장음표시 사용
401쪽
3st L Ist. III. CAP. IV. DE SERVANDA FIDE.
cta. J Denique ' cum finita utique potentia hominis ad omnes simul par modo sese extendere nequeat; rationi sine conuenit, ut quae actiones IHr priores Obligationes nondum sunt occupatae, addicantur iis, qui per pacta prius ius ad eas sibi quaesiuerunt. Ex quibus intelligjtur, quomodo ossicia lium, nitatis leu caritatis differant ab illis, quae ex iure proprie dicto exiguntur, quae que adeo iustitia stricte dicta dirigit. Ista quippe non eκ pactis expressis aut implicitis debentur, sed ex sola obligatione per ipsam naturam qui suis hominibus iniuncta. Sed quae alteri ex pactis & conuentionibus debeo, illa ideo debeo, quia nouum sibi ius iste aduersus me ex proprio meo consensu quaesi-. uit. Accedit, quod in conuentionibus cum altero quicquid egi, non tam propter alterum, quam propter meum commodum laci; cum in ossiciis humanitatis contrarium accidat. Nam licet horum eκercitium in genera sit necessariuin, ut homines commode inter se degere possnt, adeoque in eius quoque commodum redundet, qui ita exercuetitia luna paria ab aliis sibi potest pol liceri; heic & nunc tamen quis humanitatem exercet non propter seipsum, sed in gratiam illius , qui beneficium accipit. Nam quoties priuatum commodum ex beneficio quaeritur, illico id nomen & indolem suam amittit. Sic igitur lex humanitatis siue caritatis, & pacta hominum inter se ossicia, & praestitiones mutuo velut supplent, dum quae ex caritate non solent, aut possunt proficisci, per pacta procurantur; ubi haec locum non habuerunt, caritas subit: Etsi autem, quae & qualia pacta a singulis hominibus incantur, in cuiusuis est arbitrio; ut tamen aliqua inter homines exsitant. in genere & indefinite ius naturae hactenus praecepit, quatenus sine illis socialitas, & pax inter homines semari nequit. Isoc RATEs aduersus Callimachum ' spag. 6 q. Ed. Paris. J :
In foederibus ti pactis tanta vir est, ut pleraequa res tum Graecorum , tum barbarorum ex pactis re conuentis transigantur. His enim steri conuenimur, s commercia agitamus. Per haec inter nos contrahimus: Per haec eum priuaIas inimicitias, tum communia bella deponimus. Hoc tim, tanquam communi bono, iamines omnes uti non de
Abimur. I. II. SI QUI A E autem inter homines ineuntur pacta, illa sancte ol seruanda esse, sociabilis natura hominis requirit. Citra hoc enim si esse plurima pars utilitatis periret, quae humano generi ex communicatis inuicem
inter se usus hominum. CICERO Oisc. u. c. u. J Iustriae tanta vis es, ut nee illi quidem, qui malescis G scelere pascuutur, pus m Anσ vlla particula iustitiae uiuere.
33 Hane periodum, quae in editionibus anteis rioribus, nee excepta ea Antii r s. loco nonsio legebatur. hue relaeimus, sequuti monitum Cl. B A R B EY R ACI . eui ea in margine, ab Auetore festinanter agente, posita videtur. 4 Toσαν- δὸ σκουσι δων - Γαι συνθηκαιδ ταπλῆτa του βἰή, νω νῆις 'Graso. νώ το ς sat O,
quae contineι vitam. Et II. Ge ossiciis: Nulla res vehemenιius rempublicam contruet. quam fides. A. Rhetoricor. ad Herennium L. II. Pacta, quae is
402쪽
vBI ETIAM DE DIVISIONIB. OBLIGATION VIM M
Id quod exemplo latronum & piratarum declarae. Ni quoque promissa seruandi necessitas soret, hautquidquam liceret rationes suas firmiter aliorum hominum subsidiis superstruere. Quin & ex decepta fide iustissimae querelarum, bellique causae pullulare sunt idoneae. Nam Vbi ego ex pacto aliquid praestiterim, altero fidem fallente, mea mihi res aut opera frustra periit. Sin vero nihil adhuc praestiti, rationes tamen, Se destinata mea turbari molestum est; cum alio modo rebus meis potuissem consulere, nisi iste mihi sese obtulisset, Et indignum est ludi hrio haberi, quia alterum cordatum ac bonum vimm C didi. Igitur religiosissimum iuris naturalis praeceptum, & quod uniuersae humanae vitae decus, modum, atque ratiotrem temperat habetur: In quilibet Mem disiana I eruet, seu promissa atque paeta eκpleat '. Addantur, quae Di nylsus HALIcARNAss Eus L. II. fpag. i34. Ed. Sytb. c. s. p. 129. Ed. OXOn Ide Fide a Numa inter Numina consecrata tradit λ. E U R i p i D E s Heraclidis.
