장음표시 사용
91쪽
92쪽
s V S tabulae sic habet. Detur margarita ponderis ceratiorum viginti,cuius precium volo scire Qusro in tabulae ponderibus numerum viginti.Et cregione initim video precium esse aureos mille triginta unum cum minutis quindecim,qui est aurei quadrans.Cuiusmodi particulas in gemmarum Pre sconsuetudo non recipit.Eς -- in uersa dato Precto inuenietur & Pondus. Sed, ponamus id dari ponderis,quos n5 habeatur in tabula,ve pote viginti cum semisse. Quaere num rum ponderis huic propxime maiorem,qui est viginti,sequens aute est viginti,cum quadraginta octo minutis. Horum precia sunt sui. s.& M 3.D. Quaequidem ut expeditior calculus sequatur,redigenda sunt in minuta, fientsp 64 stac csmo, horum diti ferentia est 6am, proueniens ex differentia ponderum,quae est minuta M. Dispone regulam dicendo. Si ponderum differentia Q, dat Preciorum differentiam G s, quid differentia semissi; hoc est minutorum 3o. Operare,&inuenies zm cum particu Ia. Ex his minutis, neglecta particula, lac aureos, partiens in co: & prouenient aureim,adde ad precium ion, fiunt iior. Quod erat quaesicunt. Est tamen quod intelligas huiusnodi ratiocinium plus illum semper aliquid quam oporteat afferre prem. Sed adeo modice ut prorius ii gligi possit.Sic igitur omnes ponderum deseditis in tabula supplebuntur,& precia prope venim obtinebiit. Accidit autem rem omnium viacissitudincivi gemmarum hono , dc aestimatio temporibus varietur. Sed non pro pterea venditionis forma mutatur.Quare & tabula nostra ad omne preciorum m tabilitatem accommodari potest,in hunc modum. Esto igitur,ut in margarita qua ternaria id quod prius aureorum quin f pretium suit: nunc fiat aureorum quatuor. Erit itaque secundum sormulam, in tonariae valor, aurei viginti,qui prius erat viginti quinque. Hunc ex tabula sic inuenies disponendo regulam, Si aurei quinque fiant quatuor,quid aurei a3c O perare,& habebis αλ Ec ira Per tota tabula precia ypothesi mutatae res uidebuntiormula struata. Quod oportuit ostendiisse. Si veri, formula data mutaretur, esset necesse tabulam quoque mutari.Cuiusmodi secundum Budaeum in quinque terminis hic ego subieci. Quiquide sicut iam an- iotea diri precium supra podiis duplicatum,ad eam rationem vult 8 i augeri,qus est duce tum ad triginta hoc est in minimis numeris ro. is ad s. Quae est sexcupla superbipartiens tertias. Sed hane velut saimmodica,nec scriptorum quisqua, nec mercatorsi quem sim per- euri, contatus recipit.Immo nec Budaeus ipse, nec emina 'a quibus accepit placiti suggem ne pro quidem obseruant,sed interuallo magno relinquunt. Ait enim em marium vidisse, qui se diceret unionem tenuisse quadraginta ceratia pendentei: mi,
hiis aureorum milli s ptum, & esse in da lotheca principali. Quod uti idsem Precium se Indum Buri formulam, non longia inmites se. Nisi sorte ad excutitionem dicamus, Vnionem istum aliqua sui dote caruim ut septuplo sciv minoris venderetur quam cX pondere debuit. Qiramuis & orbicolatus, nucis melanae magnitudine, & eximiae pulchritudinis misse dicatur. Alium iri qui gemmarium, quo familiariter utebar, licentem audiui unam se marraritam temnite, exquisitabonitate, ponderis ceratiorum triginta,quatuor aureorum millibus
93쪽
