장음표시 사용
141쪽
Multa de huius sensu propo- ponitur naturali appetitui, &sitionis exarata reperies apud propensioni . Et quidem do Doctores, quae , saluo semper violento postremo vera est sim meliori iudicio , ae debitata pliciter, quia non potest ali- in omnes reuerentia, videntur quid perpetuo durare , quod mihi non parum a veritato existit contra suum appetitum rabhorrer . Ipse quidem exi- Immo non solum semper, sed
stimo , hanc propositionem. neque lonSo tempore, Ut ex geminam posse suscipere ex- perientia satis manifeste appositionem. Alia est, quam a paret . De Violento autem
in simili tradidi de Ente , & ve. priori non credo verificari ro; ut idem non respiciat iden- simpliciter propositionem; siistitatem rei , sed simultatem a ue enim res naturaliter . tu
existentiae, di durationis. Veris violentε existat, dummodo iubi gratia. Si aliquid est ab ae- la violentia non obluctetur ap- terno , simul ac potuit es , petitui, ct inclinationi, no actu fuit; ita ut potentia noreis impedit quominus res sit per- Iraecesserit actum ἔ quia ubi petua, ut est motus circularisatur prius , non est aeter- 1gnis in orbem, S rotae, quemnum. Ergo est sensus , non , non repugnat esse perpetuum,si prius esse potentiam rei aeter- sit VirtuS perpetuo mouens, ut nae ad esse, quam naturam, sed notauit S. Bonaventura in o. fimul; ita ut eo ipso, quod dist. 8-are. a. qu st.2. Quare potuit esse, actu fuerit, qui , propositio de illis tantummodo non est locus successioni. Alter vera erit, quae ita sunt violen- sensus est, ut sumatur sorm ta, ut appetitum innatum o liter; idest, in aeternis idem a s dant.
est posse , & esse ; quia ess Decima octaua Propo Dei , S posse Dei , qui solus sitio. Magis minus non
est aeternus , idem formaliter variant Speciem. S.Bon .in a.d. s. lon.
a I Decima septima Propo- q. t. advit. Cuius sensus talis filio. Nullum violentum per- cst, ut nimirum magis, di miis petuum . Ad quam intelligen- nuS in eadem re circa acciden dam illud solum videtur obse talia non mutent essentiam. uandum, Vioontum posse bifa- Ratio est, quia in aecidentibus rise usurpari. Primo, prout dantur gradus, seu partes, quae . opponitur naturali ἔ ut illud cum sint homogeneae , & eiu se violentum, quod non est a dem naturae,pollunt earum quφ- natura. Secundo , prout op- dam addi, quaedam ausurri abs
142쪽
- que detrimento specificae perse- 23 Decima nona Proposi-ctionis . Exemplum sit de calo- tio . Generatio unius ui eorru re, qui in duobus gradibus eluta piis alterius et Cuius sensus cumdem naturae est, ac in uno , Sin a nobis iusius in ilibris de Ge. tribus. D. Bon. duplicem addit nerat. declaretur, illud in prae- Iimitationem huic propositio. sentiarum solum aduertimus ,
ni. Altera est, ut non trahatur ad intelligendam esse succcssiue , mores: na In his, que mores reta & in sensu diuiso ; ut scilicet piciunt, magis, S minus variant ad unius corruptionem sequa. Speciem aliquando: ita ut amor tur alterius generatio; & vici Creaturae supra Deum sit pecca. versa, ad unius generationem al. tum mortale ; idem vero amor te ruis corruptio . Deinde,ut ve-
inordinatus quidem, sed infra ra sit in his solum, qui simul re- Dcum sit solummodo veniat . periri repugnat, ta quae sunt am- Altera est, ut magis , S minus bo quid positiuum; cum sola po
sumantur intra terminos , non . sitiva no priuatiua corruptioni
non vltra Verbi gratia, gradus sub sint, ac productioni. Tertio,
