De perfecto principe ad Clementem 8. apophtegmata card. P. Aldobrandini in quibus ars imperandi tenetur inclusa ab Henrico Farnesio ... in librum vnum congesta, atque regum, imperatorum, ac sapientissimorum heroum exemplis, ex omni antiquitate aucta,

발행: 1600년

분량: 367페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

221쪽

1 a Carae Tetri Midobrandini fC OD NULLUM S ENEFICIUM,

gratiam maiorem exigat, quam honor. VII. ICISCITANTI cuiusna figax, & prudens in

referenda gratia, deberet esse excogitatio primcipis: eius potissima dixit,qui aliquo collustratus est honoris splendore. ita superior Scipio, Ennio non solum uiuo gratiam retulit: sed etiam mortuo. Nam po tae illius estigiem , in monimentis Corneliae gentis collocari voluit, ut ei gratiam referret, a quo laudatus fuerata.

u D INSTRUCTIO ET DISCIPLA

na magnos Gratiarum aceruos sibi et en- dicet VIII. IHIL est indiserta eruditione languidius,ra

taq; est Gratiarum cum Musis necessitudo, vediceret eu m,qui pro eruditione, gratiam no r penderet, ingratiorem esse, quam qui gratias ipsas truculento scelere exulceraret . Vix enim

ullae possunt cum institutione, &doctrina, pares inueniri gratiae liquet id vulgato Alexandri testimonio. Hic quippe Aristoteli Magistro, & Philippo patri pares gratias se debere dic

bat,quod ab altero vitam: ab altero vitae ornamenta accepisset.

OUOD MAGNAM IS REFERAT

gratiam, Pi apud virum bonum beneficium collocat. IX. V M muliolum linguam, in ingrati animi turpit

dine sussulos, rei exacuat turpitudo: interroganti cuidam, quid viro bono in collatione benencij. maxime

222쪽

in phtheg. de rati animi Voluntate. r.

maxime esset metuendum: non impensa dixit est formid losa, sed ingrati hominis personata. Nam ut Actiton a suis canibus: sic beneficus ab ijs saepe laceratur, quibus benes ita.

ρUOD INGRATO HOMINI, si V ISenescit, sibi osscit. X.

N QV IE B A T Ingratum hominem nefario

sceleri, nexu & mancipio esse proprium: usu, &fructu ne suum quidem. Itaq; quoniam benefi-- cium compensat, maleficio, eum sibi officere. qui illi non vereatur prodesse . Elegans est, per viperam , in Symbolis, testimonium. in earum enim genere femella marem admissim, prae voluptare rei Venereae, mordicus truncat capite : haec Vero deinceps gerens in utero, a sobole, cui viatam dedit, descissa, dum illa por uteri medium prorumpit, misere interita.

tione virtus nutriatur populi. XI. RATI animi exemplis, quasi nutrimentis ais bat esse educanda, inter mortales,virtutum studiae, . Nec enim aliam ob rem Populus,vel Athe V niensis publica alimenta, ad extremum usque vitae diem mulis decreuit, quorum opera in Hecatum phylo aedificando, usus esset: vel Romanus Anseres, in honore habuit, quod dormientibus vigilibus, cum Galli in summum Capiatolium perrepsissent, elangore Romanos milites excitassent, nisi, ut spe grati animi omnes ad optime de patria prome, cndum,concitarent. Statuit enim P R. ut in eo loco, in post

223쪽

rum magnus anserum numerus, publica impensa aleretur,' atq; ad eam rem , Centorcs inter Publica onera, publicanos lprimo Obligaui .

uUOD si VI GRATUS EST p ACILIS

item At , oe benignus. XII.

V M omnium aures sitientes expleat plurima eruditionis iucunditate, tum interroganti quid primum viro grato esset dissicile, benefici j duxit obliuisci: deinde quid facile, iniuriae respon

dit, non recordari. Praeclara vero vox, & aeternitate memoriae digna. exemplum vero in Caesare minime contemnendum i .

