장음표시 사용
381쪽
Nise ld. qu tuot decim, septem, scilicet corporalis, & sedia o ι.εha ptem spiritualia. Corporalia sunt haec. Visita- quot. tio infirmorum, potatio sitientium, cibatio em Mat. I. rientium, redemptio captiuorum. vestitio nudorum, collectio peregrinorum, sepultura mortuorum. Prima sex de istis habemus in euange Tob 1. LO, septimum in Tobia. Thob. a. la. Opera mi et tr. sericordiae spiritualia sunt haec. Delinquenti Luc. II. ignoscere, peccatum corrigere, ignorantem M NI. docere, titubanti consulere, ut moestu cmnsolari, pro salute proximi exorare, iniurias susti-Prou. Is . Dere., hoc ultimum propterea dicitur opus
misericordiq ui a responsio mollis, & humi- Iis frangit iram : & hoe pium est, scilicet furo-
De sexta beatitudine . cap. s 3. Muri 1; l. K Vnditia cordis est, qua clarificatur eo di, q i ueri cor,& mundatur ad vide dum Deum, ei quom is L V a & ardentini ine diligedum. Accipitur
accipitur. autem hic munditia cordis non pro virtute,
sed pro statu quodam,qui est purgati animi.
De septima beatitudine . cap. s 4.
Ax est status virtutum , in quo est dele- istatio in deo sine contradictione carnis mundi, & diaboli: vel si aliqua alia est. efficax est. Vnde patet , quod pax est animi purgatissimi. Pacificis enim magis attribuitur esse filios Dei, quam aliis: quia licet misericordia maxime animitet hominem Deo , quanta ad opera exteriora, tamen quantum ad interiora magis assimilat pax. De octaua beatitti di re . cap. Sy. , Claua beatitudo est, de qua dicitur, Be
' ii, qui persectitionem Patiuntur proptes iustitiam,
382쪽
iustitiam , quia i psorum est regnum coeloru. Haec virius, scilicet sustinentia persecutionis propter iustitiam annexa est paci. Cum enim pacificus sit absque contradictione carnis mu-di, di diaboli; patet F idem paratus est sup
Tare mortem , & tentationem mortis. Unde
sustinentia mortis pro Christo. in eodem gradu est cum pace, popter hoc diximus , CCto sunt beati iudines quantum ad essentiam, sed tantum septem quam tum ad distinctionem graduum. Et icienduim quod supra pacem nocst virtus alia. Dicit enim Aug. Pax est fini S ci
consuIDinatio omnium virtutum.' Octaua beatitudo dicitur redire ad caput, duobus modi S. Primo , quia idem pr mium sibi promittitur, quod prinas beatitudinis, scilicet regnum coelorum. Secundo, quia omnes probat a prima usque ad ultimam , utrum verae sint, sicut ait . Aug QSalis unusquisque apud se lateat, illata . . contumelia probati Ex praedicti colligitur, habitus virtutum principaliter disponunt ad exercitiu a istiue, habitus vero donoria dispon ut ad actus cotem plativae, habitus aut beatitudinum disponunt ad peifcctionem utriusque .
De sensibis stiritiralibus. cap. J6. ΡEr sensus spiti tu ales percipit anima spiri- h'
tu alia, quae in spoli sui pulchritudine per- ritu lia. cipere sis est. Sub ratione splendoris audit I.Co. I 3.anicenissimam harmoniam sub , ratione verbi incarnati gustat silan mam dulcedinem, sub ,' 'E L, ratione sapientis comprehendenti S Vtruque, caul. i scilicet verbum , & splendorem , Odorat sumanam fragrantiam, sub ratione verbi inspixati, in corde tan i ii summam suauitatem, sub ratione verbi in carnati, di in Ier n CS corporaliter
383쪽
poraliter habitantis, reddentis se nobis palpacis εν lota bile & Osculabile percipit ardentissimam ch
ne, men ritatem, Ex praedistis patet, s iensius spiritua- tales. les dicuntur coceptiones mentales circa veritatem contemplandam, quae quidem contemplatio incipit a sensi, & peruenit ad imagin tionem , dc de imaginatione ad rationem , di de ratione ad intellectum, & de intes lectu I. Co. i 3. ad intelligentiam, & de intelligentia ad sapie, siue notitiam excciniam e quae incipit hic in via, & conium matur in gloria.
D. fuctibus spiritualibur. Cop. LI.
f, Ructus duodecim spirituales non dicunt
noui habitus , sed status consolationum, quibus, consolatur spiritus iustorum : 6ecat s. consolationes consequetur opera perfecta. Sunt autem isti fructus, charitas, gaudiu. pax, patientia, longanimitas, bonitas, benignitas, masuetudo, fides, modestia, cotinetia, castitas.
