장음표시 사용
141쪽
praecipue spectari conuenit Praecipue autem in officiis spectandiim est id, cuius vi. &ellicacia recte geruntur, dil absoluti operis e tactnm consequuntur. Si igitur ossicia ipsius legis vi perfi-esiuatur, aequum proiceto est,ea Legis opera nominari.Cum v cro nemo possit, legis latum vilegi parere,praeceptim. illius sanctissi inis obedire; consequens est, ut ossicia nomen a lege minime mutuentur. Pri inum enim ratio humana
per se debilis , & imbecilla esti cupiditas autem
fera, & immanis, tantisq. viribus in rationem concitata, ut obsisti non postit.valentius enim
malum est, quam ut possit humana industria. di ratione depelli. Euenire igitur necesse est, quamdiu mens non merit Diuino sebsidio stabiIita, ut ea cupiditas inflectat, di torqueat,mor-hisq. infinitis exagitet.Num lex huic tanto mala potuit opem asterre λ minime gentium . nec enim extraxit ex animis cupiditatem; sed tantum admonuit, quantum esset in flagitio mali, , quantumq. exiiij.Quo est,ut crimen,atq. flagitium, vehementius ingrauesceret. Opus enim nefarium tum demum crimen, atque scelus est, eum voluntate fit scipitur; voluntas autem tunc maxime apparet, cum clarior est recti, pravi q. notitia. Cum igitur lex clariorem
iusti, & iniusti disciplina tradiderit; conseques
est, vi crimen esset,post acceptam legem, multo dirius, multoq. runestius. Ergo, cum lex non
opem ullam largiretur ad cupiditatem coercem adam, sed tantum cupiditatis ipsius immanit tem indicaret; non auxilium attulit, sed grauioris ruinae periculum per occasionem struxit. Quadiu enim cupiditas in animo dominatur , non potest exstare in nobis rectum ullum Diui. nae legis studiu. Cupiditas enim,ut Paulus ait, sempiternas cum Deo gerit inimicitias.Sic igitur necessario fit,vi,qui cupiditati addicti sim t. omni vitae studio contra Dei legem pugnent.
Cum igitur lex aut tabulis tantum scripta, aut auribus accepta, non pol Sit euellere eil renata animi cii piditatem, cupiditate autem vigente nemo possit ulla ratione legis praescriptis, quπconseruntur ad iustitia in obedire;efficitur,nc-minem posse legis tantum auxilio subnixu pic talem colere. Quo modo tadem igitur ipsi nos ad pietatis studium conferemusni praesenti numine Spiritus sancti fit crimus contra cupiditaetem armati. hoc Diuinum praesidium fide, non lege consequitur. consequens igitur est omnes scaritatis actiones, opera fidei, non legis,appellari Iccirco fit, ut tam Paulus, quam Aij diuinis riptores, nomine Fidei, plerumque omnia officia caritatis i melligant: complexu enim fidei omne verae,& absolutae pietatis studium contianetur, ut multis in principio disputauimus. Cuigitur summum,ardens, incitatum ipsius Diui-nς legis studium,non vi legis, sed miniine sancit Spiritus exta ita coni eiu an cum est, ut hoc studium,non adlegem ipsiun, sed ad Spiritum san- εcium, at q. fidem illius ope nixa relaratur. Quaesivit igitur Legis operaica nepe, quae sic ipsius
Iegis vi, & imperiopperi possunt, ut sides hi elaminime luceat. porro autem,si per se Iex spectetur, tuo sunt illius munera,quae sine vigente fiώde pollunt administrari. primu est,uim,& tritatem peccati, atque sceleris indicare; ait ru, expiandi sceleris formam apta similitudine depingere; ut, perfecta penitus,& c Unita sic eleris atrocitate, sepellendae illius rationem confestim in eas. Haec autem legis munera num p , tuere aegram mente sanare, & ab improbitate ad iustitiam traduceret inime quidem potuere per legem enim cognitio peccati multo cI rior exstitit. clarior autem peccati cognitio notollit peccatum immo id multo magis, ut paullo ante disseruimus, amplificat.Quid igiturZnu piacula lege constituta, peccatum expiar p tuerunt nullo modo quid ita tandem Quia lex umbra latum rerum caelestium non Glidam, Nexpressam Diuinae virtutis emgiem cotinebat. t umbra autem,& obscura similitudo, non tanti vim laabet,ut puros S. castos emciat, ad Deum adeuntes.Rectissime igitur a Paulo positum,&efficaci admodum ratione conclusum est, neminem legis operibus iustu fieri. Nee enim quidquam iuuat vel peccati desormitatem cogno-1cere, vel aliquam expiandi peccati ratione in umbra tantum, & tenui legis similitudine constitutam,omni studio consectari. His aut e duobus muneribus omaris legis vis, si eam a fide seiungas, ternunata est; ut facile liqueat, non lege, sed fide, salutem omnem constitui .s de enim
utrumque consequimur.Non modo enim,quatum sit in fiagitio,& impuritate dedecus, intuemur; verum etiam inuictas vires adipiscimur, quibus nefarist cupiditati facile resistamus; &, cum casu aliquo prolapsi eoncidimus, colestini ad illum siummum Licerdotem, qui nos anguine suo explanit, confugimus; illiu'. sanctitate a nobis flagitia cuncta depellimus . Hla locus admonet, ut aliquid etiam de legis vetustate , di interitii,dist eramus est enim in hac disputatione mirabilis rerum contextus. Sic enim alia cx aliis nexu, & continuata sent,vt,nisi omnia, quantum res instituta desiderat, attingas, non
facile possis institutum munus ad optatum finem perducere. Quid igitiir de legis duratione dicendum p an parum multis in locis Scriptura Diuina testificatur , legem Domini esse sempiternam Num obscurum est illud Domini ipsius tostimonium; quo asserit, caelitan posse dissoliti,
solem,& astra concidere,terra de aquas inflammari, uniuersamq. naturam incendio cosuini;
legem autem Domini nec ditatui, nec conuel li,nec mutari posse Quid enim aliud est Diuina
lex, quam mens, & ratio summi illius rectoris, omnia sempiterno imperio continentis Quods per legem intelligas rationem, atqu norma,
quam primum in animi nimira, desiae in tabulis inscripsit ad quam si int omnia humanae vitqmidia referenda; ea certe Christi aduere euer. sano est, sed instaurata,atq. renouata, mulam.
diuinius illustrata Nou enim vetat in mymium situ
142쪽
filius rari'. et in , uatrita id, dis literet; sed .e illam potius . atque perficeret cuid eii igitur Palfius nae illis in i eis ait, legem esse Chris p eri de deletamnosq.
