장음표시 사용
221쪽
ardentissimum eaestatis suae desiderium fion es stit, ita, ut in ea Deus ipse quasi conquiescat.
se tantum M olorum,cum quibus vixerat, Non quidem ita, ut iusti ab illius procurati moreac missio definitum, sed in nos omnes e. ne deserantur, aut aliquid in vita absque illius tendi.Non pro eis rogo tantum, sed &Pro eis, ope moliantur; sed,quemadmodum septimo ab qui credituri simi, per sermonem eoru in me; orbe condito die quieuisse dicitur Deus; non ut omnes unum sint,sicut tu pater in me,& ego ullam instituti muneris vacationem habuerit; in te,ut & ipsi in nobis unum sint. Vt autem ma sed quod nihil illis diebus praetermisisset, quod gis ostendat,omnem rationem nostrae dignit ad Mundi persectionem, & ornatu pertineret. eis, ius constituendae gratia in crucem subladi ita,ut nihil aliud quies illa desipnet,quam opetus fultat animorum nostrorum vinculo con toris absolutionem. ita post iustitiam in animistinetiun eadem sententia perseueratait enim, informatam,quiescere Deum non incommode Ego claritatem,quam tu dedisti mihi, dedi eis, dici potest,eo quod opus omniu pulcherrimu . ut sint virum, ficut & nos unum sumus, ego in m quod reliqua omnia conseruntur, admirabiis eis, de tu in me,ut sint consummati in unum:vt Ii quodam artificio, & excelleti opere secerit, cognoscat mundus,quod tu misisti me dilexi di expolierit.Vt enim post sex illos dies nullum meos,sicut B: tu me dilexisti.Vtrumq. smili do opus, quod ad corporea naturam pertinet,no cet,& eos, qui Deo sunt pietate coniuncti , esse itum instituit; nec ullam sormam finxit, cuius iam ornamenta Diuina consecutos; &nihil non ante caussas, atque semina creauisset,cum liud esse, quod Dei gloriam ahud homines cla- nihil ad mundi stabilitatem desiderari posset; rius illustret, quam omnium saltinorum homi- , o sic post iustitiam in animis ectetam, non opus num in amore consensus, & conspiratio. Cum est, ut Deus nouam aliquam spectu ingeneret ;enim quilibet eorum sit Deo eximio quodam sed, ut eam, quam fismauit, tueatur, atque amore deuinctus, necessario fit, ut sint inter se conse et, maioribusq. in dies ornamentis affiillo eommuni ammis Divini vinculo colligati, ciat. Ut istur artifices excellentes, eum opus, tanto'. Dedere consentientes,ut nihil cogitari in quod plurimum operae,& shidij continerant,
possit in vita copulatius. Ex ea autem animo- absolutum vident,relaxatur animis,& cura omnim cum mente Diuina consensione,omnis Di ni, atq. solicitudine liberati quiescui;eximiaq. trinae virtutis claritas emanat,& bonorum om- voluptatem percipiunt;sic um Deus in hominium assiuenti quam intuetes homines obstu- nis mente iustitiae formam perficit. & absoluit, pescunt,Deum. debita laude venerantur. Cuis ab illa molitione ut ita dicam) operis conquieigitur,ut iam hinc vltime parti finem impona- stit, & persectione illius mirifice delectati ir.est mus, omnia Christi vota eo pertineret,ut e cor enim illa requies, i q. remissi nihil aliud , pore excedentes, ad Deum adiungeremur; om nisi operis absoluti comprobatio.Si igitur quienesq. ab eo suscepti labores ad eum finem spe- uit die septimo, quod mundum a se perfecte coctarent, ut nos iustos essiceret; satis constat, ditu ammaduerterit:multo Psecto magis quieomnem iustitiam in hoc sanctissimo vinculo scit,plenioreq. voluptate permnditur,cu opus
consistere, quo summo illi Domino, optimo- omnium maximum,cuius caussa reliqua omniaque parenti, deuincti sumus, atque nodo san- molitus est,expletum considerat.Si enim ratio. ctissimo colligati. ex hac autem animoru cum nem inquiras, cur calum astris distinxerit,& or Diuina mente colligatione, summa tranquillia nauerit,cur terram aquis cinxerit, omniq. geras,n quies repente nascitur,omniumq.curaru nere arborum, & frugum consevcrit, cur aere laxamentum.Ut enim,cum varia, Ac infinitam, terris,& aquis circumfuderit,& animantia cu- eandemq. immane, & importunam cupiditate cta creaveritin totum hoc deniq.admirandum
