장음표시 사용
471쪽
tur, Ait illi Iesius rursum. Seriptumes,non tentabis domἰnum
deum tuum. Scriptum illud conuenientissimς alle gatum i Christo contra diabolum, habet in Deu- Deut. s. teronomio. Dixit.n. deus per Movsen populo Iserael,Non tentabis diam deum tuum:sicut te tam in loco tentationis. s. in deserto ad aquas cotradictionis,ut scribit in Exodo. Non.nerat aqua ad bibendum populo,a iurgatus est contra Moysen dc ait. Τηρ I. Da nobis aquam ut bibamus. Quibus mdit Moyses. Quid iurgamini contra me,& cur tentatis do o minum cIbi.n.tentaverunt deum in hoc experiri uolebat utru deus posset eos potareun deserto. Vel - quia uolebant experiri an ex suis meritis deus de- heret eis dare potu, Sc aquam ad bibendu miraculose.Ex qua rntione constat euidenter secunda illa tentationem de praesumptione fuisse,ut.LChristus quaereret signum a deo,an esset filius dei naturalis, uel non. Sic.n.tentauit populus Israel diam, cu quaereret signum, uidelicet aquam de petra ad bibendum . Vnde dicebat ibide. Est ne deus in nobis an non Ideo apostolus. Mor. Io. Non rememus deum, sicut udam e ora tentaverunt,ct a serpentib'perierui. Odit.n. deus eos qui tentant ipsum,nisi id scipiat. Sicut apud Isaia scri i hitur.Loquutus est dras ad Achaz dicens.Pete ti hi signum a diro deo tuo in profundum inferni, siue in excelsum supra. Et dixit Achaz.Non petam, α non tentabo diam. Et licet illa fueritrexcusatio ficta,quia erat pessimus idolatra, ideo signum ronuit , nolens Q aliad ad dei gloriam mostraretur. Nihilominus si quaerunt signum a deo absin euideli necessitate,tentant ipsum, uolentes experimen eum sumere de illo,ex defectu fidei. Cum ergo xpsaliter potuisset descendere, &non esset aliqua uirux
472쪽
minum tentasset. Quare tςla diaboli scuto scripturae sacrae inised ipsum P diabolum superauit. li ,rum assumpsit eum diabolus in montem excelsum ualde, Cr ω- idit ei omnia regna mundi oe gloriam eorum, dixit ei. Haec omnia tibi dabo, i cudens adoraueris me . Eodem mo '
do quo supra diaimus diabolus assumpsit Christi
scilicet inuisibili modo portando eum in montem iexcelsum ualde,uel secu ducendo. Quis aut fuerit hic mons,nihil certi habet in scripturis. Eum in doeiores quidam fuisse illii dicunt qui inter Hierusa- . t lam Sc Hiericho positus erat, ubi iam antea in de- Quis fue-serto xpm lapidum conuersione diabolus tentave xit illerat . In cuius summitate montis ondit ei omnia reo mons. a mundi,qS duplici modo id facere potuit. Primo, non determinate, sed quodammodo extenso digito diceret. In tali parte est Asia in tali loco Europa n tali Alaca. Hic imperium Romanoru possium est: Illic AEgyptus:Istic Persia sita est.&c.Horum o um gloriam,potetiam, sc maiestatem ei r censebat cum caeteris istalibus bonis. Potuit etiadiabolus id alio modo efficere, uidelicet per alimprguigiosam apparitione, subqciendo oculis nonnullas imagines reprssentantes omnia regna mundi ciuitates,castra,& gloriam eont. Sed magis ue- QR dia numile est ut arbitror diabolu omnia regna mun besus osto xpo demonstrasse per modum loquendi, ut per dit omnia imaginariam uisionem.Et dixit illa. Haec omnia ti- rem