exstiri 'a lege,esse tam, Cliti stὶ beneficio, ex illius dominatu in Ebhrtatem vindieatos Nil fieri potest. Vt . quolaeterni est fine aliquo te
m2netur, atqu deleatur P mhlime quide, quod aeternumes, Legis a tetri vis, quam Paulila eti-
terminatam ella die a solum eriqu1 duchivi Lilli mineribo quae, uno cireuixi, coritille:
tur. Disserit enim eum Iudaeis,nt nil in pertinaeiere Ie u scriptum retinvii i q. Neu-indu bium ueniebat, an fulgiti dis atque ratio, quim illis ante saeculis nataeis, quam esset seripta lex vita, seruari deberet: sed destri pi, legis , an Ged illi semper in omni is adhaerendum Pr hat igitur Paulus, stim, qta sententiam legis Memam esse, illiuri culi vini fide eonfigere. atra vero, scriptum a fi te vera , &' iis inti ii segregatum,nuq aam fructum amitiise , L post
Euangelium constitutum, mortiferum esse coepisse .legemqae praeterea mortalem dicit. & interituram, uel io,. Christi virtute, id, iii quo lex ipsa vigebat, sit compressum,3e exstinctum. Na, cum primum legis in mus sit, ostes a describere. 8c peccati vim, & imm nitatem ostendere, ipsis met. peccatum minime euertere, atq. Pro
uigare possit ; consequens est , vi nihil aliud
possit inanini nostros inuehere, quam cu- 3ram. ang rem, solicitudinem, metum, horrorem, & cruciatum. Nec enim libidinem res
eat, sed Belus libidine conflatum ulcisciturinoeaelem expiat, sed auctorem caedis interimit rnon periurium .non sacrilesium euertit; sed in
eos, qai hae e scelera concipiunt,seuerissime vindicat: non vlla denique animi inusta vulnera sanat, sed vulneratos capitis condemnat. Lex, inquit, iram operatur . Alibi item, scriptam leaeaaministratione m&rtis,appella t. cum enim id Geximat, quod est extremo sileficio vindicadum euenit necessario, venece infra at. Id autem est, quod ait, litteram occidere. Litteram enim apyllae legem. strieto tantu, quod vult, sancientem. Cum igitur in eo posita esset seriaptae legis vis, ut scelera, quae sanare nullo modo Poterat,capite damnaret;& ita impeditas scelere eonscientias perterreret,& metu, de angore eonfieeren recte dicitur, exstinctam esse per Christumquandoquidem, peccam penitas ex- 1 stirpando, timorem sustulit,animosq. metu legis oppressos, omni metu, atque solicitudine liberauit.Habet enim hoc fides in Christum pellit timores; demit selieitudines; animos qui e tos, & tranquillos efficit. Hoc enim habet e gestum, & costitutum nullam sceleris poenam
esse illis subeundamqui Christo coniuncti sint;
qui non secundum carnem ambalant, ut pau-IM inquit,sed secundum 'iritum.Hi enimcum& fide sanati sint de fide vita dirigant, omni H. e studia sua Christi spiritu moderentur; tantum
abest, ut illis extremi sippum metus impedeat,
n Super animis ere 'i sint, Sc sum P c x ex spectarione gaudia maxima perchfant seel in dum hanc igitur rat sonem, ni etaim, 'horrorem inciitiebar, satis Θ nSt. ea efffcli isti virtut di sublatam.De illo altis ore his qui diliquod in adumbranda Clitistii 'dii atqxerta:
battur, nihil atrit et dicere. Iim enim ostensi mus,quod per se satis mani sellum At ὁ Λnctim ines, cu veritas imaginibio Sisol le H
gratia, S: veritas per Iesum Chyistii i ficta estive gratiam uia eccata dei et item terraei Io
deletam esse. Hac igitur tantu ratione,qua lex, peccati vim indicando, terrorem incutiebat,
aut, verae sanctitatis rationem adumbrado, res occultas significabat cu esset mortalis,& interitura, fuit opportuno tempore consiam Pta: ut
iam nultu usem habere possit in his, quos Christus secum copulatiit , atque spiritus sui muneo ribus ornariit,& instruxit Ipse vero legis mens, de ratio, quae iustitiam omnem continet, quae
virtuti praemia sempiterna pmponit,quae naturam uniuersam regit, atque fidem immortali gloria afficit, deleri non potest. Verbum enim
Domini in aeternum manet. Fides aute in hane legis vim sempiternam respicit: ea vero, quae nouit esse iam vetustate consiimpia, minime curada putat; cum tota sit studio immortalitatis inflammata.Satis explicatum arbitror,quo moo do uniuersa lex ad fidem excitandam, atq.confirmanda referatur. Aut enim. quid sit invita
geredum, quibas studiis animus informandus, quibus in rebus beatae vitae summa consistat, perte doeet,ut fidem faciat, & ad officium incitet ; aut signis, & figuris mentes hominum ad humanae tautis fidem erudiebat. Ostendimus, quae sunt opera fidei,quae rursiis opera legiis, ructore Paulo, nominanda. Sed dubium occurrit de officio illo, quod legis metus exprimit, ado quod genus reuocandum sit. Nec enim ex cupiditate nasciturinam,dum is, ut metuit, manus a maleficio continet, cum nefaria certe cupiditate pugnat. Nec tamen est ad fidem reserenisdum.fides enim hae qua ratione persequimur , non effectum tantum cupiditatis, sed ipsiam cupiditatem acerrime coercet. at, qui metu tantum a flagitio abstinet,animum adhuc aegrum,
di exulceratum gerit, & nefaria cupiditate d uinctum.Ergo,cum hoc opus, nM. sit a cupidisso late proiectum, neq. ex laudabili,& praedicanda fide natum; sed metu tantum legis coactum,oc expressiam: asequens est, ut opus legis μ
143쪽
. Omnia igitur actionum humana- fieiunt. Opem cupiditatis riserum vultitia rupenera, quae gens Hebraea suscipieba d tria infligunt: opera legi in uu vuldus minime principia reserri possunt.Nam vel erant a cuti sanant:quua etiam interdum asperi raestiram ditate nesma prosecta; vel metu atq. formissi- dog uiu exagit i ν Bla opera fidei nonranne lepis expressa;vel eonstanti, atq. diuina fide tum vulneribu senitatem sed caelestem etiamrministrata. Opera cupiditatis sunt flagitim dignitatem adiis mir, Ho,cum cupiditas a pestilentia.aeternisq. suppliciis.nili resipisci. exitium inserat ; eum nullum i auii tutum, mutirindi conda. In operibus autem Ipsis,nem nulla disciplina per se pusiit ire intuitu vinanimi sui itas, nee verae religionis sanctitas e- dicare cum legis fimasti a fides, mini m. luminet; sed imbecillitatis potius,dex studinis Io lius institutio, sive rivi per mi me, si in argumentum non tamen supt abiicienda, nisi Dcwrum religione minis a Mutis una fidem sint cum fidepugnantia. Opera vero fidei Ela quasi ad rem vn in impium xime salutarem, sint honesta, Midabilia, iucunda, salutaria, dis xviratur; nullaq. st ab ratio nil nis Haemo Diuisq. praemiis, de aeterea Moria cumulanda. ali,diuin . gratia ritinenda, aeterm . ni Non enim ope humana sed a uina perficiumr: ς sequendi; constat prosecto, ill olos esu non humana, alq. terrena, sed serra, &caelo beatos,am. sempiterna laude soleres, nia spectanimon opes sibi proponunt fluxas, de fide vivuntu eliquos omnes, quamuis sintvi h caducas, sed immortales,atselempiternas.Ηtc minum vulsera commendati, & specie mari Acupiditatem opprimunt,cωηε, de scelus exstin gloris popularis in bes,ese tamen eooperi ruunt,iustitiae ornament ς sequunturAomi ao iugitus,sceleri sinquinato in trema num mentes eum diuina mente conglutinant. si stitu Ast uerti .pinu obnoxim sasq. summis, dii non is vitae i
