장음표시 사용
81쪽
v. Mortis , quae similiter reciproca Hominis
differentia non est , cum Brutis conveniat; Cum tamen hae duae limul lundiae, in solum Hominem ea- dant : & hoc pacto nobis labricamur Ideas omnium firme animalium. Denique observandum est , non semper requiri, quod utraque Di merentia Gerius dividens , politiva sit: tussicit enim alteram talem este ; sic duo nomines abunde distinguuntur , li aliςr munere , quo alter Caret, fungatur; licet. munere careus nihil posui-vi habeat, quod alius non habet. Sic Homo generali. iera Brutis distinguitur , qui asci. Homo animal mente praeditum est. Briata veto animalia mera. Brutorum etenim Idea gensica nihil in se continet positivi, quod in homine non reperiatur; illi tantum Ideae, negationem Mus quod in homine est, Mentis ici. adjiciamus. Adeo ut disicririten quod eli inter Ideam animalis, & Ideam Bruti, in hoc ii tum sit, quod idea Animalis in sua compreheosione liec includat nec excludat cogitationem, cum tamen illam exte0sorie sua con-ιuleat; . Bruti e contra idea candem e 1ua comprehensione excludit, ac proinde homini convcnire non 'Potest.
De Proprio. Inventa differentia Speciem constituente , id est , primario essentiali attributo illam ab omni alia Specie distinguente , ii ulterius in Mus naturam inquirentes , aliud attributum offendamus , necellatia eon- hectione a principali dependens , & consequenter. huic Speciei omni S lbli conveniens , tale attribu-' Ium , Proprietatem dicimus ἔ illudque termino con
notativo efferentes Speciei proprium dicimus
82쪽
quia omnibus inserioribus ejusdem Speciei conum sit, illiusque unica Idea nobis poterit repraesentare hanc proprietatem, ubicunque demum sit, in numerum universalium cooptamus, quartumque essic,
Exemplum. Anguli rectitudo essentialis trianguli tectanguli differentia est: quia vero neceinario sunter hac anguli rectitudine , quod quadratum Hyp
lenusiae sequale sit quadratis reliquorum laterum; h Ium quadratorum aequalitas pro Proprietate trianguli Iectanguli habetur , quae omnibus & ilis triangulis 'Iectangulis convenit. ε Nihilominus quidam voluere ut latius pateret hoc Propria nomen; hincque enatae sunt quinae illius Spe deS. ι1llarum prima est, quam modo eXplicuimus quaeque omni Iob , semper convenit. Sic omnis circuliti ibi ius circuli & semper proprium est, ut omnes t seas a centro circumferentiam ductas aequales habet . Secunda, convenit omni, sed non Ibli. Sic extensti convenit quod sit divisibile quia Omne extensum diavidi potest; sed dividi etiam possunt Duratio, numeri
Tertia, convenit sui, sednon o=-i. Sic soli Homini convenit esse vel Medico, vel Philosopho, quamvis omnes homines non sint aut Medici, aut Philo
Quarta, convenit omni &soli, sed non semper: h jus Exemplum habemus in Senum canitie quae solisti omnibus hominibus convenit , sed non lemper , quippe tautum tenet centibus.
83쪽
De Aecidente. Iam superius, capite secundo, declaratum est, Modum vocari id, quod naturaliter existere nequit, niti per subitantiam , quodque nulla necessari1 con nectione substantiae adhaeret ; ita ut optime percipi possit res, non percepto modo : uti optime concipimus hominem , non animadvertentes, quod prudens lit, sed ipsa prudentia concipi non potest , nil iςoncipiatur vel Homo, vel alia natura intelligens prudentiae capa X. Quando vero Ideam confusam & indeterminatam subitantiae, cum distineta idea alicujus modi copulamus , Id ea haec potest repraeseruare omnia , quibus hic modus inelt: lic Idea prudents. omnzs homines
prudentes; Idea rotundi, omnia corpora rotunda eXDibebit. Hae vero Ideae, sic terminis cim notativi S eX-
pressae, illud eit, quod quintum universia e conitituit; , Accidens dictum: quia ellentialiter ad rem non pcriinet cui attribuitur, si enim pertinerct , differentia citet, aut Proprium. Sed hic observandum est , ut superius innuimus, quando duae subitantiae limul concipiuntur, alteram concipi posse , tanquam alterius modum, sc homo, et Uitin potest considerari , tanquam quid compositum ex umine & vestibus; sed elle vestitum , respectu hinus ito inmis, modus essendi tantum est, iubquo homo concipitur, licet vestes substantiae sint; ac proinde , cile vestitum ad quintum universale petii.
