장음표시 사용
271쪽
LIB. II. CAP. IV. DE PRAESTATIONIBV s
ciam, ut homines reddat incit obseruantiores '. Luci AKvs de Imagini-
suerint. Argumento est, quod & olim & nunc dentur religioni pro salute animarum pestiferae addicti, puta Muhammedanae, aut Ethnicae, quos propter suam de prouidentia Numinis persuasionem non spemenda honesii & ossicii cura agitat, ut laticin quoad exteriores actus plurimis Christianoruin non videantur concedere. Ιmo sunt, qui ex longinquis peregrinationi hus obserusLse se serant, Christianam religionem peculiares populorum versus certa vitia inclinationes non mutasse, nec veritatem religionis moribus & actionibus eriternis discerni. Cuius rei tamen causam ego putauerim, quod religio Christiana, quam plerique non tam proprio iudicio, quam adsuetudine, & ex usu ciuitatis , in qua nati sunt, amplectuntur, plurimis magis in primoribus labiis, quam in animo haereat, quodque adeo tam paueis cordi est iuxta scita
eiusdem animum suum emendare. Quin enim saltem externos actus etiam
vitiorum velut nationalium inhibere possint, siquidem professione sua dignos sese gerere serio laborarent, mihi dubium non est '. f. IV. V T I g a G o isthaec persuasio, & quae praeterea super cultu
Numinis recta ratio, aut singularis reuelatio tradit, animo rite eκColendo ante omnia est implantanda: ita quae huic repugnant opiniones solicite excludendae . Nec solum hete intelligimus Atheismum, & ' Epicureismum I sed alias quoque opiniones non paucas, verae religioni, bonis moribus & societati humanae eκitiosas; quas penitus eradicari generis humani quam maxime interest. Quas inter est illa de fato Stoico, seu de immutabili consecutione omnium rerum & actionum, etiam humanarum, per quam homines non nisi instrumenta redduntur suarum actionum, quas libere moderari penes ipsos non sit, quantumcunque conatum velint adhibere. Stante enim hac opinione non adparet, quomodo homini magis suae actiones queant imputari, quam motus rotis in horologio ; aut quem usum religio, quamque aequitatem leges ae poenae habeant. SENECA Oedipo fiers. 3oi9.J frii isa culpa es; nemo hi fato nocent. Add. IDEM ibid. v. 98o. seqq. HOME R V s Iliad. α vers. 86. 87. J
pastat.sed Iupiter, fatum aeriueta Eri N. Quem obtentum tamen lepide et tuit magis, quam sustulit Zeno apud Diogenem LAERT iv M L. Vii.
Segna. 2'. Ed. Arnitet. J Seiraum iu furto deprehensum aliquando ver rabat. Ila vero di uter Mihi ut furarer , fatum erat e V va vapularer, inquit. Melius
ς Disputat hoe loeo Cl. BARBrYRΛCvs Donis sitae minus obsequantur, eoque paganis latius contra petrum fluesium, ostensurus, e m. saepe satis similes sint, Christianismiis tamen in eiciate superstitio rum minus mali metuendum se spectatus inni inieris praerogativiis pollet praeessi:, qtiani ex societate Atheorum. Qita incon. Paganismo. inia de re viceri potest Ioam.estrouerita album sententiae eius ealeulum eiici. Cr. LRr cvs dans son traite de l' inelediit itemus. P. II. e. s. p. 222. S seqq. Exemplis, quibus
C Adde, quod etsi christiani praeceptis reli. utitur clericus, adiiciunaa abolitio moris nefarii, quo
272쪽
HOMINIS ADVERSUS SEIPSVΜ ET C.
229eιαπτη ο ανΘραπτος, ἐπ αυτῶ τοτταν ἔθεντο. Dii, ne in ea, quae vere mala sint, incidat quispiam, in i us arbitrio prorsus posuere. Cognatum huic dogma est, quod consecutiones causarum & effectuum, seu illa velut catena rerum a Creatore constituta tam immobilem habeat legem, ut Deus circa eandem ne in particularibus quidem casibus libertatis sibi quid reseruariti Per hoc enim miracula , & extraordinarium Dei auxilium, effectusque precum, poenitentiae,& emendationis perimi videntur. Quo pertinet & illa persuasio antiquissima iuxta ac difffusissima, quassi positus siderum actionibus & euentibus humanis in- dispensabilem quandam necessitatem adserat; aut quod prima nascendi hora uniuersum vitae curriculum temperet. Cuius inter alios sese adsertorem fert M A N I L I v s, qui L. IV. vers. 79. & seqq.J ita pronuntiat:
D pontum tranare potes, V vertere Troiam, Asterius fori esseribendis legibus apta : .
