장음표시 사용
521쪽
personae vitibuere. v. g. Patri unitatem, aeternutatem, principiationem, omnipotentiam. Fi- ιlio veritatem, speciem, exemplationem, Omniscientiam. Spiritui Sancto bonitatem, usum, se
Apparere est signo visibili exprelae signincari,ut Spiritus sanct' apparuit in linguis igneis,
re columba . Attributum est ratio quaedam, quae cum aucui attribuitur,melius est ei esse, quam non esse. v. g. infinitas, bonitas,&c. AEromantia. vide infra Divinatio. Augurium . vide Ira Divinatio . Aurea est ipsa beatitudo substantialiter . Aureola est gloria incorruptionis, secundum. Prosectum trium virium animae in carne op xantium. s vis irascibilis, concupiscibilis, & r tionalis. Aureola virginum est gloria de inco Iuptione carnis, attestante incorruptione mentis. Aureola martyrii est gloria de inuicta sustimentia mortis pro fide, vel iustitia. Aureola indicatoru est gloria de incorruptione doctrinae ad alterum prolatae,mente,' verbo & exemplo.
Ars est recta ratio iactibilium,& habitus o
Auaritia est amor immoderatus habendi . BAptisimus est ablutio exterior. facta seci ndum sormam praescriptam verborum .s Iunomine Patris,& Filii,& Spiritus sancti . Beatitudo est status, omnium bonorum aggregatione perfectus. Beatus is est, qui habet quiequid vult, & ei nihil deest. Beneficentia est actus exterior amiciti quo aliquis amicitiam, & dilectionem ostendens,
522쪽
Benignitas. vide supra Anima. Bonitas . vide supra Anima . Secudum D.Th. a. q. I 8.a, . in quatuor partes distribuitur, videlicet, in bonitatem Nat ratem,vel entitativam , aut transtendentem. Ex obiecto Ex circunstantiis Ex fine actuum. Benedictio est alicui verbo, vel opere bona imprecari. Deus tunc benedicit, cum dona sua multiplicat: nobisq; largitur. Nam benedicere tunc sumitur pro causare bonitatem. Nos benedicimus Deum, & proximum, Deum benedicimus, cum ei gratias agimus. Vnde David. Pal. Ioa. Benedic anima mea domino, & n Ii obliuisci omnes retributiones eius . Prox, mo vero, vel cum dona Dei elargimur, vel ea ei verbo imprecativo desideramus.
C eis ita, γ Vide supra Anima.
Causa est principium productivum . Causa est ad cuius esse sequitur aliud secundum naturam, scilicet effectus. Causa est aliquid, a quo aliud dependet, vesdependebat, inesse fieri, vel conseruari simplieiter, vel inesse tali, vel tanto; commissiuε, vel omissiue; mediate,vel immediate; positive, vel
Causia est id, ex quo vel per quod,vel a quo, vel propter quod est aliquid. Cautio est discretio virtutis a vitio, speciem
virtutis praeserent. Cautio secundum Τh. 3. sent. da . q. 3. a. r. est qua discernimus a virtutibus vitia, virtutii speciem praetendentiae. Caeremonia est opus externum ad cultum Dei pertinens.
