장음표시 사용
131쪽
T igitur hine aliuὰ dic edi ini- omnia denique , quae sunt in vita cara, atquetium faciamus , cum essent. periucunda,pro qui S parandis,mendis,aim olim miserandae tenebrae mor- plificandis homines vitam periculis Infinitis talium animis offusa, omnesi exponunt , de obijciunt , confestim retinnit. que nationes in summa caligi cur, iusivi illum sequeretur, qui omnibus iis . ne versarentur; cum ratio eo qui cunctas humanas opes illius caussa negle
set obseurata flagiti js, in pedita sceleribiis, μ xerint, vitae sempiternae praemium proponis a voluntate diuinae mentis auersa , & cum dis Huius igitur amplissimi promissa fide, Christi uino iure hostili quodam odio dissidens , esset- discipulus effectus est; & animo Bluto, & exque verae pietatis missium e terris extermina- Io pedito, nullisque terrenis affectibus implicatum ; omnes e mortales sere libidinis indω to, Omma, quae videbat, repente contempsit, initae vinculis allisati: uniis Abraham exstitit, ut spem emim rerum, quas minime videbat . quem neque hominum, cum quibus vivebat, incredibili mentis altitudine sequeretur. Ita- improbitas, neque ullum humanae consuetudi- que possessum patrimonium, cum eo, quod exinnis exemplum neque ulla vis libidinis,& cupidi spectabat, facile commutauit, di pro praesentitatis a fidei studio di Maeret,& a contento pie bus istura, pro terrenis caelestia, pro fluxis aetatis curse retardaret. In illo igitur diuinum terna, pro exiguas summa, atque diuinab quoddam fidei lumen, priscis illis temporibus na, quae siperabat, singulari fide complexus est. c... , L mirabiliter eluxit.Vbi enim primum a Deo au- Fidei autem diuinam vim in hoc alto, & excel-diiiit, Egredere de terra tua, & de cognatione 2 o so viro, quod fidei singulare quoddam speci- tua, A. de domo patris tui ; & vade in terram, men habemus, attente considera. A siuis enim, quam monstrauero tibi: nulla moram interpo- a complexu patriae, atque,ut ita dicam, a se ii luit, quin omnes sensus humanos opprimeret; sediti uisus, sibique dissidens, omne vitae gu& diuinam praescriptionem iudicio suo longe bernaculum Deo tradidit ; illique soli salutem, anteferret. O vim fidei admirandam, quae sic & dignitatem suam commisit. Numquam igi-
sensum omne repudiat, ut sanguini S ediam CD- tur, aut iter suscepit, aut tentoria collocauit, nuinionem Niuris humani neces litud: ncm,do aut sedem commutauit, aut locum quieti de
mesticori iconuicium,Somne denique vitae tu legit, aut aliquid denique designauit, in quocunditatem contemnat, atque pro nihilo pu- non semper in diuinam mentem respiceret; tet. Quid enim est in vita, patria dulciust quid 3o &de illius sententia omnia vitae consilia eap propinquorum consuctu duae, di familiaritate ret; omnemque vivendi rationem ad volu iucundius quid benignitate pare irium ama- tatem illius dirigeret . Erat itaque semperbilius λ Quid contra, exsilio grauius, aut odi illius mens erecta ad audiendum, animus at sus λ in illo namque extorris domo, patria, pe- cer, & expeditus ad exsequendum, quidquid natibus, cum S amicis destitutu S, & agnatoria sibi fuisset a Deo imperatum. sie autem erat fi- conuicitii priuatus sis; consequens est, Vt neque de stabilitus, ut omnia humana contemneret, firmas opes te habiturum confidaS,ad Vitae cul N diuina tantum ardentissime concupisceret. tum; neque fideles arnicos,ad animi securitate; Numqui igitur illum vel secundae res extule- neque vita denique oblectamcnta, quibus ani- runt,uel aduersae deiecerunt. numqua ulla temmum curis distentum a labore rcficias. Vt autu o ne state potuit,aut sui ossicij,& muneris obliui-
nihil aliud sit, quod angat animum, ipsium cer- sci;aiit ab instituto cursu deduci.Hac igitur fite carcre patrio solo, in quo orti,di educati su- de, in ea Dei amicitia peruenit, ut in illius etianuis, per se fatis molestu est . Mira enim inicuit summi, atque sapientissimi Domini consilium,
omnibus nobis natura patriae caritatem,ita, Vt tainqua secretorum omnium costius,atque co
vix aliquid esse possit homini in alienis terris silioru particeps,adhiberetur In hoc igitur vide genti iucundum Abralia vero, cu iam septua ro voluit olim Spiritus sanctus, singulare fidei ginta quinque annos haberet, essetq. singulari sormam depingere, & diuinis illustrare lumini Drudentia, nulli'. incommodis, quod ex facra hus;vt in ea intuetes,vitam'. nostra in ad illius Distoria conflet, in. patria prem cretur; patria, imagine e iungetes, in eius sobole censeremur, cognatos, amicos , ores, di posscssione β, α ro atque tande ciuiae gloriae, sempiterni patriis
132쪽
monii hereditate cerneremus.No enim resere, quod ad diuinum iudicium attinet,quo genere ortus sis; sed cuius ex eplum sequare, cuius vestigijs insistis,cuius te simiIitudine cons me s. Non multum interest,cuius specie corpore referas; sed cuius vitam, Ac actiones imitere. Na, cum patris opus sit,similem sibi Oeciem firmare;magis est pater appellandus is,qui, claro virtutis exemplo,muItos incendit ad virtutis studium; Zc ita sui specimen in eorum animis, qui x o illum sequuntur, ingenerat; quam qui gignit filios sibi corporis specie similes, moribus au tem, & vita dissimillimos. Sic fit igitur, ut omnes,qui simili fide vitam instituunt, ipsius Abrahami filij numerentur; & eiusdem dignitatis,&litudinis , & aeternitatis consortes exsistant Na & fide se ipsos a rebus humanis disiungunt;& ad ductum & imperium, diuini spiritiis adiunVnt; &omnem vitam ad illius praescriptione dirigunt; & hac ratione &iustitiae sple- , odorem, & gloriae claritatem adipiscuntur. Sic igitur euenit, ut, qui Abrahami vestigia sequitur, di filius illius sit, & omnium bon Iriim quae ille adeptus est, similiter hereditate adeat .Fuit
tamen commodum,cum Deus illi futurum ostederet, ut ex eius stirpe nasceretur is, qui erat genus humanum Iiberaturus, de in communi rerum omnium vastitate, fidei reliquiae essent apud posteritatem illius constituendae; ut natio illa esset insigni aliquo distincta , quo posset
a reliquis internosci,ut tantae promistionis veritas comprobari posse G& genus illud impressi cuiusda signi admonitu, ad memoria sanctissimi parentis excitari. Ut igitur Deus praecipua
quadam religione gentem illam uniuersam ot
it ringeret, quae erat sancti stimi illius viri semine propagandae foedus cu illo percussit .Foedus, inquit meum interpona inter me,& te; & multiplicabo te vehementistime .Foedere illo innumerabilem bole virosanctissimo pactus est,
ita, ut non modo eorum parens haberetur, &esset, qui erant illius sanguine procreandi; sed