Ecce patrem nati perinumi, natosque parente=, Mutuaque armati eorum in vulnera fratrer: . Non nostrum hoc bellum es, coguntur tanIa moture, Inque μοι ferri poenas lacerandaque membra.
Huc quoque fatale est sic iraum expondere fatum. Et haec superstitio magnam adhuc partem orientis occupat, ubi nihil alicuius momenti suscipitur , nisi consultis astrologis, quae ipsorum phrasis, ut legant quod in coelo scriptum est. Quam in rem Lacetam historiam narrat B E R-NIER de rebus gestis in regno Mogolis de hortulano Regis Persarum Abas, qui arbores , ex consilio astrologi auspicatissima hora a Rege positas, iterum eruit cum ab hoc increparetur, ad astrologum conuersus ; miseram ipsum horam elegisse, inquit, quod arbores meridie politae, vespera sint erutae. Item, de seruo aliquo Goa profugo, qui in urbe Delili populo fidenter multa praedicebat, inspecta subinde pyxide nautica, & libro Horarum, quem meam, velut nobilistinis instrumentis ς & cum, quia antea eum norant, nouam eius professionena M adparatum mirarentur, reposuit: Atat bestias tal astrologuo. Enimuero ista astrologia reuera nihil est aliud, quam speciosum commentum quorundam deceptorum, ad credulos pecunia emungendos. Qui audacter defuturis loquuntur aliena magis credulitate, quam suapte arte freti; & si res, uti dixerint, radat, ingenti sunt in gloria ; ii quid aliter eueniat, in obliuionem eorum dicta abeunt. TA 1 Tvs Hiit. I. c. 22. J is Os pseud mathernati COS VOeat emi hominum potentibus inuidum, speramibus fallax. Add. H o B-BESIVS de Homine c. I . f. Iet. AGATHIAs L. I. sc. I. J Malorum causem
iv. ε) Qualem ore Sisyptu deseribit Eulli pau Es sis; o. H. a) Quem profestus et Cyclopa apud Lux idem in eius nominia Tragoedia:
273쪽
LIB. II. CAP. IT DE PRAESTATIONIBVs
monita omnia, artes, disciplinae in irritum cadunt: evanesunt spes eorum, qui vitans honestis linam egerunt. Sed nee fas reor caeder mutuas is vulnera Deo adscribere.
Vid. quoque Gllo Τ ius de Verit. Rel. Christ. L. IV. g. r . Ac praeter alia mala, quae hanc opinionem sequuntur. etiam hoc inde oritur, quod qui si leribus tantum inhiant, parum soliciti sunt circa actiones suas ad normam sanae rationis dirigendas '. Cordate EvR1p1DEs Helena svers. 763d
Γνώμη o' αρχη ριάντις, τ' εὐβουλία. Optimus vates prudentia I bona consultatio.
- quid crastina volueret aetas Seire nefar homini. Nor prauum ac debile vulgur Scrutamur pentius superes: hinc pallor T irae,
Hine fletus, insidiaeque I nulla modesta voti. Perniciosa quoque est persuasito ', quod Numen peccata hominum velut nundinetur, & ea redimi patiatur pecunia , aliisque muneribus, nec non inanibus quibusdam ritibus, aut conceptis verborum sormulis, citra emendationem vitae. Item, quod Numen capiatur eiusmodi inuentis hominum, adsumtisque vitae institutis, quae ad societatein humanam & ciuilem, ad sanae rationis& legis naturalis dictamen attemperatam, non quadrant '. Quo pertinent pleraque instituta Monachorum, quorum magna seges non solum inter quasdam Christianorum sestas, sed & inter Muhammedanos, & Ethnicos datur. Item quaevis superstitio; quae abiecte valde de Deo, eiusque cultu sentit. Cum contra quiuis cordatus debeat esse θιοσεβὴς χωρις. δωτι δαιμονίας, pius sive supersitione. Marcus ANTONINus L. H. 3. 32. Add. B A c o Sermon. fidei. c. 17. Mala quoque est illa persuasio, quasi homini solum pietatis exercitium erga Deum sum ceret citra respectum au probitatem & ossicia erga homines exercenda; aut imitamenta pietatis & cxteriora cultus diuini accurate obita pensare queant iniustitiam erga homines exercitam ; ac per totam vitam malis bonisque artibus pecunias corradere fas esse, dummodo moribundus aliquid ad pias Causas, uti vocant, relinquat. Add. CHARRON dela Sagesse L. II.