Cucunciso in sacramenrum quoddam antiquap
523쪽
liquae legis, quo signabantur Istaeliis omnes
in praeputio,vt eo mediante & peccatum originase aboliretur, & taquam peculiares filij Dei
Circunstantia est accidens quoddam, adu niens actibus humanis extrinsece . V. g qui cofiteri vult teste Innoc. Pontifice Maximo, oesistas circunstantias obseruare debet in loco, in latempore,in numero, in persena, secundum,aetate m, secundum scientiam, secundum gradu, secundum ordinem, si facile, si frequenter, u. manifeste,si perseueranter, &c. quoniam hae di alia,si qua sint, peccatum exaggerant. Circunspectio est cautela contrariorum VP
Circumincessio proprie est transitus de uno in alium cum distinctione vel persenali, vel et sentiali . Sed proprius cum distinctione peri
nati. Hac. n. ratione asserunt Theologi esse intelligendum locum illum Ioa. I .cu dominus dixit. Ego in patre, & pater in me: & Ego, &i Sater unum sumus: sunt n.vnum3 er circum- incessionem .i .essentia unius transit in altem, i cum distinctione tamen persen ali. Nam scidi. cumJ denotat natiuitatem, incessio vero diltinctione. dicunt et, hoc est in alio per circuinces, sonem. Accipitur et Circumincessio pro emein alio cum distinctione essentiali. Nam dici- . tur de natura diuina, op est in humana, sed seruata distinctione essentiali, & non personali, sunt enim Vna persona, & duae essentiae.. Cognitio in sacra. Theologia multiplex est, Visionis, Simplicis notitiae. Habitualis, Actua- Iis, Virtualis, Qui ditativa, Matutina,Vespertina, Consecutiva, Aequipollentialis, Aeminentialis, Penominatiua, Apprehensiva, Intuiti- . uti
524쪽
ha, Abstractiva, Intensiva. speculativa, Dispo-stiua Terminativa, Extensiva, Absolutiva, Respectiva. Cognitio,vel scientia visionis,ea appellatur, quia cognoseuntur uniuersa, quq Deus secit, 'cit,& facturus est, potest etiam facere de poten
t Cognitio, vel scientia simplicis intelligetiae,
aut notitie, est cognitio omnium quae Deus tacere potest, etiam de potentia non reducibili. Cognitio habitualis ea est, quotiescunq; homo habet habitum representantem cognoscibilia. potestq; considerare,cum voluerit .
Cognitio actualis ea est,cum distincte, & essecti ue aliquid cognoscitur . Cognitio virtualis ea est, cum aliquid cogno scitur in sua causia . Cognitio quiditativa est, quotiescunq; alb quid cognostitur per veram definitione. Vel, quotiescunq; aliquid cognostitur per effectu , qui quidem aequetur suae cauta. . Cognitio matutina ea est, qua cognostimus res in Verbo, vel est habitus cognostendi res
Cognitio vespertina ea est, qua cognoscim res in propria natura , per species sbi inditas, vel sic. Est ha bitus quidam intelligendi res in Proprio genere. Cognitio speculativa ea est . qua cognostitur res existens,& possibilis,& quilibet modus
existendi, lain existens, quam possibilis. Cognitio dispositiva est. quae versatur in cognitione rerum, quali. f. ratione disponantur, sub tali, de tali specie,ordine,& mensura.' Cognitio terminatiua ea est, cu intellectus
cognostendo, quietatur, acquiestit. Sc sistit. i. / Cognitio
525쪽
Cognitio consecutiva ea est, cum ad cognἔ- tionem unius obiecti terminantis . alterum ditiam cognoscitur. v.g. Sancti cognoscendo, 'bdendoq; Deum , vident consequenter omnias quae sunt in Verbo - . Cognitio resultatiua est ea de in consecutinua,ut nabet Io. Bacco in quodlib. I. l.9. ar. 2. Cognitio aequi pollentialis est cu aliquid cognoscitur in alio aeque bene, ac si in inpria sorma cognosceretur. Vnde d. Theolo F Deus cognoscit in se aequipollenter uniuertas creaturas .i aeque bene cognoscit in se, sicut si in tuis rationibus sormalibus cognosceret . . Cognitio eminentialis ea est , quotiescunq; aliquid cognoscit sub cognitione alterius, & il Iud tale est praestantius ac nobilius. V. g. Deus in se cognoscit uniuersa: Insigniori. n. modo sint creaturae in creatore,quam in seipsis . Cognitio denominativa habet et quandam similitudinem cum cognitione aequipolletiali. Nam dicunt doctores, * qii unum est in lio, intelligendo illud, denominatur etiam Iulud aliud.v. g. si lapis esset anima, intelligeo animam denominaretur lapis intellectus . Cognitio abstractiva ea est , quotiescunque Miud relucet in aliquo, & ab illo abstiahitur eius cognitio, quae cognitio potest esse , tum rei existentis, tum non existentis.' Cognitio intuitiua est clara visio alicuius in .suo esse reali, & naturali, de hac ratione dicunt Theologi sanctos, in patria habere cognitione
