originaliter: & in ς' in anima formaliter, tanquam in subiecto. Sola ' Μ enim
213쪽
enim anima est susceptibilis virtutis . & vitiG& in sicut dictum est) ex coniunctione ad co
pus corruptiuu trahitur ad vitium, sicut qu cadit quis in lutum , foedatur, & maculatur. Talis autem insectio animae non tantum est Fomei est poena, sed etiam culpa. Ipsa vero culpa, quae P ηδν macula est, deletur in baptisino 3 poena aute, - quae semes appellatur; siue peccandi pronitas,. remanet post bapti simum . Licet enim cure, piis uiri tur in baptismo culpa, quantum ad reatum
renianet, damnationis aeternae, tamen remanet ipsa poe- id est,poe na quantum ad actum, di motum concupisce- η tiae, cum qua nos oportet quandiu vivimus, pugnare : quia non extinguitur concupii cc
ria per gratiam communem in aliquo homia. ἡ neuequod dico propter Beatam Μariam Virgi-bia vivo nem , in qua fuit extincta in conceptione fuij in stati pergiatiam singularem . Ex praedictis patet, spsue conce persona corrumpit naturam, & econtra naturapti*ni3 corrupta corrumpit perlonam. Nam per peccamesis, mε xum primi hominis corrupta est humana napseluata, rura, sed natura sic corrupta corrupit alias pe
& ε,tidia sonas. Notandum autem corruptio personae concupi est reatus mentis: corruptio vero naturae est insiς0xN - sectio carnis; prout est principium ad carne al- ortu teram . Denique nullo modo debet imputari p. v ςR Deo insectio anim , licet eam creando mimn- . , U dat, & vniat cum carne infecta, quoniam ordinatissimum fuit, ut humana natura ita conderetur, P condita propagaretur, & pro peccato puniretur. Unde sicut in conditione scruatus est ordo sapientiae, &in propagatione seruatus est ordo naturae : sic in punitionc seruari debuit ordo iustitiae. Et ita patet, si non est contra diuinam aequitatem, si ad posteros culpa transii. titur. Dicedum igitur 93 originalis
214쪽
eulpae trans se so vel tran sini mo non est a Deo, nec a natura pdita : sed a vitio primi hominis 'perpetrato. Et hoc est, quod ait August. P peccatum originale non transmittit ad posteros propagatio, sed libido . Sic enim conditus in homo, ut spiritus praeesset corpori: & corpus subesset spiritui, quandiu .s ille obediret suo conditori , & contra si spiritus non obediret Deo iusto Dei iudicio corpus inciperet rebellare spiritui. Sicut ergo si Adam stetisset, corpus 1lium obediens ei fuisset,& tale ad posteros transmisisset: sic ex quo Adam peccauri, dcca Ioeius facta est ei rebellis , oportet tale ad posteros transmittat,& quod Deus secundum insti tutionem pii mariam animam corpori infundat. Ex quo patet . quod pater est causa origi- Quomonalis peccati in filio. sed causam hic intelligas νε est cauin genere causae efficientis. Omnes per concu- f p ipiscentiam generati nascimur fili; itae propter '' ' quod incurrimus multiplicem desectum tam corporiS, quam animae, ad quos subsequitur
poena mortis & poena carentiae visionis diutinae, & amismonis gloriae canestis. non solum in adultis, verum etiam in paruulis non baptiZatis, qui poena mitissima inter caeteros puniun- tur, qui totam poenam damni habent sine pγna sensius . Originale peccatum sic lauatur.&curatur per bapasin una in parente, inihil minus ab eo. qui curatus est, dc lauatus, tran L similit amittitur in prole : sicut videmus, quod circun- do. cisius generat filium cum praeputio:& granum nudum feminatum generat granum culatea:& haec est ratio, quia homo generat filiu non secundum q) creatus est in mente, sed secundum corruptus est in carne : non secundum
quod spiritualis, sed secundum T carnalis. M a Se ae
215쪽
qSO DE CORRUP. TE C. oriri nate De peccato originali fecuniam nomen. 6 p. L
, uiri iri, Riginale peccaturn habet multa nom,
na,& hoc multiplici de causa. Secunduem P originale peccatum coparatur ada Iam vocatur infirmitas: quia reddit animaniam potentem ad resistendum motibus. Ite e ditas, quia per ipsum ala foedatur,& maculat. Item pronitas, se continuam inclinationem Cortu pl. appetitus ad mala. Item corruptio, quia ducit nihilum. i. ad peccatum. Item vitium,quia cai s est diminutio bono v naturaliv. item languor secudum naturae,quia durar in natura corrupta. Sed se- corpus. cundum P comparatur ad corpus, vocatur Iea: ς ς xni carnis : eo quod lege diuina carni sit inflicta. Item lex membrorum , quia mouet organa ad opera concupiscentia'. Item tyrannus, propter dominationem, quam habet quasi violentamir ipla concupit cibili. Item fomes, quia sicut ei nisso iret ignem, ita periplum fouetur peccatum in carne secundum actum nutritiuae, regeneratiuae. Ilcm stimulus carnis, quia stimu- et cor ret lat carnem ad primos motus, & animum ad S. cim octu consensu nia . Sed prout comparatur ad actus ε00 upi ' delectabiles , vocatur concupiscentia, quae λ'
Curici nai vitium in a istu, prout est in adultis. Items ibiti . concupistibilitas, quae sonat vitium in potens
Scdm iiii tia, prout est in paluulis. Secundum Vcro, PH: 'u lio. comparatur ad primum hominem, a quo con-
,ππ xx hix' Vocatur pecca tum originale, quod est
Vm peccatorum aIiud sit acturaliud coocc actu. ' ipium peccatum aestuat et eaqueo ter ia Primis motibus habet ortum.
