장음표시 사용
371쪽
Apost. Rom 4. Credidit Abraham Deo,& reputatum est ei ad iustitiam . Item in oratione . Psal. 33. Clamauerunt iusti, & dsis exaudiuit eos. In sancta meditatione. Eccl. I . Beatus vir, . . qui in sapientia morabitur & in iustitia mediutabitur. in humiliatione. blati. 3 Sic decet nos implere oem iustitiam . Glo. perfecta iustitia. est subdere se minori. In eruditione G. Prinuer. II. Seminanti iustitiam merces fidelis.
aee donis in communi. cap. 3 8. Iceloes habitus dati diuinitus, post in t dici generaliter dona Dei: specialiter tia, & appropria te septem sunt dona Spiritus sanct quae per ordine. Isia. D. Enumerat, a summo incipiens usque ad ultimum descendendo. , . ces Sopiemis sunt dona multiplici ione. Primor:ἡ dona. .s Vt per lifc septem e pellant vitia septem, ita scilicet ut timor expellat superbiam: pictas inuidiam: scientia ita, quae est quasi quaedam i fama : fortitudo acediam : consilium auari tiam : intellectus gulam : sapicntia luxuriam. Secundo dicuntur esse septem dona propter epte vi. expediendas Vires naturales . Nam irascibilis re, per se 'indiget expediri tam in prosperis, quam ira ad-P'em do- uersis : in prosperis quidem per timorem : in ahi ' i' aduersis autem per fortitudinem. Concupisci- riuuesb. bilis indiget expediri quantum ad effectum respectu proximi, quod fit per pietatem is :&quantum ad eslectuin respectu Dei, quod fit pergastum sapientiae. Rationalis quoque indiget expediri in veritatis speculatione, quod sit per donum intellectus : & in veri electi ne, quod sit per consilium: atque in clemeIecutione, quod sit per donum scientiae. per huc enim donum recte conuessamur in medio nationis
372쪽
nationis prauae, & peruersae. Tertio dicuntur Sopte esse septem dona , propter regimen activae, & , Contemplativae vitae. Contemplativa siquidem dod Gluti tria dona debet habere, C. timorem ad reueren- ti m. tiam maiestatis, intellectum ad intelligentiain veritatis, sapientiam ad gustum bonitatis. Actiua vero vita debet habere pietatem a Tad agondum, fortitudinem ad sustinendum, scientiam ad discretionem pietatis, consilium . ad directionem sortitudinis. Plurima ergo dona 1 unt ad intellectum spectantia : quia lux cognitionis multum valet ad recte viuedum . Propter eandem causam fit donorum obuia tio: ubi quasi semper adiungitur unum directivum cum alio, quod spectat ad actione, Vel o. passionem: unde Gregorius super FZec. dicit: Τ pte dona sumus per sapientiam maturi, per intellectum q iid effi- prouidi. per consilium cauti, per fortitudinem cimur. animosi, per scientiam discreti, per pietatem misericordes, per timorem humiles . Te ramore in osmmtini. cap. 39. TI mox est, ut ait Augustinus, fuga mali. Timor Species timoris sunt lex : primus est na ..turalis, quo quilibet naturaliter xim ςx r; biunocumen tu natur . Iste non est meritorius, ne si ει que demeritorius: quia non subiacci libero ar Abitrio : & dr naturalis non a natura instituta, sed destituta, quia iste timor est pro peccato pri Tympr Πηmose parentum inflictus hoc timore Christus xv Rii' naturaliter mori timuit. Secundus est tirruri' humanu S, quo quis nimis timet pelsi sue . Iste sim0x ha
lamor naicitur ex mimo amore praesentis vI- .
