장음표시 사용
101쪽
ira D E r L v v I A T r C i sperioris vicini,& inserioris. Q uaero, quod accreuit utrum meum si
quoniam meo adiunctum cst an eius iuris lit,cuius csset,si in initio nasta eius longitudinis sutisci Proculus respondit.I lumen istud, in quo insulam contra frontem agri tui natam csse scripsimus, ita ut non excoderet lonaitudinem agri tui si alluvionis ius trabeat. Et insula in initio propior sando tuo fuit,quina eius qui trans flumen habeat tota tua sacta est. Eiquod postea ei insular alluvione accrescit id tuum csticliamsi ita accreuisset, ut procederet insula contra frontcna vicinorum seporioris, vel inferioriis, vel etiam ut propior esset iando esus qui trans flumen habet. Item quaero, si cum, propior ripae meae est nata insula, Sc postea totum numen inter eam,& insulam fluere coepit resisto suo suco,quo maior amnis fluxerat, nunquid dubites, quin etiam insilla mea maneat Et nihilominus eius soli, quod flumen reliquit,pars stat incal Rogo te,quid sentias i cscribas mihi. Proculus res det. 51 cdmisendo meo propior in initio fuisset insula, flumen relicto suco malo re, api inteream insulam fuerat, & cum sendum vicini, qui trans stu,
men erat, fluere caperit intercam insolam, & siinduin tuum: nihilominus insula tua manet. sed alucus qui fuit inteream insulam,& vici ni scindum, medius diuidi debet: ita ut pars propior insulae tuae, tuast. Pars aute propior a ro vicini,eius esse intelligitur. Intellito enim, ut est ex altera parte insulae alueus fluminis exaruerit, desisse insulam
esse. Sed quo facilius res intelligeretur, eum agrum, qui insula suerat, insul in appellasti. Primum legis caput est, Si epistolam:
LABEO. V A insula in flumine nata a pria tua sit: nihil in
ea publicii est. Paul Ummo in cogenere insula est, quo ripa in flumine est. Et litora mari .pxima publica sunt,no secus atq; in cotinenti aevo. Ide iuris est,si qua insula in il umine publico mimarito lando naIaest,ea tua est.
102쪽
Paulus. Videamus ne hoc falsum sit, de ea insula, qua non ipsi aluco numinis adhaeret,sed virgultis, aut qualibet alia laui materia, ita susti,netur in flumine, ut selum eius n5 tangar, at ipsis mouet. Haec enitia propemodii publica, ac iplius fluminis est: insula. Paulus respondet. Si insula in si umine nata tua suerit, deinde inter eam insulam, Zc con, uariam ripam,alia insula nata suerit, mesura eo nomine erit timstruenda a tua insula, non ab agro tuo, propter quem ea insula tua secta lacrit. N am quid interest, qualis a, ger siti propter cuius propinquitatem poste, rior insula cuius sit qu itur. Si id quod in publico natu,aut aedificatuesi publicii est: insula quot quc in publico nata est , publica esse debet.
103쪽
DE FLUVIATICI sAd Legem Cui interpretatio.
ta suo. C icero de legibus. Eluuius inquio diuisus latera insulae altiluit. Et Caesar de bello ciuili. Mastilia sere ex tribus oppidi parri bus mari alluitur.Alluuionem periphrasi descripsit Lucanus, inquiens. Illos sugit terra dominos, his rura colonis accedunt donante Pado. Dicitur & alluvies apud Columellam. Vel etiales, quae numinum alluvie,5 inundationibus concreuerunt. R. O nostro. Ager.in proposito, pro omnis generis possessione, i quam quis iuxta numen habet, accipitur. Et in sequentibus, modo landus, modo praedium i indifferenter appellatur.
ho I E C IT. Inihili te adiunxit, & applicauit, & non sicut Accurinis in institutionibus,ubi de alluvione etiam agitur,explicatanquiens. Adiecit, ponendo iuxta tuum praedium. Quod manifester salsum est S i quid enim iuxta meu su ndum apponat, nec applicet fluuius,id non acquiritur mihi iure alluvionis: quia meo no est adiunctum cui ait Pr cuius . Sed eiusdem generis est, ut Celso placuit) acsi esset alveus relictus. 4uod sane permagni interest,sicut plenius ex subieetis apparebit.
