장음표시 사용
151쪽
. Caput Tertium. . De propositionibus simplicibus , Compostis , Esse
. Propo itisues quae Compositae videntur , cum non sim , quin complexas licet appellare. De
Complexis cum secto tum attributo. Duimus omnem Propositionem ad . minimum unum subjectum , umimque praedicatum habere . . de re Hinc tamen non sequitur, non posse habere plura , vel subjecta , vel praedicata. Quae unico tantum subjecto & praedicato constant, simplices dicuntur; quae pluribus compositae: ut, la; visa S mors ; egesvi , divitiae proveniunt a Deo. Praedicatum ill ad , pro νenire a Deo , non tantum affr. matur de unico subjecto , .sed de pluribus, de bonis, malis , & Geterisi i 1 Priusimam autem ad explicationem progrediamur Propositionum compositarum, observandum venit, quasdam videri compotitas , Eum tamen simpli αἱ sint.. Simplicitas etenim Propositionis sumitur.ab utiliate subjecti & praedicati. Suhi autem quaedam Propolitiones, quae unicum tantum subjectum , unicumque piaedicatum habent sed quarum subjectum , si ve praedicatum terminus complexuSest , alias Propositiones includens, quas incidentes licet vocare. quaeque pars tant in subjecti sive praed, eati sunt, illis ici. conjundiae per prouomen qui, cuius natura est , plures Propositiones Cauneotete ,
Ia ut in unam omnes coalescant.
152쪽
Cap. III. SIVE ARS COGITANDI ν
o Uis: Subjectum hujus Propositionis duas alias
Propositiones continet, cum duo verba habeat; sed cum pronomine relativo, qui, conJungantur unius
subje , partes sunt. Cum autem dico bona χαι-
Ω a Deo pro enire , vere duo sublesta sunt quandoquidem de utrisque aio quod a Deo proveniatit. Et ratio hujus est : Propolitiones aliis inopositio nibus per pronomen , qui , conjunctae , vel imperfectae tantum Propositiones sunt , prout e dicendis inseritis patebit ; vel consideiantur , non quatenuSjam fiant, sed prout alias faetete , quas proinde nunctantum concspimus simplicium Idearum instar. Hinc. 3ntias Propolitiones enunciemus per --- adsectiva ; an participia, line omni verbo Vel pronomine , an per Hrbata pronomina. Idem
est dicere ; Deus invisibilis creavit m dum visibilem- ac dicere , Deus quies inrisibila crearit mundum, quies misibilis Alexamor regum fortissimus Darium smper rit, ac, Alixander, qui suis regumfertissimus, D rims furarit. Unobique enim primario non amr- matur Dei esse inmisibiam , vel Alexandrum glo Regum fortissimam sed haec duo . proprius anertivhabentes, assirmamus Deum, ut inνι sibilem concep- tum, mundum visibilem creaviste; 'Alexandrum, conceptum ut Regum sortissimum, Darium stuperaVisse.
Si vero dicerem Alexandrum fuisse Regum fortis
mion, ta Darium supera6e , evidens est me non minus amrmare i lium fuisse Regum fortissimum, quam . quod Darium superavit: & sic haec ultima Proponio composita apsi ilari potest, . cum illae aliae complexae dici debeant. Notandum insuper est, Propositiones complexas duum generum este ; Coloplex o enim , ut ita lor quar, vel in materiam Propolitionis, hoc in , in.
153쪽
subjectum , vel praedicatum , vel utrumque cadere potest, vel denique insoliam Verbum. Primo, Complexio cadit in subjectum , cum tilud terminus complexus est ut hic Reat es qui me-
muttis ille qui procul negotiis .
Ut priyca gens mortali , Paterua rura H. exercet suis, '. .Solatus amni faenore.
