장음표시 사용
61쪽
DE AD ORNATIONE. Mathematice id de . monstratur hoc pacto. In schemate adjundio sit meridianus A E Ρ D, horizon Α G D, AEquinoctialis G Ε, ΡΟ-lus elevatus P , Z
drans circuli ab AEquatore per Zenith usque ad polum ,
Zenith per Polum usque ad horizontem. Dico juxta primum, Ρ D elevationem Poli aequalem esse E Z, distantiae AEquatoris a Zenith; nam quiri quadrantes Ε Ρ & Z D , sunt inter se aequales, si ab utroque subducatur arcus communis Z Ρ, manent quoque residui arcus P D & E Z aequales et quod erat ostendendum.
Iuxta secundum, dico E A elevationem GEquatoris , cum arcu Ρ D elevationis Poli, simul conficere gradus 9o. Quia enim semicirculus Meridiani A E Z Ρ D, continet bis 'o gradus ; si quadrans E Z Ρ ab AEquatore ad Polum 9o ginduum, subducatur a semicirculo A E Z P D ; arcus residui, nempe A E elevatio AEquatoris , & Ρ D altitudo Poli, manent simul aequales gradibus 9o ; & si unius elevationem subducas ex so gradibus,quod restat,est elevatio alterius. III PROBLEMA. Longisudinem latitudine-7ue locorum invenire in Globo terrestri. IN exempla sumantur Roma urbs Italiae & Bantam insiliae Iavae in India orientali, quarum ana borealis est ab Aequatore, altera australis. Pro
62쪽
ET DISTRI B. GLOBOR v s, Pro priore, verte globum donec Roma sabstet me ridiano, eumque seu calamo seu charta crassiuscula intra meridianum aut horizontem compa I a,fac stare immobilem ; ac vide quis gradus Aequatoris stringat meridianum , & quinam gradus meridiani stiperstet Romam ; ac deprehendes 31 gradum Aequatoris meridiano subj ici pro Nomae longitudine, & 42 gradum meridiani, ab Aequatore in boream, ostendere Romae t titudinem borealem. Pro posteriore, ad inveniendam longitudinem & Iatitudinem urbis Bantam, verte globum donec Bantam applicetur meridiano; & invenies pro longitudine gradus Aequatoris 13oε ; pro latitudine, gradus meridi ni 6 ab Aequatore in austrum , eritque latitudo a straliS.
Longitudini inlatitudinibis notis, loca iis eompetentia in globo terrestri assighare IN exemplum, nota sit longitudo urbis Limae in reis gione Peru ,291 graduum, & latitudo ejusdem austrina graduum Ia. Verte globum donec longitudo cognita 291ἰ graduum Aequatoris substet meridiano;
ac dein numera in meridiano versiis austrum notam latitudinem Ia graduum, & invenies verum locum civistatis Limae.
v PROBLEMA. Distantiam locorum invenire per globum terrestrem Sempli loco sit quaerenda distantia inter Amstelo
damum & Constantinopolim. Assumpto circino, unum pedem applica Amstelodamo, alterum Constwtinopoli, ac transfer dein intercapedinem circini in Aequatorem,& numera gradus interceptos, quos in
venies a L. Eos multiplica per is quia singuli gradu
63쪽
4η DE AD ORNATIONE capiunt xs milliaria Germanica & prodibunt milliam Germanica 31 s, pro quaesi a dictarum urbium distantia. Eosdem distantiae gradus si multiplices per eto, invenies 4ro milliaria Gallica ; si per clo, Ta6o millia-kia Italica scu Anglica: & sic porro, pro ratione milliarium apud alias gentes usitatorum.