144쪽
me, ut arbitorialiena hoe loecidubitatio. ae diiudicanda est; ut commossius omnem hae de fide quaestionem concludere liceat. Legimus.enim, multos olim homines exstitisse, in omni genere laudis excellentes, eximiisq. maximarum virtutum ornamentis excultos, qui nullam istasse v- quam disciplinam Divinae lesis acceperunt. Quid ergo itatuemus eos fidei viribus excitatos Misse, ut non inania simulacra virtutis, sed solidam,& expressam virtutis effigiem animo, atque mente conciperent λ vix credibile est,cufides haeci quam oratione complectimur, sit firma testis a sio, verbis Diuinisadhibita. eos Disse hae fide stabilitos, ad quos numquam legis Diuinae fama peremit. Nu natura tantum duce, quam unam in vit1 maxime sequebatur, veram virtutem assecuti sand .sed, ut iam alia qua ex parte demonstratum est, di paullo post magis aperiemus, non t niaest naturae vis, ut per se possit ad veram honestatem adspirare, aut pariam honestatem ad extremum vitae spiritum retinere. Ergo aut illi non veram virtutem coluere, sed in illius tantum imaginibus puerili studio eonsectandis fuerunt occupati; aut,si verae virtutis c5potes exibiere, nullo id modo absque fidei munere, & beneficio consecuti t. iSi enim vere nobiscu virtutis ipsius vim, de lationem cogitare voluerimus, itane intelligemtis, neminem umquam ullo modo, qui fide Diuina earuerit, Bre illius e mem. Nullium enim opus, nuIIum eonsilium, nullus conatus,nulla denique mentis agitatio, per se
est vel in vitio, vel in Iaude ponenda: sed prosne,quem simi quisque proponi aut pro modoti raisone, qua finem consimul studet, eum, qui aliquid agit, atq. molitur, vel laudandum, vel vituperandum existimari us.omnis igitur verae laudis ratio est a debito sine,de ab optima vitae ratio petenda. Ergo, qui vitae finem ignorat, in vera laude versari non potest. Si igior ad recti finis notitiam fides necessuia esu effiscitur plahe, absique fide neminem virtutem consimili posse. Videamus igitur, in quo sit illud siummum bonum, Stultimum omnium re- ru expetendaru, optimum. vitae finis collocandvnviserande intelligamus, sitne opus fide
ad per a intelligentiam illius rapienda. Pri
msi quidem igitur est,si fieri potest, illa opinioc ellenda, qua quidam, ne ab Aristotele in me aliqua dissentirent, attulerunt, nempe duplucem esse rectum finem hominis ; unum naturae illitas accommodatum, de quo unum Aristot lem existimant praeelare loeutu fuisse; alterum supra hominis naturam,quem suspicantur neminem umquam Philosophum comprehendere ratione potuisse. Hos autem,pii ita dispu- tant, in errore non mediocri versari arbitror. quoquo enim modo rectum finem hominis intelligas, non duplex, sed simplex, de unicus intelligendus est.Vnum est enim summum hominis honum, una naturae persectio, unum extremum , dc ultimum, quo simi omnia vitae conmita dirigenda; idemque humanae naturae maxume congruens, & consentaneum. Hoc autem vel ex nostrae naturae praestantia, vel ex nostri
desiderii magnitudine, & immensitate perspii citur. Nam, si naturam humanam spectes , quid ratione melius p quid ingenio admirabilius quid virtutis indole praerantius quid in omni hae rerum pulchritudine, qua intuemur raculis, mente diuinius quid est denique in toto mundo, quod ad naturam Diuinam propius accedat Praeclare quidem Aristoteles, nihil
censet esse magis humanae naturae magnificentiae accommodatum, quam Diuinam mentem contemplari.In eo enim munere omnem pieta
tis sanctitatem, omnem ossicij religionem, in eo summam omnium, quam animus capere potest, voluptatem sitam esse decernit. Id autem ex eo euenire, quod sit magna nobis cum natura Diuina similitudo. Inde fit, ut omnes ad maximarum reriuri intelligentiam,& sapientiam,& virtutis elegantiam, de pulchritudinem nati, & apti simus: quae munera natura Diuinam maxime attingunt. Quod si tanta est in hum na mente dignitas, ut neque caeli totius am-
plitudo sit eum illa eomparanda ; quid tamdem esse poterit in omni natura, quod naturam nostram perficiat, nisi diuinae mentis cum nostra mente coniunctio Ex illius nim benignitate profluximus ; illius imaginem gerimus ; ad illam spectandam , atque fritendam nati sumus . & iccirco fit , ut in nulla re alia, quam in uno Deo, possit animus noster consistere . Cum igitur aliquid aliud, tamquam summum bonsi,errore mentis adscia o scit ; nullum ex eo solidum fiuctum capit; e M a periun-
145쪽
Wriundoque sentit, quam inaniter omne vitae tib in Mqumum ist mnia si cons sudium in falsa bonis ecie consectanta con- ctatos. i. m, θ' mihi sit in rebus i inanis,
simpserit. Molestia igitur, de cura conficitur, quod animas quietem apcrat, & ardentem cu- ει eximia solicitudine res alias, atque alias, v. Diditatis itun ex vagirat ; immo, quo affiren-hus sitim suam sedare possit, sine ullo=ict. tius hauriratur cupiditatem aerius irri-
conquirit; Ae usque adeo sibi totus tandem dis- tant, & ea ratione animos vehementius ex Pli 'et, vianimi maestitia contabescat.-alii de . , cruci M: nomne liquet, omne humnae mei
colligituri nullum alium esse finem humatae na tis studium a rore Div. datis snhammari
turae conuenientem . nisi Deum. Nec enim Quod si inepte perseueres in eo, ut asseras,holiunde petendum est vim extremum, quam. Io minis Dei e ntam humanae naturae ratio
