장음표시 사용
341쪽
laudibus abundauit; ti in solida gloria vixi si Diuinam a se clementiam non remouit; ea Certe ratione,quam exponit David, suit iustitiae splendorem assecutus. Omnis igitur laus illius est ad Dei gratiam reserenda, no ad circumcisionem, aut alicuius human* actionis
industriam . Ne autem quisquam suspicari posset, circumcisionem aliquid ei ad iustitia
contulisse , argumentum sumit a tempore, quo demonstrat, Abrahamum, multo ante, I
qtiam iustus esset circumcidi , suisse iustitiam
Beatitudo ergo haec in circumcisione tantum manet,an etiam in praeputio Diacimus enim,quia reputata est Abrahae fi des ad iustitia . Quo modo ergo reputata
est. In circumcisione ' an in praeputio Non in circumcisione, sed in praeputio. ,
Potuissent dicere Iudxi, Fatemur equidem iustitiam gratia Diuina contineri, ad eam q.
gratiam n de perueniri. Attamen, ut eam gratiam fide consequamur, opus est in primis,ut circumcidamur. Aliter enina nullo modo aditum ad gratiam fides inueniet. Ne hoe igitur dici posset,ostendit, quo modo Abraham. an. te quam legem circumcisionis acciperet. fide
iustitiam adeptus sit. Illiid enim,quod scriptuest, Credidit Abraham Deo, & imp ita tum aest illi ad iustitiam,vi ex eo loco constat, pertinet ad id tempus, in quo nondum erat na tus Ismael. At, cum Abraham est iussus cum omni familia circumcidi, iam Ismael tredecim annos habebat. Inde colligitur, non modo nullum et emolumentum circvincisionem attulisse ; verum etiam non illi fuisse in pedimento carnis praeputium, quo minus fide ad ratiam adspiraret, atque iustitiae muneri us exornaretur. Cur igitur fuit instituta cir .cumcisio, si nullam erat opem hominibus allatura Rationem, huic disputationi valde congruenteminitas,quae possunt etiam adduinci, praetermittes, assignat in praesetia Paulus.
Et signum accepit circumcisionis,signaculum iustitiae fidei, ut sit pater omnIum credentium per praeputium, ut re putetur de illis ad iustitiam, di sit pater circumcisionis non ij s tantum, qui sunt ex circum
cisione, sed de ijs, qui sectantur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri
Vt signa retanquit,non ut efficeret iustitia, sale ritus ille circumcisionis inlli tutus; ut vi de licet illo posteritas admonita, facilius sese ad memoriam lanctissimi patris excitaret,
illiusq. x estigiis insisteret. Cu autem Abrahasii fides omnibus sit ad imitandum propos is,omnium pater, qui illius fidem lautantur. merito appellandus est. si qu idem is Pater iure nominandus est, qui sibi similem formam
g nit. Iccirco apud EZechielem, Deus, cum esset in Iudae s scelus inuectus, ait, Pater tuus Amorrhaeus,& mater tua Chelaea;& Domin apud Ioanem ait, Vos ex patre diabolo estis.
Filios appellat diaboli, qui Diabolum sequuntur,instinctu l. illius similem improbitatis, &malitiae, speciem mente concipiunt. Omnes denique, quoru vestigia persequimur,ad quorum nos exemplum effingimus, quorum facta,atque mores,imitamur, patres nobis Sut.
Nec enim refert, quod ad Dei iudicium attinet,cuius languine procreati si mussed,cuius monitis, di exemplis,institutinaeque, cuius sium ilicia dinem corporis lineametis reseramus; sed, cuius imaginem animi moribus exprimae. muS. Omnium igitur pater eli exi stimandus Abraham qui selli ad imitationem illius conis tulerint . Ideo, ante quam esset circuir cisus. fide iustitiam affecutus est, ut omnes inci cum cisos posset ad similem fidem excitare. Ideo postea circumcisone acceptam iustitia designauit, ut omnem pol teritatem ad eius dem fidei studium incederet. Sic fit ut sit tam pater Omnium credentium per praeputium, quam Iudaeorum similiter credentium. Nec enim satis erat circumcidi, ut haberentur in
filiis, sed erat etiam necesse fidem illius imitari. Vnde colligitur, neque genus, neque ci cum cisionem, sed fidem tantum, Abrahami filios efficere. Omnes igitur, qui fidem sancte colunt, in liberis illius censendi sunt. simili
ratione iustitiae ornamentis excolendi .
Non enim per legem promissio Abr hae,aut semini eius, ut heres esset mundi,
, Alio argumento, legem infirmat, & tollit, ut fidem costituat. Dicit enim, Abrahamum, cum multis ante faeculis suerit, quam lata lex esset,non lege scripta.quae nodum data erat.
sed iustitia,quam fide adeptus fuit, ingens illud beneficium accepisse, ut heres esset mudi. Interim vero Diuinum illud promissum interpretatur; atque docet, non esse ad angustam
telluris possestionem, sed ad Regni sempiter
ni hereditatem referendum. Neque enim mδ, gnum p emium erat,neque Dei magnificentia dignum, tantum terrae spatium viro sibi coniunctissimo promittere, quantum is, in
uno loco insistens, longissime prospicere posiset4Neque Diuina Ahrahami virtus illo con tela esse poterat. Cum igitur Deus illius antismum magnitudine praemire rexit, cum me
tem illius excitauit ad firmissimae heredit tis spem, illum certe ad Christi Reeis societatem foedere sanctissimo confirmauit. Fore: .namque promisit, ut cum filio suo rerum omnium ponesti iniem recineret. ν
342쪽
Si enim,qui ex lege,heredes sunt; exinanita est fides t abolita est promissio.
Lex enim iram operatur. Duplex erat impedimentum inter, si ea necessaria fuisset ad inducendam iustitiam,
quo minus posset humanum genus Dinina Promissa consequi. Primum excludebat a sa- Iute omnes nationes, praeter Iudaeos. Ne c. n. fieri poterat, ut omnes circumcisioni, & reli- Iquis legis operibus,operam nauaret. At promistio Diuitia salutem geutium omnium continebat . in semine, inquit,tuo benedicentur omneS genteS. Alterum erat,quod legis scedere,qui legem transgrederetur,erat hereditate promiti a penitus excIusus. Cum igitur Omnes Iudaei fuissent legis transgressbres; ut vidimus) sequitur necessario,vt hereditatem illam adire no possent. Cum igitur neque gentes,lege solutae, neque Iudaei,legis exsecrati ane deuincti, prom issam hereditatem cernere ullo pacto possent;eis eiebatur, irritam,& inanem, filist e Dei promissionem. Nec enim lex morbos animi sanat, neque concepta crimina depellit sed in crimina seuerisisime vindicat. Sic fit,ut per legem omnes simi morti, Ztque cruciatibus, sempiternis Gnoxij.