caloris sint ad summum qua . ut non extendatur ad alias satituor; intra hos quatuor gra- ctione Si aut destructione S. quamdus magis, S minus non va- ad veram geaerationem, cum veriant speciem caloris r at ultra ritas illius eo nitatur fundamenis Variant , puta calor ut quinque; to, ne scilicet materiam omnino
S in hoc sensu intelligendus a sorma separatam inueniri con. idem S. Doctor , quando dixit, tingat. calorem ut quatuor specie diia Vigesima Propositio .serre a calore ut tres. Nam, Actionesjuntsuppostorum: Cir-
supponis in exerr. plo, summum ca quam propositionem, quam gradum caloris esse ut tres; tradit Philosoph. I. Metaph.c. I. unde calor ut quatuor est ultra illud cum primis valde accurate termini latitudinem . Cla- obseruandum est cum Scot. in Φ.rius exemplum petitur in ro d. 12.q.3.ad 2. princip. non prae. morali, ut vendere rem intra . satis verbis esse propositam, Vt summam precium , ct infimum comuniter asseritur in Scholis,
nullum peccatum est; at ven- sed alijs,nempe, Actiones, pasdere vltra summum , vel infi- sione uni circa singularia . Vn. mum, peccatum est . Videia de S longe diuersum suscipitaliam etiam limitationem apud sensum. Nam si, ut proposuit. M ' eundem Sanctum Doctorem Aristoteles, sumamus, arduum
in 3- dist. s. art. 2. quaest. q. non est germanum illius sensum ad vit. de me te eiusdem explicare, Vult enim AH
143쪽
enim Philosophus his verbis mam, aut naturam, si a supposiinsintrare , tam ea, quae agunt, to separata per Diuinam conserquam ea , quae patiuntur , uaretur Potenviam, non pododi circa quae versatur actio, & operari; sed non qummus,quid passo , esse singularia, non uni- si possibile fieri, sed quod de fiauersalia;vt exemplum ab ipso de clo fit . ductum candide demonstratiait, 23 Vigesima prima Propo. hunc Medicu curare huc homi- sitio; Actus activorumsunt in . ne particularem, S curationem patiente dispoβιo r uuae mihi esse huius Medici lingularis, no maximam videtur habere pro- uniuersalist, circa hunc homine pinquitatem eum Octaua, di sinsularem, non circa hominem qua asseritur, xuiequid Nei-
muersaIem. At vero si com. pitur, ad modum recipientis rea munem, ac vulgatam sequamur cipi: Verum tamen est etiam , aliorum literam, non est adeo non esse omnino eandem. Quare certum, quomodo intelligenda sensum eius prodamus. Sensus sit. Enimuero aliqui volunt, itaque est, virtutem causae essi
actiones esselsuppositorum tanis cientis talem gignere in subie tum denominatiue I ve scilicet cto effectu , qualis est dispositio denominetur suppositum agens, in illo subiecto reperta. U.g Lux puta homo intelligens , cum in Caelo gignit lucem, in aero tamen non homo, sed anima in calorem, S lucem, quia aer suistelligat. Ali' dicunt, propterea sceptiuus est caloris ac lucis. actiones dici suppositorum,quia non sic autem Cqlum. Vnde esis licEt forma sit principium Quo, lectus talis magis ex dispositi tamen suppositum est princi. ne materiae, quam exessicientis piim actionis Quod i qui sensus influxu pendet. mihi videtur verosimillimus aώ Vigesima secunda Pro quantum ad hoc posterius positio. Posita causea, ponitor es
pronunciatum; nam vere ho- fectus: &, Remotaeau , remo
mo elicit actus intellectionis , vietur ectus. Quaere istius senis amoris, &c. tantum vero ad sum I .par.Summ. Philosoph. ad priorem propositi partem perti- Secundum Physicorum. net, nobis nulla ratione proba - a 7 Vigesima tertia Propositur cum potius forma,& natura tio. Omne per accidens reducuών