f. III. CAETERVM cum per paeta, expressa praesertim, obligatio
nobis accedat, quae alias per ipsam naturam, saltem ita definite, non aderat; conueniens videtur, hoc loco praecipuas obligationum distinetiosi es euoluere 'Elt igitur obligatio alia connata; alia aduentilio. ARRIANO in Epictetum L. II l. c. v. dicuntur x sie cy-ικα κών ἐπ Θεσοι, affectiones naturales s accersitae. Illa est, quae omnibus hominibus eo ipso, quod praedita ratione animalia sunt, inhaeret; seu quae ipsam naturam rationalem, ut talem, comitatur. Et si cum omnes homines, eκ aliorum coniunctiorae generati, intantes nascantur, ad ria te exercendam rationem adhuc inhabiles, ea obligatio tantisper intra actum primum delitescat; plene sese exserens , & ad contrahendum reatum homines reddens idoneos, quam primum per aetatem eius vim intelligere coeperint. Ex eo tempore effectus illa suos producit, si vel maxime per socordiam homo eandem rite expendere neglexerit. Unde etiam ignorantia iuris naturalis neminem adultae aetatis excusat, aut si dicat, sibi nunquam in mentem venisse cogitare, an de ea re iure naturali sit dispositum. Muentisiae obligationes sunt, quae hominibus ex antegresso facto humano arcessuntur, non citra ipsorum consensum expressum aut praesumtum. g. IV. INTER congenitar obligationes praecipua est, quae incumbit omnibus hominibus aduersus Deum, uniuersi huius summum arbitrum; cui travi tenemur ipsum Uenerari, eiusque imperio & legibus obtemperare. Quam
obligationem si quis in uniuersum abruperit, atheiuni flagitio sese alligat. uuod fit
tertim Persartim c e. in Rad. dex porta XXVIII. memorabile exemplum Lysidis, Philosophi Phthagorei, fidem datam nimis religiose obseruaniatis refert IA M a Lic H v s de visa Pythag. e. 3 .
gionis is fuerit. quoeiimpacti simus. Quo praeceptilin disciplitomim Zoroastris est, multo hae parte, monente Cl. Harheyraeo, honestiorum, quam quidam Christiani. Crim quocunque, ininquiunt, pactum, feceras , id ne famas. - - Ne pinas rettim uirere. murs palsum fregero, ad riam/n mihi non erit petratxm. e sis cum Mytio in Re uiona rosra, siue extra eam , res
403쪽
3ω LIB. III. CAP. IV. DE SERVANDA FIDE,
fit, si quis vel ipsum Deum exsistere neget: vel ab eo res humanas curari aianuat. Nam quoad effectum moralem haec duo aequi pollent, & per utrumque omnis religio tollitur, & inter ludibria fraenandae rudi plebeculae reiicitur. A ME Rosius OT L. I. c. 26. Nihil es, quod magis proficiaι ad vitam honestam.
quam νι credamus, eum iudicem futurum, quem σ oeculta non fallam, N indecora offendant , s bonesta delectent. Add. L A c T A N T I v s de Ira Dei c. 8. Inde merito reliciendus est HOBBEsius de Ciue C. I . 6. I9. c. Is g. a. qui atheismum inter peccata imprudentiae seu ignorantiae resere, veluti is peccatum
proprie non soret, sed error duntaxat, & stultitia, quae iure puniri nequeat.