c. s. f. etsi seqq. Praua quoque est opinio, simplicem hominem posse non solum pro se ossicio suo aduersus Deum satisfacere, sed dc ipsi superesse posic, quod
siue Ox eaprigem pecore. Me ex bucero. me adeo poetides vitias, aut dono feriat paludamentum ex auro, siue ex pu φών
274쪽
HOMINIS ADVERSUS SE IPSUM ET C.
1n alios transfundat, sic ut alieno merito humano desectus neglecti ossicii velut suppleri queat. Nec melior est illa opinio, quasi propter satisfactionem D meritum Christi homines minus teneantur probitati, morumque sanctiinoniae studere; aut quod 'eiusdem fiducia securitatein peccandi praestet. Cui enim persuasum est, sibi propter alienum meritum peccata remitti; ni eidem quoque persuasum sit, ipsi propriam incumbere obligationem summo studio in san- elimoniam vitae incumbendi, viκ poterit in dissolutam licentiam non prolabi. Illa non minus pestilens quam bruta in opinio, Numen dexteritati & nequitiae scelerum indulgere, & quaedam peccata habere velut iocularia. Sicuti veteres Poetae nugantur, Deos periuria amantum negligere, & furtis illis ignoscere. TtRvLLus L. III. Eleg. VI. vers. ψ9. so. J Periuria ridet amautum Iupiter, F ventor irrita ferre iubet q. Quorum vesania eo prouecta est, ut scelera ab ipsis Numinibus patrari fingere non horrerent, & certis sceleribus certos Deos velut praesides praeficerent. Recte EvLGENTI vs Mythol. L. I. c. 18. JSi furtis praefuere dii Mercurius & Lauerna non erat Uur criminibus, iudice, ex quo culpae habuere coelestem auctorem. SENE cA Hippolyto: v. I9s. & seqq.J
Amorem, turpis es vitio favens Finxit libido e quo quae liberior foret, Diuium furori Numinis false addidit.
cent haec. Nec male ratiocinabatur ille Indus, qui Hispano, Christianum se iamnii, & filium Dei creatoris coeli & terrae, & venire, Ut eius legem an-
nunciet, reponebat: Si Deus tuus te iubet ita vadere per alienas regiones, rapientem , urensem, occidentem, faciemem omnia mala, quae animo concipere potes: sectar, nox nequaquam in eum Deum credituros, aut eius legem suscepturos. Hieron. B E N-ZONIs Hist noui Oct. L. II. cap. 13. Malum quoque est credere, Deo placere preces, quas quis fundit, ut alii homines immerito malo mactentur, quo ipsis lucri aperiatur occasio. Puta, si accolae littoris orent, ut multa circa id fiant nauseagia 7. Nec sanctiores iudicauerim supplicationes, quae instituun-
ε) U. insea L. III. e. 3. 6 2. H. O Vt & H. G R O TI v M L. Il. de Verit. Relig. Christian. f. 33. n. I. cordate EURIPIDE tur, Iphigenia in Tauris, postquam nonnulla, quae Diis attribuebantur. apud Graecos, retialisset, sibi ineredibilia, addit:
Nultam Deorum qti ne credideνim malum. H. N intendi solent sumtus Fisti in muniendis ripis di explorandis A rtibus, ineertitudo dominii eiusdemque explorandi difficultas: quibus consoquens sit, publicum esse, de euius priuato domunio consare non possit.