unde vitae principium diiximus. Nathoiquia nem, altam Esse Mi alia honestatem; eodem dem perfectio eli, eo, unde primum fluxit, argumento te tremam. Ipsa enini honestatis Rconueniens. & apta conuersio. Cum igitura appetitio, eum nullum madiim habeat, nec sita lDeo orti. & ad similitudinem illius expressi, de bi laudis inminum ullum praescinat, satisi efficti simus, mentisque praestantia, & Ititiis dicat, omnem animi impetum ad studium ve-dine, speciem illius riseramus i poterit ne alia rae, aut te sempitereae dignitatisimpelli. Cum quis alius finis naturae nostrae conueniens ex- autem sempiterna dignitas in Deo tantum sit cogitari Quid autem de infinita humanae nais posita;seqvitur,vt.qui dignitatem summam exturae cupiditate dicendum λ non ne satis argu- petit, eamque cupit esse sempiternam, quod menti est, quam instructi simus a natura,adim xo omnibus hominibus natura conti it, Deum mensa bona permienda, quod nemo possit in expetat. Sed,quemadmodum is,qua naturassa. iis bonis, quae vulgus hominum sitienter apy grat aeternarum diuitiarum cupiditate,aut v retit, acquiescere λ Nec enim auari modum luptatibus sempiternis affluere cupit, illiim anirecuniae cupiditati praefiniunt; nec ambitiosi mi impetum errore quodam, in opes fallaces, an honorum studio terminis ullis contineri pos di in voluptates inanes conferti ita, qui natu sunt ; neque, qui voluptatibus dediti sunt, vo- raelege, &praescriptione incitarii rad aeternae ruptatibus ipsis finem ullum constituunt. Niis dignitatis studium, furore quodam praecipiti hil denique est in omni rerum natura, quod ho rapitur ad inanissimae dignitatis, defloriae cuminis mentem explere. Ee satiare possit, cum piditatem . sic autem euenit, ut, quasi somnio semper immensa,&infinita desideret. Nees 3o delusus, dum honestatem Muitur, insumpt- Ium ea sibi parare, sed parta retinere, atque temum dedeciis incurrat. Quid enim viiiid est Perpetuo conseruare misere cupit. Interitum animi dignitas, quam animi p stans, Sext- sitire anxie reisrmidat, &,mortis illata men- mia pul itudo, ex diuina specie, & pulchrim tione , perhorrescit . Unde colligitur, Omnes tudine luculentet cxpressa Z Ex quo sequitur, homines ardentissimae cupiditatis studio fla- eum tantum fore dignitatis participem, ciuigrare. Inde autem & procreandae sobolis mi- Dcum intuetur, totumq. se ad exemplar illius xa libido, re propagamsi nominis acre studium effingit. In quo nequeo satis admirari Plat in hominibus exsistiti ut ea videlicet ratione nem, in Conuiuio, de verae dignitatis ampli mortem, quam summo odio persequuntur, cf- tudine, sub persona Socratis,luculentissime disfigiant; Ae sese,quoquo modo possint, ab inte- ω serentem. illic enim Socrates, cum de amoris ritu vindicent. Nec enim existimant eos mor- natura multa, em. praeclara, dixivet, ait tante omnino deleri,qui vel filium aliquem sui cor dem , Diotimam quandam nide, . singulariporis, de animi emgiem, vel diuturnam sui no- prudentia seminam, atque sacrorum antistis minis memoriam, post mortem in vita relinis tem, cuius oratione se fuisse dicit ad amat quunt . Vnde concluditur, omnes esse aeternia alam disciplinam, quae verae pulchritudinis in-tatis appetentes, diuinaeq. naturae studio vehe- telligctia continetur, admodu diligentqr inmmenter incenssis. inii enim cupit honores im- tutum. Hoc autem amoris prrincipium.a Diotimenses,atque sempite os qui voluptates sta- ma constitutu asic bat.Primum quidem, cum viles,& numquam interituras exoptat;qui do- omnis amor,ad honestatis speciemes formamnique expetit opes infinitas, de cum litate om- Io reseratur, eueniret, ut corporis honest species nium simul bonorum incitatur: non ne perspin animaduersa protinus amore ςxcitaret:amoiῆcuum est, eum Dei condicionem postulare di- vero anim rerinte coniungere Ex ea autem uinumq. statum conciupiscereὶ sed, cum,teme- familiaritate,& coniunctioneae animo qu
ritate quadam mentis elati, falsa, &iallentu, si congressu pulchritudinem,&Hegantia Men na pro veris intuemur;&,quidquid primum didae,& ornatae orationis oriri. Tum, simili ve- specie,vel utilitatis vel suλustatis,uel honestam ni istate in multis corporibus animaduersa, ἄ-tis, sensiis nostros 4llicit, iurenter arripimus; anu in ipsius pulchritudinis notionem in antis euenix, ut illud aeternitatis studium in res sim mis informari, siunm q. am is vim ab unoxas,di inducas,de in ludibria vitae conseramus; corpore, Puchritudinis participe, ad uniuersae quae, cum non possint ullo modo animis nostri S 6o ptachritudinis specie,atque natura transtrari. sitisfacere intelligimus tadenustustra nos cise ita,ut, quastu quiRue in pulci iisdirus ipsius duisic vosmeuota,vel honoribus, via volppi - cogniti Oppi om cprogrα cxur,tantum
146쪽
bat, remitteret. Inde inem gratis fieri ad animi pulchritudinem, amorem . tius incendi, animo'. artiore mmdam vincitalo copulari. & ex ea conninctione multiplicem
ninatis serum exsistere. Deinde tam hone: Riti, speciem. Ac formam , qtis cunias animi pulchris, pulchritudiniso: Ram attulit,inenatis intelli alia come liendi. de animos ad dionestatem:d mirent ;'numquam Midam , 8a expressam illus erigiem, sed simula una in ive comprehemiunt; falsa a. specie eapti, dum liminatis vestigia se persequi putantiis deis nitatem inflanem , αὐ:decus minis sempi trilium Iuliana, & p ipiti menoe rapium tur . iccirco fit, ut. quamuis ad breue quom tempus laude sibi cireumuere videaturarum quam tamen ex ea solidum tranquillitatis , Me vehementius amandam ullicere a diaq. di . to e stantiae trii'uin excipiant: se l. qu me mlatis; α pulchritudinis aerius excitari . scaenutiam . tandem ipsius milesirit linis erui;qus
tamquam gradibus, ammos, ad simamae , ω M.tis are atque tempite dipulchritudinis conatemplationem perduceret,qaae neque tarpici dinis contagione maculati, neque temporibiis immatari, neque.vllivsonianis illini, neque augeri, neque imminui. neque seniciat vetustata consumi intest, cum sit semper una,& eademιψ ore hominutii sunt,eo grauioribus molestiis ' sidue eonsti intur. Nihil enim fictum, d inane potest quietem animis afferre , diuino namque voluptatem efficere. Ergo, qtiemad modi neque in falsis opibus est ullo modo nislurmanae vitae ponendus, ita neque' illi a sunt bratu ligni raris i minitae: Cum autem .era disgni asin Diuiti erantum dignitatis imitatio 'stposita; consiliens est, ut, qui veram diani