hi dabo si cadens adoraueris me.&c. . . Hic non immerito quaeri potest , quo diabolus Rrbitrari seu cogitare poteratu, Christus deberet ei credere,ut. sposIet ei omnia regna dare, cu scriptum sit, Uni est terra & plenitudo eius,orbis te
rarum , dc uniuersi qui habitant in eo. Et Iacobus. Ee 2
473쪽
Ni ng TER Vis' fHRAI T'TEN. . Iram. Omne datum optimii, Se omne donum persectit Rom. 13. desursum est,descendξs a patre luminum. Cum et dicat apostolus,No est potestas nisi ardeo.Ipse.n. constituit reges Se regna,ut liquet de otius principibus Se regibus mundi.Et prseipue de Nabuchodonosor,de quo diris per Hieremiam. Ego dedi mnes terras istas in manu Nabuchodono r regis
Babylonis serui mei. Insuper Ed bestias agri dedi es
Hier ut serviant illi.Et seruient ei oes gentes lx reges ma'
i.Et filio eius, de filio filia esus , donec ueniat ipsDam 4- terrae rius. Dixit quom Daniel ad ipsum. Septemma mutabuntur super te, donec sciasq, dominetur excelsus super regnum holum, & cuicunm uolue rit det illud.Praeterea,data fuit potestas Senacherib regi Assyrio m super Iudaeos, diceledrio per IsaIla. o. iam. Ad gentem sallacem mitta eum, Se contra populum furoris mei mandabo illi ut auferat spolia, dirripiat predam, is ponat illu in conculcationem qi ait Iutum plateam. Rursus dixit. Cyrus rex per sarum, oia regna terrae dedit mihi dira deus coeli, ' Lariti de ipse pcepit mihi. Eec. Ex his igit perspicuum est deum impartiri regna abus uult, tam bonis ui malis. Nam sicut iustis hominibus dat imperia Sc regna ut populus bene regat, ita deus iniustis dat regna,ut subditos puniant Pp eois peccata, uxta ii omne re- Iud Iob. Qui facit regnare hyppocritam propter Inum a se peccata populi. Ita in omne imperium Sc regnum Io Deo. a solo Deo est. Quo iure igit diabolus dicere au- . det,haec omnia tibi dabo. &c. Ad hoc dici debet, diabolum per nonnulla salsa signa huius mundi se principem ondisse. Quemadmodii apud Ioanesti Dami Christus testat dicens. Venit. n. princeps insidi hu
. ius, Scin me non habet quicunm.Et ille idem.Nuc
iudiciu est mundi,nune princeps huius mundi eicie
474쪽
tur foras.Iblm.mudus pro malis habitatoribus accipitur,dc pro gentilibus, a quibus diabolus erat expellandus . Ipse. n. ante Christi aduentum dabat responsa in idolis, ferae per uniuersum mundu . Et rpraecipue Romar, ubi plura templa erant idolia
fabricata.Inter quae pantheon reperiebat, templuomnium idolom, in quibus daemon homines dedi piebat,& quaerentibus rndebat prouidioria, pro pace,dc pro quacunq3 alia re consequeda. Videbatur insuper constituere reges,& regna donare,nec non infirmos curare,ac multa pstare beneficia. Optans uelut deus ab hominibus adorari, siue ueteris superbiae no immempsi qua uolust aequari deo.
Inicelices aut homines de gentiles tunc ipis ipsum Antiq adorabant de uener abant. Non est ergo mirum si diaboli sudiabolus ausus est dicere Christo, omnia tibi da- perbia bicbo,si cades adoraueras me. Siquide tertia haec dia osteditur . boli tittatio dehlasphemia fuit Zc idololatria.Vo
Iebat.n. diabolus ut Christus blasphemaret deu, de cadens, ipsum adoraret idolatrando. Nam blasphemare est attribuere Deo qd creaturs couenit, uel creaturae dicare qa Deo iure debet. Soli autem Deo competit &non alicui creaturae super omnia regnare,cu sit ipse rex regum, Ec dns d ominatium.