Hic enim captis, apud Pharsaliam Pompei Scrinijs, epistolasi Omnes inclutas, bona cremauit fide, nulla earum lecta, ne tui mor in urbe recrudesceret vindictae. Maluit igitur, qui essent i inimici ignorare, quam sui metu inimicos solicitar .

- si VOD INGRATUS SUO SE iugulat gladio. i XIII.

N QUI EB AT ingratum hominem, suo se artificio eruditum perdere. quare ex omni salutis spe e us pulsus est,& eiectus. salse id loquitur hic Apologus.

Cerva quondam venatores fugiens, sub vite delia ruit. cum autem ex eorum sesessu, se in tuto esse existimaret gratiarum loco, pampinis se ingurgitare carpit. at statim conuersi venatores,& quod res erat albitrati, spiculo ceruam trai Cerun . . Tum illa moriens, qui nocet, dixit, de se benem rentibus, se ipsum prodit. Nam ingrati animi lues sontem haurit pietatis. tra

224쪽

cVOD CUM VIRO SONO, NON .

moriatur, qua ei de iurPratia. XIVI HIL apud antiquos, maiori cura, & cogitatione Seruabatur, quam gratia. Ipse vero inquiebat gratiam nescire mori: Elamq; viro bono 'post mortem esse superstitem . Hoc ipsum itecum silentio, loqui videtur urbs Athenarum. Haec enim mortuo Aristidi, Gratiam reseruauit . Nam filias eius honeste dotatas,ex publico Palatio ad virorum aedes deduxit: Lysimacho autem filio centum argenti minas, & totidem agri iugera, quadragintaq; dragmas in stingulas dies, unde via

u UOD ETIAM IN BESTIIS, 'quasi grata voluntatis sit senses. X H

V M nihil videatur natura,turpius ingrato homine euQmere, atq; foras proijcere: tum ille solitus est dicere ingratum hominem, fera bestia ideo este det riorem : quod etiam in feris bestijs tensius aliquis resideat quasi gratae volutatis. Insigne est Elephantis exemptu. Nam cum Pyrrhus in urbem Argos irruisset, EIephas in ipso urbis ingressis, magistrum a quo regebatur praese'siti teremptum: cuius dolore percitus, sine discrimine amicos, hostescl; urgendo in exercitum progressus; non pri destitit, quam Magistri cadauer adinvenit: quod proposside, ac dentibus captum

retro in tutum ab hoste locum retulita. i i uor

225쪽

o ζο D EX GRATIARUM SINT

asit, pia semma est gloria. XUL.

ES est coelo, &hominibus iucunda, grati animi voluntas. Quare solet dicere eum, qui gratus est ,Numen potius, quam nomen inter mortales , possulere virtutis. Itaq; si gulari ; & prope diuina colitur obseruantia. Gratus fuit T. Flaminius: no ingrata in eum ipsa Graecia. Nam post Philippum Regem victum, ubi Graeciae populis, quorum libertatem Macedonum Rex oppressi rat, primum fortunae statum, publica Praeconis voce restituit: tantus populi clamor,in eius honorem est in coelum et tus, ut aues superne volantes, ad terram deciderint. Quinctultd maiora etiam grati animi argumenta extiterunt. Nam Chalcidenses diu, in eo perseuerarunt, ut nulli Deorum, templum, nisi Flamminij nomine apposito, dedicarent, ut Hercus: Minervae: Neptunoue,& Flam minio sacrum inscriberent.

Bonis, non amittant Gratiarata. XVII. ON potest,inquiebat, Mors bene merenti lucem gloriae eripere,& quas noctem quandam eius splendori offunderer vivit enim continenter beneficij memoria in eorum animis, qui beneficium acceperunt. Testis est ille Romanarum Mulierum luctus: quae Iunium Brutum,ob Lucretiae violatam pudicitiam, insigniter vindicatam , annum ii tegrum luxerunt. Tqstes sunt sumosae illae Heroum imagines, & statuae conflatae, ac deniq; Panegyrici aliorum saeculis conscripti.