emptama duce BorbonianaLudoitici regis undecimi silia. QuaequIde summa dirordio sere minor est, quam ex decreto debuit. V idemus enim in tabella secundu nudaeum tacta, pondus D pretiiss habere aureos 48M cu S noliis. Ni c excusari poti si ind)c tio geminae,cum dicatur cNquisitabonitate sui e. Vnde patet aperii Elida um,lvosque gemmarios rationem ancrementi non intelligendo, in constitutione formulae non parum allucinatos. Sed nunc disputatione vereamus ad ea, quae de margaritis antiquo more leguntur. Plinius labro nono de unionibus scribens. Pondiis inquio
ad aeui semunciae pauci singulis scrupulis excessere. Quod quidem pondus struct octo inta ceratia,S quadraginta cerari minuta continet. Apud Tranquillh in lonitur,lesium Caesarem ante alias dilexisse Marci Eruti matrem Seruiliam, i ct primo suo consulatu sexagies sestertium margaritam mercatus est. Quod per nix g nus supputatione Budaei, tum quinquaginta millibus aureis aestimari: r. Est autem
ob prech magnitudinem verisimile,& margaritam hanc nihil infra Pliniani pondoris limites suisse. Et luxum temporibus illis, imper i laclicitate,aurique & Venti cinpia, gemmarum taXationes,.sicut θ rerum aliarum, quae legentes vix credinius. su
pen hanc aeui nostri tenuitatem longe prouexisse. Etenim si summam centrum quinquaginta millium ad tabulae modum expenderis. inuenies unione istum plus tu uncialon fuisse.Et ita summum pensionis antiquae duplo transerem. Quod cerri nimio fidem excedit. Hac igitur ex Plinio velliti lege conclusi,statuamus marraritam sertuliae semunciam scrupulo superasse. Quae fit ni ceraria εα cum minutisr. Hi ius precium lioc tempore secundum tabulam, suissent aurei circiter amor. Sed ccmmo diori; calculi gratia ad ea quae sequuntiir, reiectis hinc i ea, quae nota pars Viceti ma totius,quam institores sicut antea dixi de iusto prccio sero deduciant,restant aa
Serinlianae margaritae valorem,aures triginta millia. Sed fuit olim centum quinqua-zinta millium. V enditiones igitur antiquae nostras ut apparer quin IVO vicinin eadem semper mercaturae forma durante. Qitare& tabulae nostrae corstitutio ad c mnem preciorum varietatem,ut nunc est,& ut olim fuit illis erit. Atque ut in Docaii mento quincupli deturexperimentum. Quaero,quati fuisset olim mairarita ceratiorum viginti Cum in tabula videas pondus ro predixi habere imi s. imili
quinquies,sit m6. s. Vel quod idem,& expeditius erit. Quaere duplisarum pono sad vicinii, quodest quadraginta, in cuius pretio idem quod prius hahchis, aureos
Quinque millia ce latum quinquaginta sex, antiquum scilicet precii in maparatx cenariae, quod nunc esset aureorum mille triginta unius. Semper in tur hoc addit mentoad via inque id us tabula seruieti. Superest nunc, ut Vmones illos Cleop trae rininae celebratissimos etiam cosyderemus. Quos per omne xvimi Nim suisse restatur. Et alter illorum ciuem aceto liquefactum absorbuit is dii mniavi me cυt idem ait singulare,ac vero unicum naturae opis ei cie sesicritum,d est ducentis quinquaguain millibus aureis aestimariis in. ruit autem haec Or
pora Caeseri aestimati qui unionem Seruiliae sicut diluim est centi millibuς emit. Eadem igitur
Cleopat , maximi .ponderis limitem, Plinio datum, supe P . .