Argumento utitur, quod atrius nunquam voluntarem suam Dei voluntatisιbiecerit,vι quem ne esse quidem Finatur fuerit. Summum autem imperium neminem in nos habere , quod non sis ei nostro consensi delatum. Adeoque eum alleus nunquam sib regno
Dei fueris, letibus quoque eius re en Usum non illigari. Enimuero salsissimum est, omne imperium constitui consensu eorum, quibus imperatur. Id enim verum
duntaxat est de imperio humano; ubi non extinguitur facultas nostra resistendi alteri, naturaliter nobis aequali, nisi nostro consensu, & pacto. At quis dixerit. Deo non esse ius imperandi suae creaturae, nisi illa ultro in ipsius imperium consenserit λ Praesertim cum I p s E c. H. g. s. ius Dei regnandi, & puniendi in regno naturali a potentia irresistibili deducat. Atheos autem potentiae Dei resiluere posse nemo crediderit. Unde & athei hautquidquam proprie loquendo hostes Dei sunt, prout H o 3 3 E s hostes definit, qui neque communi imperanti, neque alter alteri subiiciuntur,) sed rebelles subditi, quique adeo crimine laesae maiestatis diuinae se obstrinxerunt; quod & I p s a diserte tradit c. I s. f. I9. Sicut iuxta EUNDEM crimen laesae maiestatis humanae est, si quis in uniuersum di isto, factoue declaret, sibi non esse amplius voluntatem, ei homini vel concilio , cui commissum est summum ciuitatis imperium, obediendi; seu vhi quis simul & semel vinculum Ohsequii Cluilis abruperit. Vt non adeo obscurum sit, ad quodnam peccati genus reserendus sit atheismus. Sed& falsum est, atheos non aliter puniri posse, quam iure belli: quemadmodum contra Gigantes Θεομαχους diuos sese in praelium accinxisse fabulantur Poetae. Verum quae in bello infliguntur hostibus mala, poenas proprie dictas non esse, alibi ostendemus. Neque statim iure belli utitur, qui subditos refractarios armis in ordinem redigit. Nam & hoc ipsum sub iure imperii continetur , ad iussa capessenda per violentiam posse adigere eos, qui ultro obsequi detrectant. Multo minus in iustum hostem euadit, quique adeo iure resistere possit, qui legitimum imperii vinculum abrupit. Nec excusat Hobbesium, quod in Psalmo XIV. athei, qui in corde sus icunt. non es Deus,
insipienter vocantur. Quasi vero phrasi Sacra Dripturae illi solummodo stulti dicantur, qui in errore versantur; ae non que, qui ex malitia peccant. At
s. IV. Vtique pulcherrima sunt. quae ab poenis astipvlietis Demonstrationibus potius a
Auctore nostro in anteeedentibus de religione cohortationibus in eos utendum est, quam saeuo disputantur 1 ast hie durius plerisque philosophari ferro ct diris flammis. Neque enim erroris videtur, ubi Atheos etiam propter solum errω morbo, aut vitio alia medietna parata est. quam rem puniendos esse ait QMid enim errori eum crimi- sola eonuictio. Quodsi tamen error hie eum ne ecmmune est, quid ignorantiae intellectus eum praeacia euvi propagandi conii mi. st, seditio.. nis
404쪽
vpΙ ΕΤ IAM DE DIVISIONIA. OBLIGATIONUM. 36t
At quasi non maxima fit illa stultitia , per malitiam sibi grauissimam poenain
pro exigua aut nulla voluptate arcessere. Deinde non ita dissicile est, naturali ratione Deum inuestigare , quemadmodum est inuenire proportionem sphaerae ad cylindrum; quo eκemplo utitur Hobbesius. Equidem sortasse arti liciosam & philosophicam de Dei exsistentia demonstrationem eruere aut capere non cuiusuis idiotae suerit. Non tamen ideo cuipiam impune de Deo dubitare , aut eundem abnegare licebit. Cum enim uniuersum genus humanum
in perpetua velut possessione istius persuasionis fuerit; necessum crat, si quis eandem oppugnare velit, Ut non solum Omnia argumenta, quibus Deus esse probatur, solide destruat, sed & plausibiliores rationes pro assertione sua pr ferat. Simulque cum generis humani salutem ea persuasione contineri haeω-nus creditum sit, ostendendum ipsi praeterea est; generi humano per atheismum melius Consuli, quam retento cultu Numinis. duod cum impossibile plane sit, non in Deum duntaxat, sed & in uniuersum humanum genus athei delinquere sunt censendi. Eoque minus venia prosequendi sunt, quod illi demum consensum omnium populorum ac seculorum oppugnatum eant, qui eximiam quandam ingenii perspicaciam prae caeteris sibi arrogant. Vnde si in atheismum prolapsi fuerint, in errore quidem, eoque exitiabili versantur; sed quem non per imprudentiam aut simplicitatem, verum ex petulanti sapientiae tersuasione contraxerunt. Cons. lean d'ES A IGNE de Erroribus populariisus seel. t. c. s. & g Aco Sermon. fidei. c. I6. & de Augment. scientiarum L. III. c. a. Addatur etiam PI. AT O de LL. L. IX. sub finem, ubi atheorum genera distinguit, & quibus poenis coercendi sint ', tradit. Haut dissicile quoque occurrere argumentis illis, quibus sententiam Hohbesii sulcire conatur Auc Tost Discursus Theologico-Politici c. 16. qui cum hanc thesin praemisisset: Virumquemque quι rationis inum non habet. in flatu naturali ex letibus adpetitur summo iure naturae vivere; obiectioni, hanc assertionem iuri diuino reuelato repugnare, ita respondet: Statum naturalem EF narura σ tempore priorem esolitisue; id quod saltem de religione naturali est falsissimum non minus, quam
quod subiungit: Neminem ex natura scire, Ie vlla erga Deum teneri obedientia, ima nee ulla ratioue hoe assequi, sed tantum ex reuelatione Agnis confirmata. Quod de
religione naturali nullo modo admitti potest. Inde & fallit Ipsius illatio:
Ante recietitionem neminem iure diuino, quod non potes non ignorare, teneri, si capiatur de iure diuino naturali, non positiuo: & sarum naturalem absque relisione , V lege, is consequenter absque peccato G iniuria concipiendum. Pergit deinde, in naturali statu a religione hominem esse immunem non solum υἰi
ne ignorantiae sed etiam ratione libertatis, qua omner nascuntur. Si enim homines ex natura iure divino tenerentur, vel si ius diuinum ex natura tur esset. superfluunt erat , ut Deus eum hominibus corura tum iniret, is pacis N iuramento eosdemialianis reus uideri possit Atheus. utpote qui . dum deinde sceleri errorem obtenda . cumque haereligionem spernere docet, sanctissitnuin societa- hominum, libenter di eum voltiptate errantium, tis humanae vinetaliam rumpit, vi de non minus multitudine seculum nostri im abundet, Reipubli- puniri potest, quam qui doceat, licita esse furta, eae intereti, hie quoque interdum aliquid exem. aut adulteria, aut a fide data reeedi posse ι etsi plo dari.