275쪽
ea: LIB. II. CAP. IV. DE PRAESTATIONI Aus
tur . quando quis iniustum alteri bellum insere, aut ubi successus in tali bello arrilerit. Praua quoque opinio est, partem esse religionis & cultus diuini, vllum praeceptum legis naturalis aduerius alterum violare. Quo pertinet, quod quibusdam persuasum est; hostili odio prosequendos, qui a nostra religione sunt alieni: religionem gladio esse propagandam; diuertis a religione nostra fidem non esse seruandam, nec politicam, quam vocant, amicitiam & ossicia
humanitatis cum iisdem exercenda ; aut eosdem in externa conuersatione velut immundos auersandos; quaevis scelera, proditionem, perfidiam, seditionem, rebellionem, csse licita, imo laudabilia, si ad religionem promouendam suscipiantur. Perniciosa quoque opinio est, ad solidam selicitatem nihil imteresse, virtuti quis studeat, an vitiis sese dedat, nec meliorem conditionem manere probos, quam improbos. CICERO de Nat. Deorum L. III. c. 3s. JDiuina in homines moderalio profecto nulla es, si in ea disrimen nullum es bonorum T malorum. Item, nil sublimius esse homini expectandum, quam ut praesenti sensuum titillatione fruatur; & cum corporibus animas quoque interire. Item, omne ius, etiam quod naturale Uocatur, esse commentum humanum, nec ad auctorem Deum reserri, ab eoque vim & sanctimoniam obtinere. Hae igitur& similes opiniones plane sunt eradicandae, quippe quae ossicium hominis erga Deum destruunt, ac firmum studium mores au sanam rationem componendi intercipiunt. I. V. PosΥ HAEc cuique cultura sui circa hoc potissimum occupatur, ut seipsum, suamque naturam probe exploret, & nosse discat. Quaen inquisitionem, tanquam iter Uerae sapientiae praeeuntem ue tanti fecit vetustas, ut aureis literis in templo Delphico dedicatum quondam sit: γνωΘι σεαυτον , nosce rei uni. De quo CICERO Tuscul. I. L c. 22. J Praeceptum Apollinis, quo monet, is si quisque re fiat, non, credo, id praeeipit, ut membra vostra, aut staturam,
Aguramue noscamus: neque nos corpora fluvius. Cum igitur Nosce te dicit, Hoe dicit: Nose animum tuum I nam corpus quasi Par es, aut aliquyd animae receptaculum. Ab
animo ruo quidquid agitur, id agitar a te. Add. quae C As Ava Nus ad Persii Sat. 3. V. si . commentatur. Εκ hac autem cognitione sui ipsius rite su epta homo deducitur ad cognitionem suac conditionis ac muneris, quod sibi in hoo orbe gerendum impolitum est, dum ani inaduertit, se non a seipso extitisse, sed sublimiori principio origincs suas debere; se nobilioribus facultatibus dotatum, quam quae circa se conspicit bruta; se denique non soluin, nec sibi soli natum, sed partem esse generis humani, aduersus quod soriabitem se teneatur gerere. Ex hisce autem velut sontibus iacile notitia humani o ilicii deducitur. Vid. Marcus ANTONINUS L. X. I. 6. PERSI vs Sat. 3.
276쪽
HOMINIS ADVERSUS SE IPSUM ET C.