sequimur, quieti esse non possumus; sic, cu,cor opus fabricatus sit; non aliam reperies, quam horis cupiditate liberatian unum illud tantum bonitatem illam eximiam, atq. praecellentem, i t. d tum incumbimus,ut Deo coniungamur, se quae illum impulit, ut iustitiae fructum hominia licissima laborum omniu requiete perfruimur. bus impertiret.Vt igitur essent in terris homi- omnibus enim bonis quorum cupiditate incen nes,qui iustitiam colerent, mudum aedificauit; dimur,& infinitos labores excipimus ,& vitam non modo, ut haberent aptissimum vitae domi- indiscrimen adducimus,&cum assiduis mole- so cilium, verum etiam in ipsa natura clarum iustiis conflictamur;tum demum circumfluimus. stitiae specimen, atq.documentum, in quod i tacem namque Diuitiam adspicimus; opes in- tuentes,sese in iustitiae studium incitaret. Quid gentes habemus; eximiis voluptatibus abunda Iegis Diuinae promulgatio quid sanctae religio .mus; excelleti specie,& forma praecellimus; Re nis institutio quid Reip. uniuersae descriptio Pgiam postremo dignitatem adipiscimur; ita, ut quid primia bonis a lege proposita quid silpplinullum honorum genus sit, quod homo praete- cia nocentibu , & facinorosis constituta Non rea in hae vita delideret; maxime,cu eos, quos ne haec omnia iustitiae caussa fuerunt sancita,sa eximie diligit,eisdem bonis actuere colpiciat; crisq. monumentis ad hominum sempiternam& ea de caussa multis partibus amplificato gau memoriam consignata quid de illa Diuina cledio triumphet. Recte igitur in sanctis litteris, εο mentiae,& benignitatis magnitudine dicendu, Requietis nomine,iustitia declaraturiin ea n qua Deus hominu peccata tolerat; neque,cumque operis Diuini persectio, atq. summa consi- primum stellas aliquid immane suscipiunt me
222쪽
xitum sumit de illoru improbitate supplicium:
quo spectat alio, nisi, ut vel improbos adiusvitiam a prauitate vitae conuertat , vel eorum improbitate iustorum hominum virtutem exerceat;vt & improbos seuerius ulciscatur, & pr hos praemio ampliore remuneret8Sed,ut tande ad id, quod est omnium maximum, veniamus;
vid aliud gessit Christus in vita euius rei gratia tantos labores suscepit cur deniq. necem , di cruciatum expetiuit, nisi ut hominum mentes iustitia Diuinis ornametis excoleret Ιtaq.
est , se cruciari vehementissime desiderio balnei illius perficiendimuo erant omnes hominu fidelium sertas eluen Adiungit deinde, se nihil aliud in vita moliri, quam ut igne caelestem in hominum visceribus implicaret. Ignem apellat illud studiit m pietatis, ardore iustitiae veementer inflammatum.Itaque dicit,adeo sibi ratum esse hoc incensum,& incitatum iustitietudium,ut nihil sit sibi praeterea postulandum. Si igitur hoc unum opus egit, hoc ardenter appetiuit, de huius unius muneris emciendi gratia labores immenses pertulit; quae nam tandeerit hic alia requies illius existimanda,quam ius itiae persectio, & tanti, tamque Divini operis absolutio λ Sic enim inquit apud Isaia: Propter Sion non tacebo, & propter Hierusalem non quiescam, donec egrediatur, ut splendor, iusti tineius; & salus eius , ut lampas, accendatur. Quo in loco plane demostrat, requietem illius en iniustitia nostra costitutam. Vt enim olim
Iosue,cu multis nationibus signa contulit, atq. conflixitangentes exercitus ad internecionem deleuit, quam plurimas ciuitates expugnauit;
ut tandem populum sibi commissum in quietis sedibus Iocaret,atq. laboribus summis eum amplissima laude perrunctus a bello gerendo co quiesceret; sic & Christus, postqua humani generis hostes inuicta virtute repressit, profligauit,& exstinxit;eos omnes, qui sub illius imperio militant, in ipsus iustitiae possessione constituit;vt ipse labiais sui fiuctum quiete percia piat;&, qui in illius fide permanent, quietis, &tranquillis animis Diuinae gratiae frictu, cumsimma vitae iucunditate,potiantur. Quod non seiu uniuerse in omnibus, sed in singulis etiam hominibus explorate perspicitur. Cum enim
Deus homine aut minis exterret, aut praemiis inuitat, cum motum asteri animo,eumq. laturi iudicis cogitatione solicitat;cum suoru opera eum erudit,& admonet,& insectatur;in iustitia constituenda laborat. Cum vero homini inpietatis studium fide concitato iustitiae possessionem confirmat;tunc ipse quodammodo cessat a labore, quem in iustitia inducenda susceperat de animos coriam,qui talis opibus exculti sunt,quietos,atque tranquillos essicit. Non igitur immerit iustitia, Druino beneficio concessa, in salictis litteris requies Domini nuncii-patur.Iccirco auid ait.Surge, Domine, in re- . quiem tua, tu & arca canetitatis tuae. Nec enim
tam Iaboratae Rex ille suacillsimus,ut arcas deris, quae stabilem sedcm non habebat, in templa,quod animo designarat,tande In locaretur;
quam,vt ipse Dominus sibi stabilem sedem, de domicilium in animis collocaret: quod quidem
erat iustitiae munere perficiendum. adiungit nim:Sacerdotes tui induant iustitiam, de sancti tui exsultent.Videbat enim vir Diuinus, omne laetitiae caussam in iustitiae fructu consistere.Ide alibi, emplo eorum,qui perfidia sua concid
runt in alitudine, neque sunt in regionem illa a Deo promissam ingressi, vehementer homi
nes exterret,atq. ad fidei studium exhortatur.