Vbi enim non est lex , nee praeuari
catio. 3Crimen ut diximus nullum esse potest nisi
si volim tarium. Vt autem voluntarium sit, necessaria lex est,quae recti, prauiq. notitiam continet. Iccirco,antequam aliquis usum rationis habeat,non potest in se crimen admittere. Est enim ratio , ut superius dictum est naturae lex, a flagitio auocans, & ad honestatem erudiens. Ad halic aurem naturae legem scripta lex accessit, quae clariorem iuris, &xniuriae, regula m traderet. Sed, cum repnum cupiditatis.& immanem libidinis dominatu, euertere non posset, nihil ali ulpraestitit qua, ut, illius accessione, peccatum magis ingrauesceret. Nam omne peccatu,est legis transgressio. Ergo, quo lex suerit explicatior, eo transgressio legis erit immanior . Aut igitur omnis salus non naMOEetibus, verum etiam Iudaeis erat omnino dei peranda I aut ad cI mentiam Dei confugiendum. Confugere a
tem ad Dei clementiam,erat fidei munus ,& 'offeium. In fide igitur,non in lege,erat salus collocanda. Lex enim iram concitat;fides clementiam sibi conciliat.
Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini .
Vt enim,qui spem ponit in lege, Dei beni- itate excludit , Diuini promissi fidem toruiit , in adeundae hereditatis infringit; ita. qui hde excitatur,aditum sibi at gratiam pateficio mictum fidei consequitur; & in her
ditatis sempiternae firmissisima possessione i catur. Qiii enim Iege nititur, sibi confidit;qui fidem sequitur, totum se Diuinae benignitati
committit. Benignitas autem Dei, nee hostiuviribus impediri, neque alienis temporibus excludi, nec ullis machinis auerti,potest;praesto semper adest, ut tibi in votis, & precibus, accurrat. Excita mentem; animum erige; fidem exsuscita; ad thronum gratiae fidentero accede iam illius Opem senties. Si enim es in morbo, sanaberis . si sanus, confirmaberis; si egens locupletaberi sis diues, maiore bon rum copia cumulaberis. Sic igitur fiet,ut Diuina promissio, qua per legem exitum inuenire non poterat, ad omne genus humanum
fide perueniat, di sic tandeui firma sit.
Non ei, qui ex lege est solum, sed ei , qui ex fide est Abrahae, qui pater est on
Q nium nostrum,sicut scriptum est: quia patrem multarum gentium posui te ante Deum, cui credidisti. Quia dixerat, Omni semini,explicat, seminis ipsius rationem, non ad naturam,& legc, sed ad fidem,& gratiam ,esse referenda.Quod ostendit, ex ipsus etiam nominis fgniticatione . Non vocaberis vltra,inquit Dominus, Abram,sed Abraham erit nomen tuum; quia o patrem multarum gentium constitui te. Cum Igitur hoc nomen a Deo fuerit impositum; confeciuens est, ut ad sensum Diuinum referatur.Est igitur omnis huius stirpis,& gentilitatis, ratio,ad fidei sanctitatem reuocanda; ita, Vt promissionem illam, non ad Iudaeos tantufideles, sed ad omnes gentes, simili fide confirmatas, pertinuisse videamus. Illud aute quod sequitur, nempe, Ante Deum, cui credidisti; ideo adiunxit, ut magis nobilitatis huius ra-b rionem explicaret. si dicat,Non mireris, o Iudae,si generis huius ortum non perspicis. Neque enim est terrestre , sed caeleste, non humanum, sed Diuinum, non sanguine humano procreatum,sed satu Dei ipsius editum. Abraham enim,coram Deo,cui credidit, non corahominibus, fide, non lege, gratia, non natura,
hoc assecutus est, ut omnium fidelium pater exsisteret. dod si huius rei miraculum te stupidum ita tenet, ut fidem non habeas; imman, iam illius Domini potentiam cosidera, cuius numine tanta res perfecta fuit ; de sic tandem erit omnis dubitatio sublata.
Qui vivificat mortuos , de vocat ea quae non sunt, tamquam ea quae sunt.
Mortuis vitam reddit;voce,& imperio, naturam omnem constituit; ita,ut nihil aliud sit vocari aliquid ab eo quam ex nihilo fieri, nu, in ineq. maus informari. Qui igitur tam p tens est ut mortuos invitam' reuocet, imp rim. suo Iraturam omnem contineat ; sacile
343쪽
poterit, ex lapidibus Abrahamo filios susti- cum amplissima laude Ab aliami repetit; vetare. Quod cu laeit,inbrmos plane suscitari magis inculcet animis , lativiri dignitatem voceq. sua nouam ωrmam in animis huma- non fuisse ex lege profectam. In illius aure nis ingenerat; atque gentem obscuram, de persona pugnauit egregie;mitis q. amum ignobilem claram,& illastrem, facit,& in stir tis effeci cui clare ideremos, q-inesset feriupem sanctissimae nobilitatis inserit.In huius prae simili fide eontemnenda. Domitentu digitur immensam p*entiam intuens vir ille non veram gloxiam ex lege solanasti, seis vininus, i Ionaodci Diuinamiidem in dubiu interdum in aliquibus inanistimum gloria vocavit;immo fidem suam,contra omnes car simul aerum ; de sic legis fiducia Deo gloriamnis impetus ab omni clade tutam, de incolu- io detrahi,3 iuinae fidei fruetiam impediri ; pro me onseruabit. missionem hereditatis eaelestis irritariunien mi, I si numinis iram concitari: ehst uritarem, doexitium,rebu humanis asseretΑ mitra venia fide Dei glis iam vehementer illustrari; homunumq. salutem,atque dignita ,Diuina gratia constitui.Ηis autem laudibus tu lit in cae. Ium Abrahamum, non modo ut Iudaeis, patris sancti stimi midio ineensis,ialiqua ex parte satisfaciati; sed, ut d eat omnem laudis mentem impetumiacierites, admodyna stre,excellentiam non ex legis operibus,sed ex st--nἰ-de,colligendam esse; eosq. ad eiustem fide.
studium acriusincendat. 1 - . e. . - I
Non est autem scriptum tantum pro- fieret pater multarum gentium, secundu quod dictum est ei: Sic erit semen tuum
Con in i laturae spem e qua deiectus erat, an Diuinae promisi us spe,quasi in rupe munitissima, cunctas oris sus constituit. Eas. Meconfimatus, omnes corporis sensiis , innue proflizauit.
