장음표시 사용
321쪽
& in bono delectatio. Primum ipsam virtutet in radice firmat: secundum quasi floribus decorati tertium sapore fruinuum delectat. Simia Ad eo n- liter dicendum est, i ad consummatione vidium tutum quatuor ista concurrunt, scilicet dispositio prae parans, habitus informans, operatio
De aequalitate virtVtrem cap. I. Irtutes omnes in homine sunt aeq
te s. licet inter te distincte sitir, per proprias excellet ias: N hςc ualitas i multis consistit. A qua Ics nanq, sunt virtutes,primo quantii ad essentiam, quia omnis virtus simplex est. Secundo quantii ad aequale radicatione in anima, sim quod sunt in ipsa . Tertio quantum ad relationem ad eudem fine, quia Omncs-Deum operantur. Quarto quantum ad aequalem est inum . quia squaliter faciunti dignum vita aeterna. Quin iis qua turn ad ua-v; iii H hvm facili axem ad acuis suos quantum iά ip-stiequata sis est, niti impediantur Sicut virtutes squales .iqisibus sunt praedictis modis , ita in equales fiunt liis modιs. modis. Primo quantum ad usum , quia sunt scut arma. Sed sicut miles non pugnat qualiter cum omnibuS generibus armorum,quq habet; imo melius pugnatrii illis, quq frequeti' visiuauit, sic est de virtutibus. Secundo quata ad auctoritatem , quia secundum hoc maior omnibus virtutibus est charitas. Et quaelibet vilius potest esse maior alia iecudu a Ii qua praerogatiuam, Q habe L secundu alique effectum. Tertio quantum ad seruorem , quia viri ut una feruentius operatur,quam alia.Sciendu est in eadem virius non est aqualis sibi semper, Ercscunt. n. v mutas multis modis .soluantum
322쪽
ad Intentionem, quantum ad radicatipnem, quatit m ad potentiam virtutis, quantum ad maiorem Expressionem diuinae similitudinis,& quantum ad diuturniorem permanetiam.
Praeterea crescente una virtute crescunt oes, & Cresin ne
habes ex eplum in cithara: in qua si debet esse Ο vir- debita proportio sonorum, necesse est utAn a chorda tenditur, etia omnes aliae tendan- usu, i ne in harmonia fiat ditanantia. Quare ivit, OLte polleat aliquis vluvii ius virtutis potius, ita, quam alterius, multae sunt rationcs. Prima est, quia Deo sic placet, qui dator est virtutis. Seqcunda est natura complexionis, quae magis est
consona operibus unius virtutis, si altertius. Tertia est usitatio: quia mercii auit se quis mae gis circa unam virtutem, quam circa aliam .
Quarta est, quia minussim pugnatur avitici eo trario illi virtuti. Quinta est, quia maiorem vir iv habet discretione in operibus unius virtutis. Q p 'p' alterius Quaelibet n. virtus habet suas prias δ; ψ*ς 'rones. Sexta est difficultas stilus, quia cum de nouo quis conuertitur; licet habeat maiorem charitatem, v alius, qui diu fuit ineliaritate; hnon in est Ita bene expedirus ad bene agedu, sicut ille, propter reliquias peccatorum, quae adhuc inhaerent. Μagnitudinis sientiae respo Magnixu dere debet magnitudo virtutis, dc hoc I --vs t 'plici ratione. f. ratione exempli diuini alio an. I. 3, Plenum gratiae,& vcritatis Luc. vlt Potens in opere, &sermone. Act. I. Coepit Ieios tacere di iesi tare. docere, &c. Rationeaexempli Angelici, qui quanto plus cognoscunt, tanto plus diligunt. . Ratione exempli humani. Matth. s. Qui almitem secerit, & docuerit, hic maior, , c. Rario-rne exempli naturalis, quoniam lux , & calor
in Sole proportionantur. Ratione obliga - T tioni , vias
323쪽
tionis. Luc. a. Seruus faciens voluntate dilitas,& non faciens plagis vapulabit multis.