Sic enim Deus apud illu loquitur: Quadragi ta annis pertuli gentem illam;& dixi.Hi errant
corde,& non cognouerunt vias meas; quibus iratus iuraui,eos minime ingressuros in requiem eam .Quem locum Paulus in epistola,qua scripsi ad Harsos Diuinitus explanans, argumento necessario concludit, Requietis nomen, neque tam in septimum a natura condita die conuenire, ne q. tam in illud otium.Iosue opera in Syriae regione constitutum,quadrare;quam iniustitiae fructum,& possessionem. Ncc elum Dauid ,cum metum proponit hominibus, ne scelere suo a requie Domini penitus excludantur;
sabbatum illud intelligit,quod omnes, tam piuquam scelerati, septimo quoque dre incredibili caerimonia celebrabant;neq. regionem illam intelligit,in qua multi, etiam perditi,atq. pr
sistati sedes habuerunt; sed beatissimam illam iustitiae hereditatem, & possessione, in qua quidem omnes, qui Diuino munere, &beneficio locati sunt,in flamma bonorum omnium abun
dantia requiescunt, & tranquillissima pace, Motio persmuntur. Relinqilitiir isitur, ut inquit Paulus. Matismus populo Dei.Sic enim appel Heb. . Iat,nomine ab Hebraea voce deducto, illam animi quietem,& otium lue undisiimu,iustitia partum.Tunc addit : Qui enim ingressi is est in requiem ipsius, & ipse cessauit ab operibus suis,
quemadmodu a suis Deus. Assignat rationem, quare iustitia nobis a Deo concessa per fidem, non modo requies Domini, sed nostra etiam requies, appellanda sit. Deus enim antea magna
ut ita dicam molestiam capiebat; humanaeq.erfidiae, & improbitatis acerbitatem persereat;multum a. in efficienda iustitia laborabat ra quibus curis omnibus requiescit,cum iustitia in nobis absoluit.Nec enim iam auocat a flagitiis animum,in quo nullum residet flagitii vestigium;nec iam a scelere deterret eum,quem vi det studio probitatis incensum; nec commina tur exitium hominibus omni iam crimine selutis;nec molestiam ulla capit ex illius vita, quae tota ex ipsius voluntate gubernatur; neq. ρο- stremo nouae alicuius tarinae dignitatem esticit
in eo, quem iam pulchritudine, de claritate suae virtutis illustrauit. Cetat igitur ab iis operibus;neq. aliud opus suscipit,quam ut eandem ipsam iustitiae sermam,quam genuit, numine suo tueatur; clarioribusque, & amplioribus in dies ornamentis assiciat. Sic etiam &nos tunc ab
223쪽
operibus nostris omnino cessamus . nee enim sensus nostros in consilium adhibemusraeq. in-mnio nostro confidimus; neq. Diuinae praestriaptioni iudicium nostrae mentis anteponimus; nee in vias nostras ingredimur;neq. vi,& impetu multiplicis, & infinitae cupiditatis in varias partes diducimur;neq. postremo Diuini numinis metu,& ancipiti cura conficimur.Qui enim totam sitam vitam, di dignitatem habet in Diuina benignitate repositam,illudq. tarum seminum bonu intuetur,& respicit; sacile animum, ab illa netariae cupiditatis infinitate retraetu, ad illam unam curam traducit,ut illi Domino, cuius complexu omnia summa, & sempite mabona coe tinentur, an viris eximii indissolubili vinculo cimuletur. Haec est igitur illa requies, quae sola est salutaris, atque iucunda, Divinisq. voluptatibus in omni genere refert ipsiq.Deo gratissima. c d qutiem vi olim lex designaret, in sacrificiis maiore quadam religione, &ιanctitate procuratis,dicit Deum fiat ne odoratum odorem suauitatis, aut bt verbum e vembo Hebraeo vertamus odorem requietis Sacrificium autem Domino gratissmim,& acceptis sanum, oriri. suauitate fragrantissimum est iustitiis sanctitas, atque relisio; qua quidem requies Dei, & hominum concinetur. Ut .n.Deus molestissimis curis leuatur, nec enim irascitur,neq. minas proponit, nec siupplicium irro sat) ita homines metu, cura, & angore, aegri tudine, tabe, & cruciatu liberantur ;& omni honorum copia cumulati incredibiliter exsul lat. Nostris enim viis ingressi,in sempiternam pestem ruimus; mini vero viis ingresti, omnia repente bona c5sequimur;& ita fit, ut quietem cum summa luciinditate,& otium eum dignitate,nobis ipsi pariamus. id enim expetit animus quae eum cupiditas tenet qui mentem humana cura solicitat cuius rei gratia versatin omnes partes ingenium in quem finem laborem immensium se scipit non ne,ut aliquando a laboribus omnibus requiescatλ Quiescere autenon potest,nisi prius omnibus veris bonis expletus,& cumulatus exstiterit, ut nulla eum cupiditas deinceps exagitet. veris autem bonis asia