Iussit, s humana qua parte locatus es in re,
Sed & ad cognitionem sui pertinet, ut quis norit, quae sua sit potentia, Dquousque illa se extendat, tum circa eliciendas actiones proprias, tum circa moliendas res alias. Quo cumprimis respicit in explicatione eius dicti aurei Socrates apud XENOPHONTEM Apomnem. L. IV. f c. 2. f. et . & seqq. Ed. Oxon. p. 463. 6 . Ed. H. Stephani. J Add. BACo Sermon. fidei. c. 36. Cui coniunctum est, ut norit, quis cuiusque actionis humanae sit effectus; tum quem respectum & usum res extra hominem positae ad ipsum hominem habeant. f. VI. Ex ΠΑc igitur notitia sequitur, ut homo intelligat, se esse imperio Dei subiectum, ac pro captu donorum sibi concessorum obligatum, tum ad celebrandam maiestatem Dei, tum etiam ad exhi hcndum sese aduersus alios homines sociabilem. Et quia lumine intellectus a Deo donatus est, ce to colligere debet, sibi non coeco impetu omnia agenda, aut citra certum finem, sed quae agenda sibi sunt, prius recte expendenda & disponenda . Cui coim sequens est, ut & finem sibi proponat, naturae suae conuenientem, &tum actiones suas, tum alia media ad eum finem recte attemperet. Et ita quidem, ut neque ad mediorum adplicationem prius progrediatur, quam de fine constiterit, neu finem statuat, cui adsequendo media deficiant. Cui coniunctum est, ut quia verum & rectum semper uniforme est, ita iudicium suum formare debeat, quo semper de limitibus similiter iudicet, sibique postquam recte iudicauerit, semper constet. Tum ut voluntas & adpetitus rectum iudicium non praeeurrat, sed subsequatur, nec eiusdem decretis obluctetur. Hanc enim
viam qui insistit, & prudenter aget, & constanter, & moderate. Qualem Catonem suum describit LvCANus L. II. vers. 38i. & seqq. J
- - - Seruare modum, finemque tenere. ν
Naturamque sequi, patriaeque impendere vitam,
Me Abi, sed toti genitum se credere niumlo. Secus qui agit, per hunc mundum voluitur potius, quam pro dedit; D toto disita evit ordine vitae; nec ad selicitatem unquam adspirabit. Nam, uti Sopia ocLEs Antisone ῬV. 268. Edit. H. Steph.3 ait: το φρονειν ἐυδοα- μον ας πρωτον Sapere ad bearitudinem praecipuum est '. f. VII. S u A s A vT E M vires, suamque potentiam si rite cognouerit homo, deprehendet eam finitam esse, certosque habere limites, ultra quos
tum petat. Ussus suus ventus est. Mese es mulia tione hoe die ium redditur a Triclinio in scholiis. rum in vιta nostra easus possis quia uiuimias easu. Quo sensu tamen id nihil faeit ad sententiam Auctoris. Auetor versionis, quam pustridoritia 2 Vel potitis, Sapientia multo maioris est sequutus est. non animaduertit, hie M. eisn.ia quam fortuna vel pro peritas. Qua ra- bere vim comparandi.
277쪽
eta LIB. II. CAP. IV. DE PRAESTATIONI Bus
se non extendat; eoque plurima esse in hoc Vniuerso, quae dirigere, aut quibus obsistere nulle ratione queat. Aliqua non quidem absolute supra hominis potentiam sunt, sed quae tamen intercursu & oppositione aliarum potentiarum intercini possunt. Quaedam denique nostrae potentiae non aliter cedunt, quam n eadem deκtcritate sulciatur. Cum quibus conspirat notissima dii linctio philosophiae Stoicae, qua aliqua ἐφ' ἡμῖν, seu in nostra potestate constituta, caetera εκ ἐφ' esse dicuntur. Quod mari e intra potentiam nostrainpositum videtur, est liberum nostrum arbitrium, eiusque potentia, quatenus circa proprias hominis actiones eliciendas diffunditur. Quanquam enim &idem nonnulla circunistent, Contumaciae quid habentia , & quae ab aequilibrio suo id vergere laciant: tamen neque propius quid isto est homini, neque magis coniunctum, & quo i minus a potentiis eAternis intercipi queat; cuiusque adeo motus magis ad hominem pertineant, eidemque imputari queant. Vnde in id praecipue cuiuis incumbendum est, ut suis facultatibus & viribushene, & ad praescriptum sanae rationis utatur, saltem Ut constans & perpetuum habeat propositum, quantum in se est, faciendi, quae suo fini ossicioque congruunt. Hoc quippe illud est, eX quo quilibet homo est aestimandus, &duo cuiusque intrinlcca praestantia & probitas est metienda. ARR1ANvs Epicteto L. I. c. r. Τι ἔν δεῖ; τα εφ' ἡμis βέλτεια κατασκευαζειν' τοῖς
f. VIII. CIRCA caetera autem, quae extra nos posita sunt, ita laborabit homo, si & vires nostras non excedant, & ad finem eius legitimum faciant, & digna sunt, propter quae labor sumatur. Quae supra nos sunt, improba spe&vano conatu non assectabit, &stultum ducet magno conatu finem persequi, quem nouit vires suas Una cum auxiliis merito expectatis assequi non posse, aut ni saltem certo conitet, spem probabilem finem tuum obtinendi pluris valere, quam effectum Vllum, quem eodem tempore conatu suo certo possit producere. Caetera prouidentiae diuinae committet, & ad ea placide eκ-cipienda, quantum potest, animum obfirmabit; nec sese inquietabit ob mala, quae sine sua culpa obuenerunt, aut Dosthac obuenire poterunt; adeoque molestiarum magnam partem sibi praescindet, quas Vel vana spes, in improbos conatus sollicitans, Vel dolor, ira, metusue progignere solet. ARRIANvs
Epicteto L. II. c. 7. ' A, o τι ἄμεινον, η το τῶ θεω δοκῆν; Ouid con fucis magis, quam quod Deo visium est Z L I s A NI V s Declam. II. 'O χρηπὶς κα σπουδαος
dignus On sequatur, nihil minus frugi s. EX quibus etiam hoc consequitur, non debi re sibi hominem, in quantum solo rationis lumine regitur, in his terris aliam fingere felicitatem, & ad eam adspirare, quam quae nascitur eκ pruden