Latria Id. Atria est seruitus ,&reuerentia dco exhii ' I bita: unde ii creaturae exhibetur honor.
quid eoin I deo debitus, est idolatria. Latria autem prebe M. comprehendit quinque, sicilicet fidem. sapien- Dialis eui tiam, reuerentiam, sacrificium, & orationem. debetur, Prima duo sunt cordis, alia duo sunt operis, vi R O si . timu est oris. Dialia debetur creaturae in quanium est imago Dei. Vnde dulia est honor, qui debetur sanctis. Vnde de beata virgine sciendum est , cpinquantum est persena sane a d betur et dulia, sed inquantum mater Dei, de-M edidit betur ei hyperdulia, id est, superior dulia. San EI iacui de si persona, cui debetur, dulia est in praelati Mi ne constituta, debetur ei reuerentia, quae con- i u sistit
384쪽
sistit in obedientia mandatorum , & in exhibitione honorum. Si autem est persona simplex, debetur reuerentia tantu. que consistit in exhibitione bonorum. Derdulia autem debetur creaturq excellenia, M ut est caro Christi, beata Virgo. Crux Chri . Vnde icie dii est. P verae ligno Crucis Chri , in quo pepedit, si non figurata signo crucifixi debetur hyperduli J, Q Ail. , iij
fuit insti m nostra: redeptionis. Crucibu aut ali id itu factis, inquantu sunt ligna, siue res tales, nihil pliciter , debet: sed Crucib' factis in signit Chii crucifi vel ronexi, debetur latria. Imaginibus. n. eadem debet adoratio, quae debetur di illis, quoru sunt imagines, non inquantum res factae adorantur, sed quod illa, quorum sunt imagines, adoramus. ,
De praeceptu in genere . mp. yy. - s
l Rr: ceptum est impertu faciendi aliquid Πρωρὸν iu
vet non faciendi. Preceptorum alia sunt oui .l sit. amrmativa;vi, Honora patrem, alia nega talis .eptotiua;vt, Non occides. Prqcepta a ;firmati - γum digeuasti ictu sumedo, dic utur praecepta: sed nega- recta quae. tiua diar prohibitiones. Praecepta a Trinatiua Πο ερ aobligant temper, sed non ad semper: negativa' decalesivero obligant semper . & ad semper. Praecepta dor ovildecalogi pollunt dici data, vel innata. Primo ..i. modo latum pertinent ad populum Iiraeliti- rihi.
cum: secundo modo omnes obligant: da quic- Exo. ro. quid continet decalogus explicite, hoc contI- Roma. 2.
net lex naturq; quae scripta est in corde cuiusli--ο-bet implicite. Istud enim praeceptum legis naturae Quod tibi non vis fieri, aliis ne feceris; includit haec praecepta, Non occides, non furtum facies, & huiusmodi, quae decalogus ponit explicite Rugdam prqcepta ponuntur imperatiuet, illa uilicet, q iunt at firmativa, quaedam
385쪽
dam iudicatiue,scilicet negat tua: & hoc ideo. quia dissicilius est sacere bonum . quam decli
nare malum. Plures enim in faciendo bonum requiruntur circunstantiae. In quibusdam praeceptis prohibetur actus, habitus, &affectus,ut patet in his. Non moechaberis, Non concupisceSvXorem .PXmi tui, quia appetitus est in. ordinatus ad illa. In quibusdam , solummodo prohibemur fictias,ut cum dicitur: No occides. Hoc dico secundum formam tradendi, non secundum virtute intelligendi quia omnia prPcepta negatina manum,& animii ligant. Multis modis ligantur. s lcge naturae: ut est diligore Dcu super omnia, & nulli facere, quod nobis fieri nolumus. Praceptis diuinis,ut ligabatur Adam preceptis sibi datis,& Iudeti suis. Voto, quia secundum Augustinum, vovere est voluntatis. sed reddere est necessitatis. Vnde quibus iam etiam consilia sum praecepta, sicut religiosis qui vovet ut talia. Decretis patrum, ut est ieiunare aliquas vigilias,& hutulinodi. Consuetudine, secundu quod in Francia primogcnitus succedit in regno. Μandatis praelatorum Vnde super cathedram Moysi.&c. Conscientia, Ra fm Augustin. QMcquid sit contra con cientiam, a discat ad gehennam. Numerus praeceptorum sumitur sic: quia quaeda raordinant nos ad deum, quaedam ad prOXimu: . quod deus insinuare voluit quando in duabus tabulis legem dedit. in prima tabula sunt tria praecep La,quq pertinent ad deum, quorum primu pertinet ad patrem, quia est de diuina unitate. Secudum ad Dei filium . quia est de iuramenti veritate. Tertium ad Spiritum sanctii, quia est de spirituali vocation . In sccunda
tabula sum septon praec pia ad proximum spectantia:
386쪽
spectantia: quorum primum est de exhibedis
bonis, ut est illud, Honora patrem tuum,&c. Reliqua sex sunt de cauendis malis, quae inferri possunt corde, vel opere, vel ore. opere laedimus proximum tripliciter, propter quod dantur tria praecepta. Primum est,no occides. Secundum, non moechaberis. Tertium, non isdἰ- furtum facies . ore quoque laedimus proxi. P l 'mum, &cotra hoc est illud. Non dices contra proximum tuum falsum testimouium. Corde laedimus proximum dupliciter: quandoque respectu vel irrationalis. de hoc dicitur, Noyconeupiseos rem proximi tui. Quandoque respectu rei rationalis. & de hoc dicitur, Non concupisces uxorem proximi tui,
Te primo praecepto. cap. 6o. P Rimu praeceptu ires het clausulas. Prima Ibidem
est. No habebis deos alienos coram me.