Ast de Universalibus ; quae tanto apparatu in Scholis traduntur, plus quam satis. Parum enim refert stire quid sit Genus, Species, Disserentia, Pr
84쪽
Cap. VII. SIVE ARS COGITANDI gh
prium & Accidens. sed vera rerum Genera, Generum veras Species harum Differentias, Propria & Accidentia habere, perspecta palmarium est his verti div. noscendis lux aliqua .effuluere poterit e sequentibus: postquam non nihil de Teriniuis complexis iii antecessum fuerit deductu in.
o Terminis Complex.s, eorumque Universalitate Particularitate. Nonnunquam termino cuipiam alios terminos ad jungi mus, .ex quibus, in Mente noltra, resultat Idea totalis, de qu1 L epe ea uifrmare, aut negare potamus , quae de singulis terminis separatim sumptis affirmari, aut negari non pὀlsunt. Hinc sium termini complexi: ut, L o prudens, cypus pellucidiam' ni aaeder filius Philippi. 'Haec additamenta aliquando fiunt tar pronomina relativa; ut , Corpus quodulpellucidum, alaxander qui esst i Philippi, Papa qui-Vicarius Dis ααμ. Imo amrmari potest fi licet haec pronomina non semper exprimantur, semper tamen subintestigi, quia mutata propolitione exprimi pollunt οῦ aequivalent enim , Corpus pellacidum , F corpus quod eos pelluci.
Quod maxime in terminis complexis observatur , . est, duo csse genera horum. additamentorum, quorum alterum a scativum dici potest, alterum
Explicativum tantum est , quando disertis verbis explicat, quod prius latebat , vel in comprehensi
85쪽
iae ideae priuat termitat: vel saltem , quod illi convenit tanqU .im accidens , modo illi generaliter ti secundum integram extensionem conveniat sic cum dico Homo qui est animal ratione ν aeditum; vel homo quι niatur ulter beatitu uem Appetit , vel homo qu/6ὶ mortala : VHἱ hic a liciuntur explicativa tantum sunt : cutra Iranii immutent m tota Idel quae huic voci . ramo, altandia eli; nec illam rei tringunt ad i' quosdam tantum Homines lignificandum ; lea ea χ- . tum denotant clarius, quae Omnibus Ommno hominibus convcINunt.
Huius generis sint additiones quae nominibus stincte individua lignis cantibus applicamur, ut Cum
dici 1r us Q Lutetiam eqserar cimiam totius Europae urbem
Iulium Corsiarem se Imperat bremforti bimum; Ari to lem Philhq horum Principem; Ludbνicum Galbarnm Regem. Hi enim lingulares termini sic prolati nihil de
sua esentione perdunt: cum prius deternii nati tantumesieut quantum este pinuerint. Deternninativum est, quando id, quod additur tem mini generalis significationein restringit, ita ut non jam in omni sua extensione accipiatur, ted complectatur et tum illius parteat , sic corpora pellucida , IAmivis sapientes , Animis rationale. Haec addita- meiata'inon sis inpliciter cxplicativa lunt sed deter, minativa; quia extersione na primi termini mutilant &decuridiu; Corporis enim nomen hic tantum Corporum partem liginii cadi, Hominis, hominum par rem ;. AnimaliS, animalitim. . . Haruni autem additio vim atura aliquand6 est, ut . e tcrifimo communi lingularem fuciant , cum 1ei constitiones individuantes continent ; sic quando di-CO, F.rpnnumsedem , commune Papae notnen adsilin
gularem unicamque Alexat Miri legismi personam duo terminatur. . Alia
86쪽
Cap. VII. SIVE ARS COGITANDL 31
Alia etiam duo termisiorum CompleXOrum gene- ra sunt quorum alterum firbis complexum est, alterum s insiti tantum.
. Primi generis sunt. illi qui repressam addit sonem habent : a Ioram exempla sunto , Uae nucusque at-
Isterius generis illi sunt , in quibus termin rum alter non effertur; led sabluditur tantum . ut cum Galli Regem nominant e lite terminas, apud illos , sensu complexu ς est; quia Nili , cum hoc nomen pronunciant , illorum animis licita obversatur communis nominis Idea solitarie ', sed ad)unctam habens Ideam Ludo i nunc Gallis rinperat. Infinitus terminorum numerus est, qui , hoc modo . complexi, in omni sermone occurrunt; sic in. unaquaque familia, Hems. .
