장음표시 사용
121쪽
asias viderentur inepta ad 9blectandum animosque
demulcendum. Orta quippe ex talibus voluptas in hoc tantum sita est quod unius cu)ulque Idea, as
cita aliqua inani circumstantia, semetipsum sibi gramdiorem eZhibeat. In omni re , ut nobis prae caeteris bene succedat, optamus, etiam iis in ludis ubi sors regnat, nullaque ars solertiave requiritur, idque cum lucri causa ludimus : quia Nostri Ideae Ideam felicitatis adjungimus, fortunamque Videri volumus nos reliquis praetulisse in quos sua munera estundat, idque meritorum nostrorum intuitu. Imaginariam hanc selicitatem credimus ita ad nos pertinere, ut in solidum nostra sit, adeo ut jure quodam eosdem nobis in posterum successus possimus promittere. Hinc lusores Iios aliis praeserunt, quibus cum aleae fortunam experiantur : quod tamen .astatim ridiculum est : dici e .nim quis potest feliciter in hanc horam vixisse, quod autem illa, quae hanc exceptura est, eum visura sit, eadem fortuna utentem , jure potiori affirmari non potest, quam quod felix in posterum erit, qui hucus que fuit quam mistrrimus. . Sic illorum animi. qui mundo addicti sulat, non alia tisideriorum 'bjecta habent quanti vana haeC Phan- tasmata, quibus misere distinentur. Quinimo illi qui sapientissimi habentur, non minus quam reliqui. hi -
1ce spectris & somniis deluduntur; ii vero soli, qui
vitam vitaeque actiones ad aeterna reserunt, dici possunt circa res solidas, reales & permanentes , veris ri, cum verum sit caeteros omnes vanitatem & nihilum amare, erioremque A mendacium sectari.
122쪽
Cap. X. SIVE AERS COGIT AND . , Caput Decimum.
IAm dictum est, ex eo quod necesse sit, 'externis si l gnis uti ad moentem exprimendam , nos ita Ideasd nostras verbis alliga. isse,' ut saepenumerb magis adverta attendarenisqdam ad res. Hinc illa quae in Coeitationibus discursibusque est honfusio frequenti Ci
Notandum quippe est, Homines earundum rerum diversias habere Idea; ', sulem tamen uti cibus ad 'illas exprimendas. Idea virtutis , alia est', apud Philolbphum Ethnicum , alia apud Traeol um; uter-cue tamen eodem virtutis nomine utitur ad suam Iceam exprimendam. . . Insu r pro aetatis diserimine easdem res modis di versissimis consideravimus; omnes tamen has vatias Ideas stsdem nominibus subjecimus Hinc in errores proclives sontius, sive illis verbis utamur ipsi; sive alios utentes audiamus: quandoquidem modo hane, 'modo illam notionem iisdem vocibus attri bdit s. Exempli caua; animadvertimus in nobis quoddam principiumesse, quodcumque demum illud sit) nutritionis & accretionis; Hoc animam nuncupavimus, eandemque animae Idcam, non tant m ad id , quod in animalibus, sed etiam quod in plantis analo m est, extendimus: quin etiam anii madvertimus nos cogitare, atq; hoc insuper cogitationis principium amimae nomine insignivimus. Hinc
iactum est ut hac nominis similituditie, sive analogia
123쪽
Pars I. decepti, pro una eademque re sumpserimus principium Cogitationis & principium nutritionis & accre itionis. Eodem modo vita immen & illi facultati imditum est, e qua iunctiones animales procedunt, &facultati etiam cogitatrici, cum tamen haec duo isto eoelo differant. Sic hae voces Sosin, sensatia. &c. cum de aliquo quinque sensuum dicontur, aequivocationibus quam maxime laborant. Tria namque in nobis fiunt, cumidi quid sentimus, puta , cum Iem quampia hemimus. I. Quidam motus exutantur in organis co .poreis, ut cerebro ι vel oculo. a. Hi motus animae occasionem praebent, aliquid percipiendi. Sic ex motibus excitis in oculo, per lumen a guttis pluviis soli oppositis reflexum, aut ma Ideas concipit coloris ruesi, cerusei, savL g. De rebus a nobis visis judicium serimus; sic ' hos coloros judicamus ad iridem pertinere , quam pronunciamus tantae magnitudinis . talisve figurae esse , tant μque a nisiis intervallo distare. Horum primum