tae: oc est quque mortalis actus eius, cum potius quis peccaret mortaliter, quam amitte
373쪽
quis faceret potius peccatum veniale ἰ quam permitteret te occidi. Tertius est timor mundanus quo as nimis timet suis rebus spoliari. Hic nascitur ex nimio amore rerii in tempora- lium,& est quandoque mortalis quandoq; Ve Dialis, perii tus eodem modo, quo dictum est de humano. Quartus est timor seruilis, quo quis timet peccare princi paliter propter poenam . uintus est timor initialis, quo. s. timet quis cenam. & Dei offensam . Unde quasi duos Iabet oculos, unu in adgehennam, alium ad Deum:& hic est principalior. Sextus est timor filialis, quo. quis timet offensam Dei, vel separationem a Deo. Numerus praedictorum timoru sic accipitur . Aliquis timor est a Spiritu iancto,& cum i piri tu sancto, sicili timor initialis,& filialis. Aliquis a Spiritu sancto est,&non cum Spiritu sancto, sicut timor seruilis. Aliquis est cit Spu sancto. & non a Spiritu sancto,scut timor naturalis. Aliquis nec a Spiritu sancto, nec cum Spiritu sancto, sicut timor humanu S,& mundanus, quos nec Spiritus sancti gratia secum compatitur, nec per spiritu se ctum dantur. Est adhuc alius timor reueretiae, qui solus inier omnes timores erit in patria, sicut dicit Psalm. 18. Timor domini lanctus permanet in seculum seculi. Reuerentia vero cst resilitio a considerata magnitudine Dei in propriam parti itatem . Timor Domini multa bona facit: Primo, quia expellit peccatu. Eccles. i. Timur Domini expellIt peccatum . Sa' pientiam gignit. Eccl. I. QSi timer, nihil negligit. Mentem stabilit. Eccl. 2I. Nisi in timore Domini tenueris te instanter, cito subuertetur domus tua. Spiritualiter ditat. PIH. 33. Non est inopia timentibus eum . Bona opera
374쪽
cumulat. Ecf. timet Deum. faciet bo Da. Cor delectat. Eccl. 1 Timor domini deIectat cor. vi tam prolongat. prouerb. 30 Timor erou, is domini apponit vitam'. Devotionem irrigat.
Prouerb Is. Timor domini sons vite. AE terna I iter remunerat. Ecclesiast. I. Timenti Deum bene erit in extremis.
nec tamen est cum Spiti tufancto, sicut uili, do.
aurora est a Sole, nec in cum Sole est. iiiii ei, χΥimor seruilis Spiritui sanc o locum pr parat, qu0mu . ut eum sicut ista filium introducat. Seta naq; Timor sersilium introducendo. ipsi in praecedit, non tii uiti quid cum ipsis permanet, sicut ait Aug. Timor serui Esse. in filis est bonum. quo nemo bene utitur, quia ii moris saecet habitus timoris serui I is bonus sit in se, sm vilia. etiam cp donum Spiritus sancti est, tamen eius
actus quandoque peccatum est. Timor serui. lis duo facit. Primum est, praeparat viam charitati. Secundum est, P retrahit a peccato. metu poenae tantum. Ratione primi bonus est, sed ratione secundi distinguitur. Vnde nOIan- vG. ii dum est, quod usus timoris seruilis duplex est, modi, Aescilicet cum quis utitur essentia habitus tantu, uilis bota vel cum utitur seruilitate . Primo modo usus Ru s e eius bonus est. Nam ille est abhorrere poenas. - ae ternas, quod bonum est cum timore initia- Ii. Secundo modo usus eius malus est, quia vlus citis est, vitare malum ex coactione per poenam , cuius tamen affectus habetur in voluntate, , sequeretur effectus, si speraretur impunitas, ut ait August. Et sic intelligitur di- rctum eius, qui ait, Quod timor seruilis bonus est, non tamen qui timet seruiliter, ben. agitet
375쪽
quia agere bonum est ex volutate facti . e d agere bene. i.meritori E, est ex voluntate agentis, e qui agit ex virtute charitatis, & gratiae is
De timore initiali. cap. I . TImor initialis ideo sic dictus est, quia est
incipientium primo poenitere . Vndelsa. 26. Domine a timore tuo dcepimus,& peperimus spiritum saliuis. Qui adhuc sunt in angustia, pro peccato, quod commiserunt, sed haec angustia seras mittitur,qn conscientia serenatur ad plenum: quia perfecta charitas soras mittit timorem initialem, inqua nilim habet naturam timoris seruit 1s: secundum hoc, CTimori ni quod habet oculum ad poenam. Timor enim xi/li h- , initialis habet duos oculos : unum ad gloria,t qui est ci cssentialis : alterum ad poenam , fluiqi id. est ei accidentalis, sed ii mori seruili est essentialis. PCeterea timor initialis.abstinet a peccato veniali, retrahenti a sic ria se poena purgatorij, in quo potest conuenire cum persecto, qui etiam timet poenam purgatorii, in quan 'tum est dilativa gloriar siue separativa ad temA ' du pus. Duplex amor, scilicet filialis, quo Deum diligimus propter te tantum Nic mer cenariu S, quo non diligimus principaliter, sed secundario, habito respectu ad mercedem Huic duplici amore respondet duplex timor, scilicet initialis, & filialis . Nam filialis timor respondet amori filiali, initialis vero respondet
amori mercenario. Timor fi- Italis ad quid.