U REGENT IV M. Quod inquit Paulus ratione nain
urali inter omnes homines peraeqtie seruatur. Et semper ab aequitate inanifesta,consessalprocedit. Equissimu siquidem apud omnes genes visum,atcp semper obtinuit AEt qui fluuiorum Vicinitate detrimen
tim Paterentur, commodis etiam eorum, ac veluti fortunae beneficio
non privari. Nam secundum naturam est,& etiam regula iuris, commoda cuiusque rei um sequi, quem sequuntur incommoda. Et propterea adiectio per alluvionem fa,ctra pso iuregentium acquiritiir nobis,hoc est ut rectissime, & scienter Bariolus exponit sine alicuius hominis laeto Quod etiam Caius in hac lege satis ostendit. Quoties erum, vel de insula in flumine nata,vςl de taminis alueo relicto determinati toties acquisitionis modum inter vicinos,formamq: praescribit. In alluvionibus autem de solo iuregentium meminit. Nihil igitur opus habet alluvio mensoris opera. Cum enim fiat paulatim, ait minutatim, iit ut in institutionibus dicitur incrementiim latens, quodquidem omni monaciam temporis, quo meo adiunctum est: meum statim efficitur,etiam si contra frontes praediorum superioris, & inferioris vicini processerit,ut Proculo,& Labeoni visum est. Quod in alveo relicto no habet looim,ut infra videbitur Cum igitur Bariolus viderit istud necpenim erat in obscum. scilicet alluvionis incrementum , ipso iuregentium praediis acquiri, sine alicuius - ut ipse
104쪽
I N S V L I s. roscin ipse dixi o hominis lacto: mirari satis non possum, quomodo primum suae Ty
beriadis librum, de alluvionibus inscripserit. In quo toto nihil aliud, quam super incrementis alluvione factis disputat, suas c6stitutiones Vbi eo ticis figuris, quantum in se suit, diligenter ostendens. Quaequidem praeter alios errores, quos postea quam eo ventum erit,olienda,omnes ad Unam aut salta sitiat, aut superfluae,nisi quoties notatur alluvio, ibi semper intelligas alueum relictum. In tertio autem eiusdem operis libro,cui titulum feci de alueo,ipsius tantii iureconsulti super alueo dicta prosequitur nullis figurationibus, ubi suerat opus,& locus proprius,adhibitis. Iam enim in tractatus diuisione praedixerat,suas ibi se primi libri figuras cosyderaturum. Qito sano quid vanum magis, at it Praeposterum fieri potuita ut sciens tψ videns rei pro
V o D si vis fluminis. Huciis p Caius ius ipsum quod propsid
dicitur alluvionis determinauit. Et deinceps ad alia, quae suminis natura contingunt agris additamenta transitum lacit. Quorum quod primo loco proponitur, longius a vero distrahitAccursius, exponens partem aliquam: Puta inquio crustam terrae, sorte vineat & arbo ratae. Est autem crusta proprie operimentii tenuc,quo quid tegitur: vcluti sunt crustae parietum ride &incrustationes,quae speciem tantum ornant: de quibus.meminit Paulus in significatione Verborum. Et in aquis frigore concretis, etiam crusta di-l. Imptacitur. Virg. Concrescunt subitae currenti in numinae crustae. Partem autem istam in hic intelligendum crassius aliquid,quam crusta eo maxim quod arbores secum trahat,quibus terrae crusta non sufficit.