Et sua interest constituere reges, Sc regna donare. in ..civ
Ad quem etiam diuisiones gratia: spectant, cum sint ab uno δέ eodem spiritu, qui omnia operatur diuidens singulis prout uult. Igitur si Christus crebI.CM . u. 1didisset diabolo Q posset ei omnia regna dare au' .ctori tate propria, proculdubio deum blasphemase iset. Et si procidens adorasset eum,detestabile commisisset idololatria.Dicebat.mdaemon. Omnia tibi dabo sa mea sunt,&cibus uolo do illa. Dimit-tς patrem tu dc neglige uocem eius quam audia
475쪽
iiisti. s.hie hst filius meus dilectus iii quo mihilaen/complacui. Relinque nugas, audi veritatem . Hare omnia tibi dabo,si cadens adoraueris me. Adora niβ πρε ergo me,cognosce mereru principem, omnia oberetatio de dient tibi.Exabus uerbis manifeste apparet.illa
blasphe' suit in deum patre blasphemia,dum diabolus plu
mia epido rimum ex his quom nihil omnino fugerat, sexpoburim daturum promisit. Se ne uidear in olbus a caeteris scriptoribus deuiare, dicendum est, et ratione cir curistantiae de auaritia tentatione illam fuisse, quae est inordinatus appetitus circa bona fortunae. Su- mopere.n.d Iabolus optabat ut inordinate Christus illa regna ac regno ni gloriam appeteret. Sed ubi ' qm auaritia ex origine infidelitas est , Sc ex obie-M J dio idolatria,&suapte natura est idoloni seruituo ' teste apostolo quappsi de auaritia hse ultima lxi, latio fuit, de infidelitate re idolatria fuisse consoquens est.Deinde sequitur responsio xpi ad diabolum. Tunc dicit ei Iesus. Vade sathana,scriptum est erum. Da minum Deum tuum adorabis, illi soliseruies. Iam Chri
stus uolens tentationi finem imponere,dixit.Vade sat hana. Hsc.n. uerba,videlicet uade Ec ueni in scripturis sancis non modicu discrimen inter se habere indent. Veni sers semper gloriam dicit, honore Venietua &benedicione.Sed peroppositum, vade oppro D, d O brium importat,ignominia, maleductione Sepae rut in stri nam, Id aut liquet cum xps, dicat. Venite benedi' - dii patris mes, loqu ens bonis: Sed malos alloque
Nattb. tr. ait.Discedite a me maledicti in igne aeternum. Roxa L sus. Venite ad me oes u laboratis Sc onerati estis, α ego reficiam uos. At Petro insit. Vade retro mς sathana,An Petrus uoluit cotradicere ei. Vocata' 'Christus oes eleetos ad se,sed malos Ec reprob expellit.Ideo diabolo dixit. Vade sathana tabcG'
476쪽
. T CAP. x t x. I T Saazo Soahi abyssum.& in ignem aeternum. Sathanas ide est aduersarius,ut supra dictum est. Discede ergo a me, Se recordarem quanta gloria conditus suisti,& in quantam nunc miseriam cecidisti. Vade Sathana, quoniam solus Ioseph qui gerebat figuram Gene. 3 Christi ueturi, uidit per somnium solem Sc lunam re undecim stellas se adorare. Quia in nomine Iesu,omne genu flectetur coclestium,terrestri u dc in- timorum.&c.Vade sathana, quia nunc iudicium Phlias. , est mundi,nunc princeps huius mundi eicietur soras.In hae tertia ictatione, Christus diabolum in- . crepavit, S non in alijs,'ad ostendedum quod haec suit pessima aliarum tentationum, de blasphemia uidelicet Sc idolatria. Et eo maxime quando cultus debitus Deo impenditur diabolo. Solus enim deus est colendus Ec adorandus, ideo hanc ueritatem per scripturam confirmat dices. Scriptum est i a ienim,uidelicet,in Deuter.dram Deum tuum ado--ὁδrabis, latria scilicet adoratione, quae fide, spe, M . charitate perficitur. Et illi soli seruies. Nam seruire Deo lamma sapientia Se summa uictoria est,cuius
amore omnia efficiunt: Nec Deo seruire asperum uideatur, tum quia tanto regi cui omnia coelestia, terrestria, ct infernoni famulant, tum quia seruire Deo regnare est, ut liquet de angelis mouentibus corpora coelestia, qui dominationes appellant, Scqua premium illius seruitutis,est infinitum, dicente
apostolo.Bonuni certamen certaui,cursum consumaui,fidem seruaui.&c. Nota proinde triplicem seruitutem inueniri.Videlicet iure naturaeriure ciuilniure proprio. Primat iplex est illoru qui nascuntur serui. Secunda est illorum semitus.
qui in certamine iusto uincuntur S superant.Ter-ixi est illorum qui sponte seipsos seruos efficiunt.