De timore filiali. cap. 42. TImor filialis Aprie timet offendere Deir,
qui etiam si propter peccatum non sepa Iet a Deo, in a peccato abstineret, ne Deuosse nis
376쪽
off-nderet: & in hoc timor separonis filialis disteri ab initiali sta initialis propriae est timor separationis, quia propter pscientia peccati timet a Deo separari. Timor autem sitialis tantum timet offendere Deum . Alia est d i fiere n- Timosutia, quia timor initialis est imperfectoris m, sed filialis persectorum . Tertia est differentia , i. . quia cum in timore poenae sint duo, scilicet punctio, dc cautela : ipsa punctio pertinet ad duo , &timorem initialem talis enim punctio est ex quae. conscientia peccati, de quo nescit, an sit dimissum) cautela vero pertinet ad timorem filialem, sicut enim persectus cauet peccatum, quo Deum offendit, ita per consequens cauet EccI. spoenam,sed tamen per accidens .:Timor etiam . .
filialis dicitur sanctus, & castus. De dono pietatis . cap. 43-
Onum pietatis in tribus consistit sin cul. I tu Dei, in veneratione sacrae scripturi, &in honore proximi. Cultus Dei con1istit in a fessione diuine maiestatis:& hoc ess Thecisebia . Veneratio sacrae scripturae psistit in hoc, ut ei firmiter chedatur, solicite custodiatur, &fideliter dispensetur. Honor proximi conssistit in reuerentia superiorum, in confirmitate aequalium, dc in subuentione inferiorum ..
De dono scientiae. cap. . SCientiae donum, quod idem est in essentia simillii
cum prudentia, quae est virtus politica sed do. differt in ratione agendi. Prudentia enim procedit ex principii iuris naturalis, scientiae vero donum ex principijs fidei. proprius actus . scientiae doni ess, docere recte conuersari in medio nationis petauae, di peruersis P Ad quod μ μ υ ' Υ Iequi
377쪽
Iequiruntur tria: primum est, quod habeat rationes, Ruibus se defendat ab impugnantibus fidem suam . Secundum est, P a malo abstineat. Tertium,st bene & prudenter temporalia administret. Praeterea scientiae doni citdirigere opera ad normam rationis,& ad conformitatem Dei. Item per scientiae donum scitur, ne sub specie boni malum lateat. Item donum scientiae regit pietatem, propter quod etiam haec duo combinantur. Item per do num scientiae scit homo, quid sit, & a quo ut, di ad quid sit. Scientiae donum est scientia faciendorum:& ideo ratione scientiae consistit incognitione, secudum quam non est virtus, sed ratione faciendorum consistit in operatione, secundum quam est virtus .
De dono consili . cap. s. Consilium sumitur tribus modis, qnque
enim dicitur consilium, deliberatio de rebus valentibus ad finem, ad que tendimus : & tale consilium pertinet ad prudentiam,vel idem est, quod prudentia. Quoue drosilium persuassio rerum excellentium, ad quas non icnemur, secundum quod dicitur hoc el- se consilium Si vis perscctus esse, vade, S vende,&c Quandoque dicitur consilium prudentia valde exercitata in medio contemplativo , di activorum donorum, & deliberatio de qui- busdam operibus arduis, siue teneamur ad ea. sue non :& secundum hoc sumitur consi. iudonum, & ita consilium, & prudentia sunt idem in essentia : tamen consilium abundat sit pra prudentiam in uno accidente, secundu quod eius cst imperare. Nola,st sicut ad scientiae donum pertinet reprobare malu & eligere
378쪽
bonum ita pertinet ad consilium cauere pericula, Quae sunt in hoc exilio. I em sicut scicntiqdonum habet regere pietatem, ita donum cn' se leti avsilii habet regere sortitudinem. In hoc autem tu ellera differunt consilium & scientia, quia scient i kζῶ 'est circa bonum & malum, sed consilium cithirca dissicile,& arduum .
De Guo sapien iae, ct intesiectus. Cap. 46. SApientia di intellectus differunt: quia a sapiensapientia est cognitio dei ab seluxς; in xςὶὶς ia it. a.
ctus vero collatitie. sin comparatione aciereaturas.Item alia differentia: quia intellectu cognoscitur Deus per illuminationem de raudi tis in scriptura, sapientia autem cognoscitur experimeto Ite per intellectum Deum cogno
imus per sia pietia dulcedine eius gustimus. Vnde sapientia dicitur quasi sapore virtutum condita scientia. Ite sicut dicit Greg. per Intellectum sumus prouidi, per sapietiani maturi.