Et non infirmatus est fidec nee consideir it corpm inuiui qua μαμ n, cum se Ccentuq i esset ann umo emm tuam vul uam Sarae. Debitis laudibus; isi ficte sandi issimi rixi fidem .estra quammulta siniit Deletandi aetas propemodum'eriei Sanaeam eund la nostram. Dpter ipso, sed & propter nos,quibus repuliabitur credentibus in eum, qui scisitauit, Iesum Christin D ipsi strupi amor, tuis, qui tradit est propter, delicta no-, stra, & resurrexit propter iustificationeastas, atque senectu langissimasse, ei, quam habebat e suseipienda, pinieci latio. Illatamε,
contra haec omnia. lliscisti is eacitatus,nuiris argumentis hum Dinductus, obsistentihus sens hvs, aduersan ratione , maturaque uniuersa reclamate , fidem immutabilem a mirabili constantia conserearit .
tum est. id metisque uobi traditus a Deessuit , ut, moriendo: trionem peeeati,qstrix inferret; se ipsam authm' et orioid excitans do nobis aditum ad iustitnisi de immbrtali
. anssili in laudibus Diui iudi omnis. iii .maeosam esse verissimae viae viam, quaesi Postquam natureiangeniu
. tribus impediri; quomitus qui uid promi - .fit,efficiat.Sanctitatem etiam illius bruti docensallum esse cultum numinis nissimis, at e castissimust, quomini momis gloria .tribuitur,qui in fide coniistulaetam igitur es. I siquentiae dere 'atquestinistimaralisionem rite coleret, illum amplurimum i
legis,sed fieri pacem habems. Docet nos,
' V . ' ἐo per vigentem fidem illo bello liberatos esse. Ideo &reputari est illi ad iusti iam. .uo tendimus,mnestius, de calamit Idem testimomum, quod ii mente rictu,ne, cogitari. si enim ho--
344쪽
ω COMM. IN EP. D. PAR AD ROM. LIB. II. 798
Duo sunt in illis spectanda, quos nobis patroiura adoptamus,ut eorum tutelae, & patro Cini conlidere certe possimus. Primum quidem atque benignita Malterum,Vis, atque potentia. Alterutrum autem, nisi cum
altero iunctum sit, per se valde imbecillu est. Vt enim fides tenuis amici, S: imbecilli, non magnum nobis in rebus asperis adiumetum asser re potest; ita neque potentia cuiusquam nobis poterit e sic salutaris , si non fuerit cum Isumma fide,& beneuolentia, coniuncta. Dedecus itaque, & ignominiam, subibis, quoties vel infideli potentiae, vel fideli inopiae, vitam tuam credideris. Vtrumque igitur opns est nempe, Vt velit, de possit, tibi lalutem afferreis,in cuius patrocinio coouiescis. Ergo, cum in hominibus nulla fides ut omnem. opes humanae sint fragiles, & imbeei Ilae; relinquitur,
esse dementem,& insanum, extrem . dedecore tandem afficiendum, qui spem habet in x hominibus. In quo tandem igitur erit omnis spes vitae nostrae collocanda In Deo tamam, qui solus omnia potest; neque mlum potest,uerum etiam nos saluos,& ornatos, esse vulamostramq. salutem,& dignitatem magno studio Procurat. At,de illius immensa poteritia, nemo tam expers mentis eli qui dabitet; caritatem autem illius in nos accepta beneficiaci Ieconfirmant. Per caritatem vero caritatis ipsius ei eictum, id est, Dei summum,& im- 3 mortale, beneficiu in Paulus intelligit. Quod ut magis exaggeret, ait esse in nos effusum. Hoc enim significat Graecum verbum nem Pe, in κέχυται. Id autem Effundere dicimus, quod liberalissime communicamus: Magnitudinem autem benefici j luculent et exponit,cum dicit, Spiritum sancium nobis donatum esse. Cum igitur pectore inclusum ipsem Dei spiritum habemus, qui noli ros animos incendit, atque pignore quodam confirma- tos ad spem immortalis gloriae rapi: quis poterit de illius in nos immensa caritate, & neuolentia dubitare Ergo, cum εc potellas Ufinita sit, & amor illius immensus exsistat; fieri profecto non potest, ut nos umquam fallat spes de illius in nos benignitate concepta. Vt autem magis appareat, quantum nos Deus ipse dilexit; consideranda ratio cli quanos dignos effecit, in quos Spiritus sui mune-
Vt quid enim Christus, cum adhuc infirm l essemus, secund um tempus pro lin-pijs mortuus est
Adeo nobis studiuit summus ille Dominus . Spiritus sui studium impertire, ut, ea de caussa, postquam tempus consilio illius praefinitum exititit, voluerit Christum pro nobis ad mortem offerri, ut nos illius sanguine, at- ique meritis,expiaret. Infirmitatis autem nomine iniustitiam silvificat I ut Oliendat, uul lum esse morbum iniustitia grauiorem, nullum malum funestius, nullum venenum pestilentius nihil esse denique, quod magis animum sanitate spoliet, hominumq. imbecillitatem vehementius oppressam teneat. Cum igitur essemus morbis laterrimis impliciti, di impietatis vinculis alligati, Christus tamen , ut patri obediret, nosq. sanaret, atque in libertatem vindicaret, pro nobis mortem, dicriiciarum,sponte subluit. Fuit igitur hoe nouum,& inauditum,& obstupendum, Diuitii in homines amoris indicium , ut Dei filius pro alienis,pro imp ijs,pro inimicis, mortem libenter oppeteret.
Vix enim pro iusto quis moritur: nam pro bono forsitan quis audeat mori. Cones
mendat aute in caritatem suam Deus in nobis e quoniam cum adhuc ei lemus peccatores , Christus pio nobi4 mortuus est. prodigii quidem instar esse videtur, cum aliquis se se in vitae discrimen infert, pro illo,
cuius virtutem admiratur , cuius bonitatem amat,cui omnia officia debet. Id sortasse tamen aliquando continget. Vt autem aliquis
pro malescis, Ze iniustis, pro hostibus,& inimicis,mori vellet, ne fandoquidem auditum fuit. Mam ampla igitur, de insignis, in nos Dei caritas exitii erit, eo argumento perspicitur,quod, cum essemus impii, & scelerati,&ab illo, hostili odio dissidentes: filij sui nece,
atque cruciatu, saluti nostrae prospexit. Con cludit igitur,fieri non poste, ut spes immortalis gloriae, ad quam Dei ipsius promissis incititamur, nos umquam fallat, vel dedecori aliquando fit tura sit. Si tantum enim beneficium contulit indignis, quanto tandem dignos exornabit Si tantum impiis prospexit, quanto tandem studio, & amore, pios prosequeturλ Si tanta benignitate lucem iam porrexit alienis, quantat os, atque secum iam sanetissimo scedere deuinctos, complecteturpMulto igitur magis nunc iustificati langiis ne ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum . Si enim cum inimici ellcmus, reo conciliati sumus Deo per mortem Filii eius, multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius.