PVLERIT. Intellige coduxerit,uel adduxerit. Na appellere secud sim Donatum proprio dicitur,cum in pelago quis in is tus ac cesserit. Verg. Hinc me digressum vestris deus appulit oris. In institutionibus legitur,applicuit. Et in exemplaribus pandectarum, ex anti quo libro Elorentiae nuper aeditis, attulerit. Sed elegantius,& proprid magis est,appulerit. Videtur enim pars huiusmodi, impetu fluminis auulsa, taqu. amratis appellere fundo. Hic tamen Accursius appulerit interpretatur, imposuerit, vel
apposuerit super fundo meo, ita ut superficie operiat. Quod & Bariolus approbat in haec verba. Secundum hoc cinquit laaec pars differta praecedenti: quia ibi adiecita latereatic super imposuit. Et licet hoc in se verum sit: non tamen puto curandum. Sive enim a latercistae super fundo talem crustam imposuerit: idem iuris est. Hacte nus Bariolus. Qui dum alieno subscribit errori, proprium & ipse demonstrat: dum ait idem iuris esse in eo quod superimpositum sit, vel appulsum. Longe siquidem inter se differunt,sicut ex Vlpiani lege sequenti constat euidenter. Si ex iundo tuo inquit crusta lapsa sit in fundum meum,eamq; petes, dandum in te iudicium dedam no insecto:idψ Labeo probat. Nam arbitrio iud icis,apud que res prolapsae pactur, insict. Gmnum quod ante sensi non contineri,nec aliter danda actionem, quAn ut omnia
105쪽
tollantur, quae lunt prolapsi. Ita demum autem crustam vendicari posse. Alphenus
Si non coaluerit,nec Unitatem cum terra mea secerit. Nec arbor potest vindicari a te, quae translata in agrum meum, in terra mea coaluerit. Sed nec ego potero tecum agere,i in tibi non esse ita cri istam habere, si iam cum terra mea coaluerit: quia mea saeia est. Εκ his ita, palam cst, non idem iuris esse in eo quod a latere positum sundi,&in eo quod superimpolitum sui do , ut aderit Bariolus. V nde etiam error Accurse
E R J I A N B R E. Hoe in semper manere tuam esse, sicut erat
ante conuulsionem a fundo tuo. Arbores autem quas secum pars auxilia traxerit non seinper, sed tantasper tuae manet,donec in incii sun dum radices egerint. Hoc enim inseri praepositio Per,adaucta verbo maneo. Sicut peruigilare significat semi er, hoc est totam nocte vigilare. Vnde Martialis. Nam vigilare leuc est,perii igilare grauP. Et apud Ovidiu, peruigil draco dicitur,qui semper vigilaret. Inde est perduro,ad finem uset duro. Et alia multa, Veluti pernocto. per,enim ut ait Pomponius in significatione verboriim totam n ctem significat. Sed quoenam cridicet aliquis,diuersitatis ratio c ut arbores temporeti viba perdas,& non terram. Quoniam, ut ad finem linia Caius inquit, ratio non permittit ut alterius arbor intelligatur, qu .am cuius in indum radices egerit. Et ideo inquit prope confinium arbor posita, etiam si in vicini sun dum radices egerit, communis est. Quod ita Marcellus explicat. Pro regione citiust praedη. Hoc autem quomodo sit, in figuris se litentibiis ostendam. Sed prosuγlitum istud de terra cum arboribus ait uisa licui exposui,nariolus Accursum sequutus a sensu legis ita distorquet,ut volit lauiusmodi terram non semper eius esse, cuius ante conlix istonem ierat, sed una cum arboribus ad alium dominum transire . cluod ex supradictis salsum esse liquido constati Seatamen verum habebit, si lectionem Elorentini codicis recipias: ubi dicitur: Ex eo tempore videtur sui do meo acquisita esse. Et sic acquistione istam, non ad artri,ire et,sed ad terrae partem appuliam resem latinitas cogit. V nde fiet,ut ex meo praedio terra detracta, mea non Ipermaneat, sicut lex voluit, scd mihi deperdam tacthoc solum propter arbores quas secum traXit. Qitae quidem diuersi iuris causa, quid habet quaeso rationis, aut aequi Probabilior loqvidctur lectio communis. Ambores autem postquain radices egerint ac li ira fundo, intellige insi quidem totas, sed in partem, de Marcelli sententia, quam ante recitaui,pro cui uici: scilicet regione consilii Quid si dominus ignoretur cuius sic ea pars agri appulsa fundo meo: Diccdus' i eodem iure senseri, ac si esset alveus relictus,ut Pomponio placuit.