94쪽
iso o quae est somo. Et quoniam inter duo tabulae precia & inuetutu 'esse quinta precit is oo: ita &eo modo quem in margarita Seruiliae tetiui, unioni Cleopatrae pondus inter duo pondera conisistit,quae sunt Q --. Adhibita autem supputatione, quam in praecedentibus monitiavi , limus unionis Cleopatrae pondus dicere possumus suist e centum quinque Gratia. Quod erat quaesitum. Hoc
autem semunciam,&scrupulit excedit ceratiis is cum triete. Aliter ratiocinaturi u daeus, volens unione istum Cleopatrae altero tanto inquit pondere praestare quem Preciosissimum memoriae nostrae unionem gemmarum inititores meminerunt,at
que eo amplius scrupulo. Talis autem vitio preciositamus suit is de quo iam antea dixerat exquisitabonitate talis , pondere tricenarium , aureorum quatuor millibus comparatum. Erat igitur unio Cleopatrae secundum Budaeum pendens ceraria sex&sexaginta cum minutis a. Vnde ex sua ipsius formula sequitur, precium filii se aureorum minus quam septuaginta millium, quae n5 est ad Plinii summam pars tricesimaquinta, aureorum scilicet ducentum quinquaginta millium , ad quam sita se finitione ponderis Eudanis pertigisse putauit. Iam etiam in superioribus ostendi, VMiorem istum quatuor minium in tricenaria margarita in authoris placito longo dem re. Ex quibus apparet Budaeum institutioni suae progressum non intelligendo, rationem totam margaritarum S suis, &antiquorum exemplis corradietione magna turbasse. A d postremisi dispiciamus, quid super argumento margaritarum tradid rit Lucas. Cuius hic ego sentetiam Italica lingua scriptam ne quid affli gere videar
sum interpretatus ad verbum. Geminarius: inquit tres habet margaritas estisdem notae, luarum primae quidem pondus est C.i. preciumve aurei ducenti. Secundae
autem podus est C r. precium vero aurei mille, quod est quincuplum precii secundae. Tertia autem podiis habet C. . Quaeritur,quanti debeat esse precium istius tertiae clarationem aliarum Ad solutionem inquit istius,& similium disponenda est qua ea margarita, quae sit ad secundam dupla pondere, hoc est C. . Erit igitur ex sormula precium istius quartae,ad precium secundae quincuplum,hoc est auresso . Tertiae igitur pondus cum sit Ca.medium scilicet inter pondera a dc M ita & riusdem preci-
Uin debet esse medium inter pretia i oo, dc mori igitur multiplica i o in s o, fiunt sooo oo, dc huius radicem,quod est medium proportionale inter icim, & s o dices este iustum precium magaritae tertiae. Et sic tradit Lucas,nec amplius quicquani, nisi quod hanc investigationem dicit fieri secudum eam rinulam, cuius salsitatem antea demonstraui,cum tamen,sicut apparet, non ita sit. Ipse igitur in hoc aliud dicit,& aliud facit. Non est etiam quaestionis solutio legitima Overum,seu vero proximium respondeas. Quamuis enim numerus; fit in medio a & : nequaquaiarimen est id quod medium proportionale vocatur: ciam ratio non sit eadem a ad 3, quae est 3 ad 4. Tale autem medium cot ipsius more dicam est radix numeri s: quoniam ipsius proelii ponitur esse radix numeri so o . Sed radices huiusmodi caecas, ac vidi nosurdas sensilia non recipiunt, cluti sunt pecuniae, ponderumψ nomina, quae num m aliquo dicere usus necessitas cogit. Si vero secundum propinquitatem C. 3 accipi volt iit,evprimendii erat, ne pondus similiter,ac precium caperemus.Tametsi pro
95쪽
vinitus proximὰ numeris explicare, Videlicet margaritae pendentli C. d pretium esse aureos rara desere videmus itaq; quam negligenter, parumque legitimὸ r tiocinium istud multiplex, atque reconditum,Vna solum M. ione tractauerit Licas. Quem etiam in hoc init alias sere sequitur Stephanus, qui lingua nostra gallicas ripsit,locum post Lucam secundum ficile tenens, idem propositum eisdem quos supra positi numeris reseredo. Quod & alij quotquot legetim de suo nihil adiicietes iaciunt. Imitari grues in pascuis,quae ducem. aut aliam utcunque deres inolatu statim comitantur. Haec sunt a nobis in proposito conquisita de margaritis. Vnde legentes ut opinor viam prius salebrosam nimis, de asse
rai nostro nunc labore munis inminuetuenti
96쪽
VTEONIS DE FLUVIAICIS P ROOEMIUM.