illorum etiam, quos exemplo fidei erat adsimilem sanctitatis excellentiam propagaturus. Eandemq. statim sententiam repetens, ait, En ego feriam tecum foedus, eri'. pater multarum gentium. Vtq. promissio illa, nomine etiasacraretur, Ze omni ex parte clarior fieret, nomen illi mutauit. Antea nam q. appellatus fuit Gram, id est pater excelsus; tunc vero Aia aham, quod nomen patrem multaraim gentium significat. Nec ultra, inquit, vocaberis Abram, sed Abraham. Rationem autem noui nominis statim apponit: quia patrem,mqtiit, multarum. gentium constituite ; propagaboque te vehe-inentissime; eri'. multarum gentium pater; Nreges ex te orientur. Non magnum erat,neque
Dei magnificentia dignum promissum, si hoe
. tantum ostendit homini diuino, quem summis ornamentis illustrare statuebat;futuru t gens innumerabilis,flagitiis ramen infamis,& cbmuni exitio destinata, exeo nasceretur aut reges,
libidinum serui, atque cupiditatum mancipia, ex stirpe illius exsisterent Nam ex inapiorum semine saepe immero incredibilis exoritur hominum multitudo; & reges, ad hominu opinione maximi, atquc summis opibus praediti, ex illis
prodeunt,qui, per stellis, ad summas opes perueniunt. Cu igitur nouum, praestans. & eximiupraemium egregiae stimini illius viri fidei,atque sanctitati tribuere statuit, cuius beneficij magnitud , propter illius excellentiam erat ins lito quodam faedere ancienda, omni q. religione consecranda; non tu mitti communem cum
impijs, e scelestis honi inibus, iis gignendae
rationem c5sideres; neque regiam illam dignitatem ad insanae multitudinis opinione accommodes. Quid enim Θparu ne magna soboles fuit orta ex hominibus flagitiosis,lo impi'3nu Chaldaei,nu Peris, pauci fuerunt num caru gentiu , quaru impetu fuit Hebraeoru genus assii etiam, atque tande, quasi quadam cluuione deletum, exigua multitudo sui tynum reges ex Abrahami stirpe editi, filerunt cum Afri oriim, aut Persa- m,aut Romanoru opibus, & potentia conis redi Nulla igitur caussa erat,cur muscu egregio amico suo pactionem tanta religione face rei, si multo etia minus erat ei collaturus , qua Romulo contulit, homini impuro, & fraterna caede inquinato; cuius tamen genus orbi terr
ru iugii in impositit. Illuc igitur promissum is ctabat, ut intelligeretiir futurum, quod postea tandem exitu comprobat si fuit. Innumerabilis enim hominu multitudo sese ad illius imitationem contulit, similiq. fide Deum venerata est, eiusdemq. iustitiae hereditatem, & patrimonia
consecuta, in eadem gloria cum generis principe,& atiinore viguit, ad regiae dignitatis a plitudinem mirabiliter excitata. Quamuis autem omnes , qui ex hac stirpe sanetiis ma, non
sanguinis propagatione, sed fidei similitii linei generati sint, regia sint virtute praediti; illi tamen praecipue regio nomine digni silint, quoruiustitia clarius en nescit. Non enim solum rex habendus est David, neque sollim Iosaphat,aut EZechias, aut Iosias, aut reliqui simili Iaude florentes, qui Iudaeos iuste rexerunt,reges habet di sitnt; sed omnes, in quibus eadem regia vir tus excelluit; qui omnes ad Abrahami genus pertinent. Tyranni vero non modo reges habe
di non sunt; sed omnium seruorum contemptis, simi. Huc igitur illud foedus pertinebat, ut fi maret fide illius promissi , quod pollicitus seerat,illum ex Abrahamo oriundum, cuius spiritu, N numine. erat ingens multitudo per fide etenebris eripienda, 5: in hereditatis diuinae possessione collocanda,& regiis etia muneribus illustranda. Foedus igitur & institutam fidem de-sgnabat,& fide seriebatur,& ad absolut 1 Christi fidem piorum animos excitabat. Fidei autem vim illo laedere contentam intelligimus, , cum adiungit Dominus; Et statua pactu meum inter me, & te; & semen tuum post te, in generationibus suis kedere sempiterm ut si in Deu s
133쪽
tuus,&seminis tui post te. Hine eerte satis li- ritate coercenda.&coprime a tematiar,adiquet , omnem foederis paetionem ad fidem di- tissime designatur, aliquid ex ea conmris par xigi. Illud enim cst nobis Deus , quod maxime te resecando,qu. e maxime rebellia δε cotumax intuemur, quod eximie diligimus , in quo vitae est in rationem. Deinde conginum sitit, ut in praesidia collocamus. Vnde fit,vi aliorum qui- ea potissimu parte esset fidei monumen tu incidem Deus venter sit, qui atae vitae summam lum,in qua primu suerat signu rebellionis ani in in ingluvie ponunt ; aliorum autem venerea maduersum. Cum enim primum nostri generis D voluptas: tum alii pecuniam, alij denique in principes a Deo desecerunt, statini in poena ilianes honores , & vana imperia, ut numina, Ve- lius rebelli nis,atque perfidiae, eas partes coimnerantur. Quidquid illud est deniquς, quod iotra rationis imperi u turpiter agitari senserui. summum bonum esse statuis, quod ardentissi- Postremo,quemadmodu,naturq vitiatae,atque me cupis, quod stlidiosissime conseditaris, in corruptae, in opagatione, parentu labes filii ad quo beatae vitae rationem ponis; id tibi Deus uniuersiam posteritate transfilla; ita fidei pr est. Mamuis igitur Deus omnia numine sem- pagatione erat Diuina gratia ad eos derivan-piterno contineat, illorum tamen praecipue di- da,qui erant per Christi spiritu fide procrean- eitur Deus , qui credunt illum summum cise di. Fuit igitur consentaneu, utuntius sanctae ge- omnium bonorum, eaq. de caussa in illum infla tis, atque seminis significandi gratia, sacrare malis animis rapiuntur. Ergo, cum hoc sit G ttir illa pars corporis, quae procreationis causidei munus, in Deum solum, ut in summum bo- sa viris omnibus afficta est. Haec, S alia multanum, respicere, illiu R. tantum praesidio niti, sunt,e quibus ii telligitur, qua apte sit instituta illiusque studio vehementer incendi; co stat circu cisio, ad fide adumbranda. Esse aute circucerte, scedus illud,ad hoc unum munus sacran- cisione fidei sisnum, Moses in primis explicat, dum, totum fuisse; & omnem illius foederis r cum ait; Circucidite praeputia cordis vestri .QDeut. 16.tionem, in fide consistere. Hac autem de causi quasi exponens qualis sit ista circu cisio conti-sa illud faedus sempiternum appellat , quod nuo adiungit, Et ceriticem vestra nc induretissides non in res fluxas,& interituras, sed in Dei amplius. Vnde colligitur, ta praeputij nomine , clementiam, & bonitatem,& praemia sempiter qua durae ceriticis appellatione, rebellis animina respiciat. Quoties igitur in sanctis libris, fit perfidia declarari:ex quo per icitur, circuci foederis sempiterni mentio; toties fidei sempi- sione denotari obedientia. Hanc aute fidei obeternae vim, atque sanctitatem considera; sti dientia es e,magna ex parte, ad beneficiu diiii- Oumq. illuni faederis mete recolito, quo Deus nure serenda,docet alibi,dices; Circucidet Donobis suum patrocinium, atque tutelam paci. minus Deus tuus cor tuu, & cor seminis tui, ut scitur, nostramq. nos illi fidem eade pactione diligas Dominum Deum tuum ex toto corde devinximus. sic fit, ut nos in populo illius nu- tuo, S ex tota anima tua,&ita vivas. Alibi ve. Leuit. meremtir;& ipse Deus noster, praecipua quada ro, cum fit turam Hebraeorum perfidiam osten- instituti l deris ratione nominetur. ut tamen deret; S: eas ciados, quibus erant opprimendi, illius