Quidam etiam termini complexi fiant sum verbis 'tum sensu . sed diverti mode. Sic Primeps Philoso--orum , Verbis complexus est , quia nomen Principis Philosophi vocabulo determinatur; at resipectu, Artitotelis , quem Scholailici sic amant nominate , sensu tantum complexus est ; Cum Idea Ariliotelis menti solum inlit , nec ullo sono illum expressi in
denotante exprimatur. 'Omnia p*ectiva sive connotativa, vel paves terminorum complexorum sulit , quindo uua cqm suis substantiis ponuntur ; vel sensu tOmploa , quan- .do substantiva subintelliguntur : Quia ut capite se- eundo dictum est haec nomina. Connotativa subsectum directe quidem , sed combitus, modum vero, 'seu tormam indirecte , sed distinctius significant; ac proinde Suriecti Id ea St ' valde generalis , &valde consuis est , nonnunquam ens , aliquando cava repraesuui quae tamen. ut plurunu in C Σ ' -
87쪽
ParS.I. distin ista Fornax vadete inantur Sic, albin , rem .sgiliscat hahentem albedinem e hinc coiifusa rei Idea determinatur ad illas tantum res ijgnilicandum , quae albae sunt.
Maxim Mutini in hac materia observandum est,
terminorum comple xorum quos dana cile, qui quumvis revera ad unicum tu in individ diura determinentur, universilitatem tamen aequi VOCam . quaan Er- licebit appellare, retinent. Cum enim Homines consentiant unicam tantum rem, tuli lcrmino sisnificari, disputent autgm, quaenam haec reS Unica rexeris sit, fit, ut hiς terminus ab aliquibus huic rei signifi-Umdae epplicetur, ab aliis illi. Hinc opus est . ut ta- .lis terminus alteriuS dcterminetur vel a circini stantiarum varietate , vel ab orationi S lcri e , ut ipsa termini significatio innotescat. Sic , vera. Religio , non nisi unam solitariam '.Religionem significat sed quia qui vis Populus,
quaevis Haeresis luam religionem V cram arbitratur, hi terminii valde mur voci sunt , aequiv caliouesti. erroris. Siquis Historiographus scribat suum Principem verae Religioni addictissimum ruissise , dici u6n potest, quid sibi votitetit, nili sciatur quam demum Religionem protesius fuerit ille .nctaptor , si enim Protestanticam , de Protestantica in- . telligendus est ; quemadmodum dei taliumctana, si . de liuo Principe scriberct Arabs Mahumetanus ; de Catholica , intelligi non debet, nili constet Catho' licum fuisic Hilipricum. I ermini. complexi, id quibus Erroris aequi. ca . tio invenitur, ea praecipuE enuntiant, de quibus fensus non audicant, sed solum intel imi : p live enim est , ut Homines diversa de talibus sentiant.
88쪽
Exempli gratia: si affrmarem nullos milites a Mario conscriptos , qui Sexpedales non est eiu : Hieterminus complexuS: Miles Sexpediatis, erroris se illi- Vocationem non capit, cum tacite factu lis , Milites 'metiri, ut stiamus, an Sexpedales lint ii vero de- crctum esset, nullos deberi conlccibi . nisi Sire ei; hic terminus mulN magis tuis liet aequivocationi obnoxius , cum posset iis militibus tribui, qui si retiui quidem haberentur, cum tamen ignavi citent. Haec erroris Is quiv alio laepe in terminis com parativis invenitur; Pnrisiensum Geometrarum maximas ; Hominum doctisimus ixterrimus, diligimus Quamvis enim hi termini conditionibus individuanistibus determinentur , cum unus tantum esse poterit Geometrarum Par erilium maximus Poterit nuhilominus hic terminus pluribus a dicribi , licet unissili conveniat; quia incileel , ut Homines hic de
re varie sentiant, ac prohade unusquisque ilium hoc nomine cohonestet , . quem caeteris omnibus in Gemmetria arbitratur praestare.
Hae etiam loquendi formalae, Nutharis sensus. A .
Gorn hac de re sententia ex horum aequivocorum
numero sunt; Praesertim si author ille adeo obsic rus sit, ut de illius sensu litigetur. Sic etiamnum videmus continuas de Aristotelis opinionibus Phil λphorum altercationes , dum unusquisqua nititur stas in partes illum abducere : Quamvis enim Aristoteles unicum, tantum, una de re, sensum habu rit; quia tamen a variis varie intelligitur, haec verba, sensus Aristotelis . aeti voca aper errorem sunt.