D. beatitudinibus in genere. Op-.BBeatitudines sent septe scTm distinctio- Bratituri
nem graduu, quamuis sint octo secundit ne quot essentiam, quas saluator enumerat in sermone de monte. C paupertas spiritus, militas, Mate s. luctus,esuries iustitiae, miseric'rdia, munditia Ad in recordis, pax, quaru in beatitudinum numerus accipitur secundum integritatem periectio- r
nis. Requituntur ad integritatem periectio sit. nis tria. C recessus a malo, processus in bono,& tD. r. perfectus status in optimo. Sane malum om- Ecu Io, ne procedit ex tumore superbiς, aut ex rancore malitiae, aut ex languore concupiscentiae. Contra haec tria sunt tres beatitudines,
scilicet paupertas spus contra malu superbiae, L militas
379쪽
militas contra malum rancoris, luctus contra malum libidinis. Item processus in bono atteditur secudum diuinam mutationem, quae est secundum duas vias domini, scilicet misericor
diam,&veritatem, de quibus in Psal r . Vniuerse vic uni miscricordia, & veritas .i item secundum has duas vias sumuntur duae beatitudines, scilicet esuries iustitiae,& affectus inisericordis. Preterea status in optimo attenditur inc duobus. s. in lympida cognitione δε tranquil- a rectione: & secundum hoc sumuntur du ultimae beatitudines. f. munditia cordis ad Deum viden tu,& pax mentis ad persccte fruedum. Per has scptem beatitudines excludun- ἡ '' tur lene vitia capitalia: Paupertes spiritus e
ta i, beati Huctiti uperbia, m Ititas Iram,luctus inuidiam: tudine, & qm qui luget pro peccatis aliou, non in uidet quomo. illis) esuries iustitis acediam, misericordia a uaritiam munditia cordis gulam, quia cordis munditia non seruit ventii admodum bruti . . . animalis. Pax excludit luxuriam: quia gustato similitii, spiritu, desipit omnis caro Et sicut in enumera. tione donorum est ordo artificialis, quo primo I 'ponunt indigniora : ita in beatitudinibus est ordo naturalis, sia digniores ponunt ultimo. .
De prava beatitudine . cap. 8.
DAupertas sipiritus ponitur hic pro absim
nentia ab amore mundi,id est, ab amore carnalium voluptatum, R desiliarum,ac pcoprie excellentiq. hic tria coplectitur. l. a.' amor mundi. Vnde dicitur super Lucam. Pau
percs sunt,qui non qui runt illecebrosa. Super Matth. Gregor. Pauperes spiritu sunt, humiles Deum timentes. Alia glossa dicit, η' pauperes sunt, qui nihil habent,& omnia Postiden t. De n
380쪽
- fecunda beatitudine . 6 . 49.
Mitis est sicut dicit Arist.) qui nec pati
tur, nec educitur. Est autem militas eadem cum mansuetudine, habetur enim in glo. su per Matth. mansuetus est, qui nullam amaritudinem animi sentit. Ex quo patet, P mansuetudo est purgati animi: & potest dici , P mansuetudo est species sortitudinis mediante patientia, differunt tamen mansuetudo & patientia: quoniam patientia est in substinentia molestiarum corporalium, mansuetudo vero in sustinentia contumeliarum .
m ilitassquid. Mansue tudinis et pallentiae disseruila.
De tertia beatitudine o . cap. IO. LVctus est lugere pro peceato . &ipsum Luctu se
Odire , ita P insurgamus ad destructione ipsius. Lugere autem de malo , ut fugiamus ipsum, inquantum auertit ab amico, sic Iugere est solius charitatis . Lugere vero de quolibet malo speciali, est cuius ibet virtutis. Quε. libet enim virtus luget de suo contrario.
Te quarta beatitudine . cap. II. FSuries iustitie est vehemes desideri uir iustitiae, siue cummi boni, Esu Mes auteiustiti et potius est beati tu do , quam esuries aliarum virtutum cardinalium et quia per iustitiam immediate coniungimur deo: quod non fit per alias virtutes cardinales. Iustitia vero prout hic simitur, coprehedit fidem, spem, charitate: quet immediate colungunt nos deo. Te quinta beatitudine . Cap. 12. I sericordia est, per quam pro terrenis coe- lestia meremur. Opera misericordie sunt