Cognitio absolutiva est,quotielcuq ; aliquid cognoscitur in siues esse, nulla habita considera
rione respectu. v. g. cognosco Deum,non cognoscendo ipsum esse causa. 2
526쪽
an illa respectiva est. cum cognoscitur sub respectu,ut si quis cognoscit Deum, ut cau
Coprehensio proprid est plena totalisq; e gnitio Dei ont. Μax. oibus modis, quibus cognoscibilis est improprie imitur pro clara visione essentiae, sed non sa hoc, totali sicut dicitur de Christo Seruatore nostro erat hic, & viator,& comprehensor. similiter Sancti comprehendunt, Dei essentiam in patria. Communicare seipsum,cst alteri naturae sita
plenitudinem . Concordia,vide sup. anima.d Confirmatio est signatio hominis baptizati
in fronte ab Episeopo, ad roborandum homionem in fide. sumitur etiam pro quadam rob ratione,qua consolidantur homines ad crede- dum in Deum, ipsiumque amandum , quae qui dem fit per dignam Eucharistiae sumptionem. Vnde David, Panis cor hominis confirmet. Conscietia est naturale iudicatorium, quia faciendum, vel non faciendum sit. Costantia est stabilis in bono perseuerantia.. Contemplatio est clara, & libera perspicacia ad cognoscendum diuinam sapientia, & pr priam,& naturalem possibilitatem. Contumelia est voluntas vindicans pereraprobrationem malorum in proximi pr sentia. Cotus, est obseruatio opportuni temporis ad vindictam .
DEus Pater, Filius, & Spiritus sanctus
unus est Deus. Nam in unitate naturae est realis pluralitas persenarum, quata prima. s. Pater, a nullo est producta, nec pr ducibilis nec genita, nec generabilis; nec spirata, nee spirabilis3 nec creata, nec creabilis. Secumia
527쪽
Secunda Persena. s filius. est genita a patre,no facta. nec creata, sed naturali productione producta. i. naturali foecunditate inteluctus per memoriam . Processit enim secunda persena per modum intelligibilis actionis, quae est ope ratio vitae, di a principio coniuncto. item secudimi rationem similitudinis, quia conceptio intellectus est similitudo rei intellectae . Amplius, in eadem natura existens ; quia in Deo idem est intelligere dc esse. Tertia persona, scia licet, spiritus sanctus, est spirata a Patre & filio
non genita, nec creata : sicut nec secunda persona, non est creata, nec spirata. Deus est causa esticiens mundi, ratione cuius est in creatura unitas modus, & mensura. Est causa exemplaris mundi, ratione cuius est in creatura veritas, species, numerus. Est causa mnalis modi, ratione cuius est in creatura bonistas, ordo, dc pondus.
Delictum est transgressio praeceptorum assi
Desperatio est voluntas, grauedinem reprimens, d e adiutorio ad perficie dum bonum diffidens, siue de remuneratione diuina dissides.
Desperatio est dissidentia de assequeda beatitudine, propter desectum gratiae, di meritorium propriorum .: Dispensatio est determinatio, vel declaratio ab lutionis a lege, idest declaratio, i aliquis propter aliquam particularem causam non sit sub: ectus legi. Detractio est famae alienae denigratio . Deum habitare in nobis , est enectum spiritualem)causare in nobis, cum acceptione periararitatem qua charitate, non quidcm habet
528쪽
nos Deus, sed habetur in nobis, totaque trinistas inhabitat in nobis. Deum descendere, dicit utrunque, scilicet de inhabitare, & apparere. Deu sedere in beatis .est gIorificare beatos .
Deum mitti, secundum August. . de Trin.