Vinium alterutram, ut Amstelodamum, applica meridiano ; dc composito circulo verticali per Constantinopolim, numera gradus in vorticali interjectos,& in
Globos ad eundem cum mundo situm componere. ΡRimo, colloca globos in mensa aut tabula plana, ita, ut superficies horizontis superior, quomodocumque conVertatur, maneat parallela cum vero hori
Secundo,Polum tot oadibus iupra horizontem Eri- e,quot continet latitudo loci ubi versaris,ut Amstelo-ami gradibus sal , quia latitudinem habet urbs illa graduum sab borealem. Tertio, eonvcrte globos donec meridiani aerei congruant lineis Septentrionis, & Meridiei in Ρyxidibus nauticis in basibus horizontum locatis, ita quidem ut Poli austrini meridiem respiciant, borei Septentrionem. Hoc peracto, conVenient globorum axes cum me mundi, & partes omnes horiZOntum ligneorum, ut sint, Septentrio, Meridies, Oriens, Occidens, aliaeque plagae, cum partibus horizontis veri. .aris,locum propositum sui in hoc exemplo Am- selodamum ) in sphaera terrestri applica meridiano: eritque situs sphaerae per omnia similis silui globi terrae, M patebit, quomodo & quorsum omnes regiones circumcirca comparatione tui loci sint sitae.
64쪽
Si globum coelestem convertas ab oriente in occidentem, tanquam in rei veritate videbis,qua ratione &in quibus horizontis plagis corpora caelestia oriantur& occidant: quaenam perpetuo supra horizontem exstent non occidentia, quaeve semper infra eum hetreant
Daro certo loco, imisnire Aiorum locorum situmsicundum
Angulum positionis. SVmemus in exemplum civitatem Amtalodamensem , quaeremusque in quam plagam ab ea vergat Alexandria AEgypti. Extolle primum polum terrae boreum supra horizontem juxta latitudinem Amstelodamensem) gradibussast, &Amstelodamum adjunge meridiano: inde ci culum verticalem applica puncto Zenith, per AleKandriam , ac vide quo in loco Bontem ; invenies gradus 61 ab Austro verius ortum, hoc est, plagam paulo orientaliorem, quam quae in pyxidibus nauticis vocatur 3upvitiost ten colunt in qua sita Alexandria respectu Amstelodami. Quod si eadem opera numeres in verticali, gradus inter Zmith, hoc est, Amstelodamum, & Alexandriam, habebis distantiam inter utramque civitatem siccundum circulum m ximum brevissimam.
Si unus locus infra horizontem consistat pilas quam so gradibus ab altero remotus, quem proinde veniacalis nequeat contingere , ut in exemplo civitas Lima in regione Peru, sic age. Amstelodamo stib meridiano conlistente, vide num Lima orientalior sit an occidei ratior, & invenies ad occidentem sitam stib horizonte. ConVerte ergo globum ad orientem , donec Limastringat horizontem in loco notato, tum globo firma to e diametro ad alteram horizontis partem, creta, Carbone, aut alia materia, notam imprime: converec
65쪽
DE AD ORNAΤIONE eum deinde in priorem situm, ut Amstelodamum denuo meridianum occupet, eritque nota impressa tantundem ab orientali meridiani latere supra horizontem elevata, quantum Lima ab occidentali latere infra eumdem depressa. Hoc peracto,verticalem notae superimpone, ac vide quo in loco stringat horizontem ; invenies 8 gradus ab Oriente versus septentrionem. Τotiisdem ergo gradibus ex Opposito Lima respectu Amste-lodami sita est ab occidente in meridiem. Si distantiam urbium quaeras, numera gradus verticalis ab horizontestirsum usque ad notam, qui hic sitiit quasi sit, iis adde gradus 9o, totam nempe verticalis longitudinem, habebisque si per Is multiplices, provenient milliaria Germanica 149s, pro distantia inter Amst lodamum & Limam.
'mioecos,Amoecos, ta Antipodes invenire in globo terrestri. Locum habitationis tuae adjunge meridiano, globumque sema. Quot ergo gradibus is situs est ab
Aequatore in boream, totidem in meridiano numera ab Aequatore in austrum, & habebis locum tuorum Anicetarum. Hinc converte globum in Orientem,occidentemve,donec 18o gradus Aequatoris pertransierint meridianum; eumque iterum ut ante fac stare immobilem ;& erit locus Pericecorum in ea meridiani parte, in qua prius stabat locus tuae habitationis i Antipodum vero locus, ab Aequatore ad austrum, in loco prius inventorum Anicecorum. Deum Antipodum aliter inmenire. Converte globum in ortum aut occasum, donec locus habitationis tuae tangat horizontem , & nota gradum interceptum. Si is in parte boreali sit a meridiano occidentalis, e regione totidem gradus numera limeridiano versus ortum,& terminus numerationis erit locus tuorura Antipodum.
