장음표시 사용
111쪽
ut ab aliquosigno extra lineam recta posito , ad ipsam duceta sit a ita linea recti ad angulos re ctos:quaequidem peculiari nomine cathetos vocatur. Esto linea recta c d signum extra positum sit f. Oportet iam ex signos ad lineam c d catheto ducere. Facto centro in f, de scribatur circulus secans lineae d in signis b & a,& linea b a secetur per aequalia in punctog, & in signo s in g agatur linea rectasg. Dico ex signo i ad lineam e d dii fiam esse in theton sg. Quod opori incisse.Si autem signum Lsit re motius a linea e d, quamin iacircini longitudo pertingat. Ad hoc erit subsidio norma. quam ad lineam c d sic applicabis, ut per fissuram perspiciatur signum s. Et eκ fissurae contactu in linea e d, ducetur sicut prius linea ad signum RSemper enim oculorii rad recta procedunt.
est, ut sciamus per signa daeiusmodi line. as rectas ducere,quae paralloti vocantur. Sint data tria si ab d:oportet iam persi gna b,cae parallelos inuicem M. ducere. Agatur per unum
llibet ex datis signis,ut pote Glinea recta e LEt ad linea
112쪽
c si & d h esse inustem parabirios. Quod oporeuit fecisse.
Et verum est uniuersiliter, ut quotquot, lineae rectae ad unam Iineam redi uri fuerint Pros orthas, eas inuice esse parallesos. Proinde si ad lineam cs, ponatur pros oratias ii nea b c d: ipsa erit parallelos lineaegs h. . Sciendum est in siper , linea b c esse aequalem contra positae sibi lineae g s. Et lineam sh, aequalem lineae cd. Sunt etiam tres paralleligdifc,h d inuicem aequales.&tali s aequalitas in parallelis. verum semper obtinetia Haec super angulis rediis, cathetis, ait parallelis, quatenus Proposito necessarium fuit . Praemittenda. putaui:sed pinguis quod aiuno Minerua,d anostrationibus omissis.. Eas enim ab artis ignaria intelles est impos bile:intei enitibus autem, satis patendex clementis..
Errores Barioli circa principia geomettica .
R T O L V S in sua prima figuratione . magna principiorum
ignorantia lapsus , super lincisistis quas parallesos , de cathetos ex de icione vocamus, inepte multum c praeter disciplinae morem ita disputat, ut velit linea ectam inspici,ac distingui tribus m dis. Primo linquit an sitrectasecundia sessiecundo,an sit recta alterius respectu.Tertimansit recta respectu alterius puncti,qui est in angulo duarum linearum.Et aliteralibi voluit esse aliquas lineas rectari omni recti tudine.Huius autem generis distinctionesfrigida , dc inconstantes geometria non solum non recipitased nec ullas ominopatitur. In qua certis,statutisέ terminis, suisque deiunitionibus omnia concluduntur vltra quae non est egredi legitimum Nihil igitur apud geometras est rectius recto, & quicquid semel est rectum, nusquam, nec ullius respe desciscita recto Optabatita non iniuriaPosii doni phi Iosephus, cxtera ardevmathematicis esse similes in quibus prout verisiime dicunt primo gradu certitudinis omnia costant. Id autem quod ultimo loco in distinctione dixerat,an siclinea recta respectu puncti, qui estin angulo duarum linearum, exemplis declara .
113쪽
rem partem sinadi vendidero,ad cuius fronic insula non respicit: nillil ex ea insula Pertinebit ad emptore. Ex eadem causa, quia nec ab inrtio quidem eius fieret, si iam tunc iam insula uas erctur,eiusdem partis dominus suillet.
I in ripa fluminis,quae secundum agrum meum sit arbor na ta sit,ineam eiis ait. auia soli in ipsum meum priuatum est, et autem eius publicus intelligitur. Et ideo cum excitatus esset alueus,proximiorum fit: quia iam populus co non , titur.