sit,iunde suppositum habet, ut ad pst se; S , Omne ponerius ad
agat, non autem principium , prius; omnι compostum ad quo agit, ut cumulatius edisse- simplex; &, Omne impι factum remus in Physicis; non propte- i ad persectum : Quae omnia eo rea tamen negatur, etiam soria sensu accipienda sunt, ut nimirsi. H 2 per
144쪽
per aecidens, &c. reducantur, non quasi formaliter, quasi per accidens fiat, aut transeat ad per se, sed ordinaliter, quatenus scilicet omne per accidens su ponit per se, & omne posterius prius , di compositum simplex rneque enim daretur compositu, nisi esset aliquid simplex ex quo componitur, di ad quod reducitur: &c-x8 Uigesima quarta Prop. filio . Denructo superiori, de Druitur er inserius, ac, de Lim-cto simpliei, GH aiιών ct eompositum, & , aes ructo perse,de - ruitur di pre accid/ns: Quq ad prioris explicationem intelligenda est ἰ quia enim posterius
non est fine priore, nec Compo
situm sine simplici; ideo destructo priori, destruitur & poste orius, dic. Illud autem obseruan-du, ut vera sit propositio, prius, di posterius, dic. debere esse .ris
Iam vero modiis ad disse rendum per 'has , similesquo propositiones adhibendus, est. Vt ex generali proposition tanquam antecedenti deducatur peculiaris conclusio, eam applicando ad materiam , do qua agitur . Verbi gratia . Volo probaro , motum Iapidis sursum non posse duraro . utar decima septima Propo-fitione, quae dicit ἰ Nuuum. violentum esse perpetuum, sic Nultam violentam est peris
Sed matus lapidis Lusum ιβ Oiolentus Ergo motus lapidis sursum
Ex hac eadem proposition Probare possum,motum C qti noesse violentum; sic, Nunum violentia perpetuia , Sod motuι Gali es perpetum, Ergo motus Cati non an Oio-
Item volo probare generans esse causa motus in genito, tarsecuda Propositione, quς dicit; Muidquid en causa causa, en
etiam ea a Musati ;Ses generas es ea a motus ingenito quia generans ea at . natara,qua eβ causa motus: Ergo eri etiam causa eausti, irin motus.
Modum ab auctoritate arguendi satis quidem pro
men , qua par est animi gratitudine a plerisque laseeptum, iis perspicuum esse opinor, qui tria Sacris ne dum, sed etiam humanis, profanisque literis sunt ver sati. Vade propterca D, Bon frui,
145쪽
Dam . ueni. opusc. I. seeutus D. Hie ronymum, it et id, quod absquo auctoritate proponitur , ea facilitate retrudi, sic cotem ni , qua pronunciatur , nisi sert E sit valida ratione suffultuna r Additquc , lie et argu mentum ab auctoritate infirmum , & inartificiale appelletur, pro eo quod non propria ratione , sed aliunde parato utatur testimonio; plerunque t men auctoritate proborum mentem, S intellectum ad assensum facilius inclinari. Nanque , Ut P.R . auctor est D. August. apud S.
ctoritas pondus est, quod animum inclinat, maxime si graue est, . Age itaque optime pretium suerit, huic de discursu Mactatui modum ab auctor ita
te arguendi intexere; ne ex illius ignorantia aut pluris,quam conuenit, aut minoras quam decet, habeatur.
1 Eis autεm Auctoritas mobati alleuius dictum, UApro nunciatum ad ahqaid persuadendum ab a0s ab umptum. Ex cuius descriptionis notitia pendent uniuersa, quae de Auctoriis late dicenda in praesentia oc
Dicitur Primo , dictum et neque enim quod intus quis retinet, ad auctoritatem potest adduci , cum nocis sit occultum at Dicitur etiam, dictum, vidistinguatur a facto. Nam cum facta proponimus, excmplum potius, quam auctoriis talem exprimimus. In dicto autem includimus etiam stri.