Commoratur in firmissimo Diuinae in nos caritatis argumento. Multo quidem, inquit, fuit admirabilius .alienis,& inimicis, qua do mesticis atque coniunctis, prouidere. Multo grauius,fiiij unici nece,&cruciatu qua eiusde, hiii gloria,& immortalitate. Si fili j igitur moete impios seruauit, atque iustitiae orname tis excoluit;multo certe faciluas,eolae,ia m. Olor. Tom. 2. Gg nibus
345쪽
nibus iustitiae muneribus excultos . eiusdem Nij vita , incclii ines ab exitio conseruabit, digloriae immortalis opibus illustrabit . Magnam igitur gloriae materiam habent, qui se is ad Christum adiunxerunt. Sunt enim ste-lere soluti sunt ad patrena intromissi ; sunt ingratiam illius restituti, lunt in Diuinae gloriae societatem conuocati; lant contra omnes tempestate S, atque procellas, opibus Diis in muncior peccatum aut vidi armati, tantaq. virtute corroborati. ut . - U
ultro etiam labores immensos exeipi in i &. b-xur, cum lex non esset.
ne possint unquam animis concidere, spiritum sanctum, immortalitatis obsidem, intra mentem retinet i;acceptaq. iam beneficia it. Iorum spem defutura gloria confirmant. Sed, praeter haec Omnia, magnus etiam illis, ex salutis auctore, oriae cumulus accedit
tur Iata lex esset, peccatum non erat. Ergo par non nit, ut mors ante legem in humana genus irrueret. Vt igitur Paulus hoc dissolus ret,quod obisci poterat, ostendit, quo modo etiam ante legem peccatum terras omnes obsederit.
Vsque ad legem enim peccatum erat
in mundo: peccatum autem non imputa. ut Lur. Ergo, ante quam Moles Divinam lego Deo per Dominum nostrum Iesum Chri. in promulgaret, peccatum satis magnas vires
sum, per quem nunc reconciliationem
accepimus.. Cum summum aliquod beneficium assecuri sumus, multum refert ad nostrae dignitatis excellentiam, cuius opera simus illud assecuti. Ergo, cum Deus non hominum sanct rum opera,non Angelorum, sed ipsius iiiij nobis salutem contulerit, S ad certam spem im- Cum peccatum seisie asserit ante Iegem, certe legem suisse confirmat, antequam esset scripta lex vlIa. Secus enim peccatum mini me urguisset. Erat enim lex ira naturae, humanis animis impressa,quae recti,pravique. notitiam continet. Quisquis igitur contra rati netia aliquid molitur,legem naturae transgre ditur. Ergo, ante quam Moses Diuinam lego promulgaret, peccatum satis magnas vires habuit. Ab imperio enim rectae rationis cunctos homines a uertebat. Quo modo igitur dicit PauIus, peccatum non imputatum, hoc estinon crimini datum ante legem fuisseλNo quadem peccatum fusile negat; sed ,non aeque graeue luisse,atque fuit post legem, id sane conti mat. Docet enim,si peccatum cu peccato coriferatur deo graue thisie post acceptam lege. ut p/ccatum ante Iegem commissum vix Ρeci
mortalitatis erexerit; consequens est, vetii 4o Obtinereue ad.Quo enim clarion nulla re magis, quam in nostre salutis. B: di- est iuris A iniuriae scistraria 'mora ἐν, , γῆ τα
nuIla re magis, quam in nostrε salutis, & dignitatis,administro, gloriemur.
Propterea sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit, de per peccatum mors r& ita in omnes homines mors pertran*t,in quo omnes peccauerunt.
I at addendum, Ita per unum homi- o si illis numen suu operibus non ost nem Iustitia in mundum intrauit, & per iustia disset Quia peccatum illud, in contemptione
eit iuris,& iniuriae, scientia, eo qui iniurias cit,maiore se crimine adstringit. Tam igitur accessio ad peccatum per legem scriptam tacta fuit, ut tum demum videretur peccatum Inualcscere.Si opera non secissem,inquit Dominus,quae nemo alius secit, peccatum no haberet.satis liquet,eos, de quibus Christus ibi loquitur , omnibus sceleribus affines exstitis.se.Cur igitur dicit,eos peccatum non habit
iam vita. Paulus tamen,ut illam primam integrae sententiae partem, quae pertinet ad peccati, atque mortis, Originem, Iuculenter exin
planet, multa prius interie, quam institutam Orationem abiolvat. Commemorat igitur, quo modo,rupto scedere auod Deus cum primogeneris humani parente pepigerat, iusti,tia,& immortalitas, quam homo sibi, atque
Christi fusceptum,iatum erat ire liqua in nia flagitia,quae committere potuissent, ad illud collata,vix essent peccata nominanda. Vt enim aegrotum hominem sanum appellamus. quoties illius morbu cum alio multo graui re, dc pericuIqsiore, conserimus a vi hominem t. liuem, diuitem esse dicimus, ad eum respicientes,qui extrema inopia laborat; sic in san
posteris suis, acceperat,am ista fuerit; suo mo so litteris interdum videmus,unum peccata do, nascendo , hereditariam peccati labem genus,cum alio iunestiore comparatu na, Iusti
contrahimus, & ita in potestatem mortis incidimus . Est enim mors, peccati merces, &stipendium. Cum autem dicit, in quo omnes Peccauerunt, aperte docet, Adana omnibus peccati causiam attulisse; quemadmodum αshristus,iustitiae iustis omnibus caussam attulit. Sed dixisset aliquis,Quo modo fieri potuit ut omnes peccarent, si non omnes legem ac-
Mam appellari. Nemadmodu apud Ezechielem dicit Deus, Samariam,atque Sodomam, comparatione Iudaeae,iustas fuisse, eo quod Iudaeae 1 celus Ionge atrocius exstitisset. Sic igitur hoc in loco Paulus,ut ostentat,quito gra uius peccatum merit post legem,& quanto maiore supplicio vindicandum,comparati I iamneS peccarent, si non omnes legem ae- ne quadam dicit, ante legem imputatum mi ceperant Peccatum enim nihil est aliud,qua ι. ni me fuisse. nam,cum holas iura, ante quam I 1zgis transgrcs,a O. Transgresito autem nulla gem acciperent,obscurata rationem habui iam it esse,nisi lex Mue lata sit. Antequam igi leui, & etant propemodu pueri infantes exi stimandi,
346쪽
or COMM. IN EP. D. P AR AD ROM. LIB. II. 7o a
nimandi, non erat eis ita crimini dandum, quidquid in officio deliquissent, atque illis, qui Diuina lege suerunt ad omnem officij ra tionem diligentius instituti. Nec interima fundamento illo disputationis suae discedit.