POMPONIUS. RIB V S modis insula in s um ine fit. Vno modo,
cum agrum qui aluei non fuit amnis citcunfluit. Alle,ro,cum locu qui alaei elici litauin reliquit A circunflue- re coepit.I crtio, cum paulatim coallucndo locum emi nentem supra alueum secit,3c eum aἰiuendo auxit uobus posterioribus modis, priuata insula si citis, cuius ater propior sit crM,cum primum evtitit.Nam natura fuminis hec est, et susuo mutato aluci causam mutet. Nec quicqua interiai, utrum de alucidunι taKat solo mutato,an de eo,quod superfusum Dio veteri sit,q: si atur. Vtrum enim eiusdem teneris.st. Primo aute illo modo, causa pro . prietatis non mutatur.Alluit iis aprum restituit,cum quem imi euas stuminus totum abstulit. Itast si ager, qui inter viam publica, flumensuit, inundatione fluminis occupatus est, siue paulatim occupatus est, siue non paulati in, sed eodem impetu. recessii sti ininis restitutus est, pristinum dominum pertinet.Flumina cisim censitorum vice sun
114쪽
I N S V L I s guntur,ut ex priuato in publicum adducant, R ex publico in priua tulit. Ita γ licut hic landus cum alueus fluminis factus esses, fusilet prublicus: ita nunc priuatus eius esse dediri,cuius antea fuit.
calix vltra viam publicam flume erat,bc ager Lucii Ti. paulatim.priniuria omnem agriain,qui inter viam, & flumen esset ambedit, Zc viam sustulici postea rursus minutatim recessit, S alluvione in antia quum locum rediit. Respondit. um flumen agrum.)viam plat locam abstulisset: in agrum eius iactum cile, tui tra, flumen fundum habuisset. Postea cum paulatim retro redi)llet: aderii te ei, cuius so stas esset, & adclid ille ei cuius trans v iam esset, quoniam eius standus proximus flumini es t.ld autem quod publicum sutilis,nemini accreuisse.Nec tamen impedimento viam esse ait,quo minus ager qui tras
viam alluvione fluminis relicii esset,Auli ficrcLNam ipsa quos vialandi esset.
FLORENTINUS. Fl N a ris lim itatis, ius alluvionis locum non habet. Idem* Sc
o. I ius conmtuit.Et Trebatius ait agrum,qui hostibus se ea cond itione concessius sit,ut in ciuitate veniret habere alluvionem neq; esse limitatum. Agrum autem mancipatum limitas
tum fuisse, ut sciretur quid cuique datum esset,quid, venisset,A qu id in publico residium es i.
PRO C UL V S. N S V L A est nata in flumine contra frontem agri mei,
ita ut nil il excederet longitudo regionem pre in meu& postea aucta est paulatim,6 pro Sit coiitra frontem agri S su-
115쪽
ira D E r L v v I A T i C i spei totis vicmi,& inferioris. Quaero, quod accreuit utrum meum si
quoniam meo adiunctum cst an eius iuris iit,cuius esset,si in initio nota eius longitudinis sui ilici Proculus resi)ondit.Flumen imid in quo
insulam contra frontem agri tui natam ei se scriptimus, ita ut non excoderet lonstitudinem agri tui si alluvionis ius trabeat. Et insula in initio propior lando tuo i uit,quina eius qui trans flumen habeat: tota tua sacta est. Eiquod postea ei insulae alluvione accresciuid tuum est,ctiam si ita accreuisset, ut procederet insula contra frontcna vicinorum supcιrioris, vel inferioris,vel clim ut propior esset fundo esus qui trans si umen habet. Item quaero, si cum, propior ripae meae est nata insula, Sc postea totum numen inter eam,& insulam fluere coepit,relicto suo suco,quo maior amnis fluxerat, nunquid dubites, quin etiam insula mea maneat Et nihilominus eius soli, quod flumen reliquit pars fiat inca' Rogo te,quid sentias irescribas mihi. Proculus res det, Sicdmsundo meo propior in initio sitictet insula, flumen relicto suco malo raripi inteream insulam fuerat, & cum landum vicini, qui trans stui
rocnerat, fluere coeperit inter cam insolam, & sundum tuum: nihilominus insula tua manet. sed sucus qui sitit inteream insulam, vici ni scindum, medius diuidi debet: ita ut pars propior insula tua , tua sit. Pars aute propior a το Vicini,cius esse intelligitur. Intellisto enim, vi cu ex altera parte insulae alueus fluminis exaruerit, desisse insulam
esse. Sed quὀ facilius res intelligeretur, eum agrum, qui insula suerat,
insit in appellasti. Primum legis caput est, si epistolaim LABEO. A insula in flumine nata a pria tua sit: nihil inpubii Passi'Immo in eo genere insula est, quo numine est. Et litora mari .pxima publica sunt,no secus atq; in cotinenti aevo.lde iuris est, si qua insula in numinc publico eximatuo lando nataestica tua est.