Vbi prohibemur adorare creaturas spiri- hibetur tuales. f angelos. Secunda est. Non facies tibi φ1 ulptile hoc est imagines fictas, quae nullius rei naturalis sunt repraesentativae. Tertia est, γNeque omne similitudinem. s. imaginem rei naturalis;&sequitur,quq est in coelo desuper, vi Solis & Lunae, & quae in terra deorsum , ut hominis, bovis,& similium: neque eorum, quetiunt in aquis sub terra. i. piscium. Non adorabis ea. s. actu exteriori, neque coles. s. affectu ginum interiori .ex his patet, P non reprehenduntur L. fixur,
Christiani, qui factui imagines, non quidem I. .hia
ad orandum, sed ad memorandum . Honor imagines autem qui exhibetur sanctis, non est latriae, sine sed auliae, secundum rationem allegoricam. idolaua1
Prima huius praecepti clausula ostedit Iudaeosti Saracenos vile idola tras, qui mos habento Z, alienos.
387쪽
alienos. Iudaei quidem Messiam, Saracesti
Haeretici Mahometum. i. Antichristum. Contra secun-Hψι-x V dam clausulam. 1 non facies tibi sculptile , faciunt haeretici, qui non credunt de Deo, nisi quod imaginatione sua, &phantasia confin- Mali CIui gunt. Contra tertiam faciunt mali Christiani,stiani ido quia superbi colui similitudinein eoIum,quae ..isba sunt in coelo desuper. nam diligunt supero ia''' 'μμ pnlaturas. Auari colunt similitudinem eorum Philip .3 sum in terra. f. pecuniam,& diuitias. V luptuosi colui similitudinem eorum, quae sunt . in aquis, i. delicias & voluptates.
De secundo praecepto. Cap. 6 I.
Iura meisi C Ecundum est, Non assumes nomen Dei inhibet, et D tui in vanum. Hic probetur iuramentum, quomodo quod sit sine causa,& periurium. Vterque enim peccat. f pro nihilo iurans, &assumens,& falso iurans nomen Dei in vanum,quia primus sine causa nominat summam veritatem: γn pertu secundus autem nominata contemnit. Tribus uti mo S ils peccat in periurio. vel iura doco traquomodo conscientia,Vel iurando illicitum, vel veni edo Blasphe. contra iuramentum. Praeterea sciendum est. νη ιδ, iuramenta,quq quis ex certa scientia facit, vel
sonant in blasphemiam , ut qn quis iurat per corpus Dei intestina,& similia,vel tonat in i Ieuere tiam,sicut qn iurat per vulnera Christi, sunt peccata mortalia , etia si verum est quod iuratur. Istud praeceptum non solitin intelligis tur secundum prςd: clam rationem literat ea , sed secundum inretionem moralem Assum, Andrii ; xux nim nomen Dei in vanum inultipliciter, hista f.; scili ut, corde, ore,& Cpere. Corde, sicut malii a vanti, qui tantum nomine sine re dicuntur Chri- et quom olitiani, qui licet lacramentum recepeium ba
388쪽
pti simi, tamen rem sacramenti. i. gratiam non habent. Ore, scilicet mala iuratione : voti transgressione: praedicatione, quae fit vana inte. tione: &in deuota oratione 3 de qua dicitur, Populus hic labijs me honorat,dcc. Opere, se- ID.2scundum P hypocritae nomen Dei assum ut insimulatione operis exterioris, non in puritate Ra' cordis. Unde sumunt illud in vanum, quia is
De tertio praecepto. Cap. 62. TEximia est. Memento ut diem sabbati
1anctinces, non fac ies Omne opus in eo. In hoc praecepto quoddam est morale, ut vacatio ad Deum. orando, colendo, medita-co; quoddam cerimoniale, ut assignatio diei Io, a1eptimae , quae figurabat topicem cessationem ἔφηΠ is peccati allegoricae quietem corpori Christi in i ''sepulchro , anagogicem requiem aeternam in x 'coelo. Istud ergo praeceptum potest tripliciter accipi Primogeneraliter, ut cessemus a vitiis. Secundo specialiter vicesiemus ab operibus corporalibus quae impediunt vacationem ad 'ir tw Deum. Tertio specialissim ut est in viris con- ei da. 'templatiuis , qui ab omnibus mundanis sese- 3Parant,ut totaliter Deo vacent: Prima vocatio cit neceuatia, secunda debita, tertia perfecta. Secundum ergo Φ sabbatuni dicitur requies, Due vacatio au Deu, sic dies Dominica potest Cessatio. dici dies Sabbati, de quaelibet die statuta advenerationem diuinam O, in quibus cessan- .du est ab opere seruili .i. a peccato, & ab opere δρ' ' impediete vacationem ad Deum. Opera enim odieta serscruilia determinantur ab ecclesia, ut opera uota mechanica. quae sunt agricultura, mercatum, Placita, exercitia.