405쪽
LIB. III. CAP. IV. DE SERVANDA FIDE,
illi: ret. Atqui pacta illa iriter Deum & homines interueniunt in religione reuelata, non naturali, ad quam homo eo ipso, quod animal rationale a Deo
creatus est, .tenetur. Inanis es digitur conclusio: -Ius diuinum ab eo tempore imcepisse, a quo hominei expresso pacto Deo non. ferunt in omnibus obedire, quo sua libemtate naturali quasi cesserunt, iusque fluum in Deum transtulerunt. Acimi in statu emili fit.
Nimirum ad hanc thesin sustinendam necessum est fingere, homines in statu naturali exsistentiam suam non habere a Deo. Caeterum ex hacce obligatione, qua omnes homines tenentur ad obsequium Deo praestandum, etiam promanat obligatio omnium hominum aduersus quoslibet homines, qua tales, per quam agere vitam socialem inuicem tenentur. Quae quomodo cognoscatur, alibi suit ostensum. g. V. CEL Eoos est quoque diuisio obligationis in naturalem σ eLuilem, sed quae a variis varie accipitur. Iuxta GROTIVM L. II. c. I . f. 6. obligatio naturalis quandoque dicitur de eo, quod fieri quidem per naturam honestum est, quanquam non vere sit debitum. Cuius rei exemplum adfert: legata integra sine detractione Falcidiae praestare, vicem heneficio rependere, soluere debitum, quo quis in poenam creditoris erat liberatus, seu cuius exactioni opponere quis poterat SCtum Macedonianum . Vid. SVETON I v s Vespas c. r. cui SCto sitialis erat lex apud Lucanos : 'Eαν τις ασωτω δανεισας , ςερετω ἀυτῖ. Si quis luxuriose mutuum dedisse convictus fuerit, mutuo isto multatur, teste Nicolao DAMASCENO de moribus gentium
fin Excerpt. Peire . J Quae ubi ultro soluta sunt, cessat condictio indebiti '.
Interdum naturalis obligatio ea dicitur, quae vere nos obligat, siue eκ ea apud alterum oriatur ius persectum siue linperseetum duntaxat. Sic & eivilis obligatis aliquam do notat talem, quae non in mero iure naturali fundatur , sed ex iure ciuili ε oriatur ' : in cuius exemplum vulgo adducunt obligationem, quae fit per literas ': aliquando notat talem, quae in naturali aeque ac ciuili iure fundatur, & eκ qua etiam actio in soro ciuili oritur. Alii planius triplicem faciunt obligationem, mere naturalem, mere ciuilem, & mixtam. Ua naturali aequitate nititur, sed ut nulla actio iure ciuili eo nomine sit. Illa oritur ex meris iuris
V. I Haee partem quartam haereditatis asseit, quae Iure Romano heredi salua esse dehet. ita, ut, si irinus habeat, singulis legatariis fidei eoni nisam is, Donatariis mortis eatissa tantum deis trahat pro rata, quantum quartae desit. L. N.