fluere non possunt, nisi si ierint ad illu bonorum omnium sontem applicati. Deum autem c5iunsi nequeuntini si qui iustitiam sancte colunt.Sic igitur fit,ut nemo quietus esse possit , nisi cum iustitia vixerit. in iustitiae igitur cultu omnis beatae vitae ratio, & summa consistit. Si isitur id praestat animo iustitia,quod nullae diuiti qmul Iae L cultates, nulla imperia, praestare possunt,
nempe,ut animus ab omni cura,& Iicitudine conquiescat; idq. tandem obtineat, in quod omnia vitae consilia ab omnibus mortalibus conseruntur; cur non, aliis rebus omnibus contemptis,& abiectis, omnes curas, & cmitationes,
omniaq. vitae studia,uni iustitiae dicamus Quid enim illaetariusλquid illustrius,& magnis centiusZquid bonis Diuinis affluentius qui enim illa potiuntur, non modo Diuina luce fruuntur,
nee istum sacerdotij sanctitate, Regiaeq. digia hintatis amplitudine praediti sent;verum etiauino motu animi saepenumero futura praeser tiunt;& res, summa scuritate inuolutas,& ab omni humano sensu remotas, clarissime ce
nunt; ita,ut Dij quidam sint inter homines extistimandi. Sed, quid mirum, eos tantis in Omnienere laudibus circumfluere , qui ex hominiaus exierunt, &, ab ipso Deo adoptati, in Diuianam quodammodo naturam conuersi sunt Qui igitur tam multis bonis reserti sunt, quanto gaudio cumulabuntur λ quanta laetitia efforentur quos cantus, & carmina personabunt quanta denique in voluptate perpetuo ver
buturi quid autem de sempiternis illis praemiis post hanc vitam iustitie constitutis disseram Numquid aliquem Pamphylis militem ob Rcp.
interfectum ab inseris excitabimus, quod Socrates apud Platonem facit ; qui nobis sabulas
suas exponat , iustitiaeq. praemium circumscribatὶ Num Asel canum illum, quem Cicero somnia sua narrantem inducit,admonebimus, ut,
quae sibi per quietem vita sunt, de futura bonorum gloria nobis explanet Minime gentium . non enim figmesis hominum, aut somniis vllis indigemus;cum ipsius sempiternae veritatis voces intimis sensibus audiamus, caelestibusq. disciplinis instructi, perfecte cognoscamiis, esse omnibus, qui cum iustitia vixerint, definitum 3ψ in caelo locum,in quo, summis bonis expleti, α Christo gloriae communione coniuncti, sempiterna gloria,cum immensia,& inexplicabili v luptate perfruantur. Illic igitur nec aegritudo gaudiu contaminabit; neq. decus ullum contagium turpitudinis inquinabit neque opes calamitas ulla peruertet; nec statum illum florentis
simu vetustas ulla consumet. stersi rus enim' est Dominus, ut inquit Ioannes,omnem lacryma ab oculis eorum,& mors ultra non erit; neq. luctu S,neq. clamor, nec dolor erit ultra. Quas lacrymas narrat non ne demonstratum est superius, omnem iusti vitam in voluptate versi ri optime. Sed illa voluptas,atq.laetitia,quamdiu hac compage corporis inclusi, quasi ferro vincti,detinemur,non potest non esse cum intagni aliqua molestia coniuncta. Primum enim, cum corpus sit innumerabilibus morbis obnoxium,seri non potest, quin animum, cum c pus ipsum morbo vexatur, aut vulnere sauci
3o tur, ii quis sensus doloris assiciat.Deinde, mrecogitat, se aliquando officio functum no fuis se, sed multis sese olim flagitioriim maculis inquinasse;necesse profecto est, ut eam temporis iacturam dolenter patiatur.Tum illa cura animum iusti saepe solicitat,verentem, ne quidquaimprudens admittat, quod Dei voluntatem, cui maxime placere studet,Ostendat.Caritas etiam interdum illum vehementer excruciat. dum cernit, legem Diuinam hominum impro-6o bitate e culcari, multos'. mortales amentia
praeespites ad supplicium sempiternum missi . Postremo, ut aliud, quod illius angat
224쪽