In hac ultima Propositione verbum est subinteli gitur. Beatur praedicatur, reliqua vero tubjiciuntur. Secundo , Complexio cadit in praedicatum, cum illud etiam terminus complexus est , ut hic , Pietas bonum est beatum faciem, etiam is rebus maxime ad
' Sum pias eas savia super obera meus. . Hic vero praecipue observandum venit omnes Propontiones verbis activis T corumve easibus, con- 'ilantes- complexas dici posse , easque aliqualiter . duas in se Propositiones habere. Sic quando aio , MIempli causa; Brutus tyrannum occidit; tantundem valet ac si dicerem ; Emtus aliquem occiau, iraque aliquis fuit tyrannus. Hinc duplex contradictoria huic Propositioni opponi potest , vel Brutus semianem occidit vel ille, uem Brutus occidit , non fuit i rannata. H M autem observasse vel maxime refert, quia aliquando cum tales Propolitiones inter argumentandum urgentur , palle altera pro vera prae - POS ita , altera tantum probatur. Ut autem tam. Iumentationes ad formam quam maxime natu-
154쪽
ratem reducantur , necesse erit verbum activum in passuum commutare ut pars probanda directe CXprimatur , quemadmodum fuse observabimus, Cum de argumentis ex Propositionibus complexis composetis agemuS. Tertiti, Comoxio cadit tum in subjectum tum in praedicatum ,. Tum utrimque termjnus complaXus est; ut in hac Propositione, Potente; qui paue res pramum , a Deo punientur , qui oppres um Protectoride ego qui quoηι ει graeili modulatus avena
quamvn avido parerent ama colon' . Grasum vas agricola. at nane horrentia Martis Arma virumque cano , Trojae qui primus .ab oris
Hic, tres primi versus cum dimidio quarti, lab-jectum Propos itionis est, teliqui vero praedicatum. apsa autem affirmatio verbo , cano includitur. En tres illos modos quibus Propositiones secundum materiam , id est , sub ectum & praedicatum, complexae esse possunt. '
De natina Propostionum iacidentium , quae partem Pripostionum complexarum consutiunt. Sta priusquam verba faciamus' de .propnsitiOIl;- . bus, quarum complexio cadit in formam . id est , in assirmationem vel negationem, observa. times quam plurimae DaPi pondetis praenait. en-
155쪽
dae sunt de natura pro sitim um inci otium , quae partes sunt subjecti & praedicati tu prupositionibus
Primb , dictum cst propositiones incidentes illas
esse quarum subjectum est pronomen qui, ut, homi- 'nes qui sunt creati ais c scendum amandum Deum; vel, homines , qui sunt pii: sublaa terimino homines, quod testat est propositio incidenS. ' . . Sed hic ad memoriam revocanda , quae e. I. p. I. dicta ' sunt nimirum terminorum complexorum additamenta esse duplicis generis ; alterum , quod nim liciter explicativum vocari potest , cum sci. addi- tio nihil in Idea termini immutet, cum nihil adda. - tur, quod non generaliter termino in Omni exaeusione conveniat, ut in primo exemplo. Homines lai. ' sint creati ad cognosco um, amandum Deum. Alterum, quod determinativum appellavimus; quia cum adjectilius terminus non integrae nominis extensioni conveniat, illius Cignificationem restrin-
git ac determinat , ut videre est in secundo Dein plo, Homines qui sunt pii. Ex his sequitur pronomentum esse explicativam , tum determinatisam. Jam vero , quando , pronomen est explicativum , i praedicatum prosositionis incidentis assirmam de .su ceto , ad quod pronomen refertur, squalmis id sat Pium incidenter respectu propositionis totalis ita ut ipsum subsectum prunoinini possit substitui. et sicut videre est primo Exemplo , loco enim H lmina qui sunt creati ad regnoscenὰ - di amand Deam . suffici potest , Honfinessunt creati ad cognoscen. dum, bra. . bed i 1 pronomcn est determinativum prmica tum propositionis incidentis proprie q*n amrmanu de subrecto ad quod pronomen reicitur: si enimin
156쪽
Cap. IV. SIVE ARS COGITANDI. i
hac propositione , ramines qui sum pii, sunt miseria
cordes, loco illius pronominis, qui poneretur nomen , homines , ut, homines sunt pii: propositio falsa evaderet, quia sic homines, quatenus homines dicerentur esse pii. Sed in hac altera propositione , --mines qui sunt pii; suns misericordes , nec generatim Omnes homines, nec particulariter aliqui dicuntur
pii , sed mens ex Hea hominis Idea pietatis simul unctis Ideam totalem fabricatur, cui judicat cim- venire Ide m misericordiae; & sic mens in propositione incidente solum expreste judicat Ideam Pietatis poesse consistere cqm Idea hominis : quas proinde .