a 3 Quo placuerat, ne cui, qui filio . familias mutuam pecuniam dedisset, a 'io petitioue dare tur, L. a. H. D de M. Macerimano. Cui nona foeneratore, sed a filio is familias. Macedonedicto, nomen esse, verisimiliter ostendit HEI N i cc i v s Pand. P. III. I69. Diuersum hete alii non temere existimant. V. Dissert. de condiction. indebit. Ciiiii. Deb. Naia rarat. 3. II. seq. H. sinorum sententia coneidit Per L. a. a. D. de Condue . anata. Et quid m, s uis inδιira ignorans sotast. per sane aesion maon tu a prior sed si Iciem non debere Iomu, 'ras
4) uua quis, quod nee naturaliter quidem de hebat, soluendo, alterum , qtii ex ignorantia ae-eepit, ad restitutionem obligatum nahere cens tur. Vid. de ea or. o. Us. XII. Dus. Neque tatuen ei loetis et in Quarta Falcidia per verba
so Sie verbi gratia. si pumiliis mutuum sumserit sine consensu tutoris, ereditor nihil petere potest. Sed pupillus adhue naturaliter Obligatur ad resti. tuendum mutuum. vid. infra e. o. s. 4. not. s. ε) Apud Romanos eae 'potissimum strictiones
406쪽
vBI ETIAM DE DIVISIONIB. OBOGATIONUM. 363
ciuilis apicibus, qua quis ita tenetur, ut summo iure in eum sit actio, sed
quae iure Praetorio infirmetur ', opposita perpetua exceptione ''. Haec dein ia
nique est, quam & naturalis sustinet aequitas, & simul iuris ciuilis firmat auctoritas. De quibus passim interpretes iuris Romani.
g. VI. Noars isthanc diuisionem expendere placet, non tam prout originem obligationum, sed prout carum emeaciam innuit, quam in vita communi obtinent. Sic ut naturalis obligatio nobis illa sit, quae duntaxat ex vilegis naturalis stringit; ciuilis vero, cui leges, imperiumque ciuile succentUriantur. Utriusque essicacia spectatur vel in eo, in quo haeret tanquam in subiecto, vel in altero, ad quem spectat. Priori considerandi modo obligationis naturalis esticacia in hoc praecipue consistit, ut conscientiam hominis stringat, seu ut homo intelligat, se, ubi eidem non satisfecerit, voluntati Numinis repugnare ; cui uti humanum genus suam debet originem , ita ad obseruandam eiusdem legem teneri sese deprehendit. Et quanquam sanctiones poenales in lege naturali non ita expresse definiri cernantur; nulla tamen ratione probabile est, rundem omni plane sanctione destitui, quodque ab ipso legis auctore non sit maius malum expectandum illi, qui obligationem violauerit, quam qui eandem impleuerit. Id quod inter alia arguunt morsus illi conscientiae, quibus carpuntur facinorosi, etiam quibus spes est homines sallendi, poenamque humanam effugiendi; quem metum non ab altiore principio, & ex sensu quodam imperii diuini oriri, sed ex mera tantum simplicitate, adsuetudine, metuue poenae humanae prouenire, nemini pio persuadetur. CICERO pro S. Roscio Γ c. 24.J : Sua quemque fraus V sisus terror maxime vexat, suum quemque Icelus agitat, amentiaque a cit ; suae malae egitationes eonficiemiaeque animi te
rent. Hae sum impiis a duae. domesteaeque furiae. Add. SELDENus de I. N. & G. L. I. c. 4. p. m. 47. seqq. Neque crediderim unquam , contra istos terrores aliquem solidam sibi medicinam ab Atheismi impietate fecisse, quin
ad tempus exulans Numinis reuerentia acrioribus demum motibus impiam men
tem concusserit. Et sane parci illi & infrequentes deorum cultores, qui ali-ZZ a quamdiu
leges appellabantur, quae suffragiis populi, interrogante magistratu patricio, serebantur. Ab iis diuersa Plebiscita, quae Pleb a patrietis discreta. plebeio magistratu rogante, veluti Tribuno plebis, eonstituebat. Hae leges 5 haee plebiseita eum senatusconsultis ct Cianstitutioni hin princi iii, Edieiis porro Magistratin ii ct Responsis
Prudentum Ius civile eonuit uere diciantur. Sed praeterea praetores, Magistratum inerantes, ediceae tolebant, qua ratione Iurisdictionem expli. eat tiri essent. Quorum Edielorum alia quidem Tralatitia erant, alia Noua. Illa. ex sua quisque mee foris Edicto in latim totidem paene veri his transferebat, haee contra de suo ueteri Edicto adstrtiebat. Quod Itis P vomuis adpellabatur, aut honorarium, ab honore praetori . Qua qiii-ι dem ratione praetores .Itis civile Depe emenda runt si psemini, correIerunt, mil. I. σθI . IV. d. I. N. G. ct C. De Reseriptis imperato iarum exstat elegans Dissertatio Antonii s C M via
83 Vt in Pνλιθ. Insi de Obletae. vhi Imperator obligationem kω, --, sue praestantiorem eius speetem definitiit. H. 0ὶ Vid. ζ. s. Instat. de Exeepe. io 3 Quod in Restitutionibus in integrum eori. tigit. Quae tamen naturali contemplatione reapse superuacuae sunt: quod 1ureconsulti Romani ipsi agnoueriant. Nuia mors, inquiunt, ipso iure
quis ac ιonem non haseat, an to eo prunem in
de forma emendandi doli mali. ἔ. VI. i) V. supra L. II. e. 4. , 2 . H.