animum, certe illud staturae gloriae desiderium, de qua noctes & dies cogitat, eum in maerore, atq.luctu si numero versari cogit.Est ille quidem summis opibus praeditus; non nego: maximis praesidiis instructus; confiteor: habet egregiam gloriandi materia; bene narras: volupt-tem eximiam ex spiritus Diuini suauissima coinnctione, Sc familiaritate capit; verissime dictiim est. Cum tamen animo reputat, praemii illius sempiterni magnitudinem, de intelligit,ea bona,quibus affuit, nullo modo esse cum illis futuris bonis,quae sperat,vlla ex parte comparanda,se plane relegatum putat;atque,quasi in graui exsilio constitutus, gemitu, stetu,& singultu, cupiditatem suam patriae illius sempiternae potiundae saepe significat.Hae tamen molestiae volumatis eximiae compensatione mitigantur,& iustitiae ipsius dulcedine facillime leniunturi ita, ut nihil possit in vita cogitari illis lacrymis, &setu iucundius.Esse tamen in ea voluptate ali- :quid doloris admixtum,& eaedem ipsae Iacrymedeclarant Eas igitur omnes clementi stimus ille pater absterget, cum filios suos,mortali cos Pore exsutos,immortali cultu vestiet; Diuinis- ue opibus, atq. sempiternis exornabit . Acce- et ad maiorem gloriae cumulum; quod ,cu extremo tempore corpora nunc sepulta reuixe-
rint, Divina quaedam et amas ex animis in i
storum corpora redundabit ; ita, vi,qiuae erant crassa,caliginos caduca, fragilia, sint repente admirabili luce collucentia, caelesti virtute fi mala,inuictoq. robore munito Sed, de praemiis illis sempiternis quid attinet disiputare,cum ea ne q. verbis explicari, nec oculis usurpari, nec cogitatione comprehedi possint. Maiora namque sunt,quam ut ea ingenium aliquod , qua tumuis magnum, & excellens, Divinisq. disciplinis inflauctissimum , aliqua tandem ratione consequatur. Cum enim iusti Deum intuebuntur, cum illius splendore collucebunt, cum t
tam mentem habebunt in illa summa,a . praecellenti specie defixam;erut ipsi Deo viis splendore, & claritate simillimi. Ex quo fit, ut nemo possit eorum Diuinam gloriam, non dico oratione , aut stylo consequi sed neque mente, Aecogitatione complecti.Ea igitur, quae eraestare
non possumus, uitamus:quae autem, Dei pre
sidio firmati,possumus, id susci: Irimus; ut, assiduis precibus,ab illo summo iustitiae magistro . qui, ut nobis iustitiae disciplinam traderet, humanam Hrmam induit, contendamuS, ut nos iustitiae Regio cultu, ornatuq. vestiat , gloriaeq.
tandem sempitemae, atque adeo Diuilutatis ipsius compotes efficiat. I S.
225쪽
V M rura . inrui ti. Itaque, vero Deo furenter, dirum in i mentibus, pie neIecto , tanta dementia vexati sunt, . humanis sit ὴ esse ut etiam flagitiis, &horrificis monstris, vim Divinani, εμ α quadrupedum dae serpentium simulacrisque sempiternam, immolarent ι & furias etiam, atque adeo qua omni amouean fetitatis sempiternae truculentiam honori lupi de construen- bus Diuinis incerent . similiter est detur 1 in ipsius Di- s1pientiae studio iudicandum. Omnes e-uinae naturae moti- 'nim illius cupiditate tenentur, nec quid-4ia comparanda, sitit olim a multis ho quam vel pulcbrius, vel admirabilius es. minibus sine ullo fiuctu omnesturium H se iudicant rerum cognitione : pauci t in consimplum . Atque in principio in men in ea comparanda, propter desidiam, eum errorem inciderunt, ut Soli, Lunae, & imbecillitatem animi, neruos intem. ει Sideribus nempe quibus neque pub dunt. Qui eandem ingenio valent, & ad Grius qui uam, inlue alutarius cogi- elaritatem nominis adspirant, omnemmeare poterant Diuialtatem tribuerent. sibi attatem in studio sapientiae conteren-Deinde, a caelo delapsi ,. nmiae .enun dam esse decernunt, saepenumero fit, ut poterant animi vitumam pondem, quod mesto maiora signa temeritatis,& amem augebarur in dies, mitae depressi, incae' tiae dent, quam illi, qui studium si μα- Eregione .uperegrinari Deum in ter, tiae prorsus abiiciunt. Vt enim, qui Dei renis siesibus, iniimpuris voluptatibus, numen praecellentissimum igninbant, de in monstris lorificis itiquitate, de inue. Deum sibi in terris turbulentissimi erro .stigarecoegerunt, atque tandem, impu- vis opinione fingebant, quo maiore cum .sissima religione constituri, finem ulterius superstitione dirissimis illis sacris adstriaptogm endi sibi stataendum esse decre- cti erant, eo grauius in se iram Diuinam uerunt, quasi iam scissit id, quod arden- incendebant a ita, qta sapientiae student, tissime corumpierant, isticitan consecu- quo maiore comis adeam enituntur, eooso. . a. v ple .