SVLR in mari. Insula dicitur terra quae undi' concluditur
aquis. Proprie autem in mari. Vnde sunt, qui velint insulas a salo deduci, quod in salo,hoc est in mari sitae sint. Insulae etiam nomine vocat Urdomus in urbe ab aliis aedificiis discretae, vicos habε es undi*: Vt his
Vlpiani verbis apparet. Planc si insulam sulciri quis stipulatus sin non est expR
106쪽
est Apectandum, insula ruat. raro accidit. Apud Plinilim libro secundo, satie iamprid
,sulae Delasin Rhodos leguntur enatae,5 aliae Postea minores.
CCUPANTIS B. Oectim exob,5 capio copositum,
significat propitii veritValla quod in commune iue in medio positum erat ante alios capio. Cice. Sunt autenulla priuata natura, sed aut veteri occupatione, aut iis qui quondam in Vacua venerunt. Quinti. Multa quae nihilominus libera ni erant transeunt in ius occupantium. Insulae igitur in mari natae deo fiunt occupantium, lxiod nullius esse credantur. Iani etiam supra dixerat Caius.Quod nullius est,id ratione naturali occupati coceditur.
T in flumine nata. Exponit A ecurgus, in med suminis. Si enim
ita voluisset intelligi iureconsultus: ineptum, ac superfluum essct, quod statim subdit: Si quidcm mediam partem fluminis tenet. Quomodo autem pars media fluminis in dimensionem venia infra videbitur in figuris TENET. Hoc est operit, occupat, tegit. Sic ponit Seruius poetae I im in Geoinicis: Et obdueto latc tenet omnia limo.
Ad utraque Parte. id est ab utroque fluminis latere, ulteriori scilicet, α
m quod aquarum agitatione rumpatur. Et propric est suminum, vel fontium, siciit litus maris: quavis interdum pro eodem accipi antur.Ripa autem fluminis,secundum Vilpianum, ita recto dissitan eis. 'tur id quod sumen continet naturalem rigorem cursus sui tenens. Upen. At* cut ait Paulus ripa ea putatur esse, quae plenissimum sumen continet. Sunt autem in suminibus ripae, veluti margines in libris, ab adiacentibi qagris albido coIore disserentes,propter lapidum 6 arenae missuram.Vnde& proripis mergines ponuntur. Varro de re rustica. Flumen cinquit quod per villam fuse liquidiun marginibus lapideis. Et utrunque iunxit Ouidius,illo versu: Popule viue precor qxiae consita margine ripae. Et sunt ipsae ripae alibi latiores ,&alibi contra mores. Alicubi etiam latitudine nulla: vi pote, cum praeruptis hincinde crepidini huq flumen cohibetur,ne se possit extra suum alueum explicare. Bariolus tamen to tosuo tractam mensiiras instituit, perinde quasi nullius unquam latirudinis ripassumen haberet. Qiiod est rei propositum negligenter attendisse. Et inde causas habuit erroris, siciit infra videbitur. Prope ripam,intellige it ta,Vel secundum ripam, Π dicunt Paulus Se Alphenus. Nam quod secundo loco positum est, prope est. 'l- Q Pianus
107쪽
l. nica, pianus ellam Vbi de ripa munienda tractatur, dixit eodem sensu cim ripas. Quid si si ierit in ipsa ripa latitudo Idem iuris esse dicendum. uod enim in ripa consistit: adeo propc est, ut nihil possit propius esse. Sed lex ita non posuit,ut generaliter magis loqueretur. Non est igitur necessarium, quamuis eueniat saepe,ut ipsam ripa proedia contingant. Propterea si vel aquae ductus,vel fossa,seu vallum,aut agger aliquidve simile ripam discreverit a landis,uel etiam via publica, cui Alpheno placet horti nihil erit impedimento. Nam ipsa solum vicinitate etiam sine contactu ius praedi' acquiri lex voluit. β
V O D si alteri parti proximior sit. Intellige alteri parti, sci
licet flumini ad superiora reserendo. ubi dicitur,ab utracp parte sumtinis.Necesse est enim de utra' dictum,ad alteram repeti. Quod cita sit in aperto, Accursius tamen subintelligit alteri parti, scilicet agrorum.