sitaque inuis nullam inomni aeternitate mu- - tatem appetit, Deum appetat.Qui dicunt igi rationem subiens, mentes in ea defixas, exsemio . atque sempiterno lumine collustrans. Fianem igitur hominis , atque totam vitae beatae rationem, illius praeceumessumae dignitatis, di puchritudinis contemplatione contineri . Fieri enim minime posse, cum animus, in diui nam illam speciem intenciis. illius pulchriem dinem, quantum potest, acerrim contempli. -;quin ad amor illius exardesint, illi contiir P heatae vita rationem totam esse in dignitate reponcndam,eam in Deo plane collocant. aut planissime deliram: siquidem coitat, ve' tam animi dignitatem a Deo Ibgregari non posse. In quamcumque igitur oram te ratione conseras , ut ximos omnibus se uni hominis bonum inuenias, senapertibi caeleste,atque sempiternu numen occurret.Ex quo fit,Deum solum esse sit inum illud, N altissimu bonum, iungatur . seseque totum ad illius imitationem 38 humanae naturae aptissimum. Id enim cum auacccnnmodet,atque tandem irris fimilemquoadam modo dignitatis, de pulchritudinis is mam concipiat. Concludit igitur eo in loco Socrates, eos tantum sese magnos homines .eci ampla dignitatis, de honestatis specie store res, qui Diuinam illam honestatis s ciem puris animis intuentur. animis siquitim impuris eam inspicere nefas esse confirmat. Eos autem, qui humi strati sunt, de caelestia minimens mos nostros omnibus veris bonis eumulare potest. Nam, s cmes exquirimus; is notas ve-τas, di immensas opes elargitur. Si voluptates
appetimus; is est, qui piorum animos non filii ii, de inani, sed vera, de stabili Hiluptate pessiindit. Si dignitatem tibi proponis ; ille est
inexhaustus,atque perennis virtutis sons,sum4mum dignitatis exemplum , totius elegantiae, de venustatis origo , nostriq. decoris, de hon contuentur, nec possunt ipsius pulchri natura statis architectus. Si securitas beatum animi adspicere , quamuis aliqua honestatis specie teneantur, nullo modo censet veram honesta tem, sed immanistimam illius imaginem coleiare, vanissimoque gloriae simulacro delectari. Inde autem fieri, ut, qui popularem gloriam sequitur,& ad honestatem, quae hominum e rante opinione continetur, adspirat,quietus esse non possit, cum nullam umquam verae riae suauitatem gustaverit; sed, quo magis ad statum confirmat; neque enim in metu, & s licitudine beatus esse qui tuam potest; tum demum omni metu liberabimur, cum in illiussumnii, atque praepotentis Domini tutela me Timus . Si postremo recte positum a multis est , summum hominis bonum esse .' naturae
congruenter vivere I tum certe vitam nostre naturae congruentem aetemus , cum Deum
intuebimur , illum amadimus , illum seque- honestatem enititur, eo maioribuςsaepenume- Io mur, totosque nos ad illius exemplum accomm nominiae sempiternae notis inuratur; at que ita, turpitudinis conscientia, poenas err ris, de amentiae persoluat. Haec quidem igitur est, etiam doctissimi illius viri sententia, neminem umquam ad veram,de solidam dignitatem esse peruenturam, qui non prius mentem Castam, Ac puram, de verissimae laudis cupiditate flagrantem, in illam praest intem , ερ eximiam, de sempiternam peschritudinem inten-modabimus . Quid enim aliud est in vita . quod nostrae naturae sit aptum , conueniens , de consentaneum Numquid ad ludum, ad i cum nati sumus numquid ad inania similla. cra virtutum inanissimo studio consectanada procreati nullo mado. quin potius ad grauitatis, di constantiae magnitudinem, advorissimae virtutis, do honestatis excellentiam. ad caelestium, atque Distinarum rerum intelliderit, e qua semper m iis decoris, de dignita- ω gentiam, ad Omnia denique summa,Mqtie semtis ratio manat, de fluit. Qui igitur hane intue piterna, M'. adeo ad iplam Divinitatem licti,
147쪽
am Mum. notam freque sempie remo gaudia auicere .LUo , si ratur es unianae dimitatent, atque p statari M I: cupidimitis inmae Tun mente considere ;ςons hamulion indo duplicem esseilliu finiuia, sed unum tuum sciui midemn solo Deo cosmi, Od quem olor
xeu mi hcicum allius natura conominent zSic autem rati gerusta Mimum omnrari vix corporis v nivis piditate mctis uamuis imamri,i quis per caluinem, verum a nodi vicium meo oculis aliquando usu uire valem inodi poterit tamen illudi appreheriisque 'insit Nidi quo annumerabilibu& -h, clossus aera
animum blanditiis emollitum cinyri munerem ntis. . 8t pationis. Iiat λ quid, cum dolores admoti in discerponh, atque dilaniani quid reseram tinnianeni horis , gloriae se diuuia rum cupidicateni Aquid odium, inuidiam, ira caindiam, de alias crusmodi pestes, quae animum xa, sed diuina ibrinati, de figulptiiunt iraso in exedunt, oecouficiunt, orationer Ceni in sua tantum opera, sed diuina , id , quo datura insita cupiditate rapi tur, ullo modo c ser uentur. Vt enim, quamuis oculos acres,& vi Centes habeamus, nullo modo poteriimus loli
blendorem, clarissimammillius speciem vide' Te, essii prius ille lucem oculis ipsis offerati ita
nequς J ei speciem, di putes rudi te in contemPlari poterinvias, nisi prius simus illius Diuitis
lacis radiis clarissimisit uisati, Nisi igitur is,
Num potem humana Tatio, texiebrici tuis. tantiis, tam immanibux taminior Ius limstibus per seresisteret araps, ratioe est, puemiuvistrat libidini Ua Heruit η agitiis, e odenisque est ipsuis cupiditatis es heminini adistium Rio modo igitur id , iodest aegrituditis n. seorum, salutari liis auxilio destitutum &insepoto turpissimae cupiditatis addictunis mi est apsius cupiditatis immanitatem WMga qui nostros animoseiunxit eosdem suae lucis M 3ο re malantius enim malum est , quam Ut poliri diis accendat, in tenebris, α caligio versabiemur; illium . mentem, consiliunt, time innatum, 'eciem,& puIchritudinem minimcc templari,neque vera,recta implicia videro Poterimus; sed , inanibusqm sidant xiiii. pulsi Rapitati di umbris, di imaginibus clusi , pro v
xis, & solidis bonis, temeritate, di mendaeium, vanissimaque simulacra virtutis, & honestatis
amplexabimur . Mentis enim nostrae lux , tui humanis uinibus ι Benitione depcilii. st nan visper, dum amitius fierit a luce, diuina reli ctos, illuasque auxilio destitutus, nullo modo poterit tantam vim mali arco vorumque Vir intem adipisci. quo modo enim prudentiam, quae est bonorum, & malorum scientia , is p terit alleqiii, qui ita est tenebris oppletus , ut pro salutaridiis noxia, & mortifera con P.