226쪽
plisumque grauiori bin amentiae stimulis Dantiu ; eo quod se longissime verinsima sepientiae ratione diuellunt. Si enim sapientia est summae , atque se itemaeeaussae ecfestio; quam aliam caussam possumus assignare rerum omnium , quam
summum illum Dominum , qui omnia designauit , effecit, & constituit ; per
in Iestant, eum litteris, & argutiis in nissimis sibi pestem machinentur ι sunt, qui sibi peracuti videntur, quod ho
mines alaertos, & simplices callide circumueniant; &non vident se multo miserius illis ipsis staudibus implicari. Denique, ne plura consecter, mutilarationibus,cum multi summae sibi sapientiae nomine pla-
quem omnia conseruantur , & ad ut, 'cent, summa furoris, & amentiae docu-mum naturae suae finem referuntur Consequens igitur est, ut, qua in Deb destrixata mentem non habent, sapientes esse non postat ;i immo . quo maiorem Operam in sapientiae studio collocant, eo imtrioribus amentiae tenebris obruantur . menta constituunt. Illa namque summa
demota isti quae falso in sapientiae no
men arroganter invadit . Praeterea nihil
. t iam es deuertendam Remp.' efficacius, instructae, & armatae temeritatis audacia
Vt enim, qui nisuma caligine itrem - , A 3ci' porro summa: fysum sapientiaegnum suscisti, cum primum victa rectam nomen, ii , ut plerumque fit, popularis deserit, quo magis accelerat, eo longius insaniae fautri exstiterit , re atio cona loco, quem petit. aberrat ita, qui sequetur. Vndetonbudi potest, omnes sene Diuina luce sapientiae operam nauat, re Rerumpublicarum, quae opibus, & im-
aα perio florueiunt, euersiones a falsa sapien
tiae opinione ortum habuisse. Si igitur, in euellenda falsa .multarum nationum re 'igione: cruce proposita a Diuinis hominibus Iaboratum Lit ι aeque propemo licet , mente complectimur, tota consi- 3o dum pugnandum censeo, ut falsa sapien- quo mentem in naturam acrius intende rit, & ingenium suum argutius in omnes partes vertiuerit, eo serentius in pestem ruet. Vera namque sapientia in vige
ti, de incensa fide , qua Deum, quo adstit Ea namque nobis iustitiae donum conciliat; ea mentem claritate Diuini splendoris illustrae ; ea postremo animos
nostros summis, atque1empiternis bonis egregie locupletat. Si ergo verum inuenire voIumus, statuendum nobis est, semper fore a lumine veritatis auersum, qui minime sempiternam veritatem intuetur. tia sumsitis reiiestatur, v facilius veraciaritas elueestat: Masininquidem
pus est, persuadere minibus esuis, &eonfidentibus,&terrenti. Obus nimium affixis , summum, ει es mum sapientiae gradum in Cruc isti, & in humilitatis distiplina, quam Philosophi despiciunt ,. esse constitutum. Sit , quan Sapientiae fructum vehementer exquiri is tum velint homines, arduum, atquedi Lmus et fructus illius est vita beata, quas la frui poterunt animi, qui Domino beatissimo coniuncti foedere sempiterno sunt Qui autem se ab hoc summo bonorum omnium fonte remouerint, quo longius abscedent, eo grauioribus miseriis , &aerumnis opprimentur; & maioribus su pliciis aeuo sempiterno cruciabuntur. Ut Mile ι quid tamen in eo incere possim, mihi certum est experiri a ita tamen, ut ingenio meo minime nitar , sed omnem spem in auctore sapientiae reponam . His igitur quinque libris statui omnem veris. simae sapientiae rationem complecti , quos tibi dieati constitui; partim, ut nomine S. T. contra improborum calumnias, dc igitur, qui naturam sibi Diuinam plac, conuicia' praemunirem, partim, ut meam re conabantur , dum salsos sibi Deos ad.
sciscebant , ipsum numen , quod propitium habere cupiebam , faedissimis sacris irritabant ; ita multi, qui sapientiae cupiditate flagrant , dum sapientiam amplexari student, in pestiferos errores delabuntur. Sunt enim quidam, qui caeli spatia immensa metiri nituntur, cum se i sos penitus ignorent , sunt, qui argutiis
erga te obseruantiam, & pietatem testimonio, fi fieri posset, sempiterno declararem. Accmit, quod vix quidquam mihi eonuenientius occurrebat , quam libros de Sapientia inscriptos Pontim si pientissimo consterare. Quid enim i tibi ad sapientiam summam deesse possit, non secile quisquam dixerit. Summum enim insennam summis artibus excolui sti:
227쪽
εε tm: Iongo rerum usu prudentiam insignem assecuriis suisti: in omni genere vi tutum , quibus Rei p. salus , & salutaris moderatio continetur, excellis : quanta sollicitudine Christi Ecclesiae prospicias, apparet, quanto studio pacem, & otium
tuearis, omnibus explorate cognitum est. Quantam operam similiter in eo ponas, ut omnes & humanitatem tuam diligant,&seueritatem vereantur, nemo ignorat. Sed, de laudibus tuis plura dicere, tem rarium fortasse multis videbitur, cum eae
sint omnibus notae, & operibus clarissimis illustres . Tuam vero Sanctitatem oro,& obsecro, ut hos nostros conatus boni consulat, studiaq. nostra in sanctam E clesiam benignitate sua singulari complectatur . Quod si secerit, animum mihi certe dabit ad alia multa, quae apud me compressa sunt, ad Ecclesiae usum, & utilitatem in lucem proserenda. Felicissime valeat S. T. ad totius Christianae Rei p. salutem, & incolumitatem. Osor. m. a V x HI