226쪽

e ophtei de grati animi Voluntate. Irasi UOD IN GRMIS UINCERE

munificentia, non minus gloriosum sit, quam

ATIONEM praecipitem ex sua sede, inquie

bat ab eo exturbari, qui ex bello gratiam exturbaret . eo quod, in armis non magis de iniuriarquam de grati animi gloria, sit constigendum. d etiam Demetrius Asiae, & Ptolemaeus AEgypti Reges, po steris testatum reliquerunt . Nam cum inter utrumq; bellum conflatum esset capitale, belli tamen iura uterq; conatus est summa beneficentia, non solum honestare: sed etiam alter alterum superar . Itaq; Ptolemaeus cum Demetrium praelio vicisset, eumq; impedimentis spoliasset, illi Regiam, tent rium , cum alijs opibus, captivisq; charioribus remisit , no clans inter sede gloria, non de opibus certamen est . Pt lemaeo autem Demetrius cum gratias egisset, respondit Deum se magnopere orare, ut cito parem ei gratiam pro accepto munere, posset referr . Nec multo post Demetrius Cilem Ptolemaei Ducem collatis signis superauit, quem captum, cum omni aliorum captiuorum manu,dono Regi remisita .

uUOD GRATO UIRO, T LURIS

quam vita ,sit ipsa Vratia. XIX. V O NIA M non procacitate linguae, sed plurumo rerum diserimine, vitae sordes eluuntur, s litus est dicere, illum nullam habere amicuriae gratiam, cui potior sit Vita, quam gratia , Sapienter ille quidem. Testis est, per Antiochi Regis equum, ipsa natura . Siquidem Centa retrus Gallata cum Regem Antiochum

227쪽

Eochum, in praelio occidisset, exultans gloria, Regis equiim conscendit, verum ubi equus tergo suo domini hostem intadere sensit: statim fraenum momordit,atq; citato cursu ad eminentissimum saxum contendit : ab eo', ut Domino mortuo gratiam referret,se, & insidentem simul hostem praecipitauit. eaq; re docuit, antiquiorem mortalibus grati animi volunt rem esse oportere, sine vita: qum vitam, sine grati animi

voluntate

si UOD BENEFLCOS PERSEsi TVR

gratia etiam mortuos. XX. N QUI E B A T tantam vim esse gratiae, Ut quae

honorum insignia, in Imperatorum triumpnos essent constituta: ea in restinctorum senera, non veritus sit Populus Romanus expromere. Enituit hoc animi grati specimen erga Fabium Max. Nam cum quinq; Consulatibus bene beateq; administratis decessisset, certatim aes contulit, quo maior ac speciosior, eius funeris pompa duceretur . ex quo non dissicile est cognitu,optimum quemq; gloriosius sepeliri, quam ignavos uiuer .

uUOD NE UERBUM si V IDEM

bene cos catum, pramio, S gratia si indignum. XX L. VEMADMODUM oratio mores essngit l,

minam : ita morum commendationem habet grati animi voluntas. Inquiebat igitur nullum verbu, apud Principem bene collocatum, sita vacare me

cede, di gratia . Non minus graue quam laudabile est Philidi

228쪽

pi Macedonum Regis Tcstimonium Hic enim cum, in sub nas latione quorundam captiuorum , spe statoi esset, ut sic se pra genua collectis dens: tum captiuorum unus exclam iuit iura a Philippo violari amicitiae, quod eius amici esset filius. peiij t Philippus ut nomen exprimeret: respondit captiuus ei soli se dicturum. vicinior igitur factus, vellem, ait, b Rex, quam supra genua collegi lii, dimitte: neq; enim ita sedendo deo rem seruas. Hoc verbo atidito Philippus, ut amicae admonitionis gratus esset, captiuum statim, velati amicum tib

rauit.