C, Onne a sunt sibi virtutes, di coordin
te ita ut qui una habeat, . habeat Omnes. connexio se Prima ratio est largitas, ei dantis quia quomodo non dat unam sine alia. Secunda ratio est,quia
. t sicut unum membrum, indiget alio, sic est in
virtutib. Tertia ratio est, quia sicut in cithriae v si desuerit una chorda, non erit harmonia per- corii a 3 'fecta , ita . nec in ala erit spiritualis melodia, vitia. nisi adsint oes virtutes. Garta ratio est, quia aac et contra singula vitia sunt aliquet virtutes. unde Oportet omnes virtutes habere uti omnia vitia. impugnetur. Nam sicut miles mundi non est expeditus, nisi omnia sua arma habeat, ita nec miles Christi, si aliqua virtus sibi desuerit. erit eo Q urnia ratio est . quia sicut stellae & planetae Cini semper sunt in lphaeris suis, ita& virtutes in 'o' anima esse debet. Sexta ratio est, quia dia est. sicut vas auri solidum, ornatu lapide pretio , '. i. Virtutibus. Septima ratio est, quia anima est , sicut hori' nobilis, cui no deest decor alicuius Boi is vel arboris. Octaua,quia ala est sicut aporitheca, cui deesse: no debet alicuius radicis, vehe friε l. pigmiti medicina. Ea autentiqus de Dexione dicta sunt: intelligi diit de vi ri ut ib is quomodo Dratuiti 'qua: oes quoad habitus sunt pnexae, intelligit sicut que 2d actus meritorios sunt aequales. Et
Matim dicet similes sint virtutes, in aliquae dicuntur virtutum matrcs viri ili, noni habitus virtutis genercvημη νςx habitu, sed ino: us motu sicut dicit Bur. ubi in- 'μ' ' ui. Loctio piriti cognit Ione, cognitio amorem, cir frequentiam , freque via iam diaritat cin,
nitia tiaritas fiducia, fiducia facilem impetrationem. beta dum huc modii quatuor dicri
324쪽
esse matres virtutum .s fides origine, quia ex motibus fidei surgunt motus aliarum Virtutu Lue, is
Charitas educatione. Prudentia regimine , Lue 1 Humilitas eonseruatione. vitia vero non sunt vitia noti conexa sicut virtutes: cuius ratio est, quia vitia sunt eoasunt in nobis ex operatiossibus nostris, quae 'T: similes non sunt. Virtutes autem theologicae 'inon sunt in nobis per 'acquisitionem , sed perinfusionem. Alia ratio est: quia vitia sunt opposita ad inuice, sicut avaritia & prodigalitas, quod non est in virtutibus .
De commendatisne virtutum .. p. 9.
V Irtus commendabilis est primo a causa
emciente, quae est Deus. Ipsam enim Vx Coifi εα ait August solus Deus in hole operatur. datur vi Secundo i causa materiali, in qua est, quia no rus, & anisi in bonis inhabitat. Non est autem sic de T r
bonis naturalibus,& ibrius iis,quia talia pluit Deus super iustos, & i multos. Tertio a causa Drmali, quς est decor spiritualis. Piil.4 . Omnis gloria eius filiae regis ab intus, &c . Quarto a causa finali. Aug. Praemium virtutis est ipse, qui virtutem dedit. virtus est bona multipliciter. Primuin se, quia sicut ais Aug. vl u, virtus est bona qualitas mentis. Nota quod bona est. bona possessio est, quae propinqua est ciuitati,
autem est intra ciuitatein,quia in anima. Secudo in cooperatione. Heb I 3. Optimum est
fratia stabilire cor Tertio in operatione,quia
onum facit hominis opus , quod non esset meritorium, nisi ex virtute procederet. Grego. Coro 3 Nihil habet viriditatis ramus boni operis, nisi. manterit in radic charitatis. Quarto in commutatione, quia de lupo facit agnum .dc tenem -hras conuertit in lucem Malum enim culpa: 'φ' T a malat
325쪽
I mutat in bonum gratiae: At malu poenae mutat
in bona gloriae: quod fgnificat aqua mutata, ἡ in vinum . QuJnto in distinctione, quia peri virtutes distinguuntur filii Dei a filiis diaboli.
