장음표시 사용
411쪽
idio matebaliti Laudum . Ab uno
Japtis. Iniqua fit , k non initio li-
non debet dici, immergo,vel intingo. Secunducst ablutio per elemetum aquae cuiuslibet. vel maris, vel fontis, vel fluminis, siue frigidae, vel calidae in toto corpore facienda : vel fallem indigniori parte, scilicet in capite. Tertium est, sp immerso ista fiat ab uno, de in eodem tempore, quando forma verborum exprimitur, ita non unus puerum immergat, dc alius verba proferat. Quartum est intentio vel specialis, vel generalis. Specialis autem intentio est, ut iste baptizandus mundetur . Generalis autem est
facere illud, quod facit ecclesia. In tetio quoq; illius requiritur, qui est baptizadus: si est adultus, quia qui inuiti baptigantur, non recipiunt sacramentum. Quintum est fides ipsius baptizandi: quia in adultis requiritur fides propria, sed in paruulis aliena: quia paruuli in fide e
clesiae baptizantur . Baptismus merito fit in aqua, di non in alio liquore: quia cum homo per peccatum primi parentis incurrit immunditiam,& ignorantiam,&concupiscetiam, per bapti sinum ab his tribus liberatur. Et hoc notatur in proprietatibus aquae, spuritate,perspicuitate, & frigiditatc. Nam bapti sinalis aqua sua puritate nos mundat, sua perspicuitate illuminat, atque .sua frigiditate ab aestu concupitantiae nos temperat. Item baptilinus fit in aqua, neque inopia excusaret, di ne propter defectum homines salutis periculum incurrerent, si in alio aliquo liquore fieret: & ut inueniatur apud iomnes communis baptismi materia. Triplex autem est baptismus. f. fi minis , flaminis & sanguinis. Inter hos ta
lis est differentia, quia baptismus fluminis a tota poena liberat, di a culpa,& gratiam inha bitu infundit, dicharacterem imprimit. B
412쪽
pti sinus faminis delet culpam, non semel tantum: sed pluries,& habet gratiam in usu, in quo consistit meritum . Bapti simus sanguinis liberat ab omni tentatione, dc conseri statim pretinium, quia proprium est martyrum statim euolare. Ex his patet . quis sit melior inter hos baptismos, quia se habent ut excedentia,& ex- cessa. In baptismo quoddam est sacramentum tantum, ut ablutio exterior quoddam est res tantum, ut gratia interior: quoddam res & sacramenti ut character. Octo sunt de sole nitate bapti simi, i non sunt de stib statia. Vnde versius:
Sal, Gl um, Chrisma, Oreus, Chrismate, Salitια .Flatus, virtutem Taptismatis issa figurauior Hac cum patrinis non mutant esse, sed ornauit, .
In quatuor locis inungitur baptizandus. finfronte, ut fidem publice protestetur. In vertice,ut agenda ab eo subtili iis intelligatur. Inter scapulas, ut iugum Christi suauius portetur. In pectore , ut dulci corde Deus diligatur. Baptismus fuit materialiter institutus quando Christus Baptigatus fuit: formaliter, quando dixit. Ite, docete omnes gentes &c. finaliter, quando dixit Nicodemo, Nisi quis renatus fuerit,&c.
effecti ue , quando Christus passus est. Effectus baptismi multiplex est . Ad alia sacramenta praeparat, quia bapti sinus est sacramentum intrantium . A peccato mundat, quod significatum est in mari rubro, ubi submersi sunt &gypti j, sed fili j Isirael exierunt securi. Nota quod in baptismo deletur originalis peccati macula: fomes vero non tollitur, sed remittitur. Poenam relaxat. Vnde pueri induuntur veste camdida. Rationalem illuminat. Vnde ponitur sal in ore. Con cupisti bilem ad bonum inflammat, unde datur candela puero . Ira sci-
Bapticinus sanis guinis. Quae de subflatia, et solenni a te bais
intii tutio Matth. 3. Marc. vlt.