407쪽
LIB. III. CAP. IV. DE SERVANDA, FIDE 364
quamdiu insipientis consulti sapientiae errant, ut plurimum retrorsum demum
mario obligationis naturalis sit conscientiam hominis stringere ἔ eadem tamen essicacia obligationi quoque ciuili communicatur, siquidem haec versetur circa obiectum prio non repugnans y . Adeoque & leges ciuiles, quae naturali iuri non repugnant, conscientiam assiciunt. Deinde in hoc utraque Obligatio conuenit, quod homo ultro, & ex intrinsem velut motu debeat implere ea, ad quae per illam tenetur. In quo praecipue obligatio a coactione dissere, quod in nac animus per solam externam violentiam comtra intrinsecam inclinationem ad quid adigatur. Quae autem ex obligatione facimus, illa ex intrinseco animi motu, & velut proprio iudicio adprohata fieri debere intelliguntur. Sed quando hae obligationes spectantur, prout essectum aliquem producunt apud eum, eui ex illis quid debetur; heic itidem utraque id commune habet, quod recte accipiatur, &possideatur, quicquid tanquam ex illa debitum praestatur. Verum quando alter obligationis impletionem ultro offerre negligit, aut detrectat, discrimen occurrit ci ea modum exigendi inter naniralem, & ciuilem obligationem, & quidem prout aliquis vivit vel in naturali libertate, vel in statu ciuili. Apud eos qui in naturali libertate vivunt, ex praeceptis iuris naturalis dispar oritur obligatio. Quae enim citra antegressum paetiam lex naturalis alteri ultro exhibere iubet, uti sunt ossicia caritatis & humanitatis, illa placidis duntaxat modis exigi possunt, puta, persuadendo, monendo, roganao, Obtestando. Vima tem aduersus pertinaciter detrectantem adhibere non licebit, nisi sorte summa necessitas urserit '. Causa huius rei haec videtur, quod sic sitis tranquilla societas inter homines citra illa quoque ossicia consistere possit; adeoque natura eadem intelligatur seposuisse, velut materiam peculiari beneuolentia alios sibi homines deuinciendi. Quippe cum tantam vim conciliandi aliorum animos non habeant, quae vi poterant extorqueri, quam quae citra metum licebat denegare, Verum quae pacto interueniente debentur, ni ultro exhibeantur, per vim extorquere fas est. Sicut & vi defendi possunt bona quaecunque, a nodis possessa, ubi ab altero per iniuriam impetuntur. Enimuero ciuiles obligati nes, seu quibus a lege ciuili avectoritas accessit, actionem in foro ciuili pariunt, cuius vigore detrectantem ad magistratus trahere possum, qui istum pro imperio ad obligationem explendam adigant. Naturales autem obligationes, quibus ei uilis legis lanctio deest, in ciuitatibus solo debitoris pudore, ac reuerentia Numinis constant, neque circa easdem exigendas ciuibus vim adhibere licet. Caeterum quibus obligationibus vim suam accommodare lex ciuilis debeat, legislatores ex iacultate internam ciuitatis tranquillitatem obtinendi metiun
vid. supra L. I. c. 7. β. 8. di L. II. e. o. . s. s) lia a Charonda tonstiti tum fuit, ne quis actionem haberet, qui de pretio fidem habrusIet. V. STOBΛEula Tit. de legibus. Similiter . PLATO
408쪽
VBI ETIAM DE DIVISIONIB. OBLIGATIONUM. M
iur '. Cuius uti pars est, non ob quaevis negotiola praetorem posse obtundere, ita eidem hautquidquam conualuerint, qui Seres ' imitari velint, de
quibus STRABO L. XV. Ius apud eos non reddi, nisi de eae de s contumelia. Iane enim nequis patiatur, penes j um non esse; rui penes quemlibet AE cauere, ne in contractu decipiatur, diligenter eo Arato, cui sidem adbibear. Paria ID E M d. l. de Indis : Nee mandati, me demini actionem habens. nec tester adhibent, aut sigilla
sed simpliciter eredum. Conf. AELIANvs V. H. L. IV. c. I. AU. S E N E C Ade Beneficiis L. IlI. c. IS. g. VII. POTgs T quoque obligatio diuidi in perpetuam o temporariam. Illa est, quae tolli nequit, quamdiu exustu persona, cui inhaeret. Qualis est obligatio congenita aduersus Deum , cuius etiam exercitium nullo tempore suspendi potesti Talis est etiam Obligatio omnium hominum aduersus quoslibet homines, qua tales; quam itidem homo nequit exuere, quamdiu pars humani generis exsistit: etsi haec interdum quoad exercitium, saltem eκ parte suspendatur. Id quod fit, quando cum altero in statum belli deuoluor. Est quippe isthaea obligatio reciproca, ita ut vhi ab una parte abrumpatur, & pro ossiciis humanitatis hostilia reponantur , alteri quoque non amplius integrum sit amice cum isto agere, sed salutem & iura sua etiam cum eiusdem laesione possit asserere. Hactenus tamen illa obligatio manet perpetua, quod statim atque propriae salutis ratio admittit, parati esse debeamus ad exercenda iterum cum altero ossicia humanitatis, pacemque colendam. Ex adventitiis obligati nibus inter perpetuas quoque lolet referri obligatio liberorum erga parentes,& ea, quae coniugibus intercedit, de qua alio loco pluribus '. Temporariae autem obligationes sunt, quae tolli possunt, vivis adhuc illis, quibus