Ioan . H. hoc coano ent omnes discipuli mei estis, si dil. hab. ad inuicem. Sexto in Gen. eXemPlificatione, quia omnes sancti studebat
Mat 23 virtutibus. Vnde comendamus in Abel inno-
a. Ret. 6 netiam, in Μoyse mansuetudinem, in David laudibi humilitate,dc sic de alijs Laudabilis est virtus Iis virtus, Pῖ multa. Quia magnae dignitatis. Christum enim doctorem habuit. Vnde Mat. D. Discite a me, quia mitis sim, S: humilis cordeo Quia magnae sublimitatis. Tuli. Virtus una est altic simis defixa radicibus. Qma magnae iucundii tatis. Psial .r 2. Ecce quam bonum, & quam iocundum. Quia magnae retributionis. psal. I 8. In custod . illis retr. muli Quia magnae utilitatis. Boetius. Nunquam sine poena sunt vitia,& nu nil sine pramalo sunt virtutes. Quia magnae securitatis. Tullius, Haec demum sapientia est, ut om nra tua in te posita esse dicas.
Studium Commendabilius est studium virtutis studio
so ali ratiorie exempli ; quia fiancti sic fece-
ixa s runt Ratione auctoritatis. Apost. Non insermone est regnum Dei, sed in virtute. I. Cor. 8.Ratione effectus, quia virtus peccatu expellit, scientia non. Ratione originis , quia virtus a Deo iniunditur: scietia per studiu acquiritur. Ratione sit nis, quia finis virtutis est gloria, de non latentia . Ratione obiecti, quia virtutis obiectum est bonum e scientiae autem verum. Ratione materiae, in qua est, quia virtus noni ibi in fili S Dei; scientia non semper. Ration E
326쪽
esse philosephum . Ratione honestatis,quia , maior gloria est sequi deum, quam Aristotelo, ibiti sis. Ratione vitandi mali, quia primi parentes, si , extendissent ita manum ad lignum vitet sicut Gen. 3 ad lignum scicntiae, non incurrissent tot malain.ic,& in posteris, sicut incurrerunt.
De effectu virtutum a. cap. IO. Irtutis gaudiu precellit gaudiu mundi saudium
in iustitate seu duratione, prouerb. I s. virtutis a Secura mens quasi iuge couiuium . scd
gaudium hypocritae ad instar puncti. Iob 26. In paritate conscientiet, sicut munduis qui scitur in floribus e in luto. In dignitate. Clo. ad Gala. Hatio animi de his, quς digna sunt, gaudiu mundi de indignis est. In salubritate: Sap. 8. Nihil utilius in vita hominis. E contra gaudium mundi, Prouerb. I . Extrema gaudii luctus occupat. In libertate. Ad Gal. . Qua libertate Christus nos liberauit.& rursum, in ibertatem vocati sumus. Peccator autem ligatus est. Prouerb s . Iniquitates suε capiunt imipium & funibus peccato se sucium pstringitur. In dii lina pr sentialitate Aug. Tale bonu est Deus, ut nemini, eum deserenti bene sic , sed
nota contrari uin malis. Virtus operatur.mira v irutis multipliciter. f in coelo, cui vim facit. Vnde operatio, Mat. H. Regnum coelory vim patitur,&violeti .