Unusquisque enim id Aristotelis ei e sententiam pronunciat, quod Aristotelem sentisse persuasuiu habet; &sic, si plures, eadem de re, varicientii. Aristotelem autumant, hi termini; Arasoteia ea se re sen-
89쪽
Ag LOGICAE 'Pars I. . , siis, quamvis singulares in seipfis sint, pluribus con-
Vcnirc poterunt, illis sci. .Omnibus, quae Artitoteles de hac 1 Dateria scripti sic centcbitur , atque adeo apud unumquemque id significabant , 'quod is sibi persuaserit cum Philos apstum sciis ille. 3Sed ut melius pominus inteuigere , in quo sita sit haec, quam erroris dicimus ; ut qui locatio, Observav- . dura est, itos terminos ves expresse , vcl sensu con- notativos esse. Jam vero , uti dictum est, terminis. connotativis conliderari potes, tum subjectum, quod
di redie quidem, sed confuse exprimitur, tum formas e modus , qui distincte sed indirecte significatur. Sia , Album confuse exhibet corpus , distincte albedinem : sic sensin Aristotelis, confuse fignificat' aliquam sententiam , c igitatiotrem , destrinam distincte vero fimus doctrinae ad Aristotelem, cui at
' AEqui vocatio vero , quae hisce in terminis inveni-. tur , nec proprie nastitur a fomia , modovo , quidistinctus cum iit, ctiam invariabilis est ue nec etiam a sulaedio confuse eonsisterato , quamdiu ab hac. confusione nou liberatur. Exempli cauis : Haec .Verba, Prwceps Philo sepiarum aequivoca eis: non po- Urunt , quamdiu idea Principis Philomphorum nulli disti die individuo applicatur. Se6 aequivocatio in hoc solum Consiliit, quod mens subffecto com sum aliud distinctum determinatumque substituit, cui forma modusque applicantur. Cum vero Homines hac de re distentiant, plures potiunt hoc limnore assicere , ac d de ccmem appellatione comgrua ornare. . Sic olim Plato Philosophorum Princeps cludiebat , quo Jam nomine Aristoteles digita tur. Haeci verba. et era Religio cum nullivis Religionis dillinotam Ideam , sed consuliam habent, aequno . . ' . nou
90쪽
Cap. VII. SIVE A RS. COGITANDI.nsin simi, quia revere nihil ab illa Rebilione significatat; quae reapte vera est: secl cum incit, verae Religionis taeana distili Etae particularis chiis dam cultus distinctecogniti l deae alligavit , evanuiu quam maxime equivoca , cuinque apud unumqucia qua cultum significabunt , quem die pro vera iciuione
Ita etiam sese res habet cum his verbis, si talis Philo vhus L re tali. Si cmm illis relinquatur, generalis Idea , simpliciter & generaliter rigus ii cabunt doctrinam ab hoc Philoli ho de hac re tradi tam , ut doeti inam an Λrillotele rraditam de natura
animae r ubi illud idquod M. id cli doctri ita haec, quamdiu contusam Ideam nulli dillinctae ideae applicatam habet, aequivocationis capax moncst. Cum veris mens ita locum illius id est. dodLrinae confuse Conceptae 'surrogat doctrinam cistinctain , dith Gimque subsuetum ; tunc pro varietate distinctarum Idearum , illud id aequivocationein poteit induere. Nic doctrina Aristotelis , aequivoca est apud Pomp Datium asserentem, animam ab Aristotele pro mortali habit & apud plures alios Qui dein tuterpretcS, qui e contra docent Aristotelem animae immortalitatem docuilse, non mi uuς, quam illius Praeceptorcs' Platonem, & Socratem. Hinc sit, ut hoc gelius verba saepissime rem significent , cui sorma in directe 'expressa nequaquam convenit. Suppolito Ex. gr.
' Philippum non fuisse Alexandri Patrem , quhd ipse etiam Alexander suadere conatus est; haec veFb1. Iilias Philippi, generaliter aliquem a Philippo procreatum notantia , erroneε de Alexandro die , illum liguiocabunt, qui reipsa filius Philippi non iit. I cr- 'ba etiam haec , Sensus Scriptura, ab Haeretico ad Haeresian, S. Scripturae contrariam confirmandam prola-