ostendit enim , non esse salute in in lege collocandam si quidem tantum abfuit, ut illa peccatum exstirparet, ut post illam peccatum se vehementius incitaret , di immaniore quadam tirannide humanum genus oppri
Sed regnauit mors ab Adam usque ad
lius incurrimus; sic poenam sustinemu&, neminpe mortem. Vt enim iustitia, sic etiam animi vita non est naturae, sed gratiae Diuinae, beneficium. Hac gratia spoliati , nascimur; peccati, atque mortis, laqueis impediti, in . hanc vitam ingredimur. Haec igitur primi parentis imaginatque similitudo,ad omnem posteritatem transfusa, in omnes homines mortem inuexit. Dicit autem, Qui est sorma futuro ri, quia multis in rebus Adam Christum expressit. Vt enim ille fuit in orbis terrarum principatu locatus, sic Christus in omnium
rerum dominatu constitutus. Vt ex illo dor-
Moysen, etiam in eos qui non peccaue
runt in similitudine praeuaricationis Ad , qui est forma futuri.
i sunt illi,qui non peccauerunt Non ne satis aperte paullo ante dixit, in omnes peccatum pervasisse λ omnes quidem peccati sordibus inquinati fuerunt Iled non omneS eadem ratione peccatum susceperunt.De ijs igitur dicit,In eos etiam , qui non peccauerunt, veluti, qui inscitiae excu sationem habct, quI-hus non imputatur peccatum, cum lex non
sit. Primum quidem pueri infantes, quamuis sint peccato infecti; deinde,qui usum iam rationis habent, neque disciplina legis exculti sunt, s cum illis conserantur, qui fuerunt in
Diuina Iege nutriti, videntur a crimine abesse. Et tamen in omnibus mors regnauit,quia omnibus peccatum inhaesit. Erant enim Omnes a Dei gratia nudi, sine qua nemo potest iustitiam colere. Quicumque enim Dei gratia stabiliti non sunt, cupiditati carnis addicti sunt , omniaq. estre nata libidine metiuntur. Qui autem eiusmodi sunt, Dei legi subdi non possunt. Caro enim,quam sequuntur,est Dei legi c5traria,& inimica. Itaque esticitur
Necessario, ut omnes essent etiam ante M sim a recta ratione,quae lex Dei putanda est, penitus auersi. Erant igitur omnes peccato
alligati ; siquidem nihil aliud est peccatum, quam ab aequitate Diuina dissensio. Quidquid enim eum Diuinae legis aequitate minime consentit,nec ad regulam iuris sempiterni dirigitur, iniquum est. Omnis autem iniquitas,est peccatum. Omnes igitur, qui carinnis cupiditate ducuntur,cum a Dei Iege sunt
aversi,peccato contaminati sunt. Omne S autem, qui Dei gratia nudati sunt, necessario in
incidunt in cupiditatis domi uatum. Omnesi situr peccato contaminati nascutur,quam uas nondum possint voluntate sua delinquore . Sufficit enim,sic esse animum naturae de- Prauatione constitutum, ut, cum ad bon Tum,atque malorum,intelligentiam peruenerit,paratus sit, nefariae cupiditatis gratia, ius Diuinum violare. Haec est autem illa similitudo transgressionis Adam, quae nobis omni . bus innascitur. Vt igitur natura similitudi- .nem illius arripimus, atque in vestigium tD
miente fuit Eua formata, ita,Christo, in Cruce, tutari somno,consopito,suit Ecclesia coastituta. Vt ille uxorem egregie dilexit , ita Christus Ecclesiam amauit; adeo, ut pro illa vitam profunderet. Vt ille, secundum terrem generis, & seminis, rationem. omnes homi , nes ex se genuit; ita Christus, secundum ver hi Diuini numen, omnium iustorum parens exstitit. Sed hoc tamen est inter utrum ciue discrimen. Qii Od ille primus parens nobis rebellionis auctor exstitit; hic secundus Obin' dientiae, atque pietatis, exemplum. Ille mortem nobis intulit; hic vitam,& immortalitatem, restituit. Illius scelere, peccati labem nascendo contraximus; huiu sanctitate, noa meritis nostris, iustitiam consecuti sumus. , Illius crimine, fuimus in exsilium compulsi; huius virtute in caelestem patriam,atque sempiternas sedes, reuoeati. Attamen , cum
multis partibus superet Christi virtus, atque religio, i Ilius scelus, atque sagitium; consequens est, ut multo magis Christus iuuerit,
quam ille nocuerit; multoq. maiora, di am
pliora, bona sint ea, quae per Chri Itum adepti sumus, iis, quae opera primi illius parcntis amisimus . Nec enim tantum pondus h
o bere potuit peccatum illius ad perniciem, quantum Christi pictas ad salutem.
Sed non scut delictum, ita & donum. Si enim unius delicto multi mortui sunt rmulto magis gratia Dei & donum, ingratia unius hominis Iesu Christi in plures
abundauit. Hic simul & ostendit, quantum sapereto Dei beneficium , Christi opera concessbm.
damnum, crimine primi parentis impori tum a & stiperius interruptam sententiam, alijs verbis repetitam, absoluit. Docet enim, eadem ratione, qua fuit, hominis unius ope-
. ra, peccatum, atque mors, in mundum inu
cta , fuisse unius hominis opera iustitiam.
atque salutem, in omnes terras inductam.
Sed insignem dissere tu iam considera . Iahominis enim ruina cernis humanum ita o gitium , in restitutione autem Diuinum munus, atque beneficium . Illic Deum h Osbr.Tom. . Gg a manis
347쪽
minis unius crimine offensiim , hic fili j vnici admirabili sanctitate placatum . cum agitur maiorem vim habeat Dei benignitas ad salutem , qua offensio sceleris ad exitium , di cum Christi sanctitas tam multis partibus vincat hominis illius primi flagitium; efficitur pia ne, o nanes, qui Cliristo coniuncti sunt,
multo plura per eum ornamenta consecutos fuisse, quam olim per unum Adami crimen amiserant.
Et non sicut per unum peccatum, ita &donum . nam iudicium quidem ex uno,in
condemnationem: gratia autem ex multis dclicitis, in iustificationem.
Iudicium, quo Deus a principio genus humani m persecutus est,ab illo uno crimine natu est. Ab illo crimine peccatu in omnes mortales,quasi quodam contagio,peruasit; atque a1nde,progrcssu temporis, innumerabilia scelera Proruperunt. Si igitur in morbi ipsius principio qui mortales omnes afflixit,Christus illuna stat illi depulist et Isane constaret, mai rem vini illi titisse ad sanandum, quam ipsi morbo ad interimendum. Nilliu in enim adhibitum malo remedium potest illud expellere, nisi sit ipso malo valentius. Cum autem non illud tantum expulerit, sed reliqua omnia ex illo.tamquam ex radice, pullulantia radici- ytus extraxerit, multosq. mortales infinitis 1ceseribus alligatos omni scelere soluerit;dubitari certe non potest,quin virtus Christi sit multis partibus vehementior. de efficacior, ad hominis statum constituendum,quam pri mi hominis crimen ad euertendum. Vnde sequitur Ore, ut, qui Christo deuincti fiterint, amplioribus muneribus atque donis, assiuat, ijs, e quibus olim deiecti suerant .