scat, di in pestem ante oculos positam impetumum illud bonum est, in quo Elo tota verit i excorapiatur Iustitiami vero quo modo obti, ipsius claritas, Omni m. beatae vit* ratio ς Psit. vi igitur abscessu solis necesse est oculis eptiginem tundi rerumq. adspectum adimi t , diuinae lucis absentia, mentes nostrae taetris xc Nebris obruuntur, ad 3ectumq. veritatis ipsius amittunt. Mortifera igitur suis capitibus i 3'tenta tela, non videntvvsabras autem ex Oscunt; puras, & liquidas voluptates aspernan
wr noxias,& pestile te Sudiciscutit opςs empsenebit is; qui vitae legem ignorat, qui iuris ibatem non videt, qui immam totius multatis
regulam iam percipit , qui denique in diuinam
metitem, qua omnis iustitiae ratio continetur,uon respici;ρ In ibrettudinis autem laude quomodo vigebit is,mii humana despicere nequiti
neque mortem, ex dolorem contemnere; cum totus ita pendeat e corpore, ut summum ma
tum in illius dolore, de cruciatu ponendum staternas negligui;in falsis inexpiabili citri ixδyς se, tuat Iam vero, quod ad modestiam, & vitae
ςoaceruauis omne vitae studii a cosum uti eri in totius Ornatum , ec concinnitatem attinet ,
inae gloriae dignitas quata sit, ne susipicione quidem attingunt; temerariae,& insanae multitudinis omnes rumusculos aucupatur. in omnidernique vita praeceps iuror, di amentia domipse tur. Accedunt deinde graues curae, & licitudines, re multiplices animorum motus, qui e imbecillitate corporis oriuntur. Ita eniin ς' animus corpori totus immersus, & ex illius p quis non vided, fieri non posse, ut aliquis modum, di Ordinem, di conuenientiam in vita conseruet , qui ordinis, α totius honestatis rationem, atque normam. regulam, ad quam si int omnia consilia dirigenda,no cernitὶ Deus enim solus est vitae modus, ad quem omesa reduenda sunt, in qui , iuturum est, ut aliquod pubhritudinis , M venustatis verae lumen et tura colligatus, ut nihil postis inspicerς , usico ceat. Ciuii igitur omnis vitimi recta constitu- qii ad ipsum corpus rei atur; usque adcoi tio, in lumine diuino; in illa summa totius aequaxi tunc cliam, cum interdum nititur a corpu' vilitatio ratione, in illo lesti, invicto p si
148쪽
dio, in ilici se m pulchritudin. exemplo sita mersos, & errori si innumerabili is implio,
siti fieri nemit, ut, qui sese a Deo disiiurgit, Mn; it visit illis durissima flagiti uni omniurecte moribus,dcvita constitur tesse possit. sic s itus necessario patienda, extremaq. mise igitur euenιt necessario, ut ratio, aut volupta' xia subeunda. Facit enim stultorum hominimatum blanditis effemin taua escat; aut,do, vitam somnes enim stula ess e conset, hi linioris magnitudine cruciata, succumbat ; aut , mulis nondum est diuinum lumen Dei ipsilia alia quavi et piusmodi perturbatione concit benignitate praelatum γ similem sublustri dona ra,sci us aliquod immane concipiat: &, quam, cilio sub terra exstructo n quod per speluncae, uis interdum, e natura memor,ad aliqua pax in altitudinem depressae. ostium ingressus pastem laudis inspiret,cum tamen irritum con 'manneque aliam lucem accipiat, quam eatantum ad honest ism conis i , ipsius libidinis ritim quae pers Iunce illius angustias in domi impetum,eam ab officioaquocantis, diu ferre, cilium illud penetraxe rossit.Fingere.auten iuatquesiastinere non possit, Vt enim aegrotus, beet animis, magnam hominum vinctorum mulcumad aliquod fani hominis, atque valeotis ritudinem,ab spelucae aditu auersam, qua semossicium enititur, quamuis se erigere,& essiem per illic in vinculis habitarit; neque possit ullore aliquid conetur ἱ tamen io. ipso conatu con- modo, propter catenas,quibus est alligata, octicidit,neque potest, quod male inchoatiit, stre' las in ipsius specus ostium conuerrere, allataq; nue ullo modo perficere: sic, qui animo aegri intro lucem res edi e . Host temeenset nihil sunt, set aut omnes, qui Dei lucem non adspi- cernere,nihil sentireposse,nisi ratum umbras, .ciunt quamuis enitantur aliquando ad ali-xo quae ex hominibus,&iumentis, propter specu quod verae laudis ossicium, inniedio ipso con . supra terram transeuntibu incerentur. E tu Banguntur. Sed inquies, eo in nobis im- eo,cum neque solis umquam lucem oculis ad pressum di insculptam legis diuinae scientiam, bexerint,neque veros mines, verm. amma quae vetat delinquere,& ad studium honestatis ita viderint; necessario euenire credit, ut nihil impellit. Verum hoc quidem est; sed, quemad- illo domiellio clatius . nihil umbris illis vexius modum de lege,quam Deus in tabulis lapideis existimenti ita, ut, siquis ex his locis, qua imincidit, statuendum est; ita est de hac incisa in eolimus,in specum illumdemissus eis dicat,inanimis nostris lege dicendum: eam seruari a tra antrum illud nihil veri,nihil solidi cerat,sed nobis non insis,quamdiu sumui in cupiditatis, inanes tantum umbras ob eorum oculos cir nelariae dominatu. tamdiu autem in illius p μ 3 cumquaque volitare; stultus,&incinus existi testate sumus, quamdiu ope diuina minime li- stimetur. Hanc autem similitudinem ad homi
he nur. cum enim sit animus corpori inc - oum imperitorum vitam transferebat.omnes
di bili amore deuinctus, & ab ipsius coniunctio enim ita sunt, quasi quodam emastulo, compa ne distrahi,&diuelli per se neque4t, omnem vi Eibus crasti, de caliginosi corporis inclusi, rotae rationem ad corporis obsequium reuocet, R. terrenis addictL ut non possint caput a opus est. Bene igitur Plato,omnem viam reip. tollere, adspectum. in diuinam lucem conuersalutaribus institutis moderandae, & animi re- tere. sunt enim cupiditatibus infinitis ita con
et e constituendi, in Philosophia, quae continet stricti,ut nequeant ullo pacto quidquam intuestudium sapientiae, ponit . tapientiam enim in ri,nisi quod ia e potis voluptatem,& emoluc unitione boni constituita honum autem,exi- ω mentum reseratur.Cum autem omnia,quq cormiam illam,praecellentemq. naturam appellat, pore constant, si ad diuina, atque sempiterna qua omnia sustinentiir,& vigent. Illius siquide reserantur, sint umbrae tantum, & inania quae. numine fit, ut omnia gignantur, conseruentur, dam visa, plurimum a veritatis ipsius solidit alantur, augeantur, ia vltimumq. naturae pem te distantia; constat,omnes mortales, quamdiu ueniant.Ergo, cum illud optimum; stantim ita vincti detinentur,non posse verum cone in mumq. numen , omnem lucem in seipso contia riaed, umbris assii elactos, illarum similitudine neat euenit, ut illi tantum vera cernant, quin delectari. ita igitur fieri, ut, cum mendacio, rerum mentes illius clarissimo lumine collucet, vanitate gaudeant, no queant veris bonis fiui; illudque quantum possunt, ta, & moribus imi seia,quo magis,ut bona sibi comparent,enitimis tantur. Inde igitur ait pietatem, inde vitae con Io tur,eo grauioribus malis, & aerumnis acerbi stantiam,inde virtutis decus eximiu, inde ani- ribus opprimantur. Vnicum igitur in tantis mi excellentis altitudinem exsistere, & reliqua malis remedium arbitratur, nempe diuino b verissimae laudis ornamenta, quibus animi pum neficio vinculis illis eximi,& ex abditis illis seri,& integri utinarumq. rerum studio flagra- dibus in supera loca euadere, solis, & siderum