exquisitae subtilitatis in iure ciuili resposa Prudentiim, nec adhuc satis explorata stii diosis, illa cessentur imprimis,quae Iuper diuidendis inter vicinos insulis ,& alveo fluminum
regillam, modum Q praescribunt. Cum si autem materia partim geometrica, partimm ciuilis,utramcp cum altera iureconsulti dexteritate tanta communicant ,ut dubium sit, maior in illis artis peritia,turisve prudentia constet. Sed di- - -- uisionem ipsam paucis indicare qui mos antiquus,ac peculiaris habetur in disciplinis velut intelligetibus satis esse putarii l. V nde res & sui natura,iumst commuitione, traditionis in compendio, tota fit obscurior. Huc accedit, quod in tanta doctorum interpretantium turba, nullus unquam praeter Bariolum, explicationem isitam ausus est attingere. Is nempe sicut suit ingenio, doctrinacp praecipuus: ita& hanc iuris partem, dissimulatione praeterire, ignominiosiim quodam modo sibi fore putauit. aliam cum intelligeret geometricis esse coimufiam: non piguit hominem, in sua iam professione magistrii, in his sese literis abstrusioribus ita discipulum,sine quibus legum prudentiam conflammari non posse videbat. Quod oc in trastatus sui principio, quem inscripsit Tyberias, ipse testatur. In quo sane Virmatura solere, Ic artis meditatione iam tactus acutioris per huiusmodi partitione re rum subtiliter quide,& ingeniose multa disputauit,adhibitis frequeter sicut pro rei demonstratione fuit opus geometrici figuris. Sed longo tamen a legi fatorum mete ac veri scopo Rariolus ipse citi salior aberrauit. Fuit enim sicuti res apparet,& in se quentibus ostendam. in dimensionum elementis leuiter institutus, quarum vix satis erat mediocris etiaincognitio. Cilni igitur ipse me semper ab adolescetia geometri cis speculationibus oblectauerim,veritatis asserendae studio duilitas:visum est,ut quae si per his pervestigatione diligenti sunt a me coquisita, proferrem in mediu. Primumitam diuin una ri las , prout habentur libro quadrages o primo digestorum, ordine transcribain: Ut veluti totus ex se constet libellus, suasi sibi gerat probationes in fronte. Deinde ad legem Cati, in qua totius propositi summa complectim nterpretation Tinea, quemadmodii u sitam ipse Bariolus breuiter indicabo. Ad pol reinum , ex sormula qua institui partitiones figurationibus necessari is eXplicabun Ur A eas quae sunt a Bariolo positae, iuris,artis rationibus no esse veras ostendamia
97쪽
ges cie accFirendo rerum dominio, ad instituti propolitum facientes, ex libro quadragesimo primo digestorum.
agro nostro sumen adicicit: iure retium acquiritur nobis. Poealluvionem autem id videtur adinci, quod ita paulatina adhcitur, ut intela ligere non possimiis, quantum qu quo momento temporis adi ciatur.
Quod si v is fluminis parte aliquam ex tuo prs dio detraxerit,& meo pNdio appulerit: palam est, eam tuam permanere. Plane ii longiori temponaeo liaeserit, arbores quas secti traxerat, inmeum sundum radices egerint ex eo tempore videntur fundo meo acquisitae esse. Inssula quae in mari nascitur,quod raro accidit,occupatis sit.Nullius enim esse creditur.At in flumine nata,quod frequenter accidita uidem mediam partem fluminis tenet communis fit eorum,qui ab utraq; parte fluminis prope ripam pinxtia possidet: pro modo latitudinis cuius praedii quae latitudo prope ripam sit. Quod si alteri parti proximior iit: eorum est tantum, qui ab ea parte prope ripam praedia possident. Quod si ex uno latere prorupit flumen,& alia parte n o alueo stuc- recceperit:deinde infra nouus iste rivus in veterem se collerterit, ager
98쪽
DE PLUVIATICIS INSULIS. . 'qui duobus rivis compreliensus in sormam insulae re laetiis cst,eiuβest scit icti cuius A suit. Q. uὀdii toto aluco naturali tel idio fl umen ali cis fluere coeperis: prior quidem pideus coali est qui prope ripam pnedia possident pro modo scilicet latitudinis cuiusq; praed ,quae latittudo prope ripam sit. Nouus autem alueus eius incipit iuris esse, cuius
&ipsum flumen, id est publici iurisgenitu uὀd si post aliquod te in
pus ad priorem alueum reuersium fuerit flumen, 8 rursus nouus alueus eorum esse incipit,qu i prope ripam eius praedi ossidenti S i cuius tamen nouus alveus totum agrum Occupauerit,licet ad priorem sue D m reuersum fuerit flumen montamen is cuius ager suerat, stricliara,
tione, quicquam in eo alueo habere potest. auia Sc ager ille qui ne xat,& desinu csse,amissa propria forma:&qui vicinum praedium nullum liabet non potest ratione vicinitatis,ullam panem in eo aluco ha, here. Sed vix est ut id obtineat. Aliud sane est, si cuius ager totus insundatus fuerit. Nam in inundatio speciem scindi non mutat. Ob id cum recesserit aqua, Palam est,eius lena esse, ius&suit.