. Si enim in unius delicto mors regnauit per unum: multo magis abundantiam gratiae & donationis & iustitiae accipientes, in vita regnabunt per unum Iesum Christum.
Sunt autem illustres hoc in loco contentiones,quibus res maxime inter se oppositae conferrentur,ita,rt semper Dei donu, atque Christi virtus, emineat. Donum enim,atque gra tia Dei, ponitur humanae ruinae;Christi sanctitas, Adami eriminii iustitiae regnum florentissimum, mortis importunae tyrannidi ; ut appareat,quam Diuina ratione sartum tectu fuerit, quod antea corruerat.
Igitur sicut per unius delictum,in Omnes homines in condemnationemr scdc per unius iustitiam, in omnes homines iniustificationem vitae.
Praecisa oratio est;ad cuius explicationem videtur aliquid addendum,nempe, Peccatum si uxit,aut, Iustitia redundauit. v t sit sensius Sicut ex unitas casta peccatum exstitit, quod in Omne humanum genus inuaderet, di ita omnes homines iudicij,atquem ortis,laqueis irretiret; ita ex unius iustitia ad omnes, qui illam fide receperunt, iustitia dimanavit,quae eorum vitam sustentaret, atque muneribus Diuinis afficeret.
Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi rita & per unius obeditionem, iusti constituentur multi. Lex autem subintrauit ut abundaret delictum. εNon fuit id quidem legi propositum, sed in
ijs, qui se a gratia remouebant, necessario consecutum. Cum enim lex mentem non sanet, sed morbi tantum grauitatem clarius indicet, cum cupiditatis Immanitatem minime coercere possit, sed tantum admoneat,
quantum sit in illa sceleris,atque flagitij consequens est, ut per illam sit Peccatum multo pestilentius.
Vbi autem abundauit delictum , s
perabundauit gratia. ut sicut regnauit peccatum in mortem: ita & gratia regnet per iustitiam, in vitam aeternam, per Iesum Christum Dominum nostrum . .
Noue dixit, Superabundauit; ut clarius ostenderet, quo mcuo gratiae vis vim peccati vicerit,atsue profligarit. Docet interim, Diuinae gloriae consentaneum fuisse ut tunc ma- xime rebus humanis opem afferret, cum maxime peccatum esset an plificatum;& tunc lucem suam praecipue diffunderet, cum essent humanae mentes taetriore caligine circumii
se manumq. suam eo tempore benignius porrigeret, quo iam poterat esse omnis spes salutis adempta. Iam enim, experiundo, didicerat humanum genus,nec in ratione, nec in i se spem salutis esse reponendam; eaq. de caussa par erat, ut Dei gratiam, sibi oblatam, libentius retineret, qua sese cupiditatis dominatu liberaret, & a regno peccati ad gratiae regnum transfugeret Peccatum hic est, prae ceps,& esenata,cupiditas. Regnat autem ianobis, quamdiu gratia non regnat. Cum enim facillime cupiditatem nostram, quamdiu sumus gratia destituti, legi Diuinae praesera inus; consequenter omnia studia nostra ad cupiditatis ipsius obsequium conseruntur. Vt autem peccati regnum ad mortem
ducit, ita gratiae regnum immortalitatem
348쪽
os COMM. IN EP. D. C A P. VI. PAR AD ROM. LIB. II.
gratia abundet λ Absit . Qui enim mortui sumus
peccato, quo modo adhuc vivemus in illo
Ex eo,quod dictum est a Paulo, nepe, quod, ubi peccatum magis inualuit, ibi Dei gratia clarius eluxit,potuisset aliquis suspicari, esse in peccato permanendum, ut inde gloria Diuina magis elucescat. Neque deerant etiam, ut iam vidimus, qui eam Apostolis sententia affingerent, eosq. vituperarent, quasi ex e rum sententia colligi posset, esse facienda m ala,ut inde bona prouenirent. Paulus igitur,ut sterium. animi namque puritatem continet. Cum enim tunc corpus aqua persunditur .animi sordes eluutur; & qnod exterius aquae
illius sacratae mysterio detignatur, intus Spiritus sancti benignitate perficitur.Id igitur beneficium,quod tunc accepimus, est nobis summo studio retinendim, atque conseruandum Cum autem omnis puritas animi in eo posita sit,ut,quantum fieri possiti animum ipsum Io a corpore seiungamus, omnes enim sordes, quibus inquinatur animus, e cupiditate comporis oriuntur tunc rite fidem colimus, a que acceptum beneficium puemur, cum nos a corporis contagio sevocamus; cum videlicet non vivit in nobis libido; non mor impurus, non odium turbulentum ; non reliquae pestes,
auas, fide Christi, salutaribus illis aquis exis
Ius Dei incolumis emersit; sic in illo sacro sonimperitos admoneat,&impios repellat,oste- ,o teret mens vita frui possit,uis ipsius cupiditadit,quanto midio,*contentione, sit ijs, qui iam sunt in Dei gratiam recepti, peccatum sit giendum. Primum, quia fidem datam prodit is,qui peccatum,quod ut Christum sesueretur, abiecit, rursus amplectitur. Deinde, auia fructum iustitiae,quem acceperat,totumatim amittit. Deinde, quod peccatum cum Dei lege pugnat. Postremo, quod in mortem sempiternam abripit. Quo modo autem fidetis,quae mentem interimebat, obruitur. Hac autem ratione,Christi mortem imitamur.Vt
enim ille vitae mortaIi finem imposuit; sic&nos,illius praesidio,vitae impuritati necem in serimus. Ergo, quamdiu hanc animi puritatem, Christi beneficio partam, retinemus,Mdem , quam dedimus, egregie conseruamus. Cum vero emergit cupiditas, cum immanitas libidinis incitatur, eum peccatum reui violetis, qui se peccato subdit, explicat, dum o uiscit, atque regnum occupat , tum saedus il fidei ipsius data religionem commemorat. - .. a in se in Ea namque tota polita est in mortis illius Matissimae commentatione, qua peccato moximurint Christo vivamus.Mori enim peccato, est, non modo imperium illius spernere,
sed etiam illius sensum, quoad fieri potet .
omnino repudiare.Cum enim primum apud
Christum imperatorem sacra meto diximuS, nostramq. fide adstrinximus, nihil nobis,post
lud rumpitur, es fidei sanctitas immanissime
violatur. Fidei enim sacramento sie Christo coniuncti sumus, ut sit semper nobis mors ita Ilus imitanda. Hoc enim Iustratio illa delisnauit, hoc etiam sanxit, ut Christi mortem improbae cupiditatis interitu sequeremur.