pactionis monumentum aliquod posteri- praediceret;adiecit,tandem fore, vi eorum m cstati traderet, & illam gentem a reliquis, ligno Incircumcisa victa plagis erubesceret. ICTO res is, impreta, secerneret; praecepit Abrahamo, ut naias item, Circumcidimini, inquit, Domino. se, deinde omnes domesticoS circuci teret, le-- uasi dicat, non est ista circlamciso, quae cor gemq. sanxit, ut idem in Oninii vianti in astulo, pus. non incntem, ab impura hominum nati qui deinceps ex illius stirpe gigneretur,octauo ne discriminat; ea, quam DeuS in vobis requi- ab ortu die,fieret. Vt autem apparcat,non cir- rit; sed illa potius, quae an inui Deo subdit . Haec cumcisionem, sed fidem foedere illo fuisse stiaci autem est fides,quae resecat libidinem, quae cir-tam;circuosionem iero adhibitam, ut fide it - cumcidit impuritatem, quae purgat animum, iam signaret, ac iungit; Ut sit in signum i duriβ omnemq. illius rei lionein coercet , &com- inter me,&vos Hac aute de causia grauiter co pri init. Non igitur,qui pellicula amputant; sed, minatus est his, quorum praeputia circumcisa qui cum fide v iuunt, Domino circi ciduntur. minime filissent. Mas inquit, cuiuspra Putiic nila idem Prophcta, in eoru , PO, arguit,pcr- Ierem. ro circumcisa non lucrit, excidetur illius ani- m fultam inuectus, ait eos in circucilium cor geremae populo suo. In quo quidem loco,omnibus re. Alibi itum, incircumci Saures illis esse con Ietem. 6. excisione,& interi Luna, denuntiatu cernimus, queritur. Ex his aut e locis,satis liquet, in quo
qui fide vacui fuerint. Fuit igitur circumcisi uis illius scederis consistebat: in fide nepe. Haec ne designata fides,& illius fi mi semimentum, enim,non corixus, sed mente ab impiorum com quae summam Abrahan Odignitatem pcperit, munione discernit Haec est illa circu cisio, qua ii ad posteritatis memoriam consecratum; t, Paulus dicit,no scripto,sed diuino spiritu coti- ' quuties illius posteri secO fgno in i prcstbs ani- neri;quae non humana laude,inani quodam sti madumerent, toties illis iii mei ad Iratria: san- dio Gumbra salinitatis aucupatur: sed vectitatis,atque virtutis vultu ut iam alucvc- rana ex Deo gloriam excellenti, atque diuinaro circumcisio sit instituta, ad fgpificat lanas εο virtute coii sequitur. Ide Paulus, ad Philippuses PhiliP demi qui Hati'nibuS corni putest, Primum scribtis,pos admonet,ut caueat cocisione, sic e enim,cum fides in rc secanda ubidineidi teme- nim appellat Iudi .Elegati enim ninninis tu,
134쪽
muratione riseram gentem vituperat, quae in cium situm esse,neque gratiς quidquam neque corporis circumcisione noriabatur;cum men otansioni tribuere;sed sine ulla perturbatione, rem, non fide circumcisam,ut par erat,sed mor quidquid esset in inum moribus, & contrati laris p dis vulneribus f concisam g ctibus obliquum,adrecti rationem.&iuris or reret. Mium deinde, Nos sumus circumci- dinem reuocare. Inde fit, ut in aeris litteris,
, qui spiritu Deo servitiis, &glori'ur in hoc sive virgae, siue sceptri nomen, ad regiam Chri Ita I E S V.& Grai minime confidimus. Si iurisdictionem signifieandam, positum esse vi igitur circumessio est libidinis excisio ,& se deamus. Quale es illud, Reges eos virga sere pol L.
nisai H est effrenatae cupiditatis,amputatio; si rem virga directionis, virga regni tui. Coluis nihil aliud significat, nisi a corporedisiuncti Io ber vero peccatu designat.est enim tortuosium,nem ι satis constat, omnem illam foederis reli- rubricum,& infestum, omni serpente truculen gionem,qua Deus cum Abrahamosoedus p τ' tius, de immanius; atq. mortifero veneno, e cussit, ad sanciendam fidem fisisse institutant, quos morsu,& affatu vehementius inficit, interi, si circumcisio filii , ad intemoscendam viri rimens. Vnde Solomon praecipit, ut peccatum. illius Linctissimi posteritatem a reliquis Untis quasi venenatum serpentem, iugiamus. Iccir4hus, adhibita; perspicuum est, omnes. qui Vere coetia Satanas, cum primos homines in peccacircvincisi sunt, id est quor animosndes ia- tum impulit,serpetis imagine tulit. Quid aliud .cit insignes, esse in Abrahami sit in munerandi est itur scepmim in terram proiectum, di indos. Et,si filii sunt, eadem omnino praemia fidei serpentis *eciem subito conuersum, qua Chri illius eonstituta,quasi legitimam hereditatem 1o sit Regis sempiterni maiestas, & imperium, in
cernent. Hactenus de circumcisionis foederet terras ad hominum salutem delapsum,& in haa nunc ad legis faedus, atque sacra veniamus; e tam naturae,meeatis obnoxiae,delitescens Caquibus aliqua tantum commemorabimus. na enim nullum in se peccatum admittere omni omnia persequi esset infimis Primum igitur, no potuisset;gestit tamen sermam hominis peccum Dia, Mosen in Aenetum mitteresat ses cato affinis; cum omnes dolores, aerumnas, conset, eum iam in fidei studiu valde progressum a tumelias, & omnes denique pinnas, in hac vita multo amplioribus ornamentis illustrauit, dc peccatis constitutas, ponte sua suscepit atque ad cognitione Christi longe clariorem perdu- subivit. id Mosa fuga, nisi crucis offensii xit.Opus enim erat,cum ad tantum munus essi nem ignificat;quae Iudaeos, mente in terra deciendum eIigeretur, ut no modo pratiae diuinae 3 o fixos,sic alienavit a Christo,ut in rigam verteis confideret; sed etiam illum gratiae auctorem, ret Regem enim exspectabant florentem opi cuius imaginem gerebatanente,atque cogit bus, Ilicae laudis gloria prestantem,suos terretione comprehenderet. m ergo DeuS illu im nis diuitiis Iarge, atque ma ifice loeupleta pelleret,& incitatet, ad Hebraeum populum,ex tem,onmibu'. rebus ad vitae cultum,& eleganimmani Aegyptiorum tyrannide uberandum, tiam conuenientibus mirabiliter assilientem; eumq. vindicem libertatis, repressese iniuriae, Christiam vero cernebant,inopem, & egente,la auctorem salutis, εc principem denique,atque horibus eximijs confectum, uimmis doloribus rectorem populi sui constitueret; multis signis excruciatum,atque tandem,quasi impurum, scillum admonuit exempIi, quod intueri, in quo maleficum hominem, in erucem sublatum, dementem omnem defigere, quod omni studio U exstinctum. Illa vero confirmatio animi, qua imitari conueniebat; modo vellet pro dignita- Moses serpentis caudam apprehendit, Hebraei te sibi commisitim munus administrare.Praece- populi conuersionem,atque fidem ultimis tempit igitur ei,ut virgamquam tenebat manu, in poribus futura praemonstrabat.Τunc enim Dei . iterram proijceret: quo facto, virSa repente,in voce a perfidiae scelere reuocatus, ad Christu. colubri faciem versa, Mosen ipsum adspectu quem modo impie fiagit,mentis adspectu rem perterruit, atque fugauit. Sed a Deo reuoca- ret;nee tam in illo serpentinae speciei deformitus,& confirmatus,cum colubrum cauda com- tatem, quam regi, sceptri dignitatem intue prehenderet,ut fuerat sibi a Deo praeceptu;sen turdiluq. fide,& sanctitate venerabitur. Ut igi- n. l.