f. VIII. PORRO quia frequentissimum est, vi obligationes sibi exaduersum respondeant, igitur diuid medem quoque poterunt in mutuar I non mutuar. Obligatio non mutua est , ando unus quidem alteri praestare quid tenetur, ita tamen, ut in altero illo, cui quid debetur, nulla sit obligatio isti respondens , & ad aequipollens praestanaum adstringens. Talis est obligatio hominum erga Deum, per quam illi quidem huic absolutum debent obsequium; ipse vero nulla ratione iisdem pro hoc obsequio ad quid praestandum,
tanquam ex vi obligationis extrinsecus accedentis φ, tenetur. Εκ obligati nibus autem, quae homines Utrinque respiciunt, si pauculos contractus μονοπλύΦρους exeipias, nulla huius generis esse videtur. Icique quod naturali hominum aequalitati repugnet, unum ita obligari alteri, ut hic isti nulla prorsus ratione vicistim teneatur. Sociabiles etiam ' illi nequeunt intelligi, qui communi vincul O
PLATO L. XI. de LL venditori, qui rei venditae pretio in ereditum luerat, actionem negauit. Add. ARls TOTELEΜ VIII. Eth. Iti K IX. Eth. I. in fine. H. GROTIUM II. de L. B. SP.
M vid. L. VIII. e. r. l. r. ὸ Vid. infra Lib. V. c. v. f. 3. ubi eadem ab Λudiore reseruntur. VII. Vid. Lib. VL e. r. ct 2.
I. VIIL r Quae obligatio extrinsectis ater dens, virtutibus Dei ab Auctore opponitur. Vid supra L. II. e. r. . 3. ct e. 3. s. a Quam vocem hie recte illi, enim, quae erat in editionibus anterioribus, substitui iubet cl. BARBE YRAGV1.
409쪽
3ss LIB. III. CAP. IV. DE SERVANDA FIDE, ET C.
non connectuntur, & inter quos mutua non est communicatio, sed quorum unus ita est propter alium, ut ab hoc in illum vicissim nihil debeat proficisci. Neque vero homines, dum dispares status introduxerunt, tale ius eminens in aliquem potuerunt conferre, per quod is ab omni obligatione, ossicioque reis liquis mortalibus praestando eximeretur s. IX. OELIGATIONE s mutuae sunt, quae sibi inuicem respondent, ita ut in eo, cui quid ex obligatione debetur, alia sit obligatio, quae istius intuitu vicissim alteri praestare quid iubeat '. Hae iterum diuiduntur in imperfecte mutuas. εἰ perfecte mutuas. Illae sunt, quae sibi inuicem respondent inaequaliter, ita ut ad unam reseratur alia, quae est alterius generis, aut non aeque
essicis. Id quod duplici potissimum ex causa videtur contingere; vel quia inter personas, quae sibi inuiccm obligantur, est inaequalitas, ut uni competatius imperandi, alteri necessitas obsequii incumbat; vel quia aliqui, caetera aequales, se se ultro pari obligationis genere nolucrunt adstringere. Disparis quippe essicaciae sunt obligationes, dum quaedam in eo, quem spectant, producunt ius persectum, ex quo nascitur actio aduersus nos in foro lium no , bello aut pro tribunali persequenda, prout quis in libertate naturali aut in ciuitate vivit. Reliquae autem impersectum duntaxat . ius generant , ex quo alter Vi ad praestandum adigi nequit. Caeterum ex priori caula imperfecte mutuae fiunt obligationes ' inter principes& subditos, inter ciuitates & ciues, dominos & seruos, patres & liberos; de quibus singulis suo loco. Sed ut cκ posteriori causa obligatio fiat imperfecte mutua, contingit potissimum in promissionibus gratuitis, earundemque impletionibus. Dum enim alteri gratis quid promitto, perfecte me obligo ad id praestandum y, sic ut iste suo iure id me poscere queat. Verum quia ab eo-
nis iste mini tenetur; cuius multo laxior & liberior ad exsoluendum est necessitas, quam si quid ex pacto debeaturi in eiusmodi velut illimitata obli
gatione rationes nostras fundare nequiat sim solemus: adeoque si maxime alter ingratus suerit, parum detrimenti accepisse nos iudicamus. Falluntur enim, qui tradunt, gratiam ab ingrato reposcendi ius perseetium naturam dedisse, etiamsi complures gentes eo nomine actionem in foro suo denegauerint. Neque enim sequitur; maior est necessitas reddendi, quam collocandi heneficii; igitur heic imperfectum, ubi ius persectum est: cum possint esse gradus in eiusdem generis obligationibus, inprimis ubi inter se comparanda lunt ossicia eodem
xempore concurrentia. Cons. BOECLERVS ad Grotii L. I. c. r. 6. 4.