Ideas ut unitas considerare potest , unaque examinare quidnam illis ex hac unione conveniat. . Secundo , saepe inveniuntur propositiones dupli- .citer i tripliciterve complegae , cum c*nstent pluri-.bu S .membris , quorum unumquodque per se complexum est. In talibas, propositiones incidentes &multae esse possunt, & diversi genetis, cum in his pronomen determinativum , in illis explicativum eine possit: Quod fiet hoc exemiso clarius. Doctrina
quae collocat summo Bonum in voluptate corporis ,
prac fuit tradita as Epicuro, est inigra Philosopho , est hujus propositionis praedicatum , caetera vero subjectum ; quod proinde.terminus complexus est , duas propositiones lucidentes in- - cludens Harum prima haec est , quae. codicat sum
mam bovum in voluptate corpWis. Hic pronomen est. determinati Vum , quippe quod generi cum Upeltinae nomen determinat ad illam , quae asstimat summum dum in voluptate esse ; ac prolude Doctrinae n Irien ne abfuido , pronomini nequit substitui, dicendo Γρctrina collocat nummum sentim in i voluptate A. . ζroposito altera incidens est , quae fuit tra-
157쪽
dita ab Epicιθα. Subjectum ad quod pronomen h1c
resertur cst terminus complexus, sci. Doctrina quae collacat se mum Bonum in voluptate corporu qui doctrinam denotat singularem individuamque Variorum accidentium capacem . uti , quod possit a plurimis tradi & propugnari r licet ex seipsa determinatῆ , uno eodemque modo debeat intelligi, saltem in hoc praecise casu, quo jam sie intelligitur. Ae proinde pronomen secundae incidentis , sci. 'quae fuit trassita ab Epicuro, determinativum non est, sed ablum explicativum , ideoque illius loco lassici potest subjoctum ad huόd retertur, dicendo , Dota aquae Gliscat summum Bonum in voluptate tradita suis ab Epicti . Tertib & ultimo , ad propositionum naturam di gnostendum , investigandumque determinativum sit, an explicativum in incidentibus pronamen, magis est plerumqne ad sensum , loquentisque intentionem attendendum , quam ad verborum for
Namque Occurrunt termini complexi qui videntur incoinplex, , vel saltem non tantum complexi, quantum revera sunt , quia pars fgnificationis in mente soluna loquentis est , atque adeo subintelligitur, non verti exprimitur : prout patet ex iis , quae C. T. p. I. dieta surit, ubi insinuatum est , nihil esse ustatius in communi sermone , quam quaedam singularia verbis genericis fgnificare; cum ex sermonis circums .antis innotescat nominis genericae Iduae , aliam Ideam adjungi singularem & diit in- 4cta in , quae nomen ii d determinat ad hanc rem sim Ilam di siligularem significandam. Dixi hoe ex circumitantiis ordinarie innotescere.
ut apud Gallos , Rex significat Ladoricum I 4. Sed al
158쪽
Cap. IV. SIVE ARS COGITANDI. 93
ad manum regula est, quae usui esse potest ad dijudi. Candum , an nomen genericum genericam ideam mi ucat; an vero per Ideam distinctam & particularem , sed isubauditam , determinetur & restriugatur.