Iapi ut illud. In mundo, quia custodit homine . necoburatur igne cocupisceti ,& ne mergatur in aquis voluptatis, ne inquinetur luto incontinenti & ne laceretur spinis auaritiae. In coria de humano, quia vulneratum sanat, inquina
tum mundat, mortuum vivificat, excaeca
tum illuminat. In inferno, quia ignis insernalis non ledere virtuosum, sicut nec
327쪽
Uri' erga ignis materialis Salamandram. Virtus ratio xxςivi a nabilem illuminat ad cognitionum veri, con- 'μ μ's' ' eupistibilem excitat ad amorem boni irascibbum' De. Iem,co fortat ad detestationem mali. Item deo silmilat. assimilat, quia patri per virtutis vigorem, filio per veritatis splendorem , Spiritu sancto per
charitatis feruorem. Angelis consormat. Hiei Ionymus, in carne enim praeter carne vivere, naturae est angelicae, non humanae . Asenteni iucundat, ornat, subleuat. honorat, sanat, vivi scat, cibat, ditat, mundat. Item virtus mala
praeterita expellit, praesentia impugnat, & afuturis praemunit. Item virtus mentem bene instituit. dilectum deo hominem facit, fructatam praemi j,qu in meriti adducit, temporalia discrete disponit;opera, quae in se in dissere tia sunt, bona facit. Sicut ea, quae dicta sunt. declarant nobis effectus virtutum generales. ita sunt etiam singularum virtutum effectas aliqui speciales. Sicut est quod humilitas deo sub ij cit, poenitentia reducit, iustitia deducitiobedientia conducit, patientia perducit, Pe seuerantia introducit,puritas iungit, charitas Deo unit. De meritis virtutum . op. II.
4 Exitum est boni operis emcacia ab ob
tine dum id, quod non habetur, vel ad habendu iustius,quod habetur. Vnde per meritum de non'debito sit debitum, de ipsum debitum fit magis debitum. Sicut rex. dat equum, quem miles non meruit, sed per ..usum equi meretur eudem equum, iam datu . Ad intelligendum autem praedicta. scie dum,m triplex distinguitur meritu. scogrui, digni.
condigni. Merituri congrui est , per quod
328쪽
disponitiir subiectum,ut possit recipere gratia,
secundum rationem dipinae iustitiae. Illio vocatur dispositio materiae , stilicet dum quis facit quod in sie est. Metitum digni dicit idoneitatem operatis ad assequenda id ,quod me Α qual;.retur. Meritum' condigni dicit aequalitatem latine iii meriti ad remunerationem dico autem ςqua ad praeis litatem non arithmeticam, sed geometricam, j.
ouia deus semper remunerat supra mζritum γ iustitia, ncut punit ei tra condignu. unde non est inter apud desi meritum, & prpemium aequalis quantitas sed quomodo 'hroportio, quia apud Deum non eli tultitia commutativa, cum nulli debeat aliquid. led distributiva. Vocatis autem iustitia comm
latiua iustitia sori , qua datur unus panis pilo IustitIavno denario, Vel vina panni pro lido Iustitia 2 ' vero distributiva est principium quo distridu'.q. a
untur dona secundum proportionem ad me . iustitiarita,& ista est apud Deum. Vnde Apost. I. ad dist ibutimor. g. Vnusquisque propriam mercedem acci piet secud lim suum laborem. Dicendum ergo .ci, nullus meretur sibi primam gr tia merito fuis digni,vel merito condigni: sed tantummodo modo. merrto congrui. Similiter exister, in charitate Meteri almon potest alteri mereri primam gratiam me- rara quo. xito condigni, sed merito digni,& merito con prui. Potest autem existens in gratia mererilsibi augmentum gratiae ex condigno, & periconsequens merito digni,& merito congrui, prout superitis exposita sunt Prstati tres modi tu. i merendi. generaliter habentur, unde Halij poli, o inueniuntur: ad eosdem tres reduci poterunt. Christum Clim ergo laicitur quod beata virgo meruit
portare Christum , intelligendum est compa-ntiue id est meruit ipsa potius quod portare T 4 debuit U.