229쪽
tis immortalitas antia voluptas audiendi ficile declarat. Cum ve- morum hominibus in m aetate progrediuntur, ubi veritas lateat , uitiae legis ignaris curiosius examinant; Iabi, decipi, errare tu
stendi possit , haud pissimum iudieane ; neque mediocrem via scio, an sit aliquod fir- ptatem, si valent ingenio, ex artibus, qui mi , & vehementius bus aetas illa institui potest, accipiunt. Quod eo, quod insita eupia si libido, de ambitio , & auaritia, oe resimae ditate sapientiae com vitae pestes tantas vires non habuissent, st tinetur. Cum enim ea sit rerum estissimamm, Io dium sapientiae multo ardentius exstitisset. et Diuina cognitio, is , qui sapientiae cu- sed , cum adolescentium animi , his morbis piditate flagrae, in lirat se ad Diuinum sta- agitari, in diuersas partes distrahunt, nullum
tum adspirarer quod facere non posset, nisi tantum malum est , quod non in eorum vi--litum agnatione teneretur innimorum n-- tam incurrat. Nullum tamen grauius, 3e ρο-que beatorum, atque caelessium pabulum sem- stilentius est ipsius mentis errore, in quo in-piternum, est, Deum videre , illiusque est malorum omnivin seminarium . Ex eo ciem,& pulchritudinem clara, &illusui me namue omnes calamitates , omnes rerum tis acie eontemplari; &ita quodam modo in publicarum , 3e priuatarum eversiones, om- naturam illius conuerti. Qui i tur sapientiae via bonorum omnium detrimenta nascuntur. desiderio tenetur , se Dei similem fieri con- ao In quo tamen errore qui sunt, sapientiae stu. pisciti quod certe non appeteret, si id in dium, ut existimant, non intermittunt. S nino salsiet humanae naturae denegatum. Id enim qualibet res insito naturae sensu desiderat, ad quod nata, de apta est, & cuius seu naturae ipsius perfectio continetur. Quantum verointelligendi desiderium natura nobis i seuerit , in pueris cernere licet , qui , cum
primum Ioqui incipiunt, multa quaerunt ; taeuriose, & diligenter inuestigant ; ita,
pientiae namque stuctus est vita beata. M ta porro vita honorum affuentia continetur. Bona autem sunt opes , honores, voluptates Bosa qua
non sutiles, de inanes, sed stabiles, atque sem- - .pite . At, qui se libidini constringendos dediderunt , dum diuitias immanes appetunt, dum umbras talsae gloriae consectantur,dum flagitiosas voluptates exquirunt, dum versute, ve, etiam quae in caelo fiant, quae natura S a &callide in rebus inanissimis eomparandis om , atque Une sit, de , quantum summi V - ne studium vitae consumunt, se sapientiae omesees montium a caelo citctent , inquirant. cio iungi putant, eo quod opinentur omnia it Fabulis autem mirabiliter oblectantur , a- la valde ad bene beateque vivendi rationem deo, ut earum dulcedine vehementer allecti pertinere. Itaque, dum Calliditati Sapientiae ciborum interdum memoriam deponant. nomen imponunt, nimiumq. malitiae suae eo Quo autem clarior eorum indoles est , eo fidunt, illasq. bonis inhiant, quibus humana plura nosse desiderant ;& acrius , & atten- sitis e teri,&satiari non eotest, sero intellititius mentem in ea, quae narrantur, intendunt. Sunt se sine ullo stuctu vitam in beatitudi
Non potat illi quidem , quid verum , quid , is studio contriuisse. Qui licet in summa in fusium , quid cohaerens , de verisimile , quid nitate versentur , numquam sic sensibus o disiunctum, de incredibile sit, ratione disce riti si ne, re non eos interdum, qui in aliam nere . ut in tamen multa cognoscendi cu- ingressi viam se sapientiae dicauerunt, admi.
230쪽
rentur & dignos honoribus amplissimis exilliment. Cur igitur tam multi reperiuntur , qui de sapientiae doci ina detrahunt cuia, languore, desidiaque fracti , & sagitiorum morbiI oppressi, sapientiae luce se frui posse desperant ; &icleo, quod assequi studio
nequeund , Oratione vituperant . Non enim aequo animo serre possunt , aliquem tantum
vera dignitate praecellere , ut ipsi ad illum collati homines exit imari minime debeant. t Quid enim est, quo homine& brutis animantibus antecellant, nisi mente, consilio, ratione His autem rebus tantum sapientes insit fientibus antecedunt, ut insit Pipntes, eorum comparatione, brutorum animantium instar ἡ- itineant. Hoc igitur inuidia serre noli potest: B: ideo, quantum potest, in sapientiae stridium, quod exstinctum cupit , inuehitiir Ad hoc
malum accessiit sophistariim loquacitas, quae, cum se sapientiae nomine iii animos imperi- :torum inlinuare vellet, ostentatione quadam vanissima multis mortalibus illulit , occultasq. libidines fronte, &sii percilio, quasi inducta veste, contexit: quae, cum se tandem profit dissent, euersionem optimis artibus, S communibus rebus intulerunt i sapientiaeque nomen odiosum , di inuisum reddiderunt .