413쪽
bilem cosortat, unde Israel vicit Amalech post transitum maris rubri . Gratiam tribuit: quod figuratum est per columbam , quς sedit super Iesum Bapti Eatu. Characterem imprimit .hoC sic figuratur per mare vitreum in Apocalup FOmite mitigat, quod significataquq frigiditas.
Communionem Ecclesiae praestat, licut Ieremias circuncisus fuit, qua uis sanctificatus fumrit in utero . A satis fanione exterioli liberat, quia non requirit gemitum , neq; planctum . intellige exteriorem : na exterior requiri tur in adulto. scontritio. potestatem diaboli minui quod significat exsufflatio . Ianuam coeli aperit, quod signi matum est,qn Christo baptizato aperti fiunt coeli. Et notandum, F passio Christi aperuit ianuam coeli per causam meritoriam, & satisfactoria generalem. Baptismus aute in apeIit per causam emcietem singulare. Facit enim istum holem ssingularem euolare. Os ad laudandum, & aures ad audiendu aperit, unde ponitur saliua in ore, & in aure pueri. Temptu Christi essicit, unde dicitur bapti- Eato, Exi immunde spiritus.& da locu spiritui sancto. Laudabile coram Deo reddit . unde babsamum est in chrismate. Solet pueri baptiza
di usq; ad Pascha, & Pentecosteni s nisi urgeat necessitas, vel rimeatur periculu) reseruari, ad significandum lin baptismo fit resurrectio spiritualis, & gratia spiritus sanchi datur. B
pti sinus Christi, &Ioan. conueniunt in materia, de in modo mergendi sed differunt in sorma, quia baptismus Ioannis tradebatur in nomine venturi. Differunt etiam in este istu, quia baptismus Christi vivi fuat, Ioannis aute non. Item in fine, quia baptismus Ioannis adba
414쪽
' De cathei hisimoin exorcismo. IO. Axexbi simus, & exorcismus tanquar a catechic
preparatori j praemittuntur in baptismo, mus ut tu i pio gratia efficacius operetur. Tri- 'bus de causis catechisinus institutus est, pri- '' iuio propter instructionem de articulis cominu Ad quianibus ad fidei susceptionem : secundo propter institutus resposionem ad fidei professionem : tertio pr pter resposionem ad sidet obseruationem. Qui vero adultus peccatum proprium habet, &per se respc Ddere potest, requiruntur haec ab eo . in spere Poruulus autem , quia non habet peccatum QR actuale, nec per se respondere potest requirun ' μ' tur haec ab eo per vicarium : qui pro ipso re' Per patia spondet de fidei obseruantia. Exorcisimus ideo nos faci. institutus est, ut a baptizando diaboli pote- Exuriis stas repellatur. Nam propter peccatum hominis diabolus in hominem potestatem acci 'iu .uΑ.pit, dc etiam in illa quae veniunt in usum ho- ram adulminis . Vnde tam adulti, quam paruuli exor- ti, quan cigari debent ad expulsionem diabolicae po- p-mui
Te confirmationet . cap. II. x' Confirmatio sic ramentum est pugnam
lium, de cuius substantia sex sunt. Duo ex parte sacramenti in se, scilicet mate- iria charisimatis,& Qima verborum, quae talis
est sm morem magis coem . Sagno re signo cru-cu. confirmo re chrismateraturis, In note patris,de
filii,& spiritus sancti. Duo ex parte ministri, C. dignitas pontificalis , & intentio debita. Duo . ex parte suscipientis s. frons, in qua debet fieri ichrisimatio, di i confirmandus sit baptiZatus. iiii, Vnctio chrismatis triplex fit in tribus sacra- OAinctis. Rentis, quorum diuersicas ex fine accipitur.