A C V S, K stagna,licet interdum crescant, interdum exa rescant, os terminos tamen retincti. Ideos in lus alluvionis
insula in flumine nata, non pro indiuiso communis sit: sed regionibus quoi diuisis. Quantum enim ante,cu- iussi, corum iuxta ripam csst,tantum veluti linea indis rectium per insulam trasducta quis 3 eorum in ca habes bittariis regionibus.
99쪽
' rem partem standi Vcndidero,ad cuius fronic insula non
, dem causa, quia nec ab in tuo quidem eius fieret, si iam tunc cum insula nasceretur,eiusdem partis dominus suillit.
I in ripa fluminis quae secundum agrum meum sit,arbor nata sit,ineam cite ait. Iuia soliam ipsum meum priuatum est, iv sus autem eius publicus iniciligatur. Et ideo cum excitatus esset alueus,proximiorum fit: quia iam populus co non , titur.
cum agrum qui aluei rion suit amnis cit cunfluit. Alte, ro, in locu qui aluei ellat liccum reliquit Sc circunflue ire coepit.Tertio, cum paulatim coallucrido locum eminentem supra alueum secit,& eum aἰiuendo auxit uobus posterioribus modis, priuata insula fit eius, cuius aper propior fitcraticum primum evtitit.Nam natura s uni in is hec est,ut cui susuo mutato aluei causam mutet. Nec qiiicqua interiit,virum de alucidui φtavat Cilo mutato,an de eo,quod superfusum solo veteri sit,qusratur. Vtrunt enim eiusdem 'enera est. Primo aute illo modo, causa proprietatis non mutatur.Alluuio aprum restatuit,eum cluem in laetus fluminus totum abstulit. Itast si ager, qui inter viam publica, S flumensuit, inundatione fluminis omipatus est , siue Paulatim occupatus est, siue non paulatim, sed eodem impetii. recesti fluminis restitutus est, Pristinum dominum pertinet.Fluminaciaim censitorum vice sun
100쪽
guntur,ut ex priuato in publicum adducant, R ex publico in priua
tulit. Ita li ut hic MnduScivia alueus fluminis factus esset, sutilet pu blicus:ita nunc priuatus esus esse debet,cuius antea fuit.
cam: ultra viam publicam flume erat, ager Lucii Ti, tin Flumen fiuit paulatim.Prinitam omnem agriain,qui inter viam, di flumen esset ambedit, Zc viam sui tulit. postea rursus minutatim recessit, δή alluvioneinantia quum locum rediit. Respondit. Cum si umen agrum. δc viam plaHiscam abstulisiet: in agrum eius factum esse,qui tras flumen fundum habuisset. Postea cum paulatim retro rcdri let: ademitte ei, cuius soctus esset, & addidiise ei cuius trans viam esset, quoniam eius standus proximus flumini esset.ld autem quod publicum suillet, mini accreuisse.Nec tamen impedimento viam cistic ait, uominus age qui tras viam alluvione fluminis relicitus ena,AmificALNam ipsa uuin via
N atris lina itatis, ius alluvionis locum non habet. Idem &O. Dius constituit. Et Trebatius ait agrum,qui hostibus de
uidiis ea cond itione concessus lit,ut in ciuitate veniret habere alluvionem neq; AEAlii itatum. Agrum autem mancipatum limitas
tum fuisse,ut sciretur quid cuique datum esset,quid venisset,A quid in publico relictum et . PROCULUS. N S V L A est nata in sumine contra Dontern agri mes,
ita ut nil ilexcederet longitudo regionem pre in mei S postea aucti est paulatim,& processit coiitra frontem agri S su-