st statim virgam exsula colubri isma,ad pri- tur Moses intelligeret, se non propria virtute , sina figura redusse. Hare: portenta,atque mes Io sed numine illius, qui per similitudinem carnisgia,nu temere, atque siue cauta, a sapientissi- peccati, sie enim Paulus appellat Christi eo mo illo rerum domino,in rebus tanto studio in pus infirmu,& laboribus immesis obiectu erae illo Muratis edita misse dicemus minime ve humanu genus in libertate vindicaturus; fuit .nec enim conuenit illi summae,atque sempi- illo signo instructus ad clariorem Christi intelaternae sapientiae, ea signa edere, quae non maxi- ligentia; atque ut simul mente conciperet ima marem, atque optimaru rerum significatione ginem illius, cuius se similitudine, di exemplo in se ipsa contineant. Virga aute est insigne re- consormaret. Alterum vero signum non minus Exod. 4.gium. significat enim summum,& inflexibile re admirandum subsecutum ibit. nam, cum M
cti stadium omni gratia,quasi Londe,spoliatu; ses Dei iussu manu in sinit immissam educeret,& exactam iustitiae normam,ad quam sunt om- εο ea vidit lepra tota insecta;cumq. rursus in sinu nes controuersiae dirisendae. Unde Reges olim missam extraheret, nullum in ea leprae vestigiust augestare istitis-t, ut ostenderent, os, animaduertit. Hic rursus, quid alii ut, quam
135쪽
admirabilesdei vini, Nesticaeiam intuen in Bisitarimperactufumo ira ad Bernem Nam, cum se homo eolligit, ut se ipsiim exc --,icum in editati festinarione rarem dextat , atque diligenter e inet, ut videat, tamen se adhuc intra domesticospriis eseon quid habeat in se laude dignu; nihil aliud inspu einerent; ecce tibi angelus media noctoea Deo est,qua leprain, hoc est animu scelere pollutu, missus incitatur,inuadae, caedeat facit harim atque pestilenti tabe confectu. Cum rursiis, ad in in alios quidem micantem gladium vibrar; e reuersus, Christi fide nititur, lepraeq. de γ alios vero pauore nimio concusses exanimat .
nutate perturbatus, lepraemedicina quaerit, di cruentum meri mucronem, aedibus ψ'u
i spiritui sint e mentc ad officii im vocanti se rum aditim cernit agni sanguine adsperses, s Dbediente Ietaebet;sanitate repente recipit ope , o dulla continet in aliasomnes ingenti caed stas raq. sancta δε sempiterna laude digna molituri situr, Aegyptiorum. filios natu maximus v De tertio vero signo quid dicendum contactu terficit,de inanini tande lamentis, eiulatibus,2: enim virgae, aquae in sanguinemvcrsae sunt , ad Consessi omnisicia nore c5turbat o minc igiti irsignificanda diuinae vinclictae seueritatem,con demum Rex impius, qui imperium Domihi cStra eoru infideIitatem, qui, animis in iustijs, temnebat,ammos demisit:tune omnis illius di sceleribus obfirmatis, &obstinatis, iustis diis Tocitas, atque pertinacia compressa est . t merita. r. Dinis obsistunt. CDd,cum in Pharaonis conspe Aegyptis malis uicti diuinu numen ex tiam elu,eadem virga in serpentis formam mutata . tunc iteri quod omni conatu impediebantia maleficorum serpentes consecit, atque con- solutu cupiunt.Hebraeis instant, di ab illiςomi sumpsit Z in quo plane significatum est, irv. fis ratione contendunt,ut statim demigrent. Fuit ut Christus in similitiamne earnis peecati, on igitur illa nocte fidelium libertas, cum magnania peccata exstingueret,atque deseret mici, infidelium poste, atqste pernicie constituta. II Cum aquas corrupit,ranas obduxit insectorum iud auten Actum nise illa celebratu mira aculeos immisit, immanes feras incitauit pellatum Pascha. I cio enim Hebraeum, idem Quid, cum pecorum, atque iumentorum est,quod transitus. Fuit autem sie 1ppestatunnges edidit, humana coe pora ulceribus percusi vel qnod nocte illa angelus per Aegyptioru clost,& ardore pestilenti miseros homines instam mos distriino gladio transiret, fle transeundo
mauit Quid, m tonitruarii gura,fiumina,in Fle eos conseruaret; vel quod ea no 'e erant caelo concitauit; cum graia linearissim,& agros cucti Hebrm, Deo duce,e tenebris.& durissima vastavit ; cum denique locustarum infinita 3 o seruitute,in lucem atque libertatem transit miltitudine, quidquid reliquum ruit virulita- ri.Hanc noctem voluit Deus siil lis annis sobris, in agris absumpsit Z uiud, clim lucem eri- lemni ritu coniserari,ne umquam elabeti tu ruit,noctemotadit,&,cuux fideles iucunctima, ex animis hominu tam claru praeserit liminuisma luce fruerentur,inlidclivmoculos,ta lxis te minis beneficium;& simuI,ve ooru miniss paulnebris, di horrenda caligine demersit iiij latim ad maiorum rerum intelligentiam eri cum omnes Aegyptioru liberos natu maximo diret. Duo namq. fiunt munera fidei, in duo te interemit, omnemq. regionem fletu, lamentis: pora distributa. unum est,actio gratiarum; M- eiulatu,plangore compleuit Niim paru liquet, terum vero, orationis, & precationis studiuiti, iis omnibus signis declariari, quanta sint in re; tu spe firma cciri itinctum Nam & praeterita borum omnium exitio vace circi in fusi, quantis'. o neficia recordari conuenit, &fiituris egregie honis affluant animi fide stabiliti quanta confidere. Qin Cumq. enim sint immemores bosas, atque quam dira supplicia eos maneant, ne sic ij, ingrati certe sunt. ingrati vero animi Exia. ia. qui fidem abijciunt Quia quidem vel maxu scelus est, omne perfidiae immanrtatem coplenis Paschae mysterium declarauit. nam, cum xum .Qui vero inniturum tempus diuinae pri iam Hebraeis instaret iter, & appropinquaret missoni distadit,is certe aut Deu immensam tempus,quo erant ex Aegri to migratur quae- testate spoliat, aut immensia benignitate. Quo libet domus agnum,quem in eu usum Dei iussu qno igitur modo diuina promissa in dubium pararat,post solis occasum mactat sanguine in vocet, est in mani perfidiae stetere alligatus. I ius limen osti, sit perum, atque postes intingit. Vnde Paulli cum gentium infidelitatem expli Rom. a. illumq. allandum curat; herbas agrestes, & a- caret,ait, eas,cum Deum cognouissent, non il-maras adhibet ι panes azimos apponit ; instrar- li,ut Deo, gloriam detuἰisse,aut gratias egisse . epulo qui'. pateriamilias cum suis accum Gloriam Deo tribuimus, & illius nomini debi-hie. Omnes sestinanter edere,& toto corporis ros honores instituimus, cum de illius vel p habitu,quanta propere demigrandi necessit tentia et fide minime dubitamus. Gratias auate premerentur,aperte sgnificare. Erant enim tem agimus, cum assidue beneficia, quae aec calceati, atque praecincti;& baculos manu tene pimus,in memoriam reuocamus;& Omnem vi hant;ut nihil eis longius esse videretur, qua,ab- ta in lairde diuina confiimimus. Quocirca Da sumptis dapibus, omnem ad proficiscendum uid, ne se aliqua ex parte scelere taminaret, celeritatem consestim suscipere . itaque Mnu mentem suam excitabat, dicens; Lauda,anima vorant potius, quam comedunt; ossa, Piae qui naea,Don inu,& beneficia illius numquam obli pistidem nefas erat uangere, S carnium sacrariam vistaris. Veωtur Dominus populu, quem fide reliquias, fiammis iaolent, atque ton nunti ius Gaik i religione deuiuiam in officio
136쪽
eontinerer,& ad maiorinta rerum fidemisistrue in . dies sestosquorarinis instit diuinitar ruit . in quibus omnia illa, quae; tunc meta suexant, agerentur. Sanxit enim,u , anno vertente, & eadem illa nocte, ut ita ilicam redeunte, agnus in aedibus singulis immolareturi; postes et limina, sinsili ratione agni sarminet eae r , epulum eadem rogione vim septem continuis diebus , panibus semetiearia uesti non liceret. Istud, inquit, Meinuetustatuis eis ritu se laemo . Erant i turi illis onmiactatis temporibus eaden caerimoniaremum' da; n, cum nora ta verbis exponerentur,si mrebus et gerentur, esset beneficii tui meinoma,
eorum animis infixa;& simul illa primum diu,
plina teneros filiorum animos imbuerent, ut. Cum aetate paullatim instituta pietasadolesce Tet, atque. tandem corroboram ad periectio nem perueniret. Cum quaesierint, .mquit , de