ra dum Ot: Hoc poterit sciri accepta chordula,& posito puncto in medio
inter utrunis agrum. Quod nequaquam verum est generaliter,scilicet punditam me dium inter utruncs agrum teriorem,& ulteriorem huiusinodi propinquitatem determinare. Nam si ab alterutra parte suminis ripa aliquanto suerit latior altera, de . ex opnositis agris hoc Accu in modo mensura procedat: ita poterit euenire t puri eius iste medius nec ad flumen quidem perueniat. V ult enim lex ut si nata sit insula tota extra medium fluminis, & sit proximior alteri parti, eorum sit tantum. qui ab ea parte possident agros. Etiam si longius at is ex opposito distent ab insula. uod fieri potest propter ripam,sicut dixi, ab hac parte latiorem. Medium nam j suminis nihil prorsus habet commune cum ripa: sed in aqua tantum accipi debet,prout in simili Vlpianus interdictum praetoris, de fluminibus exponit. Instituenda igitur erit mensura propinquitatis istius, secundum utrunque fluminis latus in aqua. Et non inter utrun* agrum, ut salso putat Accurssus,& item Bartolus: qui tanquam addictus
iurarit in verba magistri, nusquam non sequitur errantem. Hoc autem euidentius Ggurae monstrabunt.
V D si ex uno latere. Quod antea nominauit partem suminis,hic
dicit Latus. Duo enim latera flumen habet, secundum ipsius longitudinem utrini procurrentia semper iterius videlicet,atcb citerius.
RORUPIT. Prorumpere est cum impetu,&violentia ferri. Vt a pud Vergilium.haec ait: Et medius densos prorumpit in hostes. Signifi- cat etiam a recta via. litaci: deflectere: ut est apud eundem, in Ceorgicis. Rursus in obliquum verso prorumpit aratro. Et mire congruunt ambo significatus huic Ioco. Et alia
108쪽
E T alia parte. Non intelligas suminis: sed alio loco, vel alia via, qua prius non fluebat.Quod statim explicat dicens: Nouo alueo. FLUMEN. Hoc est pars fluminis, prout recte&scienter exponit Accursis A Quo est rarum. N veterem. Exponit Accurtas , id est alueum. sed non bene. Intelli.
git enim iureconsultus flumen in duos se scindere rivos. Quorum unum appellat nouum,&alterum veterem. Et debet ad proxima semper fieri relatio,nisi repugnet locus. .
N formam insulae redaelias est. Dicit Accursius: non tamen est
insillaint hic, sc I. ergo.M. tribus modas. cus iste quem citat intra ipsum facit. Ait enim Celsus. Tribus modis insula in flumine fit. Vno modo Q G cturi agrum,qui aluei non sitit amnis circunfluit.Quid unquam explica eius dici potitiae agrum scilicet scissura fluminis cir datum esse insulam.Hoc autem
est quod aiunt in suo se gladio iugulare. R O modo latitudinis. Hoc est secundum rationem,uel formam
liue mensiuram latitudinis. Et in hoc intellectu totius propositi cardo vertitur. Quem deformationibus grammicis, prout res exigit ostendam insequentibus. hi etiam multa quae restant super legum explicatu commodius multo, quam citra figuras intelliguntur. Caeterum antequam diuisionum Proseramus exempla, consentaneum fore putaui, quaenam sint instrumenta oneri nostro necessaria breuiter indicare. H
De quibusdam geodaeticis instrumentis.