ti facultatum suaruin regimine, & eX subsultis illis, quae nouimus prouidenti
I. VII. V. supra L. L e. 4. β. s. 13.
278쪽
HOMINIS ADVERSUS SE IPSUM ET C.
am diuinam in uniuersi huius administratione nobis esse oblaturam. Sed & iulud ex superioribus fluit, sicuti coecae velut aleae res non est committenda, ubi lyrouidentiae humanae locus est: ita si quantum penes nos est, lactum sit, de caetero improuisum, & a nostra directione non pendentem euentum a nobis non posse praestari. Nam vii ἀ-το ἀκ non es imperatorium dicere, non putaram, quod est dictum Iphicratis apud POLYAENvM Straten L. III. cap. IX. num. I7. Edit. Maalaici. J etiam quibusvis cordatis adplicandum: ita recte Poeta.
quisquis ab euentu facta probanda putat. Quae tamen opinio apud Muhammedanos communis esse sertur, ut successum infallibile argumentum putent iustae causae, & velut suffragium coeli, quo illa comprobetur. Sed quae ab aliis rectius inter stultas vulgi opiniones refertur. Multi quippe committunι eadem diuerse crimina fato. Ege erucem pretium sceleris tulit, hie diaaema. IvvENALIs Sat. 13. vers. . Io . Ios. J Sed & illud inde consequitur, sicut sapientis est, non quod ante pedes modo est, videre, sed etiam illa, quae sutura sunt, prospicere, propositum autem recte formatum pro Viribus Vrgere, nec ab eo vel metu, vcl praesentis voluptatis illecebris in transuersum abripi: ita stolidi esse aduersus torrentem niti, & non potius se rebus a
commodare, quatenus illae se nobis accommodare nolunt. MARTIALI s: Cedere maiori virtutis fama secunda est. Denique quia circa laturos euentus prouidentia humana vehementer coecutit, eosque adeo penes hominem non est dirigere, qui tamen saepe praeter nostram spem cadunt; Thrnbiodoro vocatur cμίχλη α κατει εσσομεν Du, caligo obscura futurorum: inde nec praesentibus nimis
secure confidendum, nec sutura superuacua anxietate & cura praecipienda. Sed& ob eandem causam secundis rebus insolentia, aduersis desperatio procul li henda. Quae omnia infinitis sapientum dictis illustrare in procliui foret. Pauca tantum florum instar spargere suffecerit. ARRIANvs Epicteto L. II.