res excoluntur. Itaque omnem beatae vitae ra- lucem adspicere, veramq. rerum faciem, nontionem in una virtute locat: virtutem vero in obscuras, & inanes rerum Dagines intuerit diuinae tantum virtutis imitatione constituta quod fieri censet, cum aliquis diuinomiinere,
esse deeernit; ita, ut, quiin Deum non respi- α beneficio, omni stagitiosa cupiditate liber cit, nullo missi possit verae virtutis laudibus tus, totum se dat ad bonum illud summum,ania abundare. Omnes igitur homines, qui a Deo G mo puro,de integro,& libero contemplandum, aversi sunt,neque illam clarissimam & iucundis di imitandum. Vidit igitur vir ille, Graecisis
sim luce adspiciunt, dicit esse tenebris -- pietissimus, singulari Deibeneficio nobis opus
149쪽
e , d vitae finem eonsequetulum, animuinio qui recties MIonem sequutitor Drim debita
rectis disciplinis excolendum,nefariamq. eupi nde venerari 'enim recta ratio,i est diu in Mdiratem acerrime eomprimendam; &absque mentibiis humanis incisa, a flagitiis omnibus illius ope verae virtutis munus exstare non pos auocans, di ad omniffossicia virtutis imperas. se. Qito magis admiror, quid in mentem veneia Quod enim Deus Mim, cum Idiem datatrix quibusdam viris piis. & eruditis, asserere, braeis, praeseripsit in tabulis lapideis; idem om- posse nosci velimus, absque singulari Dei prae- . nino, a primordio generis humani, in minusi io, naturam ossicimum omnium magistram mentibus insculpsit . unde colligitur, testis di- seqNi .praesicriptisq. rationis obtemperare,om- uinae vim humana prudentia coohlneri.Qui rnibu'. diuinae legis itissis obedire. Quin etiam io tur praeseripto rectae rationis obtemperat, Dei summii illud omnium praeceptum, quo lex unia iussis obtemperati qui autem Deo obtempe uersa continetur qii praescribitivi Deum sin rat indem colis i qui igitur re m rationem saria res omnes diligamus, asserunt posse ab illi, quitur, fidem colit . Postremotastitiam nemo obseruari, qui nondum sunt singulari Dei auriis potest obtinere,nis sit verae fides avitilio singu- Iio praemunita. Excogit inint igitur, duplicem lari praemunitus. Iustitia ' ero,in obseruatione esse in Deum caritatem ; unam, insitam in nα, legis diuinae eonsistit. est enim institia nihil his, qua, naturae tantum admonItu, Deum rea aliud, nisi ornatus animi diuina lege persecturibus omnibus anteponendum ducimus saltera, suisq. numeris omnibus ab lutus. Haec autem supra naturam, ad quam fidei vigentis viribus est illa institia, quae non iactatione, di leuisato excitamur. Naturalem igitur sine Dei singula- ,ο fistur;sed veri vis ipsius lumine confirmatura τι ope constarem acam ver quae fide incpn quae non inelationi seruit; sed solidum eximiaeditur, non posse. quidem, ira illorum virtutis fructum capit: nee errantem hontinuvenia dixerim nimis inconsiderate dictum exl opinionem sequitur sed ad firmum, stabilesimo. In eo enim primum grauiter errat, quod' mentis ludicium omnia perpendit . Qui igitudexistimant aliquam esse in Deum caritatem, in omnibus vitae eonsilijs rectae rationi Pa G, quae fide munita non sit I aliquam rursus, quae verae iustitiae laudibus ornatus est . quia crura non sit humanae naturae eonueniens. Est enim absque fide ieri nulla ratione possit;consequus omnis caritas cum fide eoniuncta.Deum enim est , ut, qui rectam rationem in omnibus vim
amare non possumus, nisi prius firmam animis consilijs obseruat fidelis existimetur. Quod a nostris insormationem sapientiae. & bonitatis tem omnis verae iustitiae ratio in diuinae te villius habeamus. Quod enim est incognitum, obseruatione sit posita, Paulus aperiesgnifi--,
amorem excitare nequit: neque est quidvam, eat, cum ait:non eos, ut legem auribus acci
quod ad amorem alliciat, nisi praeclara speeici pii mi; sed, qui ea, quas lege Laneta sunt, operi- dignitatis antecellat. Omnis autem firma, N hus exsequuntur,este iustos apiid Deum. Ostens ilis informatio animi, vel sensu fit,vel ratio ditdeinde, legis diuinae vim esse mentibus hune vel fide. Deus autem qualis sit, neque sen is manis insculptam; & eos, qui eam natumae le- insormari a nobis potest, cum sit mens pura in gem seqiruntur,esse circumcisbs, hoc est iustos omni corporis concretione segregata ; neque existimandos. Quoquo igitur modo accidat, ratione,cum illius maiestas, & amplitudo inse ut homo Deum supra omnia diligat, hoc est il-nij nostri angustijs contineri nequeat; & vis 1l- - tum omnibus rebus anteponat, legemq. illiu lius sempiterna humanae mentis imbecillitate. quae tota est in prudentia constituta. diligeter comprehendi non possit. Reliqunm igitur est, obseritet; auctore Paulo & fidelis, & iustus ha- ut, qui illius bonitatem animo comprehetam bendiis est. Valde igitur errant,qui aliquam catenet,fide cotineat. Si igitur Deum nemo ama ritatis diuinae rationem,munere fidei, diuiniq. xepotest,nisi prius,quoad fas est,illius virtute, iuris spoliant. Alterum autem errarum, quod bonitatem animo comprehendat, quod abs. sequitur, non est leuius existimandum; quod me fide fieri nequit; Deum certe nemo comis existimant,eam caritatem, quam a naturni carlecti amore poterit absque fide. Praeterea om ritate segregant, quam videsicet Christi fidenis caritas in Deum pietas est: pietate vero consequimur,adnaturae mimus minime pert,cmnia sanctitas, &-igio contineturi sancti- σο nere. Sapientius profecto multo, magnus illetas porro absque fide exstare non potest: ergo Basilius ait,omnia amoris diuini semina,in me neque carisas in Deum a fide segregari umqua tis humanae naturam sparsa esse; ita, ut unum poterit. Fides enim in ossicio maxime cerni- tantum munus nobis efficiendum sit, nempe ture qui autern Deum maxime diligit, omniu id,quod diuino munere nobis innatum est, per maximo,& praestantistimo ossicio fungitum qui petuo colere quo tandem adultum, atque per-