477쪽
Sed his omnibus modis, Dei serui sumus id Clissisti.Primo iure naturae, quia quilibet nascit sub sese uitute dei,cum omnia sint creata ab ipso, Ec subii. ciantur ei. Secundo,iure ciuili, quia prius eramus. ' serui diaboli,Christus aute in certamine iusto nos liberauit,iuxta parabolam Christi dicentis . Cum fortis armatus custodit atrium suum et Ideo serui Christi effecti sumus. Tertio, iure proprio quiari se ui dei baptismate ab renuntiamus diabolo Sc pompis e sumus tri ius,i3c promittimus seruire Deo,eius obedire mabus modis datis. Fidere soli Deo, in eo sperare, ac ipsum supomnia diligere. Haec est igit illa seruitus latria quae soli Deo exhibetur.Ideo dicit, illi soli seruies. dcc. Sed quemadmodum Christus celauit se esse filiuDei,ita dissimulauit in primis se sathanam cogno, stere,eo quddo transformatus erat in effigiem albDiabolus cuius magni regis & principis, cum promisisset es sub forma dare omnia regna mundi. Nunc autem Christus regis x m Ostendit se eum agnoscere. Quare diabolus sta tentauit. tim cofusus discessit, tan innotus de deprehensus. Et si quispiam quaerat cur Christus uoluit a dia
bolo tentars,dicedum est, ut pro nobis uinceret mnes tentationes tanqua princeps, caput, Se dux noster. Nam omnes Christi uictoriae, litisti fide lium sunt,quemadmodum unctoria regis, in mili tum uti torias redundare uidetur. Omma. n.Chrbsti opera nostra sunt,ipse caput, nos sumus mem bra. Quare si uincit caput,uincunt &mcbra. Nublus.n. mortaliu tot insidiarum genera superare po-
. . tuisset,nisi filius Dei diabolo fortio; uicisset. Trahimur ad omne nephas natura inclinante, quia in iniquitatibus concepti sumus.Lege irritante, quia lex iram operatur. Diabolo tentante, qui laquam leo rugiens circuit quaerens quem deuoret. Mus
478쪽
do alliciente , quia materialia corpora superiori. bus subdita sunt. Ideo diabolus primu hominem carnalem in paradiso uicit , sed ipse a primo homine spirituali in monte fuit uictus. In primo, omnes uicti in secundo,omnes uietores.Quia primus nomo de terra terrenus .secudus de coelo cslestis. Praeterea,si Christi uitam in scripturis discurre reuolumus,pfecto inueniemus omnes elus uicto rias quas gloriosissime cosecutus est. Pinno in die Prima δε- Guarum uicit mundum,fugiens regiam dignitate, tam sedens super agnam conculcando Ostratas uelles, obuiando hostibus,uoces spernedo clamantium, plorans excidium ciuitatis. Sic.n. mundus uincitur a nobis conleptu Sc patientia. Secundo, Christus uicit carnem tenui uestitu,magna inedia,uigilacio, orando eiunando,ambulando,& aduersa reren cdo. Tertio,vicit peccatum,satisfaciens in cruce Pnobis,de praeteritis peccatis,ut fidei tu sor,psentia etiam peccata non imputando,iuxta illud psalms. Beati Quom remisse sunt iniquitates,& quom te cta sunt peccata. Beatus uir cui non imputauit dominus peccatum,&c. Necnon δύ a laturis petatis,pseruando psistentes. Sic.n.uincitur peccaa nobis,considentia,poenitentia,absolutione, tisfacione. Quarto,Christus uicit morte morien- in do dc resurgendo.Ideo clamat per propheta. Ero mors tua,o mors.Vbi est mors uictoria tua,inquit .
Apostolus e Sec. Quinto, uicit infernum solu do patres Sc liberando eos a vinculis tenebra qbus etiam ostendit gloriam suam.Ideo mEro
morsus tuus,o in sern s. Sexto,Christus uicit detbo lum,quem primo expulit de coelo. Deinde exs dolis gentilium. Postremo ex corporibus humanis. Vicit eum ne nos tentationibus succumberem .