Dicitur Secundo, alicuius. non ut excludatur numerus Pluralis ; cum, ut infra, plurium in uno dicto consensus non modo non minuat, vertam etiam
quo verbo duo indicantur, ut colligo ex D.BOn in I. d. 2. dub. a m1 .alteria respiciens intellectum. alterum affectum;ve videlicet fit
probitas dicentis in intellectu, quatenus scilicet sit in seientiit
versatus,& multo lumine repletus , quo mediante, veritatem valeat intueri: & probitas in aia sectione, quatenus inordinata affectio mentem non obruat; ita ut etiam veritate cognita nolit declarare: licet enim quis summa possit ingenij laude florere , etiam si prauis moribus sit imbutus ; nihilominus certum est, inordinatam cordis affectionem multorum esse matrem erro rum cum potius affectio,& phatasia, quam veritas quaeratur, veinquit S. Bonavent.in expositio S.I-.
ne Prologi Magistri dub. 3. liis terati, quae affectio peruertie iudicium rationis . Quanta autedebeat esse ista probitas,uix potest verbis explicari. Illud certum est , quanto maior pro-
146쪽
bitas in dicente perspicitur , tanto maioris ponderis ipsius
auctoritatem aestimandam. Non est autem silentio transeundum, probitatem rationis , quae in auctoritate exigitur loquentis , metiendam esse iuxta valorem , di excellentiam illius scientiae , di artis, in qua lumitur auctori. Ias. verb. gr. si in arte Medicinae auctoritatem alicuius volue. ro citare , satis erit, ut artem
Med:cinae calleat; si in Philosophia, ut in ea exercitatas habeat Potentias, S sic de alijs. Hanc
cautelam summopere coluere Cum Oinnes aliorum testimonia apposite proferentes, tum prae
cipuE duo illi sacrae Theologiae parentes, Sancti, inquam , lso nauentura, ct Thomas . ille enim cum subtiles prae manibus habet quaestiones aut Theolo gicas, aut Philosophicas, Aristotelem, S S. Auguli inum cum primis testem vocat; quorum prs stantia in arduis difficultati bus dirimendis, nunquam suis. cienti hominum praeconio poterit celebrari. Cum vero spiritualia pertractat, omnibus atrjS prs sertim Philosophis posthabitis , Sanctos Bernardum, Anselmum, S alios id genus Patres adducit . Idipsum semper magno studio obseruauit & Angelieus Doctor. Nanque a. 2. ubi de virtutibus, viiijsque agit,saepe saepius Cassianum , S. Benedictum ,
aliosque Patres Eremi cultores proponit; in aliis vero, ubi quς- stiones Metaphysicas, Physicas,& Theologicas versat, ijs reli ctis , Aristotelis , di Augustini.
aliorumque testimonio uti tur . Addo, experientiam , &exercitium ad res scite percipiendas plurimum conferre,praecipue in moralibus: Unde In his , caeteris paribus , Praeferenisdus est Consessarius, in consessonibus audiendis iugiter intentus, alijs non ita exercitatis, quamuis alioqui ingenio vale. ant. Hinc Nauarri, Silueliri , Toleti auctoritas apud nostrae tempestatis Doctores plurimuvalet,quippe qui in casibus con scien tae mirifice sunt exercitati. Quo ad rectitudinem assectionis illud cauendum est, ne perlona rum simus acceptores, cum id plurimum veritati obesse dignoscatur: unde talium auctoritas