igitur Deum diligit, fide perfungitur. Deinde lectum possit uberrimos ex se fructus multipli-πeimsanis ossi iis,&m eribus comprobaturi cis virtutis effundere.Vt enim rationibu vino ita autem diuini amnis ossicia, sunt in una mur viri illitis sanctissimi, quem unum merito Medientiacam anda: obedie a vero fides omnis Graecia semper admirata est; quid est φst. qui minime igitur eum sit pra omnia dili- fio magis securuliun naturam , quam illos dilige- sunt , fideles existimandi senti debitum enim re,a quibus orti sumus λ qi iam elegantiani vir issicium tuentur.Hi autemsevi tu omne tutis adnurarit quam postrςmo ς-, quo in
150쪽
nos valde beneficos esse consipicimus, grata voluntate prosequi Ergo,cum Deus sit generis humani parens, &cdditori eum sit virtutis, di decoris, & dignitatis, & pulchritudinis inexhaustus fons, & principium; cum illius munere,& beneficio non modo conditi, de consem Mati, verum etiam innumerabilibus donis. &muneribus ornati,& instructi simus: quid magis est humanae naturae consentaneum, quam ardenti studio, & amore erga parentem illum optimum incendi λ Quod si neque naturae, neque fidei ratione potest duplex caritatis in Deum ratio prudenter excogitari; sequitur,caritatem unam ab alia, non genere, & ratione, sed gradibos , di magnitudine debere dissi gui. Quod igitur de una aliqua singulari caristate in Deum dicitur,uniuerse de omni penere statuendum est; non posse Deum a nobis absq. singulari illius ope dilisi: quam cum nemo possi absque fide consequi, nemo certe umquam .sne fide Deum amare poterit. Nam, quaeso,
quomodo is, qui nondum est singulari Gi ope
sanatus, caelestiq. luce completus, diuinaq. vi tute stabilitus, Deum fus rebus omnibus amare poterit Z Num voluptates omnes, ne Deumonendat,aspernabitur num iracundiam,odiu,
inuidiam continebit num iniquitati, di iniuriae cum sertunarum sitarum omnium periculo summa ope resistet λ num denique omnia vitae commota, num honores, de imperia, num omnes humanas opes, si susi leatus fuerit emim cupiditatem Deo invisam i re,contemnet,ad
que despiciet Quid enim aliud est, Deum sit
pra omnia diliserrinis Dei voluntatem rebus omnibus antestrae Aut igitur statuis,eum,qui Deum magis rebus omni diligit, pecunia , voluptatem, opes,& imperia prae diuina voluntate contemnere ut nihil omnino dicis. xo igitur,num is,quem statuis posse,natura i tum adiutum, rebus omnibus Deum anteponere; sit ne iam a dominatu cupiditatis ereptus, an maneat adhuc eisdem cupiditatis ipsus i
domitae vinculis alligatus . si est in dominatu cupiditatis postus, id certe tantumessiciet, Uiod cupiditas imperabit . quae cum sit natura diuinae legi contraria, di inimicasrestat, ut omne studium hominis imperio illius addicticum lege diuina pugnet. Nullo igitur modo Deum corporis commodis,&emolumentis anteponitummo i cupiditati corporis obsequatur, omnia Dei praescripta contemnet. Si autelam cupiditatis iugum a se repulit, in libere temq. vindicatus est;quπro riirius tum id diuino munere, an viribus, & opibus suis assecutus se. Si diuino beneficio dicas; salsian igitur est, Masserebas, eum, naturae tantum praesidio mamma ei legem seruare. nisi enim is, diu, no auxilio fultus, cupiditatis iugum aceruicesia depulisset, Nilegem seruare minime potuisset , Si vero statuis, eum viribus se & i custria tantum sua cupiditatem omnem rese-
scelus admittis. Pelagii naque vestigiis ingreΩsus, gloriam diuinae gratiae debitam ad humana industriam transfers. Nihil enim potuit vires cupiditatis exscindere, nisi gratia diuina. Niter enim, quid est, cur tantopere Paulus fidem exornet cur humanae miseriae imbecillitatem exaggeret cur diuinae gratiae immensas opes efferat; si absque fide potest humana natura, ecabsque ullo Dei singulari subsidio cupiditatem o elidere,omnes animi labes repellere,turpitudinis.& impuritatis omnes fibras exstirpare3Nec enim is ullo modo est, qui decernat tanta ines se in humana natura vim,ut ea per se possit recte moribus, atque vita constitui. Nun uam enim distinctionem illam adhibuit, ut dieeret,
aliam esse rectam animi eonstitutionem naturae congruentem, quae tamen in caelum dux esse non posset;liam vero supra naturam, quae caelestem gloriam meritis vitae consequitur Nomio dum enim tantum in terris acumen exstiterat,
nec tantain disputandosii ilitas, ut sive ulla graui cauta,quae fiunt coniuncta, distingueret ut hi iaciunt, qui duplicem hominis finem PO nunt, duplicem in Deum caritatem, duplicem postremo hominis statum,predentia, & mente iundatum, rectaq. ratione stilbilitti . nam, si Paulus disputauisset, multos mortales absque fidei adiumento pietatem coluisse,moderateq. vixisse, in omniet. genere virtutis excellentes in exstitisse; addidisset tamen, ea verae virtutis or namenta nullum eis penitus fructum, qui ad gloriam sempiternam valeret, attulisseditu cς te dicerem, Pauli mentem cum horum homianum mente congruere, qui aliam virtutem Veram quidem esse statuunt, sed aeterna gloriae praemio indisnam; aliam vero, cui sit praemiuaeternae gloriae constitutum. Sed numquam id posuit in oratione Paulus: quin potius omn genus humanum,gratia diuina vacuum, e r o ris,& amentiae conuincit; neminemq. excipit, qui non sit omnibus libidinum maculis inquia natus,siunmisq. sceleribus auaritiae,crudelit ris,immanitatis adstrictus. principium autem
humanae labis, & ruinae, ab illo summo scelem ducis,quo homines fidemDeo debitam nefario prodiaerunt; leuissimi'. opinionibus instati, praecipitiq. ingenii considentia, in turbulentis
simos errores inciderunt:ex quo intelligi vult, neminem absque fide umquam sapienter, P .so cte, constanter, S moderate vivere remisse . Quod etiam euenisse confirmat omnibus I daei qui Iesis confidentia tumebant; neque totam verae pietatis rati inem in diuina benigniatate collocabant. Eos enim similiter ait fuisse, stagi vis omnibus coopertos, di summatam .nitate crudelitatis efferatos, acres in scelere, de storiam sanguinem perpetuo sitientes .unde
collisit illos frustra in disciplina testisenum.
tos fuisse. Sic autem premit hunc Iocum vid εο monstret, nequerationem honuni S, neque
philosemiam Graecis, neque legem quidem diuinam Hebrais ollum o amentum verae vir. tutis