Non enim citiustiis est , saltem in principio veram sapientiam a m itiosa calliditate distinguere i euentu tamen , quantum ster tramque intersit, intelligitur . Calliditas enim, malitia, &ostentatione subnixa, emolumenti sui gratia turbas efficit ; seditiones
concitat ; religionem violat , pudorem exter- iminat , castitatem oppugnat mendacio gaudet ; &est denique decoris, & honestatis,&tranquillitatis inimica . Contra vero , Sapientia pacem firmat; religionem tuetur; pudorem sancit ; veritatem colit ; est officij magistra ; & omnia denique verissimae virtutis qornamenta gremio suo complectitur . Quid igitur illa clarius, & amplius, & magnificentius cogitari potest Quid utilius, & salutarius .Quid pulchrius , di amabilius nam- ique mentem , quae in homine principatum tenet, splendore Diuini luminis illustrato; ea
cupiditatem , & libidinem coercet ἱ ea mori, tus inanes comprimit; ea animi S pacem conciliat; ea postremo humanaS mentes cum
Diuina conglutinat. od si beata vitali 1 inestatis tantum pulchritudine , & virtutis inuictae praesidio continetur, sapientia est,.qtiqvitae modum , quae decoris elegantiam, quae iustitiae splendorem, quae virtutis ornam tapraebet; quae animi statum firmo, atque Diuino praesidio confirmat . Si vero , ut multi suspicati sitiit , ad beatae vitae cuntia Ium huius etiam vitae commoda requiruntur, intelligendum est , eorum utilitatem non esse in
possessione . sed in usii. rectissimo constitu-εtam. Multis enim species, de pulchritudo exitio iustimultis viribus ad strum,de sitorum Per-
niciem abusi sent; multi, opibus freti, pa- .
trias sitas euerifrunt; multi postremo claris artibus sunt in uniuersam Rem p. pestem nefarie machinati . Bonum vero non est appellandum, ex quo malum nascitur . Ea igitur, quae vel ad naturam , vel ad Hrtunam reseruntur , quae bona vulgo nominantur , tum
demum bona dici poterunt , cum ij. qui ea possederint, illis recte usi Herint. Eorum auo tem rectus usus sapientiae moderatione cim- tinetur . Itaque Sapientia non est solum t
tius decoris, fidigia alis essiciens, verum &
felicitatis uniuersae parens , 8caltrix. Nec e nim, ubi sapientia dominaturi sortimae temei rise locuta hab re potest. o Diuinum sapientiae lumen, quis potest laudes tuas enumerando percensere Tu namque homines a libidiate ad ossietum, de continentiam traducis I tu artes salutarcs, quibus hominum Vita continetur, instituis ; tu ordinem rerum publicarum collocas ; tu reges hoc nomine dignos splendore Diti inae lucis illuminas; tu placidissimam animorum pacem constituis; tu dignitatem, & impunitam libertatem elargiris; a te laudes omnes virtutis, Ec sempiternae digni
talis emanant; tu denique mortales Immortalitate donas, ipsiq. Deo amore sempiterno de uincis. Quae igitur caeci a S corum est, qui non, ut te aliquando perfruantur , ingentes labores excipiunt, de pro te etiam mori cupiunt Immortalitas enim est, amore sapientiae mon- tem libenter oppetere. Sed, quo maius,dc amplius , 3c illήstrius est sapientiae nomen, latiusq.
patens utilitas , eo dissicilius esse videtur il- , lius studium . Si enim sapientia est veritatis , inuentio; veritas butem, ut homines eruditi se . simiolim cpnfirmabant, in profundo deme is latet; dubium non est, quin sit, ad sapientiam perii enire, dissicillimum. Non ititur immerito Pythagorae modestia laudari solet, qui se noli Sapientem, sed Philosophum appellarii voluit. Philo phi enim nomen sapientiae studiosum significae . Illius auctoritate factum est, ut, Sapientiae nomine seppreta, Philos
phiae nomen in ore omnium versaretur ne Πmoq. deinceps, qui non stulte arrogans esset inueniretur, qui nomen Sapientis asse meret. Vt enim Socrates apud Platonem dicit, solus Deus est natura capiens . Humana aut cin sapientia, ut ille dicebat, inanimi modetati ne perspicitur. Ille namque inter homine si pieritia praecellit, qui tenebras, in quibus hirminum vita versatur, non ignorat, &, se nihil sapere , ingenue confitetur. Quid igitur impulit homines excellente ingenio praeditos, ut in rem tam dissicilem tantum operae, de stu- dij conserre vellent An . perinde atque ij, qui fama tantum eximiae formae commoum tur, sic illi ad cupiditatem sapientiae, cuius ex pressam sermam intueri non poterant, exa ieri in t Quod si adumbrata sapientiae species, at Fe nomen tantum apnd eos vallait, uti Prae