C. I. IIeeς τώ άπρρωρετα - , δε δε τοῖς προ ρετικοῖς ευλαβειθα .Fiderues in rebus non voluntariis, cauti tu rebus. quae nostri Ium arbitrii. PL V-T A R C v v s desuperstitione: Ἀρετῆς ἐλπὶς ο-λιν, ου προφασις. Virtutis spes, non timiditatis praetextus est Deus. IV v ENALIS Sat. X. Nullum numen abes, si fit Prudentia. HORATI vs Carm. III, Vis consilii expers mole ruit sua, Vim temperatam dii quoque promouent in matur. LUCRETIus L. III. Petcre quod inane est, nec datur unquam. Atque in eo semper durum perferre lal rem, Hoe es aduerso nixantem trudere monte Saxum, quod tamen a summo iam vertice rursum Voluitur, N plani raptim petit aequora eam . HORATI Us II. Od. 3. Aequam mememo rebus in arduis seruare mentem: non secus in bonis ab imhlenti temperaram laetitia. IBIDEM Od. X. Rebus angustis animosus atque Forsit adparer septemrer idem Contrahes vento nimium secundo Turgida vela. IBIDEM III. 29. Ille potent fui, Laetusque deget, eui licia in dies Dixisse, vixi: cras veI atra Nube polum pater occupato, Vel sole puro. IDEM II. Sati
279쪽
e36 LIB. H. CAP. IV. DE PRAE ST ATIONIBVs
neque pauperic1, nequc mors, neque vincvla terrent: Responsare cupidinibus, eontemnere honores Fortis, in se i o totus teres atque rotundus; Externi ne quid valeat per laeue mρrari. IV UENALIs Sat. I3. Vers sto. & seqq. J Dicimus autem Hos quoque felices, qui ferre incommoda vitae, Nec factare iugum ωita didicere magi ra. IDEM Sat. Io. Permittes Usis expendere Numinibus,
quid, Conveniat nobis, reburque sis utile nostris. Nam pro iucundis aptissima quaeque dabunt Dii. Charior es illis homo, quam sibi. f. IX. EST 'F o Q V E illa culturae pars maxime necessaria, ut quis iustiam pretium rebus, quae adpetitum humanum praecipue stimulant, ponere norit. Ex hoc quippe dependet, quantum circa quamque earUm COnniti deceat. Inter eas igitur iudicatur vel splendidissima, & quae crectioris homines indolis praecipue solicitarae idonea fit, opinio praestantiae & excellentiae, unde honor & gloria progignitur. Circa hanc animus ita est formandus, ut omni quidem studio existimationem simplicem seu opinionem boni
viri conseruare laboret; quippe quae regulariter eκ legis naturalis & officii obseruantia promanat, & cuius defectus ad multa incommoda aduersus nos Occasionem pandere potest. Et si ea per calumnias & mendacia improborum impetatur, ut eadem nitori suo restituatur, opera danda est. Quando tamen penes nos non est calumnias, & falso de nobis conceptas opiniones discutere, conscientiae nos rectitudo solabitur ', quod Deo de innocentia nostra constet. Add. Anton Ie GRANDInstit. Philos Cartes. Parte VIII. Art. Io. p. 2o. Intensiua autem existimatio, honor & gloria, eatenus adpetenda, quatenus CX praeclaris factis, rationi congruentibus, & ad bonum societatis humanae spectantibus redundat, aut ad talia patranda latiorem campum aperit. Quantacunque tamen etiam solidis ex causis obtigit, cauendum, ne animus arrogantia & insolentia instetur. PLINIVS Panegyr. so. i. J Cui nihil ad tangendum fistigium superes, hic uno modo crescere potes, si se ipse stibmittat, securus magnitudinis suae. lnter stultissima autem habeatur eo velle gloriari, quod inane est, nec praestantiae nostrae solidum continet argumentum. Sicut verbi gratia apud L V C I A N V MDemonactes, sin Demonael. p. 86 858. MI. Ed. Amst.J cum conspexisset quempiam propter purpurae, qua vestiebatur, latitudinem superbire, admoto, ad illius aurem capite, adprehensaque ipsius veste; Heus tu, inquit, hoc ante te Ovit ferre fleb.ιt, G otiis fuit. Sed ubi occasio, qua praestantiam nostram exseramus, deficit, nec eam procurare penes nos sit, id aequo animo ferendum ; cum hoc casu nihil sit, quod nobis exprobrari queat. HORAT ivs III. Od. 2. vers. 38.& seqq. J Virtus repulsae nescia Ardidae , Intaminatis fulget honoribus: Mesumis aut ponit secures Arbitrio popularis aurae. CLAUDIANUS de cons.