lacile a Scholis propulsatur . Dicitur Poliremo, ad peν-Iuadendum assumptum, ut finis auctoritatis ostendatur, qui est probare, & persuadere . Iaira vero duplex in comis muni consueuit auctoritatis gemnus assignari; ut alia sit Diuina, in qua Diuinum prosertur testW montu; alia humana, in qua hominis dictum citatur . Ad Dilli. nam rediguntur siue ea, quae ore proprio nobis Deus protulit; siue ea, quae per alios locutus est; ut quicquid aut ore proprio prolatum, aut alijs fuerit reue latum
147쪽
latum,ad Diuinam reserendum sit auctoritatem,ut sunt Oecumenica Sanctae Ecclesiς concilia, Sanctiones Sum m. Pontific. totius Ecclesiς antiquata traditio, Sanctorum Patrum unanimis Consensus , in primis vero Canones Sacrorum Bibliorum : Tantaque est Diuinae auctoritatis veritas,&certitudo, ut nihil aut verius dici, aut firmius possit excogitat i ; quia Deus suorum auctor dictorum, cum sit ipsa mei veritas, de bonitas, nec ipse decipi, nec alios vi Ia potest unquam ratione decipere. Sed de hac re legendus est D. Bona uentura in praeludio opusc. Ad
humanam reuocantur ea, quae humano proseruntur eloquio,
vel etiam Angelico. Nam ciuin Angeli siue boni, siue mali sint
creaturae, humano more loquuntur; nasi sortasse ex Dei iustio ne, & peculiari reuelatione ali qua nobis aperiant-
π Vo nobis hoc loco extre- αδ ma vitiosa oppido pr eca
uenda sunt. Alterum est eorum, qui nullius pensi auctoritatem habentes,eis etiam,qui ea utun. uti avident, quorum vestigi a
nulla sunt via sectanda ; quippe
cum cordati hominis fit semper aliorum dicta, ea qua conuenit, animi gratitudine reuereri. Aliud est eorum , qui aliorum dictis sunt adeo tenaciter addicti, ut nil aliud, veluti quidam Pyth gorici in opinioni bus seligendis, quam auctoritatem respiciant. Usus profecto quanto ilia indoctis, ac rudibus laudabilior, tanto in sapientibus reprehensim bilior. 1 Ne igitur in hac re tanti
momenti error contingat , illud in primis rabseruandum est, nomnes Diuinae assurgant auct ritati, firmam fidem habeant, ceruicem flectant, Sin eius ob sequium intellectum redigan scum omni rationi. monstratio ni, de aliorum auctoritati uperi'tiorum iudicio, ac saniorum sententia praeualeat. Vndὰ Cothis stitutiones nostrae, adhortanta sacros Verbi Dei cocionatores, ut Christi, de Dei auctoritatem, aliorum dictis reiectis,adducant, eam assignant rationem, quam tangit etiam S. Bon. quaest. 2-Prologi ad a. quod nempe ini uctoritas omnibus Mudi ratis nibus incomparabiliter prae eminet, S auctoritatibus prςpOuderat. Hinc Sanctissimus, δε sapientis. Pontifex Leo Uiuinas
tractans auctoritatem, haec schi P ptis commendata reliquit. Cum
ad intelligenda Diuina Mysi ita accedimus, abigatur procul tetrisii 4 rena
148쪽
renarum caligo rationum, di ab illuminato oculo fidei humanae sapientiae suinus abscedat; Diuina est enim auctoritas cui credi. mus . Haec,& his similia S. Leo. Quibus hoc unum, quod mihi videtur memoria dignum, coaptari potest, depromptum q. ex D. nau. ubi sup. & est Dei nomen, cum ad auctoritatem assumebatur, haud assuetuin suisso Communibus literis inscribi , sed illis aureis characteribus , quibus nomen magnum Theta grammaton olim a Iudaeis intexebatur, ut inde inserre libeat, quanta reuerentra explicitis mutis finibus suseipienda essent , quae Diuino ore hominibus concredebantur.