eap . est percipi, atq; cognosti ab aliqua creatura, quantum cognosci, ac percipi potest, pro captu animae vel proficientis in Deum, vel iam perfecte . Deus filius mittitur duobus modis, vel cum visibiliter mundo apparuit carne indutus', qs quidem semel im fuit, vel cusem alas pias se
transfer ut ab eis percipiatur, ac cognoscatur. Divinatio est superstitiosa inuestigatio praescientiae futurorum , vel secundum S. Tho. est usurpatio praenunciandi futuros euentus. Haec multifariam estici potcst. Per Necromantiam, Geomantiam, Aeromatiam, Piromantiam, Sortilegium, Augurium, Auruspicium, Astrologiam, Per spiritum Phytonem, Per membrorum motionem, Per obseruantiam Natiuitatum, Per verba fortuito pronuntiata, Per signa manuum, Per signa scapu
Necromantia est diuinatio Dista in cadau
ribus mortuoium . Necro enim latine dicitur Inoi tuus, mantia vero diuinatio. suscitant ut enim Iriuuimodi cadauera eorum sanguine: dc hac ratione, quoniam credunt homines valde
Daemones delectari sanguine. Geomantia est diuinatio facta in terra. Hydromantia est diuinatio facta in aqua . Aeromantia est diuinatio facta in aere.
Pyromantia est diuinatio facta in igne . Sortilegiu est diuinatio per sortes, quae multitipli ci cec
529쪽
tipliciter fit. t D.Τhom .per taxillos,per caedulas, per sestucas. ibi. Augurium est diuinatio per garritus, vel ge
Auruspiciu 'n D.Th. proprie est diuinatio
facta in vilceribus aialtu, immolatoru in aris demolin. licet et &supior diuinatio auruspicin dici possit. D. Aug. teste li.de Natur. daemonu. Astrologia est consideratio astrorum . Per spiritum phylonem est diuinatio, virtute diaboli facta, simulantia spiritum alicuius mortui, & hac ratione futura praedicere audeatis. Huius generis fuit illa talia Sauli, ubi finxit diaboli uriritus Samuelis . Dicuntur vero Thytonici, qui hoc genere diuinationis utuntur: quoniam D. Aug.teste aphytonio Apolline initium sumpsit.
Per aliquem motum vel saltum membrora est, cum unum membrorum alteri praeponitur, qua actione futura aliqua praedicunt. Et isti appellantur etiam salitor . Per obseruantiam diei natiuitatis, Cum considerant distincte diem & horam ortus unius cuiusque, & hac cosideratione eius finem, su 'cessusq; praedicere nituntur. Et isti Genethliseei dicuntur. Per verba, rtuito pronunciata. Cum volutetiam ex his aliqua praedicere,& hoc genus Omen vocari solet, secundum D. Tho. ibi. Per signa manuit,quibus sere uniuersa cognota scere profitcntur,& isti chyromatici appellanta Per signa icapillarum, quoniam & hac ratione etiam arbitramur hominum successus cognosci, ac enarrari posse: &non tantum hominis scapulas considerant, scd etiam aliorum a-um nim alium . di huiusinodi diuinatio Spatulo-mantia
530쪽
mantia voeatur. vid. D Thom. Ibi. Disciplina . Vide supra . Anima. Dilectio e affectio ronalium,&itellectualiu. Dulia est cultus creaturae debitus . . ..
E sientia multiplices habet perfectiones aeproprietates , & a Theologis quatuord
Est sum m h una, i nullo modo diuisibilis r. in plures essentias. Est sum m e 1implex, i. non composita ex II multis rebus distinctis a se inuicem re, Nec componibilis rebus a se re distinetis, sed quie- quid est in ea propter sui infinitatem, est
Est immensa, i. ipsa per se ipsa est praesens Irri omni rei, Ac persenae: per seipsam operatur in omni re, & manutenet, & intelligit omnia . Est aeterna, i. non incepit, nec desinet, & 'smul, dc semel omnes persectiones indivisibiliter continet. Est incommutabilis. i. nec substantialiter, nec accidentaliter mutabilis, nec generabilis, . nec corruptibilis, nec aliquo modo perfectibilis, vel defecti bilis. Est necessaria, id est ipsa non pol non esse, VI. nec aliquid ab ea deficere, & omnis sua actio, est essentia, & necessaria, licet terminus actionis diuinae ad extra non sit necessarius . Est prima. i. radix, & fundamentum ema- VII. nationum & personalium proprietatum, &omnino prima entitas inter omnia, tu in diui
Est in ea summa foecunditas,i. memoria vMI. perfecta ad producendum utranq; personam . Nam memoria quam dicunt intellectitiam Deiὼ est ipsa natura Dei cu intellinu, quς sin