415쪽
In baptismo fit in vertice, ad signandum fidei
susceptionem , quia vertex est locus cellulae r vh Aloi fi lionalis .in eo firmatione fit in fronte, ad signi-rlees quid ficandum audaciam confessionis: cuius impe- signat. dimentum est timor,& verecundia, quae specialiter manifestatur in pallore,uel rubore frontis . ex propinquitate cellulae imaginalis. In ordine fit in mani b. ad significandum potestatem consecrandi dominici corporis sacramenti. iv ;llia, Huius sacramenti multiplex est utilitas, quia suciam.n gratiam in baptismo dat m co firmat. Psal. 6'. ti. Co firma hoc Deus. quod operatus es in nobis, L. in baptismo. Ad militiam spiritualem prae- . parat: Vnde confirmandi tanquam pugiles pu ignaturi j mingvntur, ne ab inimicis de facili terreantur Et quia omnes Christiani debent esse in bello Christi. propter hoc omnes debet sacramentum hoc accipere, ut facilius possint
contra mundum, carnem,& diabolu pugnare. Confiten- Ad confessonem constantem nominis Christi du hra animat, quoniam oportet verum Deum. & Ve- μμ ' rum hominem confiteri. Primo, utcofiteamur. cum secundum diuinam naturam, patri, &spiritui sancto aequalem. Secundo, ut confiteamur eum secundum humana naturam crucis
pertulisse supplicium. Primum apparet in QNma verborum in trinitatis expressione. Secum dum claret in fronte crucis tignatione. Intus,& extra spirituali decore nos ornat. Intus quidem per conscientiae puritat cm , sed extra per Chrisina odore bonae famae. Et h c duo significantur in . ex oleo et chrismate quod conficitur ex oleo propter pri-h-ἰtiam Q. mum.& ex bal semo propter secundu In bonis agendis , & malis sustinendis roborat. Datur enim ibi spiritus sanctus ad robur. Animam, de Arma corpus amat. Animam qui de per impre stione ,
416쪽
Characteris contra pusillanim itatis Vitium . Corpus vero per clypeum crucis contra insul- Clypeustus de monum. Contra verecundiam,& timore in cofessione nominis Christi audacia praestat. Primum notatur in chrisimatione frontis, qui est locus verecundi . Secundu in potestate ministri. Pugnantem coronat. quod notatur in vita, qtrae circa caput confirmati ligatur. Qusdam sunt circa confirmationem , quae non sunt deesse secramenti, sed de bene esse: quae sunt l, c. n, o Quod ieiunis, & a ieiuno detur: ς' per at queepti copo presentetur, qui etiam patrinus emcitur, i vita capiti circumligetur . Per istud sacramentum fiunt fideles pleni Christiani. Plenitudinem dico copiae,qui tamen in baptismo pleni facti sunt plenitudine sussicientiq. sacramenta se habent in dignitate, ut excedentia,&excessa . Nam Eucharistia praee minet in esse, Eminen- Baptismus in effectu . Μatrimonium in muta tia sacra- sterio, quia significat coniunctionem Christi,di Ecclesiet. Confirmatio in dignitate ministri, quia non consertur nisi ab episcopis. poenitentia in frequenti peccatorum remissione, dc sic de alijs sacramentis.
Te sacramento Euchari M. Op. o. FVcharistia est secramentum charit2tis, ta i
di uinei quam nostis: quia Deus in hoc fa cramento magnae dilectionis nobis signuostendit,& nostrae dilectionis affectum per de sacramentum specialiter erga se inflammavit. De substantia huius sacramenti sunt quMuor . Substalla. Primum est, q)consecrans Eucharistia in sit sacerdos. Secundum, species panis, dc Vini T ritu resi,
intentio consecrantis. Quartum est forma ver- LM ar. borum, videlicet. Hoc est enisu coryti merum . t Coi s I.