116쪽
Paulus. Videamus ne hoc filiam sit, de ea insida, quae non ipsi suco numinis adhaeret,sed virgultis, aut qualibet alia leui materia, ita susti,netur in fluimine, ut selum eius no tangas, at fa mouet. Haec est iiii propemodii publica, ac iplius numinis est insula. Paulus respondet. Si insula in flumine nata tua suerit, deinde inter eam insulam, S con,
uariam ripam,alia insula nata suerit, mesura eo nomine erit imstruenda a tua in silla, non ab agro iuO, P pter quem ea
insula tua facta lacrit. Nam quid intere si , qualis a, ger siti propter cuius propinquitatem poste, rior insula cuius sit lusritur. Si id quod in publico natu,aut aedificatu est , publicii est: insula quo que in publico nata est,
117쪽
DE FLUVIATICI sAd Legem Caii interpretatio.
E R. est uuionem. Alluuio ab alluo.verbo venit, quod est iux
ta filio. Cicero de legibus. Eluuius inquit diuisus latera insulae abluit. Et Caesar de bello ciuili. Massilia sere ex tribus oppidi parti hiis mari alluiturumluuionem perii lirasi descripsit Lucanus, inqui Illos fugit terra dominos, liis rura colonis accedunt donante
Pado. Dicitur & alluvies apud Columellam. Vel etia cinquit valles, quae numinum alluvie, inundationibus concreuerunt. R. O nostro. Ager in proposito, pro omnis generis possessione i quam quis iuxta numen habet, accipitur. Et in sequentibus, modo landus, modo praedium indisserenter appellatur
iiDIECIT. Intellige adiunxit, & applicauit, & non sicut Accur
itus in institutionibus ubi de alluvione etiam agitur,explicat,inquiens. Adiecit, ponendo iuxta tuum p dium. Quod manifeste salsum est. S i quid enim iuxta me a fundum apponat, nec applicet fluuius,id non acquiritur mihi iure alluvionis: quia meo no est adiunctum cui ait Pr cultis . Sed eiusdem generis est, ut Celso placuit aesi esset alveus relictus. Quod iane permagni interest,sicut plenius ex subiectis apparebit.
V REGENT IV b I. Quod cinquit Paulus
urali inter omnes homines peraeque seruatur. Et semper ab aequitate inanifesta,consessacpprocedit. Rquissimu siquidem apud omnes genes visum, atq; semper obtinuit,ut qui fluuiorum vicinitate detrimen--- Um Paterentur, commodis etiam eorum, ac veluti fortunae beneficio non privari. Nam secundum naturam est,& etiam regula iuris, commoda cuiusque rei um sequi, quem sequuntur incommoda. Et propterea adiectio per alluvionem
iacta pso iuregentium acquiritur nobis,hoc est Vt rectissimi , & scienter Bariolus exponit) sine alicuius hominis facto. Quod etiam Caius in hac lege satis ostendit. Quoties enim, vel de insula in flumine nata ql de fluminis alueo relicto determinat, toties acquisitionis modum inter vicinos, formam l praescribit. In alluvionibus au tem de solo iuregentium meminit. Nihil igitur opus habet alluvio mensoris opera. Cum enim fiat paulatim, atQ mii iuratim, iit ut in institutionibus dicitur incrementum latens, quodquidem omni momento temporis, quo meo adiunctum erinaeum statim efficitur,etiam si contra frontes praediori im superioris, & inserioris vicini processerit,ut Proculo,& Labeoni visum est. Quod in alveo relicto no habet looim,ut infra videbitur Cum igitur Bartoliis viderit imid ne m enim erat in obscur scilicet alluvionis incrementum, ipso iuregentium praedijs acquiri, sine alicuius
118쪽
ist ipse dixi o hominis tacto: mirari satis beriadis librum, de illuuionibus inscripserit. In quo toto nihil aliud, quam superincrementis alluvione iactis sputat, suas cHstitutiones Vbi neo ticis figuri qtum in se suit, diligenter ostendens. Quaequidem praeteratios errores, quos posteaquam eo ventum erisiostenda,omnes ad unam aut salsae sunt,aut superfluae,nisi quoties notatur alluvio, ibi semper intelligas alueum relictum. In tertio autem eiusdem operis libro,cui titulum feci de alum,ipsius tantu iureconsulti super alueo dicta prosequitur nullis figurationibus,Vbi suerat opus,&Iocus proprius,adhibitis. Iam enim in tractatus diuisione praedixerat, suas ibi se primi libri figuras cosyderaturiim. O uolano quid vanum magis,at ΦPraeposterum fieri Potuit: ut sciensiato videns rei mo-Positum euertas.