PUOD IN REST INCTI S, PRO

virtute retinusiat gratiarum gloria . XXII. V o D gloriae principium, ex Gratiarum sonte

trahitur,etsi neq; inuenire, neq; euoluere exitum quis potest : summum tamen viro forti, inqui bat, deberi Gratiae ornamentum . . Nam qui tiro publica viilitate,Vitam contemnit, is villicus sit publicae audis, & gloriae. Quod cum sentiret Solon, legem tulit, ut qui in bello occubuissent, praemijs honoribusq; eorum filij publice alerentur, S instituerentur. Romanorum autem l gatis, qui a fidenatibus occisi erant, ex Senatusconsulto, quia ob Rem P. occubuerant, ita tuae pro Rostris, positae fueruntia.

esci

229쪽

t 'o Card. Petri Aldobrandini

uolentiam, nihilsit Principis facilitate , s gratia

accommodatius. XXIII. D Interitum, exitiumq; ciuilis discordiar, nata est in Principe gratia, & morum facilitas. Quare id frequenter i n ore habebat, & sermone: popularis quietis ossicinam esse Principis benignutatem, & gratiam. Nam, ut serenum quietumq; coelum,m ria omnia reddit tranquilla, & pacatae ex eoq; cessent omnes fluctuum tempestates, & procellae: sic ex Principis fronte ser na , ciuium omnium placantur animi, & ex communi spe, omnium concordia augetu T.

Principem, quam beneficentia redeat vectigal. XXIV.CISCITANTI cuidam quod optimum Princeps,ex civitate caperet vectigal: quod populus respondit, pendit potius ex honore, quam exis onere. Id ipsum patet,&Tiberi j Caesaris,&Al xadri Magni testimonio. Ille enim urgentibus amicis, ut pro uinciarum augeret vectigalia, dixit esse boni pastoris tondere, non deglubere oves: Hic cum accepisset longe vectigalium plus a ciuitatibus exigi posse, odi respondit olitorem, qui radicitus herbas

excidata.

230쪽

DE VERITATE

ALSITATIS prouincia, ut ait Philo est

terra: coelum veritatis domicilium. Illius fame, A fama mortales: huius nectare,&ambrosia victitant superi. itaq; ut lapis LP dius aurum indicat: Sic hominum virtutem, Omnipotens veritas. Nec verus quis habetur

iuris, & iustitiae minister, nisi qui censetur abdita, & retrusa intelligere: aequa & iusta operati,atq; vera potius loqui, quam Erata. Ueritas enim res est omnium iustissima: dixi quasi validissima, . Nam sola omnes humanas cogitationes luperat. Ego igitur, quia suauius semper esse duxit vera dicere, quam audire, eius de veritate sapienter dicta, in hunc ordinem congessi. Quanti autem sit veritas non solum testis est locupleti L simus sapientiae hic Antistes, sed etiam Antiquitatis Decus Pythagoras.Interrogantibus quippe aliquando amicis,quid mortales Deo faceret similes: veritas respondit. Nihil enim est Deus, nisi lumen ipsum veritatis. Huc pertinet Magorum auctoritas. Nam illi maximum Deorum, quem Oromagden vocabant,corpore quidem asserebant esse luci simile truanima autem veritati. veritas enim obscurissi mam mendatij noctem paellit, eiusq; veluti quodam Sole illuminantur rerum omnes tenebrae. Quapropter veritati famulatur prudentia,eiusq; ministrae sunt omnes scientiar,& artes ingenuae. Testis est grauius mus, Senator LAURENTIUS Pola, cuius in fide, pr bitate, atq; consilio, tanquam in sua seden domicilio ius omne quiescit,& veritas: quae in sapientissimo eo Senatore mulio' est ad imperij incolumitalcm, quam Herculis clara validio P. Nam

SEARCH

MENU NAVIGATION