tur auctoritas,illud secundo ser. uandum est, ut simpFieem auctoritatem nulli rationi firmi innuram optimis,ac validis rationi- postponamus, Siluest. Verb. Doctor. dub. 7. & verbo, op nio quaest. Σ. Cum propterea au.ctoritati, aliorumque dictis sistendum sit, quod rationabiliter locutos fuisse credatur. Sin vero auctoritati rationes adiungatur; auctoritas tantum praestare debet, ut opinio auctoritate, di rationibus probata certior, ac tutior habeatur;praesertim si in eam multi grauesque Doctores unanimiter conspirent ; ita ut a communi sententia ob quaneu-que exilem rationem, ac apparentem imaginationem facile recedendum non sit: Multiplicitas
si quidem asserentium valde pro . babilem facit sententiam. Unde etiam qi cando necessitas cogit, vel com nunt ob graues, quas
prae manibus habemus, rationes recedamus, semper cum timore, ac cautela praestandum est, metuentes, ne propria astectione
magis, quam ratione in illam as
aliorum dicta, & maxime Sanctorum carpentes; sed potius magna reuerentia Prosequetes, ad imitationem cum Seraphici, tum etiam Angelici Doctoris ,
qui, si quando Sanctorum dictis
occurrere contingat,tali,ac tan. ta modestia factitant, Vt noxa
modo non illis vim inserant, in sed etia reuerentiam exhibeante non sicut alii quidam longe inserioris notae, ac veluti quidam Pygmaei, qui blateranti ore San ctorum dicta, ac si nullius pensi
eos meminisse deceat, antiquos litetarum Scriptores esse veluti quosdam fontes omni sapientia resertos, e quibus ipsi suae doctrina: guttulas hauserunt. Ex his ergo patet, quantum roboris habeat argumentuab auctoritate depromptum,tantum enim est,quanta est dicentis probitas;quia ideo eius testimonium accipitur, quod rationabiliter Iocutum fuisse credatur. Crescit autem dicentis auctori iras Diuili sed by Corale
149쪽
tas, quando communitas Do- Magi stris addicti , ut ne in punctorum ita alicuius dicta cano- cto quidem ab eorum dictis dita nixat, ut iam ab omnibus pro sentire patianturicum tamen notextu habeantur, qui illum vel videant,se magis iniuriam Μa- semper, vel ut plurimum secta- gistro sacere, i Ilum in falsitatotes, magna dignum fide essici ut, sectando, quam errorem casti- sciiti est modo Arist. apud Phi- gando . Istaec si integre serua Iosophos. di Sia August. apud buntur,libeium erit, S ab omni Theologos cuius auctoritas ta suspicione immune argumenata est ob ingenij subtilitatem no tum ab auctoritate deprompturmodo in Theologia, sed etiam in Sin vero alitor, quam deceat,au. alijs,ut S. Bon. Epist. ad Magi- ctoritatis usum capiemus,in a. strum in nominatum tale de Au rios errores, ac sallacias incide ust. testimonium dederit. Nul- mus: Quandoquidem neminemus inquit melius naturam tem prae teri re puto , variOS errore Sporu, O materia describit,quam ex mala auctoritatis usurpatiO- Augus. Nullus metius exitus ne in uniuersa Scientiarum C formarum,ct propagines rerum, tena pullulasse, quae ad haec usq; quam AvustinusiNultas me- tempora perseuerant. Talis est Iius qua tiones de D.o, ct de enim erroris natura , Ut veluti Anima, quam August. Nullus quidam morbus pestilens grassa.
melius naturam creationis,quam ri non desinat, donec totum AuguΠιntis. Hactenus S.Bon. in Mundum, si remedium non adlaudem D. August. sit, depascatur. Agite, quaeso,s Illud autem addendum , quot errores in Philosophia pe- fallax tunc esse argumentum ab perit nimium tenax Arist. adhae. Auctoritate petitum, quando au sio. Quot etia in fide,ae The ctoritati dicentis aduersatur ra. Iogia origeni, aut alijs huius. tio firma demonstrantis, ve tan- modi ut aulim dicere,omnes hi tum est,unde numqua ita est au. reses hinc ortu sumpsisse ; quodctoritati nitendum, praeterquam quidem de Origenistis certum Diuinae , ut Veritatem propter esse,ex D. Hieron. & alijs illius auctoritatem deseramus: Et hoc aetatis Scriptoribus facile est in
dico,quia sunt quidam adeo suis tueri.
150쪽
HIC SECUNDUS LIBER QUATUOR CON '
Primus erit de notitia in communi, quam quissequitu nouaria seu scientia in particulari . . Alter erit descientia in particularis cumque nonsi scientiata