329쪽
DE GRAT. fANC T. debuit, quam alia, vel potest intelligi dem
po .i , I O condigni. Item mali dicuntur mereti: peporalia, quia nullum bonum irremuneratum, sicut millum alum impunitum. sed hoc . . dicitur improprie, quia opera in mortali facta non fiunt directe bona cum no sint informata charitate : sed quia talia opera aliquid boni
Aa ao habent, dominus interpretatur, ea ut bona, dc aliquid dat pro eis- Item peccator quandoq; οὐ A. Πῖς ς tur DCVasionaliter, quia pauperes interdu. ih bEh. Obtinent benesnctoribus gratiam iis precib. dictiori. 'u'rum pi cum Occasio sunt eleemosyng. Ite .e ei pa satis improprie sumitur meritum ubi dicitur. Foelix sulpa. quς ta lem ac tantum meruit habere redemptorem ibi enim ponitur meruit, , pro exigebat . Po habilitatione virtutum . cap. 12.
QVamuis nullus sibi mereatur primam
gratiam,secudum op dictum est: potest Con fui. e .ET Iij p R 'r se habilitare ad gratia. ia, ,ha.. i ςiςndo quod an se est: quia nulli tali u gratia
denegatur. Hoc aute non est cx merito digni, vel condigni, sed cogrui. Hqc autem cogruitas i η3 multo magas est ex parte Dei, gratiam conserent is, quam ex parte hominis se ad gratiam habilitat: s : quia preparatione ad gratiam.&in infusione gratiam habet se anima ad modum materis ipse vero deus ut primu moves,
diri efficiens. Alia ratione patet, in huiusmodi gruitas magis est a Deo,u ab homine, quia habilitatio,quq est ex parte hominis : solumodo dat locii dii linae mi , ut salua iustitia ponit alicui conferri gra, quia iniuria fieret diu ineri . . 3ustitie, si tali daretur gratia, in quo esset ob quod i se eX, id est Voluntas peccandi. Sufaciens igitur
est quo. habilitatio ad gratiam est,si liomo facit, qu=d
330쪽
tur in bonum, prout est sibi possibile . Nota -.9' omne meritum vel demeritum acquiritur in hac vita. Item non bonum facere, sed bene ---.. facere, laudabile est. Non enim vero is, sed ad uerbiis meremur . Vnde versus, Invita merio vera meritoria totaliter ium a gratia & oire. 13. totaliter sunt a libero arbitrio, licet pri- Ad ineri-cipaliter a gratia: quia gratia eo paratur ta ad liberum arbitrium , sicut sessor ad equum , qu;sita . sicut enim sessor equum dirigit ita gra diri ' Mai. H. git liberum arbitrium in exercitio virtutum . 2.C. s. Per nos enim malum facere possumus, sed no spui δ' bonu. Ad emcaciam merendi tIta valent. Pri ut opus inum est dissicultas operis, quod patet in martyrio. Secundum promptitudo Voluntatis. A- post Hilarem datorem diligit Deus. Tertium 1, d a. est magnitudo charitatis. Ipsa enim charitas Galal. pondus est sanctuari j, secundu Ut Omnia , 'Hς Mat.22. erant in templo ponderabant. Ad hoc T aliqQ S s. opus sit meritorium, tria requiruntur. Primo Non oin- .ipsum opus fiat in charitate, . quia operai. qui fiunt extra charitatem, mortua λων siς μ .si i M. carbo extimstus ..Secundo P fiat eA cnarii Iei suis i me. multa enim fiunt.in charitate, quae tamen iitolia &non sunt meritoria, ex eo quod non fiunt ex quomod iis praesunt adverbia verbis . De operibus meritoriis . cap. 13. charitate, id est,quia non reseruntur ad finem clebitum . Tertio, quod Idem opus sit reseribile ad bonum. Hoc ideo dico, quia mari