unice ad corpus pertinet : reliqua duo tantum ad animam , sed tamen ob ea , quae in corpore peraguntur.' Nihilominus haec tria , quamvis in se diversissima, uno eodemque inves sensati m nomine visis v. g. vel auditus indigitamus. Nam quando oculus dicitur videre , auris audire, de iis tantum motibus id intellisendum , silui in organo corporeo excitantur, quum misostumst , oculum Gjecta sua non percipere , nec de iis judicare. Ε eontra dicimus nos talem aliquem. non vidisse, si alias mens avocata, ad elim non adi 'tenderit, licet ille se nobis obtulerit praesensque in oculos incurrerit: quo casu injus nomen usurpatui pro ea eosuatione, quae in anima mrmatur, Occa sone
124쪽
sione eomes quae in oculo & cerebro fiunt i & Ω-tandum hanc nominis notionem anima .videt, non corpus 3 quemadmodum a Platone, & poli eum iCicerone assertum est his verbis : Nos enim nam e quidem oculis cemimin ea , quae videmin ; π ueram est udus se in in corpore. Hiae quo si quaedam sunt ad oe- , - ui aures, ad na es a sede animi perforatae itaque saepe aut citatione, aut aliqua vi morbi impe-iati variis atque intems oeulis S auribis nec νιῶ mas neo audimus , ut facile intelligi possit animum V videro audire muteas partes quκ quoi s nessae sium, animi. Denique sumuntur hae vocesse sei, Misis, auditus, &c. pro hornm trium ultimo, id est, pro judicris ab anima latis, post perceptiones factas, occasione eorum qine in organis corinmaeis uariaguntar, cum dicimus sensus falli, uti eum baculum cernimus,' in aqua incurvum ψ solemve bipedalem. Indubium namque est, nullum err rem aut talsitatem in iis reperire, quae in orgauis corporis fiunt, neque etiam in nuda animae seceptione,quae simplex tantum apprehensio est. ω omnis error inde Hoficiscinar, quia male judicemus, MI reutes v. g. solem bipedalem esse, quia ob maxumam distantiam, imago solis in fundo oculi depicta ejusdem praeter propter magnitudinis, cum ima inequam oriectum bipedale imprimeret, si eo tantum intervallo distaret quod ordinatio videndi modo proportionatur. Sed quia 4 prima infantia talia tuliamus sudicia, iisque ferendis ita assueiti sumus, ut eodem fere momento quo Blem cernimus. ita , sine ullo examine iudicemus illi visui attribuimus, o jectaque dicimus vel parva ves magna, pro ut a nobis longius propiusve distant, cum tamen menS iit, non oculus, quae de illorum parvitate atque magnitudine judicat. omnia
125쪽
Omnes idiomata infinito similium verborum n anero icarent, quae & eodem simo . iisdeInque ele- , mentis constantia , sunt signa nihilominus rerum res null1 inter se cognatione conjunctas &. nunquam in Hominum cogitationibus consulas . signifi- .cat, impossibile esse ut erioris causa nobis. sit. ., Illi cnim . in quo Vel tantillum sensus communis est, nunquam imponet haec Vox a uiVoca , Aries . , quae
animal quoddam significat & sydus in Zodiaco. Cum, tamen dissicile sit non falli, ubi aequivocatio oria est ex Hominum errore , varia4 Ideas confundensium, ut in hoc verbo anima , pro confesχ enim h bet mus, eos , qui primum illis vocibus usi sunt , mearum: signi ucationes inquisivisse, , , & fic nobis saepe, suffcit illas proferre, cum Dr9m solliciti sumus Au earundem notiones in nobis clarae distinctaeque sint necne. Immo aliquando ejusdem nominis . Hsjsicali 0ni attribuim0s ea quae non cadunt nisi io ideas rerum incompatibilium . nec advertimuS bm ex eo provenire , quod res diversas rub es dein Domine Confun
De remedio Confusionu, in Cositationibus, Ratiociniis