Consepulti enim sumus eum illo per
baptismum in mortem : ut quo modo illum diem, eum improba cupiditate futuruν o resurrexit a mortuis per Si
interitum certe cupi sitatι, V1 atque robore, tiambulemus. Fructum huius mortis explicat, qui est in Cnicis,attulimus. Cum eo igitur sacramento teneamur, quoties,Christi militia deserta,
rursus ad hostes illius,hoc est, ad flagitiorum impuritate,transiuimuKtoties sedus, Christi sanguine percustium, violamus, atque datam fide impie,& nefaxie, prodimus. Ab hac
agitur tanta sceleris atrocitate,ut nos Paulus sterreat,aii,Si mortui sumus peccato, quo Diuinae citae similitudine constitutus. Est a tem magna vis in verbis Pauli. Vt enim magis explicet,quo modo sit nobis Christi mors vitae puritate referenda, non solum nos cum
Christo mortuos esse dicit , sed etiam sepul-snodo rursus vivemus in illo Quasi dicat, iis tos affirmat. Hane igitur sepulturam desi-Quo modo tantum in nos minus admittemus, ut fidem Christo datam stangamus ut sanctissimi foederis religionem polluamus
ut sacramentum,quo sumus alligati, taetre,&impure,violemus Ut autem huius sacramenti religionem explicet, ait: gnamus, cum aquis sacratis immergimur. Docet igitur, omnes corporis sensus exstina Suendos,atque sepeliendos esse iis, qui fidem laruare,Christiq. vita sevi,voluerint. Ut enim post mortem,atque sepulturam, per gloriam patris, hoc est,per insitam Diuinitatem, verbi namque sempiterni Diuinitas, Gloria pa-
'An ignoratis fratres, quia quicumque tris appellatur summa cum gloria reuixit; baptizati sumus in Chri ito Iesu,in morte ita, qui virtute illius proprios sensus exstinis
ipsus baptizati sumus ξ ., innocentiae liud linquasi se-
m pultura, piditatem obruunt,e mortisten
349쪽
Si enim complantati facti sumus simili sudini mortis eius: simul de resurrectionis
erimus. Complantationis, idest constionis,uerbo, declarat, arcissimam illam si aestum hominucum Christo coniunctionem quae tanta est,ut in unum corpus cum illo coalescant. Deinde, docet, eos, non vi sua, s d Chri tu virtute, sta- r obiliri,nutriri,& augeri fructum q. Producere. Vt enim surcisus, e propria arbore detractus,& in alienam insitus,non trunco nativo, sed eo, in quem est insitus, se sultentari ex e demq. vitalem succum ducit , quo augescat', atque pubescat, maturosq. fructus esin dat; ita,qui sese a corporis cupiditate seiunxerui,
ut in Christum inseri possent, spiritu illius
vivunt, & aluntur, & erestunt, Ze florent opi-hus, Diuinaeq. virtutis fructum communibus Io rebus asserunt. Postremo, demoni rat, huius Diuinae vitae expertem Ere,qui mortis particeps esse non vult. Non possumus enim ex
Christo fructum percipere ; si non fuerimus ad illum adiuncti. Iungi vero illi non possumus,nisi mortem,& sepulturam, illius,puritatis,& innocentia, itudio, referamus. Ergo, si studium huius mortis omittimus, numquam certe in Diuinam vitam, per patris gloriam, hoe est per ipsius filij numen, excitabimur. 3o
Hoc scientes, quia vetus homo nostere simul crucifixus est, ut destruatur corpus
peccati, ut ultra non serviamus peccato.
Commoratur in fidei, atque mysteri anctissimi ,explicatione, ut nouri nos olscij magis admoneat, & animis ins xum relinquat, non posse nos peccati iugum subire,quin fide, di vilicium, cum summo scelere, di impuden- otia,violemus. Veterem hominem appellat vetustum illum statum generis humani, in quo erat a caeli conspectu deiectum, terrenis opi hus addictum. ad flagitia valde propensum,&infiniti cupiditatis immoderationein varias partes agitatum. Haec est illa terreni parentis imaso, quam gerimus, antequam simus ad Del imaginem renouati. Diuinam q. iustitiae formam induamus. Hanc eandem appellat exteriorem hominem; neque per hoc iam somen aliud intellisit; quam corruptum hominis impuri iudicuam, naturae suae obliti, in res externas intenti, & ad corpus omnia reserentis; au ut rectius dicam. ipsam corporis libidinem, cum mente pu3nantem,atque sim numero ad perniciem illius erumpentem. Hunc hominem in Cruce Christus exstinxit. Nostri enim tunc ille cupiditati, nostrae libidini,nostris sensibus, necem intulit; omnesq. nostras
affectiones sanctissimo illo stipite confixit. εο Quod quidem singulis horis experiri licet.
Vbi primum enim illi incensaiae coniungia
mur,atque in Crucem illius intuemur, repetite ex illa in nos Diuina virtus emanat,qua facile omnem impuram cupiditatem elidimus, atque libidine resecam s. Corpus apud Pau- Ium interdum sonat cuiusque rei vim, robur.& spinamentum, atque id, in quo rei cuius libet summa consistit. Corpus ipitur peccati, est ipsius peccati vis, atque nrmamentum, quod fuit Christi morte dascussum. Non quidem ut omnis cupiditatis motus omnino coaprimatur; sed,ut non possit, nobis inuitis,c piditas imperare. Si eniris illam coniuncti neni Christi tuebimur im certe peccati frangi sentiemus;ita,ut nemo se recte possit, imbecillitatis excusatione,defendere. Vt enim peccatum tune vires amisit ; sic nos ,si mentem a Christo non diuellimus, vires inuictas adipiscimur. Facile igitur de peccato victoriam,
Qui enim mortuus est, iustificatus est a
Qui, inquit, fidei vigentis studio Christi
morte expressit,liber a peccato est. Est enim
iam peccati iugum a ceruiee illiu . Christi gratia,depulsum ita,ut cogi n5 possit iterum I ccati dominatum subire. Cum enim iustus liber sit,& immunis, neminiq. addiei in serui tutem iure possit is,qui nihil debet; recte I stificationis verbum a Paulo ponitur, ad libertatem significandam. Itaque,a peccato iustificari, nihil est aliud, quam, a peccati domin tu liberari. A peccati autem dominatu Iib ramur, cum Christi mortem sequimul.
Si autem mortui sumus cum Christor credimus quia simul etiam vivemus cum Christo.