si vis fluminis. Huciis Caius ius ipsum quod propria
dicitur alluvionis determinauit. Et deinceps ad alia, qtiae suminis natura contingunt agris additamenta transitum lacit. Quorum quod primo loco proponitur,longius a vero distrahitAccursius,exponens 'partem aliquam: Puta inquit crustam terrae, sorte vincat 5 arbo ratae. Est autem crusta proprio OPerimentu tenue,quo quid tegitur: veluti sunt crustae parietum ride &incrustationes,quae speciem tantum ornant: de quibus meminit Paulus in si gnificatione Verborum. Et in aquis frigore concretis,etiam crusta di-Mmptacitur. Virg. Concrescunt subitae currenti in fluminae crustae. Partem autem istam s*hic intelligendum crassius aliquid, quam crustam maxim quod arbores secum trahat, quibus terrae crusta non sufficit.
lere secudum Donatum proprio dicitur,cum ex pelago quis ad litus accesserit. Verg. Hinc me digressum vestris deus appulit oris. In institutionibus legitur,applicuit. Et in exemplaribus pandectarum, ex antiquo libro Florentiae nuper aeditis, attulerit. Sed elegantius,& propridma's est, appulerit. Videtur enim pars huiusmodi, impetu fluminis auulsa, taquM ratis appellere lando. Hic tamen Accursius appulerit interpretatur, imposuerit, vel
apposuerit super fundo meo, ita ut superficie operiat. Quod & Bariolus approbat in haec verba. Secundum hoc inquiu haec pars differt a praecedenti: quia ibi adiecita lateredaic seper imposuit. Et licet hoc in se verum sit: non tamen puto curandum. Sive enim a laterrisiue super fundo talem crustam imposuerit: idem iuris est. Hacte rius Bariolus. Qui dum alieno subscribit errori,proprium de ipse demonstrat: dum ait idem iuris esse in eo quod superimpositum sit, vel appulsum. me siquidem inter se differunt,sicut ex Vlpiani lege sequenti constat euidenter. Si ex sundo tuo in L hoc quit crusta lapsa sit in fundum meum,eamq; petes, dandum in te iudicium dedam no insecto: idin Labeo probat. Nam arbitrio iudicis,apud que res prolapsae practur, damnum quod Ut ensi non contineri,nec aliter danda actionem, quam Vt omnia
119쪽
tollantur, quae lunt prolapsa. Ita demum autem crustam vendicari msse. Asphemis
Si non coaluerit,nec Uiuta ictu cum terra mea secerit. Nec arbor potes vendicari a te, quae translata in agrum meum, in terra mea coaluerit. Sed nec ego potero te magere, tua tibi non esse ita ccii stam trabere, ii iam cum terra mea coaluerit: quia mea sacta est. Εκ liis iracp palam cit, non idem iuris esse in eo quod a latere positum iundi, Scin eo quod superimpolitum fundo, ut allerit Bariolus. Unde etiam error Accursi
E R M AN B RE. Hoe in semper manere tuam esse, sicut erae
ante conuulsionena a tando tuo. Arbores autem quas secum pars auulsa traxerit non sciaaper, sed tantisper tuae manet, donec in meu sundum radices egerint. Hoc enim inseri praepositio per diu. 'a Verbo maneo. Sicut peruigilare significat senatur, hoc est totam nodie vigilare. Vnde Martialis. Nam vigilare leue est,peruigilare grauP. Et apud Ovidiu, peruigil draco dicitur,qui semper vigilaret. Inde eli perduro, ad finem uset duro. Et alia multa eluti pernocto. per,enim cut ait Pomponius in significatione verborum totam ii ctem lignificat. Sed quaenam csi,dicet aliquis,diuersitatis ratio c ut arbores tempore urba perdas, non terram. Quoniam, ut ad finora linis Caius inquit, ratio non permittit ut alterius arbor intelligatur, qu .am cuius in sun dum radices egerit. Et ideo inquit prope confinium arbor posita, etiam si in Vicini fundum radices egerit, communis est. Quod ita Marcellus explicat. Pro regione cuiust praedii. Hoc autem quomodo sit, in figuris sequentibus ostendam. Sed propolitum istud de terra cum arboribus auulsa sicut exposui,nariolus Accursum sequutus a sensu legis ita distorquet, ut volit lautiismodi terram non semper eius esse, cuius ante conui litonem fuerat, sed una cum arboribus ad alium dominum transire. citi ex supradictis salsum esse liquido constat. Sed tamen verum habebit, ii lectionem Elorentini codici recipias: ubi dicitur: Ex eo tempore videtur fundo meo ac litisita esse.' Et sic acquisitione istam, non ad arbore a,sed ad terrae Partem appulsam resciri latinitam cogit. V nde ser,ut ex me praedio terra detracta, mea non permanear. siciit lex voluit, scd mihi deperdariata Miloc solum propter arbores quas secum traxit. Qitae quidem dauersi iuris causa quid habet quaeso rationis, aut aequic Probabilior ita lividetur lectio communis. Amhores autem postquain radices egerint a Diri fundo, intelline n6 quidem totas, sed in partem, de Marcelli sententia, quam ante recitaui,pro cuius et scilicet regione coi sinit. Quid ii dominus ignoretur cuius sit ea pars agri appulsa sun do meo: Dicedupi eodem iure senseri, ac si esset alveus resictus,ut Pomponio placuit.