479쪽
DE TERTIA CARISTI TEMT. Voluit tentari,ut intelligamus uitam nostra a croce initium habere. Carnales quippe in tentationi-hus semper murmurant is maledicut. Spirituales
uero, Deum laudant Ec benedicunt. Illi D Cire ii Simonem isti per Nazarenum Christum sunt figurati. Illi ex impatientia puniuntur,isti ex patientia
premiantur. Unde si recte consideremus, inueniemus in huiusce tentationibus maiora bona procu rare tentantes Sc nos persequentes,sii benefaciensentatio . te S nobis temporalibus bonis. Nunq;. n. Herodes m Detu tantum prosuisset pueris temporaliter, quantia eis laris utili. Ofuit Occidendo eo S. Haec est igitur illa potissimanti. ratiO,quare permittit nos Deus tentari,ut.suinc do magis mereamur ab eo cosolari,iuxta Apost
ii sententia. Non coronabitur,msi qui legit time certauerit. Uietoribus etiam loquitur dns in Apoca- . iii Iipia dicens. Uncenti dabo edere de ligno uitae,qd . . ς in paradiso Dei mei.Et infra. Vincenti dabo ma
Pronia in ua absconditum Sc nomen nouu. Rursus. Qui uice elorum. rit,non Isdetur a morte secunda. Proinde. Qui
cerit de custodierit usq; in finem opera mea,dabo illi potestate super gentes,& dabo illi stellam ma-
c. a. 3. tutinam. Item. Qui uicerit sic uestietur uestimentis albis, &non delebo nomen eius de libro uitae. In . super.Qui uicerit,faciam illum columnam in teplo Dei mei, ct foras non egredietur amplius. Tande Qui uicerit,dabo ei sedere mecum in throno meo, is cui Mego uici, Sc sedi cum patre meo in thronoesus.ΡOitqua autem Christus in tentationibus diatioli extitit uictoriosus,abeunte diabolo, statim ex
angeli. Ideo sequitur. Tuiu reliquit eum diabolus,σecce angeli accesserunt ministrabant ei. Quales de quot
fuerint angeli qui ministrarunt Christo,non habe tur in scripturis. Certillime tamen constat noucar i
480쪽
. ,' e A P. X t x. - ο psisse ordines le choros angelou,quom quin in no minatim exprimit Paulus ad Ephesios de Collo- senses. Scilicet potestates,uirtutes,dominationes, principatus,& thronos. Ad Ephesios aut loques, Noa esse
quattuor ordinia nomina ,enumerat dicens. Super ordines an
omne principatu Zc potestatu, Sc uirtutum,& do gelarilosteminationum. Qui rursus ad Collo senses scribens diiuris ait. Sive throni,siue dominationes,sive principat', pluris. sue potestates,&c. Quibus dum adduntur Anget Archangeli, Cherubin Sc Seraphin, quibus plona est scriptura sacra, nouem esse ordines δc choros angelour,perspicuu est. mi inter se aliquo munere gratiae assimilantur, sicut in naturalium donorum participatione conueniunt. Hi omnes angeli semper assistunt Deo Sc Christo Iesu, cui obe diut&ministrantianui subiecti domino suo, iuxta illud Danielis.millia millium ministrabant ei,&de Dan. cies centena millia assistebant ei.' Sed quoniam Deus in his inferioribus,angelo neministerio omnia efficit Sc operat, ideo ad aliqua Oecialia ageda dc perficienda ut sint speciales an gelo ἔν ordines deputati opere precium est. Qub- tres.n.Deus uult nonnulla operari quae singularent importent amorem erga homines Mnaturam h manam, illa tantu eificit Seraphinora ministeriou Seraphin.n. interpretatur ardens uel succendens. De -- Ideo angeli illi dicuntur Seraphin,qui per aliis ar-ymio p dent charitate. Quom ministerio descendit ignis mi ordinis de coelo tempore Eliae ad c6burendum sacrificili, angeloru. ad ostendendum uerum De Sodem quo mi nisterio ascendit Elias iti curru igneo ad coetu. Per o 4. x. Gabrielem archangelu qui illius primi ordinis est caput Deus reuelat incarnationem sith sui Virginimatiae. Deinde pastoribus Seraphin clamatibus. LM.ti