nostrΗ, . ex nominum confusione enascent4 De nomianum definiendorum utilitate ; deque Asserentiά inter defrutionem rei, , Aefinitionem nominis . . . A D evitandam nominum , quae in vulgaribus lin--- .guis. Occurrunt , confissionem , nihil conduci
126쪽
Cap. XI. SIVE ARS COGITANDI. ,6 i
bilius videtur, quam novam linguam, noVaque ΠΟ-mina condere , quae illis tantum ideis , quibus significandis assignabuntur , erunt alliganda : Ut autem hoc fiat, necesse non Crit nOVOS VOcum sinos procudere , Cum illi qui iam in usu sunt, iterum pos-lim usurpari, modo conliderentur tanquam omni significatione destituti , ut denuo cas illiS notiones, quas libuerit, adscribamus; quas etiam oportet aliis verbis simplicibus, & ab umni aequivocatione liberis designare. Si enim probandum sit, animam este immortalem v DX haec, anima, aequivoca cum sit, ut antea a nobis demonii ratam eit, confusionem in ea, quae dicenda erunt , facile inducet ; fimus evitandae caulia, vocem quidem hanc, Amm.e, Ut sonum omni notione destitutum retinebo, quem demum illi rei, quae in nobis est principium cogitationis, unice signi-hcandae adhibebo dicens, Animam appello id, qmd in nobis es principium cogitationis. En nominis definitionem, tanto Cum emolumento a Geometris usurpatam, quae caute est a rei definitione distinguenda. In definitione etiam rei, qualis haec est , Homo es animal rntionale tempus es mensura motus οῦ termino definiendo , v. g. Homini ei tempori , usitata notio relinquitur, in qua alias notiones , 1ive Ideas contineri allerimus, im Ideam animalis ratio lis, Vel mensurae motus: cum in definitione nota, mis, ut dictum
est, primo sonum tantum spediemus, quam deinde constituimus signum alicusus idcit , aliis verbis desig
Sed cavendum est, ne hanc nominis dcfinitionem, de qui hic sermo fuit, cum illa altera contundamuS, de qua quidem Philoibphi loquuntur, quibus ea aliud non est, quam nomini, ex vulgari ldi ornatri
127쪽
usu , vel Etymologa interpretatio. De hae nobis alias dicendum erit. Nos autem hic privatum tantum illius sensum spectarras, qui nomen definit, quique
eo sensu cupit nomen intelligi, ad propriam cogit, tionem inanifestandam , parum auxit, an in eo dem selisu ab aliis accipiatur.
, Ex dictis sequitur, primo Definitiones nominum ad libitum esse, non autem Definitiones rei. Cum enim unusquisquc sonus ex se , & natura sua indifferens sit, ad quidlibet significandum, mihi licet, modo alios commonefaciam , in proprios usus; hunc sonum ad hanc praecise rem significandam, sine omni alitis significationis mixtura determinare. Sed prorsus aliter se res habet cum definitione rei: nam ab humano arbitrio non pendet , ut Ideae
uidlibet liaclusum habeant , adeo ut, si in Ideis efiniendis quicquam adaiciamus , quod in illis non continetur , inevitabilis is tu errorem lapsu S. En utriusique definitionis exemplum . si Vocem hanc, parate grammum, omni ligilificatione e Xutam. ad triangulum significandum sepono . id mihi lici. tum est, ct culpa erroreque careo: imo quandiu hoe modo illam sumo, possum amrmare paralellogram-mum habere tres angulos aequales duobus rectis. Sed si reliquero huic voci notionem ideamque Vulgit; rem . ita ut significet figuram , cujus latera & parallela sint , & nihilominus assirmavero parallelogrammum fguram esse tribus lineis contentam; quia tunc haec futura esset definitio rei. foret etiam falsissima cum impossibile sit, in trium linearum figura
Sequitur secundo , lites de nominum definitionibus moveri non debere , eo ipso quod arbitra-
128쪽
riae sint: qaia negariaaud potest , quin talem quis significationem huic inno dederit, quam se ille dedisse assirmat, nec quod talem significationem habeat apud eum ' postquam semel illius admoniti sumus.