Mortis huitu fructum exasgerat, Vt nos magis ad cupiditatem illius incendat . Nec enim solum huius mortis studio suimus a peccati importuna tyrannide liberati,quod ipsa erat in tiumma quadam felicitate ponendum neque solum lucem illam respeximus,qua n ua vita frueremur,quod ad caelestem dignit tem propius accedebat; verum etiam per iulam ad Christi societatem, ad vitae illius immortalitatem , ad regnum sempiternum, ad spiramus. Nec enim illa sempiterna vita mupoterit, qui interitum peccato non attulerit.
Scientes quod Christus resurgens ex
mortuis iam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Quod enim mortuus est, peccato mortuus est semel: quod au: tem vivit, vivit Deo. Cum enim nobis Christi mors,deinde vita,
imitanda sit;eonsequens est,ut videamus, quomodo Christus mortali viis functus fuerit,dcqualis
350쪽
7o; COMM. IN EP. D. PAR AD ROM. LIB. II.
qualis tandem sit illius vita .Primum quidem, ille semel mortuus est. Deinde,vita illius non modo sempiterna est, verum etiam Diuina. Caro Christi sanctissima, peccati totius expers, imbecillitatis tame humanae particepS,
Peccatum a Paulo interdum nominatur, vel uod fuerit morti, atque poenis peccato con-itutis, e xpolita, vel quia fia erit pro peccatis immolata . In sacris enam litteris hunc etiam interdum vocis huius usiam cernimus,
ut ponatur vel pro pinnis peccato debitis: quale est illud Isaiae; Posuit in eo nominus ini quitates omnium nostrorum: &,Ipse peccata multorum tulit; vel pro sacrificio pro peccatis immolato; unde illud,quod in Psalmis. sub Christi persona, scriptum est, Holocauitum &pro peccato noli pollulasti,tunc dixi, Ecce venio Quasi dicat: Cum neque holocausta legis, neque piacula, tibi placuissent, me tibi obtuli atque corpus meum, quasi liostia in piacularem, ad aras constitui,vitamq. meam pro salute omnium deuoui, ut, hac obedientia, atque ardore, caritatis, numen tuum humano
generi placarem. Paulus igitur, Scripturae consuetudinem secutus, Christi corpus,ea ratione,qua mors erat illi, pro nobis omnibus, subeunda, Peccatum nominat . Eum, inquit, qui non nouerat peccatum, pro nobis peccatum fecit. Hoc autem in loco fatis elegante rusus est Peccati nomine, ut melius cerneretur qua apte similitudo congrueret. Vt enim Chri lius semel peccato mortuus est, hoc autem est, semes vitam mortalem, & aerumn
iam, abiecit, ad quem vitae mortalis statum numquam denuo remigrabit; ita & nobis fa ciendum est,ut non sit nobis necesse, ite m a peccati vita discedere. Milli ps enim mori peccato necesse erit, si millies ad peccatum re uertamur, in quo Christum minime sequemur. Ut enim vita illius siem sterna est,ita &nobis vitae nouitas est perpetuo retinenda. Ei,quemadmodum vita illius Diuina est;Deo namque vivit; ita & nos Deo vivere debemus, num ineq. illius gubernari, & omnes actiones ad gloriam illius dirigere. Peccati
enim natura mortalis est, Dei autem sempi- . terna. Consentaneum igitur est rationi, ut,
qui semel peccato mortuus est, spiritu Diuino stultur, numquam ab eo diuinatur.
. Ita & vos existimate, vos mortuos qui- dem esse peccato ruiuentes autem Deo in Christo Iesu Domino nostro. Non erisgo regnet peccatum in vestro mortali corpore , ut obediatis concupiscenti j seius.
Si fidem igitur, inquit, tueri, si dignitatem
retinere,si vitam coseruare cupitis, opus est. ut nullo modo peccatum in vobis regnare patiamini.
Sed neque exhibeatis membra vestras arma iniquitatis peccato: sed exhibete
vos Deo, tamquam ex mortuis viventes:
dc membra vestra arma iustitiae Deo.' Manus nostra poterit esse vel clementiae, &benignitatis,instrumentum,vel crudelitatis.& rapinae. Item, lingua, ve I Dei laudes effert. vel proximum nraledictis insequitur . oculi similiter . vel opera Domini contemplatur,to vel flagitia,cum animi pernicie, contuentur. Omina denique membra, vel honestati, vel impuritati, seruire possunt. Scelus autem est aeterrimum cum iam Christo nomina dederimus, tam multi m. illi beneficijs obstricti simus, ijs membris . quae Christo dedita sunt . abuti, ad peccati, & impuritatis, sequium.
In quo vero ait,Tmquam ex mortuis uiuenotes . admonet, esse opus summo quodam stu .dio,&diligentia,ut nos Deo gratos exhibea a o mus, neque ab illius imperio discedamus. Si enim,qui vitae periculo liberati sunt,illius re cordatione perhorrescunt, seq. vitam ei debere contentur, per Quem a morte erepti sunt;
quid nobis faciendum est, qui singulari praemdio ibimus a sempiterno cxitio, & clade per petua, liberati, di in caelesti quadam dignita te constituti Non enim nostri sumus, sed illius, qui non modo nos finxit,& insermauit, sed etiam a morte reuocauit, fili ii sui sanguine expiauit, omamenti H. Divinas excoluit.
Illi igitur corpus illi animum,illi sensus illi vitam,illi denique bona omnia, debemus. Nec ullo modo committendum est, ut, pestis illius. aqna seducti fuimus, Obliti, nostr . salutis immemores, & , quod capiti est,in Deum,au ciorem nostrae saliuis,ingrati, ad hostes illius Confugiamus armisque,nobis, ad iustitiae cultum,& des. nsionem ttributis, iustitiam opis
pugnemus, & bellum omnibus sanctitatibus o inferamus. Hic potui et aliquis dicere: Mogna tu quidem,Paule, di ampla, atque saluta,ma,praescribis, ea tamen, quae nemo praestare possit. Quas enim, in tanta naturae imbecilliatate, cupiditati facile repugnabit, & contra tantas peccati opes statum animi tuebitur pNe hoe igitur merito dici possit,ostendit modo cciendi muneris facilitatem. Ait igituti Peccatum enim in vobis non domina.
sobitur . non enim sub lege estis, sed sub
gratia. Quam sapienter autem insere mentionem illius miseriae, in qua homines, lege deuincti, olim versabantur Cum enim Iudeos a studinlegis abducere conetur, crebro redigit in memoriam, legem nulliun fructum hominibu attulisse. Frustra igitur,qui sub lege exant, cunatus omnes ad studium iustitiae confereba quando tantus erat dominatus cupiditatis, ut nemo p et 1inmanitatem illius effugere.