LR in mari. Insula dicitur terra quae undi concludi raquis. Propric autem in mari. Vnde sunt,qui velint insulas a salo deduci, quod in salo,hoc est in mari sitae sint. Insulae etiam nomine vocat Urdomus in urbe ab aliis aedi Scris discretae. vicos habetes vir dim: ut his
Vlpiani verbis apparet. Planc si insulani sulciri quis stipulatus sici non
120쪽
est Ecpectandinii ut insula ruat.
OVOD raro accidit. Apud Plini initissim secundo, clatai pridem in
Delosin Rhodos leguntur em dc aliae postea minores.
CCVP ANTIS B. Oeeum ex obtac capio copositum,'
significat proprie veritValla quod in commune iue in medio positum erat ante alios capio. Cice. Sunt autenulla priuata nanira, sed aut veteri oc Iratione, aut ijs cpii quondam in Vacua venerunt. Quinti. Multa quae nihilom inus libera ni erant transeunt in ius occupantium. Insulae igitur in mari natae deo fiunt cupantium,quod nullius esse credantur. Iam etiam supra dixerat Caius. Quod nullius est,id ratione naturali occupati coceditur. in flumine nata. Exponit A cortas, in med fluminis. Si enim in ita voluisset intest i iureconsultus: ineptum, ac superfluum esset, quod statim subdit: Si quidem mediam partem fluminis tenet. Quomodo autem pars media taminis in dimcntionem veniat infra videbitur in figuris
TENET. Hoc est operit, oipat, tegit. Sic exponit Seruius poetae Iocii minGeorgicis: Et obducto latu tenet omnia limo.
AB utraque Parte. id est ab utroque fluminis latere, ulteriori scilicet, de
ROPE ripam nira es extremitas oerrae,aquae Vicina, di
cta quod aquarum agitatione rumpatur. Et proprio est suminum, vel fontium, sicut litus maris: quavis interdum Pro eodem accipi itiantur.Ripa autem summis,secundum Vlpianum, ita recto dii sini- qu. tumid quod sumen continet natur. alem rigorem cursus sui tenens. L. n. Aic ut ait Paullio ripa ea putatur esse, quae plenissit num siuimen ςQ UN'. continet. Sunt autem in suminibus ripae, veluti margines in libris, ab adiacentibunagris albido colore disserentes,propter lapidum Sc arenae mimiram. V nde & pro ripis mergines ponuntur. Varro de rustica. Elumen cinquiti quod per villam fuit liquidum marginibus lapideis. Et utrunque iunmt Ouidius, illo versu: Popule viue precor quae consita margine ripae. Et sunt ipsae ripae alibi latiores,&alibi contra mores. Alicubi etiam latitudine nulla: vi pote, cum praeruptis hineinde crepidini hun flumen colithetur,ne se possit extra suum alucum explicare. Bariolus tamen to tosuo tractatu mensuras instituit, perinde quasi nullius unquam latitudinis ripassumen haberet. Qiiod est rei propositum negligenter attendisse. Et inde causas habuit erroris, sicut infra videbitur. Prope ripam,intellige tutata,Vel secundum ripam, ut dicunt Paulus, 2 Alphenus. Nam liod secundo loco positum est, prope est. VI ' Pianus