417쪽
Et ista est sisper calicem . Hie est enim e iriles Io ρος- Ad plenius intelligendum ista, nota cirFi intentionem, i aliud est intentio, aliud attentio : quia intentio scin per est necessaria, vel specialis, vel generalis, sicut dictum est de baptismo. Attentio autem non est de substanstia, sicut quando mens rapitur in prolatione verborum ad alia, quod qua doq ; contingit minfirmitate,quando', ex negligentia, vel inc In εmio ria, re tunc est Peccatum . Sciendum praete, qualis cia rea , t non selum requiritur intentio consese debet. ciantis sed etiam intentio istud lacramentum instituentis. Vnde si aliquis sacerdos staret in foro super omnes panes sormam verboruproterret, etiam cum intentione consecrandi, non fieret ibi transubstantiatio: Sc hoc non essset propter desectum virtutis verborum , cum. na vice acerdos postri consecrare tot hostias ,
- quot toti m undo sufficerent, si esset necessaria. ecclesiae: sed propicr desectum intentionis illius , qui hoc sacramentum instituit. qui non intendit, icum tali ludibrio, vel stultitia fieret consecratio, sed pro utilitate, vel necessitate Forma ver ecclosiae generalis, vel particularis . Circa so hQ Vm' mam quoni verborum sciendum,* cum dicitur. Hoc cst enim corpus nacti, ista coniunctio. h. .' enim non est de substantia format, sed de bene sitate foY csse ipsus . Vnde omitti nUn debet. Aliua nam i, est forma necessaria , sine qua non potest transubstantiatio sieli: aliud sorma debita, - , sine qua non debet fieri. Eodem modo dicenius inita da usi de speciebus. panis, &vini. Vnde nota,
lato non ηλ matella eucharistiae alia est necessaria, alia debe cele est debita . Μateria necessaria eucharistiae est brax P . panis frumcntinus , quia sine illo non potestryς RQ uer: consectio. Iateria vero debita est, ς' pania
418쪽
ille fit alimus, quia icet in sementato posset confici, tamen hoc non debet fieri, duplici de
causa. Prima est quia panis a Zymus conuenit institutioni. Christus. n. dedit discipulis corp*3 Luc. Iasuum cInsectum in tali materia. Secunda est,sia talis panis couenit significato. Christus. n. Lue. 221ine omni fermento peccati fuit. Similiter dicendum est de materia calicis: quia alia est materia necessaria alia debita Materia necessaria calicis est vinu, qa sanguis Christi no potin alia materia colici, il in vino. Μateria vero vinum didebita est P aqua vino mcisi eatur, & hoc du- n5 alius plici ratione. Prima, ea talis materia couenit liquo ς' institutioni. Christus. n. sanguine suu sub tali m* ς δ' . specie dedit. Secuda,ila talis materia couenit Α- .l etia significato : qa ecclesia. quae 2 aqua signi- ho mi ficatur. Christo per fide,& caritatem iungitur. scetur vSciendum praetcrea Cp in aceto,& agresta non coficitur, quia acetu no cst .anu, scd fuit; sicut Luc 22 4 & agresta non est vinu, sed erit. In cofectione Modieum autem sanguinis ta modicuaque debet admi- aqua. seri vino, si absorberi possit ab illo : alioquin impeditur cosecratio, si vinum ab aqua vincitur. Istud designat. quia cum nos ad Christum couertimur, non ipse in nos, sed nos in ipsum mutamur: quia corporis eius mystico in se . . poramur. Si una gutta vini imponit ex aliqua Cum in
negligentia sanguini, non propter hoc desint ζ' Messe sanguis, nec propter admixtionem vinum ta in canin sanguinem mutatur, sed utraque species in guine an sita natura permanet. Sed si de multo vino pO- .nitur ad una guttam sanguin is sic iitqtiadqq; Rς μψ fit in ablutione. tunc ibi desinit esse sanguis; quia species illius guttae, sub qua est singula contenta ab rbetur a multo vino adiuncto. Circa Eu- i euchati charistiam est quoddam sacra metum , latum stora ro.