389쪽
Exo 2o Honorantibus paventes fit
Varium est. Honora patrem tuum , tal I matrem tuam. Huic praecepto additurr promisso. s Vt sis lon uus super ' ς β terram i quia iustum est. vi conteruatio V; Uu' ', alienet mereatur conseruatione vitae propriae. ruare Pater dicitur in hoc mandato, qui est princΘrix r pium per generationem quo ad esse narurae, Rhipi ut pater carnalis r vel qui est principium per ministeriu regenerationis quo ad esse gratiae, ut pater spiritualis. Sumitur autem alio modo pater non secundum rationem propriam, ted ' communem pro sene,qui dicitur patet aetate: vel pro Rege, qui dicitur pater delansione . Hon ris Honos intelligitur hic dupliciter. i. exhibitio Dyςi:iώς- corporis in sustentatione, &spiritualis in rea uerentia,& obedientia. Sed obedientia diue .rilsu' sificatur secundum diuersitate patruum: quia debeam'. patri spirituali debemus obedire in spiritua-N x 23 libus, praelato vero seculari. f Regi, in tempora- ' o libus reipublicae: patri vero carnali in diiροιι- 30 λ tione rei familiaris.
De quinto praecepto. cap. 6 . Vin tum est, Non occides. Hic explicithprohibetur homicidium, sed implicite
omnis motus irae contra proximum: M x s siue ille sit tantum cordis, ut ira : siue oris, Ut contumelia: siue operis,ut percussio citra mo
2 2 tem. vel depilatio. Prohibetur hic omni S O qab casio iniusta, quae fit tripliciter. Ex causa , ut Exo.2o in illo, qui occiditur sine culpa. Vel ex ordine, ut cum ille,qui non est minister legis,occidit. . Vel ex animo, ut quado mini iter legis occidit Eidit' non amore iustitie, sed libidine vindietie. Di ind. stingula autem homicidij genus dupliciter, , - - .s verum.
390쪽
Sverum, quod dicitur corporale: & Interpretatiuum,quod dicitur spirituale.Ηomicidium spirituale fit duobus modis. uno modo omittendo, ut cum quis videt altu' in extrema necessitate, & non subuenit ei, interpretatiue dicitur eum occidisse. Alio modo fit committendo :& hoc quandoque corde. sodiendo. I. Ioan. 3. Qui odit fratrem ruum, homicida est. Quandoque ore. s. detrahendo : quia ille, cui detrahitur,occiditur in conscientia illIus, qui audit detractore, in qua prius vivebat per bonam famam: Quandoque opere.s malo exemplo, alicui occasionem ruin et prsitando, tunc interpretatiue dicitur illum occidine .
SExtum est. Non moechaberis. Inhqcprq-
cepto, ut dicit Aug. pro libetur omnis illicitus cocubitus. omnis illegitimus usus eorum membrop. De hac materia,qugre S . II. 3. in cap. de luxuria, & capite seq. II. M a 2.
P eptimo praecepto. cap. 66. SLpximum est, Non furtum facies. Hic
Aug. prohibetur omnis contrectatio rei aliene ex cupiditate. Cotrectatio rei alimne potest fieri licith tribus modis. Primo, qnfit non ex cupiditate, scd ex obedientia , ljcut fecerunt fili j Israel auferendo vasa AEgyptioU. Secundo,quando fit ex cautela ut si aliquis laxetur gladium furiosi, ne sibi, vel alijs noceat.
Tertio, quado fit ex necessitate,ut cum aliquis ad mortem esuriens furatur panem, quia in necessitate omnia communia sunt.
De octauo praecepto. sap. 6 T. OClauum est. Non loqueris contra proximum tuum salsum testimonium. Hia