Quando manifesto absurdo teneremur, si subjecto gener .cam Ideam retinenti, attributum applicaremus, credendum sane elesoquentem sub)edium illud genetica ill1 idea exuisse. Si audio, Rex hoc M.' imperavit, perspectum habeo Regis uometa gelietica fignificarione spoliatum : Rex enim in genere uiniI imperat in parii Culari. ἰ ibi mihi nuncietur Diarium Bruxellense, quam Gazettayet divini) l . Januarii Antii I 662. de iis . quae Parisiis aguntur talia Barrare; certo certior sum aliquid in mente loquentis latere, quod verbis non exprimitur; ueque ei iura illa sufficiant ut judicem verane an mendax lit ea schedula. Oportet itaque ut nuntians aliquid novi dillincte conceperit, quod a rerum gellarum veritate alie m judicet; quale es 1et, li nunciaret Regem centanos Equites in η-
άisem Sancti Spiritus ac tale. Eodem miodo, in sentenda de Philo Bisorum plaCitis serenda , t quando v. g. talis Philosophi opinio falsa cile. dicitur, nulla particulari doctrina' distincte nominata, ut quando dicitur expresse, Lmeretii auctrina de natura animae 6t falsa j oportet omnino ut , qui ita censet, aliquam particularem &distinctam doctrinam , sub generali nomine Do trinae ratas Philosophi , Concipiat: quia falsitas uon ca- .dit in destrinam proui. est hujus aut illius PhiloΘ-phi. ita prout hoc vel illud 4 quod est veritati or situm , , aiserit. Aς. proinde hujusmodi. propositiones in has alias resolvuntur. Tau du qmdi , ' , fiat
159쪽
fuit a tali alabore traditum, est falsum, Sententia do. cens ammin nostras ex asimis componi , quae fuit tria ta a Lucinio, est falsa: ita ut laaec Judicia, cum non distifidie exprimuntur, ' duas semper affirmationes includant; alteram primariam, quae ipsam verit tem spestat, nimirum este quam maxime a veritate alienum asserere animax ex atomis constare ; alteram , quae hiltoriam sipectat, sei, hunc errorem a Lucretio propugnatum.
. De sollitate quae tum in terminis complexu, mis. in proposti bis iWidoti,in invenituF.
inae modo edisseruimus celebri quaestioui en
dandae possunt inservire; an sci. fallitas ipsis tan-- tum propositionibus insit, an vero in Ideis terminisque simplicibus inveniatur. 'Fallitatem dico, potius quam veritatem; quia unica in rebus veritas est . illarum, nimi tum, ad Mentem Diuinam conssirinitas , live de iis Homines cogitent, live non cum nulla possit esse italsitas nisi ad mentem humanam relata, aliamve erroribus obnoxiam, quae id falso judicat esse, quod non est. - Quaeritur ergo, an haec fallitas in idiis propositio nibus judiciisve inveniatur I '' Ordinarie resipondetur negative , ct vere quidem in cerro sensu. Hoc tamen non impedit quominus falsitas aliquando non in limplicibus Ideis, sed in te minis complexis inveniatur; quia ad hoc sumpit, quod in illis aliquid judicetur aut affrmetur rapresse, vel
160쪽
Cap. V. SIVE ARS COGITANDI. ys
Quod clarius es estet considerato duplici terminorum compleAorum genere , tum cujuS pronomen explicativum, tum cuilus determinativum pronomen
Primo horum complexorum generi Alsitatem inesse mirum videri non debet, quia praedicatum propinsitionis incidentis , de sudeeto affirmatur ad quod pronomen refertur. Sic in hac proposition Alexander qui es Philippi filius, assatano quamvis incidenter, Alexandrum esse Philippi filium, fauitas autem
hic invenitur, si hoc verum non sit. Sed duo hic triave necesIario notanda. Primbpropositionis incidentis falsitatem ordinarie , propositionis. Prin mariae veritatem non tollere ὁ ΕΣ. gr.
. Alex der qui 'fuit filius Philippi Persin superavit. 'Haec propositio pro vera aestimari debet, licet. Α- , lexander non fuerit Philippi filius, quia assirmatio propositionis principalis in solum Alexandrum vindit, neque illud , quod incidenter additur, quamvis falsum , impedit, quominus verum sit Alexandrum Persas superasse. Si tarnen praedicatum propositionis principalis ali' quam cum propositione inclaenti connexionem ha- bet, ut hic, Alexander filius Philippi suis Aminia nepos, tunc falsitas propositionis incidentis, falsam re dit propositionem principalem. Secundo , Honorariis appellationibus, quas mo- fis est quibusdam dignitatibus concedere ii poGsunt cohonellari, qui in talibus sunt dignitatibus constituti, quamvis alias Digniticent aliquid quod iis minime conveniat. Sic quia olim Episcopi Samcti & Sanctis i salutabantur, Colloquio Carthagincnsi, Episcopi Catholici minime ' dubitarunt Donatillas Episcopos sic compellare , Σήmctissimus