Mallii vers. i. & seqq. J: I a quidem virtus pretium sibi, filaque lare '
1unae secura nitet, nee fascibus vllis Erigisur, plausuue petit ela refere vulgi; MI Opis externae cupiens, nil indiga laudis, Divitiis animosa Dis, immotaque cunctis
Casibus ex asta mortalia despicit arce. Ex aduerso patet, stolidum esse, & impro
f. IX. xὶ Videatur expositio dii usionis famae M SENECA Epist. LXXXI. Siratum esse non in simplicem di extetuiuam L. Val. e. IV. I. a. licuis, msi vo videar ingratus, se redinere Ieneficium
280쪽
HOMINIS ADVERSVS SE IPSUM ET C.
37hum, insgnia honoris assectare, ubi intrinseca eiusdem sundamenta deficiunt insanum & detestabile, per malas artes & rationi aduersantia lacinora ad sa-mam & honores grassari; aut ideo alios eminere velle, ut eos insultare & libidini tuae obnoxios habere queas. Cumque penes nos non semper sit somtunam nobis pro lubitu fabricari, quantum illa a causis extrinsecis dependet; disponendus est animus, ut postquam quae in se erant, secerit, illi sorti, quae obtigit, adquiescat, &ea, queis potiri non datum, velut ad se nihil pertinentia
citra aegritudinem adspiciat. Valer. MAXIMVs L. VII. c. I. 3. I. inter e terna. SENECA Agamemn. vers Ioa. & seqq. J micis rebus longius aeuum es. Felix mediae quisquis turbae forte quietus aura stringit littora tuta; timidusque mari credere cymbam, remo terras propiore legit. IDEM Hercule Oetaeo fuers69r. & seqq. J mis pensantur magna ruinis. Felix alius, magnusque senet. δε nulla vocet turba potentem. Dringat tenuis littora puppis. Nee magna meos aura phaselos iubeat meditim findere pontum. Transit tutos fortuna fluus medioque rates
quaerit in alto, quarum feriunt suppara nubes. Add. IDEM Oedipo v. 882. seqq. f. X- R E B v s extrinsecis ad sui conseruationem homo utique indiget, de quibus etiam aliis prospicere saepe inter osticia est. Inde rationis quidem est, ut circa istas parandas studium adhibeatur, quantum vires, occasio, & honestas admittit. Quae VI RGILIO Georg. II. invi metuent formida Diectae dicitur, etiam in diuinis Literis inter exempla innocentis industriae commendatur. Prouerb. cap. VI. vers. 6. EURIPIDrs Electra vers. So. 8i. J: Ἀργος ἡδue θεῖς sίμοι βίον δυνατ' ων ξυλλ.ήγειν ὀινευ ποris. Nemo quatius Deos iu ore habens, facultates adquirit sine laboribus. Verum quia indigentia nostra non est infinita, sed valde modica; igitur ad naturae modulum, & λ-hrietatem istarum rerum desiderium est attemperandum. Prouerb. cap. XIII. v. 7. Socrates apud Diogenem LAERTIUM L. II. Segm. 2L J memoratur saepe rerum venalium multitudinem conspicatus sibi ipse dixisse: II λων ἐνωχρειαν Εκ εχω, quam multis ego opus non habeo' IvvΕ N A L I s Sat. V. Versio6.3 Ventre nihil frugaliut. IDAM Sat. I4. svers. 3is. seqq. J Mensura tam o, quae sufficiat censius, si quis me consitat, edam: In quantum sitis otque fames, fri
nam Uelut tunicam magis concinnam, quam longam probo. Denim in omnibus ad Piraemunia ruendit, quicquιd aptam moderationem supergreditur, oneri potius, quam iniis exuberat. Igitur N immodicac diuitiae velat ingentia σ enormia gubernacula, s cilius mergunt, quam regunt: quod habent irritam copiam, anxiam nimietarcni.
LvcANVs L. IV. vers. 3Si. J Disite, quam paruo liceat producere visum. Et quantum natura 'tat. Satis es populis sciuiusque Ceresque. LVc RETIUS L. V. Vers. Iii6.3 seuod si quis vera vitam ratione gubernet; Diuitiae grandes hominis.nt, vivere parce Aequo animo. CLAVDIANus in Rufinum. I. vers. 236. III. J Viuittur exigvo melius, natura beatis Umnibus esse dedit, si quis Numeris uti HORATI vs III. Od. 16. vers. 42. & seqq. J Contracto melius parata cupidiης