vobis filii vestri, quaenam sit ista religio dice , iis . Victima tranulus Domini est, qui transi. uit per domos Israelis, cis Aegyptiis exitium, nobis autem saritem contulit . Aliui inquit Moses, narrabi'. filio tuo dieillo, quae Dominus in te contulerit; de erit quasi signum in manu tua, Be quasi monumentum ante ocula'
tuos , ut lex L mini sit semperin ore tuo. Hix, di aliis quam plurimis testin onus, quae refer re minime necesse est, siquido eoni aisdiscla erum muneris illius colendi gratiatinstitutum suisse, quod positum esse diximus ingrati inri- Menda. Estautem hoc gratisisimum Domino saerificium. Sacrifieius , inquit, laudis honorabit me. quod quidem primum fidei officium esse diximus. Quid de altero e duobus fidei muneribus dicendum numqvid Pascha illud p
rum animos excitabat, ad suturae salutis spem numquid ad notitiam Diuinae in nos gratiae, pλrum animos instruebat Quid enimmagis mentes erigeret, & ad Christi cognitionem tempo .ribus iliis adduceret, excogitari vix potest. Λ-gni enim an is, liminibus adsp qui saeuientem gladium ab aedibus iuum arcebat, Christi sanguinem pro salute omnium profusum significabat, quo omnes peccatorram so des eluuntur I caeli templa aperiuntur; animi
sempitertiam dignitatem consequuntur. IS enim, ut nos a communi generis humani ruina, atque vastitate defenderet,& cum pytro,a quo dissidebamus, ingratiam reduceretio mediu iinter infensum nostro sceleri mimea, & nos ipses interposui dii diuinae seueritatis teu in homines intenta , unus pro uniuersis excepit 4 guineq. suo omne hirmannm nefas exstinxi tineique nos cum Deo, cuius lage opphignabam blmiro amore coniunxit. Porroautem agni cis
nes non aquis elixae, sed ardenti Vrutin vi se, designabant, in Christo nihil esse mollitia languens, & fluidum, sed constans potitis ania
morum pabulum, ardore eximio caritatis incensum, atque diuina virtute Core oratum,
ad animos mitriendos , caelestiq. praesidio co
firmandos . Erant autem cum celeritate Com dendae, ut doceremur, omnem in Christi curum, di imitatione lentitudinem es e,quasi quandam ammi labem, N maculam, fisendam. λgnum enim est, non adesse firmam fidem, eum animus nina incenditur epularum linium cu
piditate. Non incendi autem nos Christi cupiditate, satis apparet,cum lente: & negligenter .aliquid gerimus, quia ad cultum illius,ystum. , o nostiam pertuleat. Est igitur Christi eorpus infla natis animis comedendum, iisque
ardentissima inpiditate voranduin . Scintimis animi visee tis condendum, ut in illius natu Tae similitudinem rapiamur . ossa nens erat conterere tesseltestatum, posse quidem Christum mortem oppetere, non posse autem virititem Elius, atque robur infringi.erant ossa cum
reli*1iixin ignemconiicienda, nihilque in m
alarum diem reseruandum, ut videremus, ea , quae mente capere nequimus, eo quod intelli
sentiam nosseam superent, esse fidei flammis;
et incendio, committenda; nec ullo modo dubitandum , quin insit in illis serustissimulis ali
quod sapientiae diuinae mysterium,ant a prudeliori hiis iam ratione perceptum, aut certe opportunis temporibus enuntiandum;& simul ii resigeremus, non esse tutum,aliquid , quod ad veram animi sanctitatem pertineat, differro ἐatque procrastinare. Mimi panes, antini in nocentiam, & integritatem; septem continui dies, quibus vesci semento netas erat, perpetui vitae cursum, ab omni criminis contagio puri m , conseruandum esse demonstrabant. Non enim uno, aut altero die, sed toto vitae spatio, quod numero septenario non incommoda ratione designatur, peccati Iabes vitanda est, si volumus partam libertatem perpetuo retinere. Herbarum agrestis amaritudo, est dolor ex flagitiorum recordatione susceptus. Calcei induti, vestes accinctae, & reliquus itineris consestim ineundi apparatus, & susceptae in epulo celeritates, docebant,nital esse in re tanta cunctandum, nihil de die in diem differendum , sed omnem nobis celeritatem adhibendam, ut peccati fines relinquamus;&hostist immanissimi, nos pertinaciter insequentis, tacitiam fugiamus ; & eontento studio, & cursu,
ad stlicissimam iustitiae hereditatem, Mamplissimum lanctitatis patrimonium properemus. Ergo , eum sollemne illud sacrum, tanta caeri monia quotannis instauratum , non modo imprimeret in animis accepti beneficii memoria verum etiam mentes incenderet ad beneficij multo amplioris exspectationem,quod erat mo sis, sed Christi opera conferendum, &-- ne fidei munus in perceptis bonis animo rec lendis, atque pertractandis, & in iuturis firma spe, & alta mente pereipiendis versetur, ut de
praeteritis gmatias agat, &, de futuris egregie confidendo, debita gloriam Deo tribuat; quis non penituSanimaduertit, quanta in eo acro
fidei disciplina constiterit Sed, si eupis ipsius fidei
137쪽
Mei vim,&osseium clarius intueri, e stime culcitiaenistissisnincatali lannuinmanti bi ante oculos gentem illam e terrae fertilissi Ignis fiam repente sustii or pelasi simc
me finibus, in qua muItos annos sedes, atque peruti; salutaris sons e silice prorumpit. caeli domicilia non incommode habuerat,egressam alimenta suppeditant; omnis ccnupit natum in eam regionem cursu contendere, quam p eorum commodis seruit; cininiaq.cis adrumcnnitus, qualis esset , ignorabat; sed tantum au- - ornamenta large,& abundes ministrat, dierat, illam ab innumerabili gentium multitu Quod illi tummultitudinisqua fidelium euia tudine, eaque sera, & truculens', magnisq. v munimaginem, de speciem refereb ,eractavis ribus praedita, & opibus summis instructa,muia nam , m flanunis omisia conflagvarentι illasitis ante saeculis occupatam. Properabant i permansere; mare disiectum lanetas transibtur Hebraei ad eam gentem armis expelledam, tum praebuit,impios vero fluctibus in suum i quae erat multitudine inumerabilis, viribus im cum rediictis repen consumpsit, re caelum alimanis, usu bellandi satis reta cum ipsi pro- ment salutari atque iucunda detrusin, petrae,pter seruiendi diuturnitatem, nee animis, nee virga percusimi mentem aquariun vim presu armi , nec usu valerent. nec aliquid per se con derunt. Considerandum in autem, quibus versdenter aggredi viIa ratione possent. Non igi- his Deus admonet Mosen, ut e silice aqua elis tur quidquam aliud, quam spem diuina prom ciat.Tolle, inquit, manu virgam, qua fluidum sone nixam sequebantur;e . steti, sese itineri percussisti. &emconsistam ante te supra et minime titubanter, & timide commiseriitat eram,quae est in Horeb; percuti P pctram,dcque, cum iter facerent per incultam, atque zo exibit ex o aqua, vibibat populus Quorsutar vastam regionem, in qua nuquam festiisse filo tandem spectat illa admonitio, qua redigit irarat hominis vestigiu impressum, ad nubis prae- memoriam Mosi, unum illud ex tam multis si, euntis sedi ictum applicabant, quae multiplici gnum, cum reliqua multo maiora praetermitin . afructu , & utilitate, ieiritus Diuini praesentiam lat Tolle, inquit,virgam, qua fluuium percus. facile declarabat. Die namque, solis ardorem sisti . ut doceat, et iisdem numinis esse, impiis interp'stu suo temperabat; nocte vero lumen prope magnam aquarum copiam constitutovclarissimum praeserebat. Hanc igitur nube i deutiuima siti eruciare; & pioru mimi tuebantur; illam sequebantur; ad illius motum, sitimis arida regio dummim. ardoribus ex quem non naturae vis, neque festunae temeriis staresstinguem. Cum enim Moses Dei iussu Ni-ttas, sed Dei numen regebat,iter institutum m 3o lum pereussit, aquω in sanguinem versis sunt bernabant. Cum nuties consistebat, illi quieia curnq.rursus eadem virga filicem percussit,inscebant f cum rursus mouebarair, vasa conclaia gens Via aquarum repente uranauit; ve appammabant; quo illam ferri cernebant, eo cursum reaidnfideles, ctiam cum vident omnibuS re t.