419쪽
ut species panis & vini: quoddam est ibi res
tantum , ut corpus Christi misticum quoddaest ibi res & sacramentum , ut corpus Christi verum , quod traxit de virgine : istud. n. cst res primi & seerm secundi. Sub utraq; specie totus Christus in diuisius est. s corpus dc aia,& Deus: ac per hoc utrobiq; est unum simplicissimum
sacramentu. Sublpecie nanq; panis est corpus Christi per conuersione, & sanguis per conne xionem,& anima per coniunctionem, & diui.
- nitaS per unionem. Ista. n. quatuor no possunt
. cs a diuidi, nec ab inuicem separari. Eodem modo stuc in Eu dicendum est de sanguine. Praeterea Christus cliniistia. sc totus est in tota specie est in qualibet parte eius, siue sit integra illa species, siue diu, 1a : ac per hoc non est ibi ut circunscri plus , vel occupans locum, vel habens situm, vel pe ceptibilis per aliquem sensum corporeum . Exeplum Exemplum huius habemus in speculo: quod si diuidatur in multas partes. in qualibet apparet imago, quae prius apparebat in integro. Ite Sermo. exemplum est de sermone, quem quis multis reeitat, quia quilibet auditor recipit illu totu. Vnde quamuis sermo sit unicus in proserente, Hφ'33 totus tamen est in quolibet audiente. Hostia.. u. . Hagitur in tres partes propter multas rationeS Primo propter tres personas diuinas inhvn essentia, sic sunt tres partes in diuisio e hostici
unus tia Christus est. Secundo propter trcs stardeles, tus Ecclesiae. s militatium, triumphantium, desai' ires. in purgatorio ardentium. Tertio propter tre Npi sta- status Christi in quibus fuit. f mortalis, mO IR tuus, immortalis Quarto propter tres aper Chrissi tiones in corpore Christi tempore passionis. c. R P v manu u, pedum, oc lateris Quinto propter tres
substantias in Christo. s diuinitatis, animae, di
420쪽
eorporis. sacramentum corporis Christi praefi- Tre, taguratum est multipliciter. s. in oblatione Mel- Xpo. sub chisedech, in qua figurate habemus formam e Rtir, exteriorem sacramenti,&primum essectum.s tia, trire sectionem, ibi. n. praecessit figura spiritualis eha istia refectionis in pane,& vino : ite Eucharistia est multipliare sectio spiritualis vitae in re. Item in manna, cit ubi figurabatur effectus grati . Ite in agno pa- Gς'ς εschali, in quo figurabatur liberatio a seruitute FGuptiaca. Ita noster agnus est signu libera- tauit utionis a diabolo. Item in diuersis sacrificiis, de quibus habetur in Leuitico: quibus figurabatur oblatio passionis Christi ut fuit hostia, quoad reconciliationem;& victima, quo ad satisfactionem pro peccatis nostris 3 dc holocaustu. quo ad totius corporis sui laesionem. Item in iri oblatione Mannae, de quo legitur lib. Iudaicuca. I 3. per quam figurabatur, in quo debet fiexi
oblatio, dc super quid . quia in fide Iesu Christi, qui per petram designatur. Item in figura
Ionathae mellita , ubi figurabatur quis offerre Qdebeat, qa Ionathas: per fauu vero mellis desia u. gnatur deuotio offerentis. Figura sanguinis Christi fuit vinum ad designandum refectio- nem. Cant. 2. Introduxit me rex in cella vinariam. Item aqua ad designandum ablutioue. Vnde illud, Vidi aquam egredientem,&C. Ite Eaee. 'sanguis ad designa dum redeptionem ad Heb. o. Sine sanguinis effu1ione non fit remissio.
De dignitate , ct excesientia sacramenti
Eucharistiae. I . iDIgnitas, di excellentia huius sacramenti iapparet multis. Primo. quia sicut iam dictum cst) ta ante IeFem. quam in lege fuit praefiguratum. Secundo. quia a prophetis B b et Praenum