D Hoe enim eonsit itioni humanae naturae reia pugnaret. Qt Od probe notandum est. quum de auribus suminae potestatis quaeritur. citiae ita se per intes licenda sunt. vi nihil a subditis petatur. quod ii primo pacto ciuitatis eoncedere vel noliterint . vel non potuerint. Vid. not. ad Lib.
h. IX. r) Item in mutuas ab initio, A ex
410쪽
I. Obligationes aduenlitiae viae proueniant pII. Ouid sit trantiatio iuris Hobboso tIII. Ius in omnia Hobsessanum non datur. IV. In quo revera consisar translatio iuris. V. visertio nuda non obligati
VI. Promissio imperfecta ιbligat ed alteri
VII l. Verba defuturo ius non transferunt. IX. X. XI. An Dis obligandi insit nudis
pactis 'niant. Quo ipso & in aliis enascitur ius aliquod, quo antea ipsi deficiebantur. Ita enim isthaeo duo se mutuo consequuntur, ut quando in Uno oritur obligatio, in alio ius eidem respondens enascatur; cum intelligi non posisit, me obligari ad quid praestandum, nisi existi stat, qui illud exigere, aut saltem a me rite acceptare queat. Et si non semper vice versa, ubi ius est in uno, in altero statim est obligatio, verbi gratia, in imperantibus est ius ad exigent m poenam , sed non est obligatio in reo. Nisi velimus dicere, si ius presese accipiatur pro lacultate & competentia ad aliquid habendum , ei semper respondere obligationem in altero ; sed non semper, si idem notet facultatem ad aliquid agendum. Prouenire igitur obligationes aduentitias constat ex aetu vel μονοπλέκω, vel ', quorum ille pruinisti O gratuita, hic pactum est. f. II. CAETERUM eum apud omnes in consesso sit, per promissa &pacta ius in alios transferri; prius sententiam H o p Η Ε s I I de Ciue C. 2. l. 3. seqq. super translatione iuris examinabimus. Is igitur, cum ex posito sIatu suo naturali deduxisset, naturaliter quemlibet hahere ius in quaelibet; ac praeterea ostendisset, ex usurpatione istius iuris resultaturum hellum omnium in omnes, statum minime idoneum conservandis hominibus: inde concludit, dum
a) V. supra c. 3. II. H. 6. I. i Imo ipse ΑVCτOR L 3. doeet, eo aeaentem in alterius ditionem aut itisse obligare, quod ultro ad implendam eius voluntatem velit conniti, simulqtie potestatein ei dare tergiversan tem metu mali adigendi. H. Vid. quae dicen tur ad L. VlII. e. 3. . 4. s. Equidem THO MA si v s Fundament. Iur. Nat. et Gent. L. III, e. . o. contendit, iuri non semper obliga tionem respondere, exemplo duorum utens, ei. dein in naufragio tabulae insidentium , utpote quorum snguli ius habeant alterum deturbandi, eis neuter id pati teneatur. Sed hoe illud tan. tum probat, dari castis, in quibus itis quod nobis competit, inutile sat per eonflictum iurissimilis, alii personae competentis, non aiatem fallere regulam , certissimo tibieine fultam.Jx) Nimis stricto paesi significatu utitur A V.C T O R AE contra Latinorum morem. V. L. i. a. D. de patris L. 3. D. da pati ei/Λι. Sane promisso sub pacto continetur, eique, sile reciprocum sit, siue non, inci ut pars suo iniesro. H. .