suum sine ulla clinetatione dirigebant . in quo bus abundare, summa impia, reruq. triuii tquidem tunc satis expressum fidei ossicium illis indigentia cruciari;contra vero, fideles, in re-. se cospicimus, Mid enim aliud vult fides3qii id rum etiam humanarum angustiis, oinnibus icontendit, atque molitur quid tandem aliud nis affluere ..illorum effrenatam cupiditaten , efficit , nisi ut totum animum a sensu.studio'. in opes fluxas, & interituras incitatam,explerii corporis abdiicium, ad imperium, & nutu D1- numquam posse; horum autem ardentitaimum: uini spiritus omnino transferat Hoc istitur in rerum immortalium desideriu admirabiliqua unum suum esse Osficium ducit, numquam oeu da affluentia satiari. itaque illo&sempur egen-Ios a caelo deiicere, spectans,qiiid diuina mens tes, & misero& esse, atque cum grauissimis mosanciat, atque praescribat; quem motum affe- IestiiS assidue cossiciari;lios vero semper abun-rat animo; quo voluntatem hominis impellat; dare diuitiis,& eximia quadam voluptate coma quibus auocet rebus; quoslibsidio iacentem pleri. Omnis igitur illius viae ratio erat sideanimum erigat; infirmatum sulciat;haerentem inmata. nam, cum fide perveniatur ad iustiis confirmet; di ad studium immortalitatis incen tiam; consentaneum erat, ut, qui legem Diuidat. Cum Spiritus salictus vocat,accurrit;ctim nam erant accepturi, prius ad fidem inlim deterrςt,exti scit;cum praeest, sequitur;cum rentur, atque intelligerent, Omnem vita be
praescribit, obtemperat; quocumque denique dio tae rationem esse in Deo summo collocandam, eum spiritus illς vitalis impellit, eo fert impe- statuerentq. nihil illis defuturum, qui se ad il-tum,s singulari alacritate impositum sibi mu- lius tutelam consi ne . Quod ut rectius c nu* exsequitur. Qui spiritu Dei aguntur, in- Enoscerent, eos interdum difficultate prem R.m. t. Paulus,hi sunt piij Dei. Haec autem digni- ti & mopia; ut, cum ccrnerent omnem spemias agnatiosais diuini fide coparatur.Vnde col hvmyni suosidiis penitus sublatam esse, in sum- Iigitur, vim fidei is ea alacritate cerniqua ma mU. rςrumhuinanarum des ratione, se cae ximi animi omnibus Dei placitis obsequuntur. Iesu MD, O subleuari , mrinnq. omnium copias, quos structus ea fide percipiunt eos certe, circumfluere; discerent tandem e Deo pende- qui sym unanimis stuporem incutiuidiam, re, omni M. vitae praesidia in summi becum omnia ardet si minis, illi non aduruntur; fici nignitate constitu od Moses luculenter cum num umidum impius ablbrbet,illi non at e plicarato os, eos fuisse primum inopia ve-ιuuntur. in iocis Oscxxis, d. ab omni hum no x totidian Miluualimento priscis parentia
138쪽
lius incognito nutritos, ut inteIligerent, vitae subsidia non in penu, sed in Dei verbo sit Miluocirca non ingenij humani industria,sed Diumae benignitatis fiducia nitendum . Quid ea tandem , quae erant in his rebus abstraasa,atque re condita num est obscurum. illis ingentes fidei
opes, atque immensas diuitias contineri Nam di roscidum illud pabuIum,e caelo sereno,atque puro demissam, quod Manna appellabant, uni. cum Dei filium e caelis in terras venientem ad ianimos hominum Diuino corporis sui cibo nutriendos, & immortalitatis munere afficie dos adumbrabat. Et sontis illius perennitas, e petra profluens, Christus est. Diuinae iustitiae vindicta pro nobis in cruce percussus ut ex illo ta- quam ab immense, di inexhausto sonte, perennes aquae continuo, ad suorum omnium mentes Diuino potu exhilarandas, incredibili copiasti manarent. Quid hic tabernaculi illius sacrosancti fabricam; uid hie sacrarum vestium icontextum; quid vas alii tam varios usus demnata; quid odorum,& unguentorum compositionem; quid omnium deni q. rerum ad sacros usus pertinentium, ordinem, conuenientiam, di ornatum, oratione complectar quid face dotii institutionem , sacrificandi ritum, varias expiationes institutas commemorem non ne constat, his rebus omnibus, partim humanam
Christi naturam, virtutum Diuinarum odori bus copiosisti me persuam; partim expiandarum mentium sanctissimam religionem, quam ipse Christus, summus, atque sanctissimus sacerdos, administrauit, apte significari. Nec enim multiplex Christi virtus uno tantum signo exprimi, atque designMi potuit.m altis igitur signis opus fuit, ad Christi sapientiam, religionem , Lanctitatem varie delineandam que tamen omnia Moses ad unum illud specime reserebat, quod in monte perspexit. Omnia fac,
inqui illi Deus, ad exemplar, quod tibi in mon
te monstratum est. Exemplar autem erat Christus . ille namque est verum tabernacaeum, atque sempiternum Maiestatis Diuinae domicilliu , in quo Diuina mens semper inhabitat. Ille est arca foederis, omnem iustitia regulam, at que sapientiae Diuinae perscriptionem in se continensi ille est verum illud propitiatorium, si e enim appellabatur arcae illius, quae Diuinam leem contegebat, operculum in quo Deus se.