Sed rerum definitioncs uepissime jure controvertum tur , cum sal e esse possint ut prius ollansum est. Sequitur tertio , omnem nominis definitionem , cum in disputationem vocari non possit, principii vicem sustinere. Quod ramcn de rerum definitionibus dici non potest , quandoquidem propositiones sunt, quae ab iis negari queunt, qui aliquam Obscuritatein in illis caustabuntur. Ac proinde , reliquarum propositionum initar debent probari , non autem pro veris supponi, nisi cx seipsis clarae sint, ut Rut
Quod vero jam dixi, nominis definitionem priu-cipii viceni sustinere possie , ulteriori elucidatione opus habet: illud quippe verum tantum est, quia c*utroverti nequit, quin determinata Idea possit assignato nominc vocitati : nihil tameia ea propter debemus de ipsa Idea concludere , nec credere illam nobis quid positivi exhibere , ex eo solum quod tali nomine nui Mupetur. Exempli causa, possum Chimaerae nomen definire dicens , Chimaeram appello quod contradictionem implicat; non tamen exinde 'Rquetuli , Chimaeram aliquid esse : Eodem modo, si quis mihi Philothphus diceret, gravitatem voco illud 'incipium inturnum , quo lapides , nullo im-pes lente , deorsum feruntur: de definitione dicam non impingam, quiu imo eam libentissime accepta tabo. quia me in ejus cognitionem, quod mihi cupit significare, deducet ; sed negabo illud , quod hoc gravitatis nomine notatur, esse quid reaia , cum uulum tale principium lapidibus inlit. Fasius
129쪽
Ves erroreS, in quos vulgatu Philosophia impingit. Primo , Definitionem rei cum definitione nominis confundit, primaeque assignant, quod nonnili ad secundam pertinet. Nam cum illa innumcras definitiones non nominum, ted rerum procuderet, quae ifillillimae sunt, DCC rerum natura. , aut inditas latabis a nat tua id cas ullatenus cIplicent, hastamen definitiones nobis obtrudit , pro principiis , quibus nefas sit refragari. Quod si quis illas nega erit , possunt autem Iure meritissimo negati, hunc e Scholis eliminandum clamat , indigi iuraque quocum dii putetur. Secundo , Ρhilosiophia vulgaris nominum definitionibus nunquam fere utitur, ad Obscuritatem a- . moliendam , nec illas' certis quibusdam ideis clare designatis assigit , quae idco e confusione nunquam emergunt. Hinc evenit, ut maxima disputationum pars de nominibus tantum instituatur. Quin etiam
eo l. quod in Ideis clarum verninque est , abutitur, ad id stabilieiadum , quod in iisdem confusum falsumque continetur ; quod tamen vitium ipsa nominum defit tone tolleretur. Sic Philosophi vult nihil credunt clarius 'certi sisve , quam quod ignis calidus iit, lapides graves, adeo ut judicent insipientis esse illa negare : quod sane unicuique persuadere poterunt, quamdiu a nominibus definiendis abstinerit. Quam primum tamen hoc fecerint, statim propalabitur , quid hisce de rebus obscurumve sit aut clarupa. Petendum itaque ab illis quid sibi
velint haec nomina , i calidum grame. Si enim re
ponant , se per calidum id itum intelligere , quod in nobis caloris sensui excitando' natum aptum est; per grame id quod deorsum fertur, a nullo sustul- ., tu in I
130쪽
tum; jure merito dicere possunt insipientis esse . ignem negare Calidum , aut lapides graves. Sed si per cauuum intelligant qualitatem similem illi, quam nobis imaginamur inesse, quoties calorem sentimus; per grave, id quod habet princ: psum interuum. quo deorsum seratur, quamvis a nullo aliti propulsum, facile ottendi potest , eum non rem C ars N sed obscurissimam negaturum. ne dicam fullissimam. qui ignem hoc sensu calidum negaverit, vel lapides graves; Quia admodum Clarum est,. igncm n Obri culoris lentum incutere actione illa . qua in corpu no. strum agit, sed nullo modo clarum eli . esse albquid in igne sit mile illi, quod ad ignem accedentes sentimus. Eodem modo clarum est Lapides. qui in primum dimittuntur, deicendere, sed clarum itidem non est , illos ex se , nullo alio protrudente . d
En grandem ex definitis nominibus utilitatem l se quippe penitus scimus de quo agitur . omnEstque lites altercationes praescinduntur de Vocibus; quas hic hoc sensu, ille alio intelligit, quod etiam saepe aec dit, cum de re qualibet confabulamur. Sed praeter hanc utilitatem etiam alia est: aliquando diiunctata es cu)uspiam ideam cI hibere nequimus , nisi pliarious verbis utamur ad illam delignandam : jam vero intempeltivum ei let, praesertim inscriptis scientificis, prolixam verbo tum serieni aden iidem repetere. Quapropter postquam rem ipsa in pluribus verbis definivimus, conceptam illius Ideam uni alicui verbo alligamus, quod loco caeterorum Omnium cile poterit. Sic postquam coifirc tum est . esse numeros in duos numeros aequales divisibiles ; ut evitemus saepiuS iterandam horum ves