Dranus. Rom. 6 omes. 1ae. Ist; mulus
carcntia debitae itistitiae. De primis motibu . cap. IO.
216쪽
Vnae iciendum, i in statu innocentiae non mouebatur sensual itas, nisi secundum motum rationis. Ideo stante primo homine, no poterat In eo esse peccatum etia in veniale. Primi motus & si particulariter, & singillatim possunt eclinari ; tamen nullo modo omnes possunt caueri; quia sic tot sint peccata, quot sunt etiapeccati poenae : dc ideo merito dicuntur venia- sint digna venia. Prim us motus lic dei cribrtur, quod est motus sensualita ' tis secundum impulsum semitis impetuose ἴ' μεῖ itendentis ad fruitionem creature delectabilis. Eus motus distinguitur,quam ii primu lpectat ad praesentem materiam L. primo 'pri- motus dum us, qui est naturalis : dc secundo primus qui est sensualitatis. Cum ergo loquimur de pri Sμ 'mis motibus, Psunt peccata, intelligendunt
quia primo primi non sunt peccata, cum sint naturales, & extra genus mortis; quod patet n
lad stolummodo naturalium qualitatum actionem . Μotus aut secundo primi fiunt peccata.
'ri δ' m*xdinati in genere moris :*c hQς, t talet motus sunt sensualitatis
quae subiacet in talibus dominio voluntatis. ζ' p incipium moralium , sicut habetur 7. Et hic. Hinc est, in ibi genus moris primo incipit, ubi dominium voluntatis inuenitur, hoc autem est in sensualita te. Quamuis ergo per rationem praedictam sit in senialitate peccatum, non tamen hoc erit mortale, sed tantummodo veniale : quia voluntas non, habet dnium completu super primos motus,
qui sunt sensuali tatis: sicut est in illis actibus, qui ex imperio voluntatis procedur, sed habeus in eis
217쪽
actibus, qui non per imperium rationis pro cedunt, & tamen voluntas tales motus sensualitatis impedire poterat, & ideo fiunt peccata, venialia. Propter hoc dicit Augustinus, quod
Peccatum adeo est voluntatium, quod nisi sit voluntarium non est peccatum. Primi quoque motus ideo sensualitati ascribuntur, quia talium motuum principium sensualitas est, dc, imgmo nibiectum. Dicendum quoque sp primi motus tu, venia secundum praed ista sint peocata venialia, tri- ira suox ratione. Primo, quia mouet ad illicitum. y - ' secundo, quia sunt quodam modo voluntarii,
non secundiim se, sed quia i sieut dictum est)
non impediuntur a voluntate, vel etiam propter pr. rcedentem apprehensionem . Tertio proprer delectationem annexam. Cum enim
anima per delectationem coniungitur creaturae, obtenebratur, & peioratur: sicut quando coniungitur Deo, illuminatur, & mclioratur.
c. . a Nota, ς' homo pronior est ad malum . quam
His pio- ad bonum, & hoc multis de causis. Primo .nior est quia sicut dicitur. Sapien. a Corpus, quod co i ad m-lu, rumpitur, aggravat animam : trahens illamqv ad malum, & non sic erigens ad bonum . Se 'ha 'MI cun do,quia sicut dicit Aug. Plus valet malum ... y inuolitum . quam bonum in Elitum . Tertio,
quia naturaliter facilius est descendere, quam ast edere:&unus magis tr .hit deorsum, quam decem sursum . Quarto,quia incitans ad ma Iu ira, dele chatio praesens est semper, sed sinis' virtutum, incitans ad bonum, absens est. Delectabilem autem apprehensum per sensum, vel imaginationem, quasi de necessitate mouet concupiscentiam. Quinto quia plures circun- . . . stantiae requiruntur ad bonum, si ad malum, sextos
218쪽
sexto quia tendimus ad nostrum principiu, C. ad nihilum . Septimo quia fomes qui mouet ad malum , semper intra nos est : gloria vero, quam quaerimus, extra nos est . Octauo, quia vires animae sunt activae ad diligendum tem poralia, sed passiuae, & matoriales ad ca, quae sunt gratiae, & gloriae . Unde versius :
βuicquid habet meriti prauentiu gratia donat. Nisaeeus in nobis praeter μα dona coronat
Quia non possunt haberi virtutes per modum Malum racquisitionis,sed per modum receptionis. unde ' malum possumus facere per nos, sed bonum Ohi ' a. non possum us facere sine gratia adiutrice . tiam.