em sibi constituit , ut ex eo edat oracula,qui- sdiis hominum vita regatur: idem verus facerdos, qui, sacris san nil si me peractis, Deum hominum generi placauit, de caelites nobis cum summa deris religione coniunxit ridem piacularis hosti victima salutaris, magnificentissimum illud denique caerificium, ardore caritatis inflammatum,quod intima caeli penetrauit, Diui uim ninnen a severitate admiserico diatristexis, hic san inem alli rsem ad populum ea Fundum,quid varias Iaereationcs, ε& piacula instituta commemorem numquid haec omnia alio spectabant. M in ut insculpo
ret animis, nullam esse aliam expiandi sceleris ratione, nisi fidei religione Christi meritis innixam Nihil enim, ut inquit Paulus, ad nersectum deduxit lex. Nec potuit ullo modo sacrificiis vllis animo conceptum scelus eluere: sed instituit tantum verae purgationis imagines,in aquae lustrationibus, vel in sangit in is adspersio tubus,vel in aliis eiusdem generis similitudinibus constitutas, corpus tantum attingentes so ad animum vero minime permanantes . Haec
igitur omnia erant fidei rudimenta, tempori valde consentanea, ut signis, & umbris paullatim homines assue,cerent, Christum intueri. Quid de illo aeneo serpente dicendum , quem Moses sustulit; ut, qui erant morti seris serpentum morsibus sauciati, in illum intuentes, se nitatem confestim reciperent λ Potuit aliquodsi 3num magis humanae salutis rationem in omnium conspectu ponere λ Christus enim solus, o cum in cruce, serpentis, ut ante diximus, sormam gereret, omnia vulnera ab antiquo sempente animis inflicta sanauit. sic enim inquit ille, Sicut Moses sustulit serpentem in delerio, sic tolli oportet filium hominis, ut omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Sed , ut iam ab antiquis caerimoniis abeamus; omnibus illis constat fidem fuisse sancitam. scriptum enim est; Mosen, caesis victimis, legem, quae vim scineris obtinebat, uni- uerso populo audiente , Iegisse; di omnes pactione obstrinxisse, exsecratione devinxiste, si aliquid contra legem facerent. Quam legem, atque foedus, illi aeceperunt , fidemque dederunt, se illam seruaturos. Cunctas inquiunt,
quae locutus est Dominus, faciemus, & erimus obedientes. Vt autem foedus maiori quadam
religione firmaretur, fuit ictum anguine ostiarum,quo Moses populum uniuersum adspersit, dicens, Hic est sanguis fixderis, quod nepigito Dominus nobiscu, super euctis sermonibus his. Quo in loco duplici ratione sancita in fide ce
nimus . primum , obedientia, quam sacrosa
cto illo scedere pactam fuisse conspicimus;deinde, sanguine illo, quo Moses uniuersium populuexpiauit; innuens, omnem animorum purit tem illo sanguine contineri, qui erat pro Omnium salute profundedus: sine sanguinis enim effusione non fit remistio . Cuius tandem faninguinis num quadrupedum 3 fieri, inquit ille ,
o non potest, ut sanguis hircorim, aut vitia rum auferat peccata. fuit igitur necesse, ut maximus ille Pontifex, non in tabemacini adistum, sed in caelum ipsum penetraret; neque pecudum sanguinem, sed proprium inferret; atque ita nobis sempiternam salutem constitueret. Hoc enim est Kedus illud sempitemum , quod Deus apud Isaiam se cum fidelibus pescussurum ostendit. Hoc item Ieremias multos mortales Deo coniungendos esse praenuntiat. o Hoe item Ezechiel, excitandum, &diuinitus instaurandu nullis ante saeculis praedixit. Huius autem foederis sempiterni vis in hoc constastita
139쪽
stit , ut omnem animi nostri fiduciam in Chri sanguine collocemus; & simul nos ad illius studium conseramus. si en im non fiterim iis illistidio, S amore coniuncti, quo minio tandem ad nos foederis ipsius fructus, di salictitas emanabitλEst igitur necesse, si volumus ex illius sanguine studium capere , ut illum respicientes, e iit'. iussis obtemperantes, exemplum illius ardeti studio persequamur, animosq. nostros ad sacrificium offeramus. Quod facimus, vel cum Ionecem sensibus afferimus, & cupiditatem carnis exscindimus;vel cum omne vitae studiuiti in Diuinae bonitatis praedicatione consumimus ;vel cum amore Diuino concalescimus, & caritatis fascibus inflammamur. se enim tria illa sacrificiorum genera, qnae erant in Hebraeoru consuetudine posita, moribus, & factis exprimimus. Alia enim erant pro expiandis peccatis oblata; alia vero vel ad petendam pacem , vel
ad gratias pro partis beneficiis agendas insti- 2 otiata; alia postremo mentis stladio diuini hon ris incensae , Rin si ammatae significantia, quae
tota flammis exerebantur. Haec ultima Graeco vocabulo Holocausta nominantur. Et haec quidem primum Christus ipse sanctissime procurauit. Ille namque, vi paullo ante diximus, & hostiam piacularem, S: talutarem victimam,& holocaustrum sanctissimum se ipse ad aram constituit:vt peccatum deleret,'pacem nobis conciliaret, & ardore mentis gloriam patris illii 3 straret, & ignem caelestem in fidelitim visceri
bus implicaret. Haec eadem nos rite facimus, cum vel lacrymis, vel gemitu, veraq. animi in Deum conuersone flagitia concepta depellimi S , vel, cum acrificium laudis immolamus, de pro threndo mentis statu, δέ gratiae ipsius incremento vota suscipimu&;vel, una ad amore. R cupiditatem rerum caelestium, di diuinarum, acrius exardescimus.An, si haec omnia sacrisit Iis antiquis contenta minime luissent, erat ulla 4o
cauta, cur huiusmodi sacrificia fuissent ab illo
summo rerum omnium m erat Ore tanto stuclio de lignata, atque constitutat An mens Ala beatissima, vel strage pecuduin, et carnium nidore,vel odoribus, ct unguentis, humano artificio confectis, tonetur, di ducitur Z Numquid jinquit illo,comcdana carnes taurorum, aut se guinem hircorum potabo Al acri faiamucro
dicit, numquam fuisse a se huuis Muli saerifieia requisita.Item apud Ieremiam, negat se quid a soquam de faciendis sacrificiis olim praecepisse . Cur ita tantain negat, cum videamus illato missio suisse ex illius imperio prascripta Θquia non sacrificia per se, ted se fi liiini si . dem requirebat. Non igitnr Hebraeorum victimas requirebat,sed eorum fidem requirebat invictimis isericordiam , inquit abes, volo, de non tartificium. Misericor lia tem Dei amore miseris holmnibus triuia, onmem fid c con iiii et . Deus igitur legis ψictimas at perna tur , ut fidem constituat . Nec enim victi
mae , nec sacra reliqua , incredibili quadam
cammonia culta, si per se spes enmr, aliquod
verae sanctitatis si ecimen exhibebant, sed ipsam sanctitatem, quae tota est in fidei sinn, fegremio posita ,significabant. Iudaei tamen,Cum Propter mentis angustias, atq. tenebras, fidei amplitudinem,& splendore neq. capere,nec sustinere possent, erant enim toto animo, atque mente in terra defixi tantum abiit, ut ex illis
signis ad fide peruenirent,ut etiam per illa fide
omnino stangerent, & a florenti statu deride Arent.Non enim illa, quasi rerum caelestiu simu Iacra, complexi sunt; sed eis quasi veris iustitis. atq. anctitatis caustis adhaeserunt, x R. adeo, ut eo tempore, quo veritatis ipsius lux eorum
oculis assulsit, lucem ipsam fugerent ; disciplinam obstinate resipuerent; Diuinu munus aspernarentur. Vt enim si quis sub terra in stibi ustri domi ei lio habitauisset, in quo numquam solem oculis adspexisset, habuisset tamen in tabula solem scite depictum, & variis coloribus illustratum;isq. tabulae ipsius admiratione defixus,ad duci non possiet, ut in superam regionem euaderet,& adspectum emersum tenebris in solis ipsius lucem conuerteret; sic Iudaei, signis atque picturis intenti, & inani quodam studio stipem stitionis & assimilatae sanctitatis attoniti, numquam in verum iustitiae sole mentis oculos eonvertere voluerunt , ut illius iucundisin a luce fruerentur; sed umbras corpori, signa veritati, tenebras luci fitrenter, εο impie praetulerunt . Circiimcisonem igitur retinent, fidem omni no desernnt . a semento statis diebus abstinet, mentem vero scelere impietatis inficiunt. cor pus aqua lustrant, animum sordibus ansirinant. legis volsime in chartis exaratum, lemita corporis habitu venerantur;ipsus vero legis vim, atque Enctitatem,perfidia conculcant;Christi imagines in lege in se ulptas admirantum, ipsit livero Christim coniticiis, de maledictis insequutnridi in Umni denique generc veritatem προgnant; umbras, dc somnia insectantur.Sis: igitur fit, ut, cum a fidei via penitu S aberrent, eaqlle caussa sint nudati praesidiis, spoliati ornan en tis,omni l. ope Diuina destituti , rebus suis omnino disidant; mnes umbras horreant; qiiidquid increpeta erit, extimescant; abiecti, Sc tinti vivant; de omnibus odio mat; fle in summa Iicitudinc,*angore ignominiam,& tiarpitudinem subeant sempiternam. Erant illa facra atq. caerimoniae, musi quaedam pietatis elamenta honiani ruis, me a te,& intelligentia paruio robustis,accommodata;donec vcniret maturitas
inclusae pietatis explicandae, & sempiternae fa lutis exse cliendae, quod erat Iesu Christi opera perficiendum. Postsua igitur veritas ipsa, qua lex adumbrauit;& figi ris expressitaucis sua radiqs loge, lateq. dimidit, quid opiis erat signis d umbris,ed imaginibiis, cum ipsius verae histitiae splendor facile poster omnium oculari in
se conuerteris Hic autem Omnia, quae dicimus
140쪽
sis numerat pietatem, neque caritatem,& - epistola autem ad Romanos, ait fiiturum , ut neficentiam, neque veram,& absolutam animi de unoquoque seratur sententia, secundum ea Rom. E.