IR CIN VS instrumentum est vulgo notissimum, quem Oui dius de ipsius loquens inuentore Dedalographi descripsit, in lixe verba. Primus & ex uno duo ferrea brachia nodo iunxit, ut aequa ii spatio distantibus iisdem,altera pars staret, pars altera duceret orisbem. Ex his igitur habes non solum organi sormam, sed etiam in sum,quomodo circuli designentur. Circino autem grandiore neo do tes opus haberiqui ut sit parabilis,& expeditus ad Vsum,ita facies. Sumatur hastile longum pedes decem,aut etiam ultra. Nam quo longius o melius. Ferratis desn- depertullςq; in transuersum capitibus,concludantur in soramina ferrei styli, in eandem partem semipede prominentes.Et sic ad opus nostrum coueniens erit circinus. Ipsum etiam hastile diuisum aequaliter in pedes, usum regulae praestabit, cui nome est ab antiquo decempeda. Lineas insuper aliquot conuolutas mensor noster habe- . Q 3 biliquas
109쪽
Llinerbi quas in longitudines operi necessarias explicabit. Hic ego imore Pauli iurecon. siilli, V lpiani etiam ii Mimiiiij horumcν veterum,lineam appello,suniculum ex lino,quem barbare cho iam dixit Amititiis. Sunt enim chordae, quas in musicis, instrume a
110쪽
instrumentis tendimus ad sono quae Se alio nomine dici7tur Ξdes. Ad operis etiam compendium non erit inutile normam sibi parare, sed longo grandiore, quam quae d. s. i. est in usu labrorum, & quae regulam habeat subtensam angulo re sto, Ut firmior, & L.ui emendata perduret. Et si ad angulum applicetur tessella,rimulis sese recte decussanti, hiis tin direetis ad ancones extremos, multa per hoc addicamentum, sola prospectit dirigi poterunt. Perpendiculo etiam opus erit aliquando. Multa praeter haec alia fieri ilant extra vulgarem usum artis instrumenta, quorum est tra statio subtilior. Ea nunc intempestiue persequenda non putaui, cum iam dicta sufficiant instituto. lii erum hic formas apposui.
E O R V M quae sequuntur opus intelligendum, necesse est,
imprimis stire angulos rectos quomodo iacias. Sit ergo propoli m. Duas lineas rectas , ad angulos redios inter se collocare. I ntendatur una linearum valide,necubi solum, nisi leuiter contingat: alias enim Vix erit redi Et super ea,viro is simul stylo circini signentur rubrica, vel atramento duo puncta. h & a. & stante stilo in puncto b,d scribatur circulus: deviceversa stante stylo in a, describatur alter circuluet, secans Priorem in signis d & si quo quidem sedito decussis, vel decussatio vocatur. Et per i-Psa decussium puncta d& L extendatur altera linea, secans priorem in signo e. Erun to quatuor qui sunt ad e anguli redii. Dico igitur duas lineas b a, & d Lad angoios rectos esse collocatas. Quod oportuit secisse. Advertendu est tamen, ut ista fiant legitime ipsum tum ubi fit opus ese com planandum, vel quod erit expeditius, claui quatuor se iii pedales habeantur, scalpra centra capitibus liabetes,
adactis lineas excipiae ad quatuor signab, a, d, f. Et sicem edabitur asperitas soli,¢ra decusses firmius sta bunt. Quod autem dicitur ad angulo rectos, id graeca voce tanqi iam expeditiori Vitruvius pros ortha semper appellat. Ex hoc manifestum est punctum sectionis lum rum pros ortis,qualis est e, linea inter duo cetra circulorum secare per aequalia.