ze morofa delectatione, o consensu in pecca um ti Cap. II. DElectatio carnalis morosa peccatum est M. mortale. Sed nulla dicitur morosa, nisi tota dιla- quando ex consensu rationis est . unde statio. non intelligit ibi mora temporis, sed consensus. Sciendum est ergo, i delectatio si sistit circa v sensum, veniale peccatum est: si vero procedit Vlterius, ita op homo vult interius in dei ctatione voluptari, nec tam e vult in opus procedere : talis consensus est inter mortalia com-Putadus, quod maxime debet intelligi in pe Catis carnalibus : verutamen iste contensius in illecebram, duplex est; quia consensus in ille-ccbram aliquis est subditus, non per pr habitam deliberationem, sed ex sola corruptione carnis, quam praecedit appetitus sensualitatis in primo motu . Talis auic in consensus dicitur subreptio, & est peccatum veniale P. Alius consensus est in delectatione motuum carnis, qui est cum deliberatione rationis ,& iste est Peccatum mortale, ut dictum est . Si autem ra-
219쪽
tio consenti l cum deliberatione, quae fit per rationes diuinas, hoc modo, quia omne lege Dei prohibitum est vitandum; tunc dicit peccatum esse in superiori parte rationes. Sed si deliberatio sit per rationes humanas vel nat mi es. hoc modo om ne in q uo tra n sgredit me' dium virtutis,est vitandum : tunc dicitur pe catum esse in inseriori parte rationis. Et si adhuc procedit consensus ulterius qn.s pro ponit. mpuS consummam, tunc voluntas pro facto re' putatur, etiam si facultas dc sit perficiendi ipsum opus. Si vero δ' equitur contensius,&opus in diuina lege sunt prohibita, pecca clo bo xum. in Itale Consummatum. Expr dictith. Ea .el collige distinctionem, quia delectatio duplex est, scilicet naturalis, di voluntaria. In delectatione pure naturali, nec est meritum , nec demeritumi Voluntaria duplex est, quia alia est in creatore,alia in creatura. Delectatio, quae PAL 76 in creatore est, bona est : de qua Psal. 76. Μ mor sui Dei,& delectatus sum,&c. Quae autem in creatura est, duplex est: quaedam enim est Propter Deum,& h c bona ess, sed hic sumi turdelectatio pro opere rationis, non pro pastione, de qua Psal. 9r. Delectasti me domine in factura tua. Quaedam est contra Deum : & haec similiter duplex est quia quaedam non est c-tra Deum, sed praeter Deum, & haec est peccatum veniale: quaedam vero est contra Deum simpliciter, qua frangitur dei praeceptum dc haec est peccatum mortale . .
veniale Eccatum veniale minoris est culpae. Nam quid. in paruulis post bapti simum primo sutigunt
220쪽
gunt venialia, postea mortalia . Veniale autem peccatum est, ut ait Augustin. quod hominem usq; ad reatum perpetuae motiis non Passi. grauat, sed poena meretur & facile vidulgetur. niale un- Peccatum veniale semper est a voluntate ad de hoc mouente, vel permittente, vel non prohi- ι ςi Vmbente . Peccatum aJiquod est veniale tribus ' 'modis. Primo modo ex genere, sic Verbum otio 4 ,.sima est veniale. Secundo ex eventu, secundum Mati. Ia.
quod per penitentiam ,de mortali sit veniaIe. Tertio ex causa , ut quando fiunt quaedam ex infirmitate, vel ignorantia, quae licet quandoque sint mortalia: tamen dicuntur venialia, siue remissibilia ex comparatione ad peccatu, quod fit ex certa malitia, quod est irremis bile. Et hoc verum est, nisi aliquid sit mortale ex Fornieari tuo genere,sicut est fornicari: quia tale etiam ste infrini fiat ex infirmitate,mortale est Sion dum i pec- xς νς 'catum veniale nunquam potest fieri mortale,
videlicet, si intelligatur idem substantia,
prius fuit veniale; mortale fieri nuqua potet &. hoc neci quantum ad actum, nec quantum ad maculam. Ratio huius est, quia nulla res potest mutare iam speciem . peccatum an Pcm Ymtem veniale, & mortale sunt diuersiae species ni iς p. Peccati, veruntamen actus, qui ex se est de ge- si' i in ' 'nere venialis, potest fieri mortalis qudituor m απdis. Primo ex conseientia ; quia , quicquid fit di,. cotra conscientiam qdificat ad gehennam, etias sit contra conscientiam erroneam: & haec est ratio quia cit in peccato duo sint, scilicet auem is povso, & conuersio penes primum indicatur pe catum, qm auertio a Deo est. quasi formalc, Scconuersio ad creaturam, quasi materiale. Q -