religionem; sed circumcisioiaem , & sacrificia, opera , quae quisque molitus est; ita, ut iis, qui ci m. delet hum & dierum obseruationes, opera laudabilia gesserint, sint summa immorti reliquas caerimonias,quae,ut disseruimus,san talis vitae praemia constituta; iis autem, qui sectitatis imagines continebant. Quaestio enim isses scelere , & flagitio contaminant, linterat,an illae legis antiquae caerimoniae, aliquam subeunda silpplicia sempiterna. Ad Corinthios vim ad expiandos animos haberent. Iudaei illas autem scribens, ait, cuilibet esse mercedem nimium praestacte retinebant,quasi omnino ne propositam, secundum operis a se se scepti r cessarias ad animi puritatem;Paulus, c5tra,di- ro tionem . Et, cum de immortalitatis pramio sputat, numquam illas vim ullam habilisse ad multa disserat; concludit tandem, eorum la- animos purgandos; sed tantum fuisse uer illas borem, qui fide stabiliuntur, minime inane in animi puritatem adumbratam. Post Cnrim au sore: esse enim immortalitatis pramio muneritem aduentum,cum iustitiae ipsius lux omnium randum. Illud vero, quam praeclare, cum,a- 2. Iam
oculis oblata misset , umbras repente euanuisi etae a se viis rationem ex Donens, se ipsum exci- se. opera igitur illa post Euan3elium constitvi tat ad cogitationem iptius coronae, quam era Ctum, non modo sine fructu fieri, sed peste, atq. . praeclaris operibus adepturus. Egregium, in- perniciem afferre. sine fide enim nemo potest quit, certamen sustinui; cursum vitae cum lausalutem adipisci. Qui autem illas caerimonias de conseci: reliquum est , ut illam cin Onam obseruandas, quasi ad iustitiam inducendan adipiscar . Atque, ut doceat, eam coronam
cessarias existimabant, Christi sanguini diffide esse gratiae Diuinae iure debita,adiungit, quam
bant. Quocirca Paulus maxima voce testatur; reddet in illo die mihi Dominus, iustus iudex . eos, qui erant ad eam imbecillitatem delapsi. Si tantum igitur momentum esse putat Paulus. ut circumcisionem necessariam existimarent, in praeclaris factis, ut nullam aliam statuat es- nullum omnino ex Christo fructu percepturori se viam, & rationem irae diuinae auertendae, NSicircumcidimini, inquit, Christus vobis nihil salutis aeternae comparandae; si caritatis offi- proderit. Erat igitur magna exorta contetio, ciis, si piis, atque sanctis actionibus testis e
cum Iudii importuno legis studio fidem labesa tur, aetereae gloriae praemia reddendat quom ctarent; Paulus,contra,ndei studio legem com do tandem inutilia diceret, & ita ab eorum stuuelleret.Cum hic Legem dico, legis vim, atque 3 dio hominum mentes abstraheret Cum igitur naturam fidei expertem intelligo, quae videli- opera lepis infirmat, cum ab eorum con len-eet nondum est menti per fidem inscripta, sed tia homines abstrahere contendit; ea plane i tabulis tantum incisa, ita,ut nihil omnino pos. telligit, quae umbram, & imaginem iustitiae gest animis opitulari.Cu igitur magna fidei caus rebant; non ea, in quibus erat ipsa iustitia consa ageretur,omne certamen suscipit Paulus t stituta. de iis enim tantum erat omne certamehomines ab operibus legis hoc est,ab institutis institutum. Errorem igitur Iudaeorum, di MIege caerimoniis abducat Quod certe non secis mentiam coarguit, exiuimantium, circumci-set, si legis opera in caritate, atque benignita- sone, & eiusmodi legis institutis animum ex- te, aut in excellenti pietate posita iudicaret. piari,&ex iniusto iusrum fieri. Itaque, ut e Nee enim umquam Paulus ea officia,quae cum Ao rum insolentiam,*temeritatem resutet; ex pietate seseipiuntur, aut impura esse dixit, aut ponit, quantis se. quam taetris, quam exsecran parum utilia, aut minime necessaria. Nondum dis criminibus obstrinxerint Helaraei, ut tandevidelicet exorta fuerat haec egregia disciplina. concludat, nullam esse in illis institutis vim ad quae doctoriam hominum verbis, & scriptis in- animi puritatem. Nam, si circumcisio sanctos crebuit,&,quae, tentu pietatis,omne pietate efficeret, omnes circumcisi sancti essent. tan exterminat.Numquam igitur is fuit,qui beni- tum autem abest, ut essent sancti, ut eas etiam gestatis officia, tamquam parum utilia mpro gentes, quae Dei legem penitus ignorabanticebaret;sed qui doceret, eam sesum esse recta ad teris masnitudine superarent. Itaque conclucelum via qui assidua caritate muniretur.Οm dit, neminem ex lesis operibus iusium umquanes igitur e somno suscitat, omnes cupiditate so fieri. Non autem erit hoc loco alienum, conta praemij sempiterni,quautum potest, incendit. derare, quid Paulo venerit in mentem, haec si omnes etiam Diuini iudicii metione vehemen him antiquae religionis instituta, quae diximus, ter ab ignauia deterret ostendens,in Diuino tu opera legis appellare. Quid enim vetat,nomiia dicio noninquirenaum esse,quo quisque genc- uare legis opus id , quod est lege perscriptum pre ortus sit, quibus sacris initiatus, quibus dira Cum igitur lex on1nia honestatis. & earitatis, stiplinae rudimentis institutus; sed quid in vita di pietatis officia sanxerit ;quid impedit, quo gesterit, qua inra ediderit, quo studio picta- minii S temperantiae, benignitatis, & verae reia cal. s. tem. N aequitatem coluerit. Deus, inquit, non ligionis studia, opera legis appellemus Sed . irridetur quaecumq. enim seminauerit homo, ut mirandam, atque plane divinam Apostolia. e. s. & haec metet. dc omnes stabimus ante tribunal so prudentiam intueri polsimus, considerandum Christi. verreferat quisque propria cc oris, est, esse raticini Consentanelim, ut unaquae
prout gesserit, siue main, siue, malum. In que res nomen siimat ex eo , quod in illa