66쪽
PER TERRAM IMMOBILEM. 4,s IX PROBLEMA.Lω- Solis in Ecliptica quolibet anni tempore indagare.
IS haberi potest e Calendario in horizonte, d regiorue
cujuslibet diei anni,tali ratione & exemplo. Die 1s Maji, volo scire quem occupet Sol Zodiaci gradum. Quaero igitur in horizonte diem mi, cui appositum video as gradum Tauri, qui quaesitus in globo ostendit verum locum Solis ad diem propositam. Sic age cum omnibus diebus totius anni: memor
interim in anno bissextili post a8 Februarii sequentem diem esse assumendam, ut pro a9 Februarii, primam Martii, pro prima Martii secundam, & sic porro;
quanquam non omnino accuratum est quicquid hae praxi exhibetur,sed minutulo semper errori expositum. Quocirca ut locum Solis sxacte invenias caelo congruum, quaerendus est in Ephemeridibus motus laris, quae in hanc rem ex intimioribus fundamentis Astronomiae, ad annos, dc annorum dies, ab artificibus sunt supputatae. X PROBLEMA.
Declinationem Solis in venire,
clinatio, hoc est , recessus Solis ab aequinoctiali
est duplex,borealis & australis. Borealis, quando Sol est in signis borealibus ab aequinoctiali ad boream ;australis , cum versatur in signis australibus ab aequinoctiali ad austrum. Quae quanta sit ad propositum anni diem ut inveniatur, sumamus exempli loco a diem Maji & ro Novembris. Quaere prius per se Problema locum Solis in Ecliptica ad a Maji, & invenies ragradum Tauri signi borealis: hunc applica meridiano, es in eo numera distantiam inventi gradus ab aequatOre , reperiesque a s gradus & 28 minuta, pro declinatione Solis boreali ad diem propositam. Per idem
67쪽
o DE USU GLOBOR v MProblema reperitur Sol die xa Novembris in 18 gradu Scorpii signi australis. Eum adjunge meridian9,3c numera gradus meridiani a loco Solis ad aequinoctialem, habebis gradus 17, minuta is, pro declinatione Solis ad 1 a Novem s australi. Declinatio Solis majori, quam globi pr.stare queant certitudine, & perfectione invenitur e tabulis declinationum Solis, ad singulos lanni dies, & quatuor continuos annos accurate sapputatis, quae peti possunt e scriptis Astronomorum aut libellis nauticis eum in finem editis, quos nautarum vulgus appellare selet XI PROBLEMA.
Declinauio Stesiarum ut habeatur.
DEclinatio stellarum Solis) duplex est, borea &
austrina; borea in iis quae ab AEquatore recedunt in boream, austrina in iis quae ad austrum. Quam ut o globo coelesti addiscas, adjunge stellas meridiano, & in hoc numera gradus ab aequatore in boream aut in austrum, donec illis occurras, & ostendet numerus graduum declinationem quaesitam. Exemplum I. Investiganda est declinatio stellae in sinistro oculo Tauri, Aldebaran dictae r quam ut assequar, globum converto donec stella adjungatur meridiano, ac numerando ab aequatore ad locum stellae in boream, invenio declinationem ejus borealem, graduum 1y, scrupulorum 47- Exemplum II.
Si propositum sit declinationein stellae in siaistro pe-
de Orionis, quae Riges dicitur, investigare: adjungo eam meridiano, & ab aequatore numerando in austrum, insevenio declinationem ejus australem graduum 3, scrupulorum4o. Aliarum par est ratio.
68쪽
PER TERRAM IMMOBILEM. t Discrimen declinationis Solis & stellarum in hoc praecipue consistit. Sol velociter admodum declinationem suam variat, ob celerem motum per Eclipticam, quo singulis mensibus' totum signum Zodiaci peram hulat: sed declinationis fixarum variatio, longo temporis tractu vix evadit sensibilis. ob tardissimum earum motum circa Zodiaci polos. At interim hanc ob ca sam successu temporis fieri potest, ut aliquae ab aequatore satis longe declinantes in boream , motustio se transferant in austrum : & contra, aliae multum australes, tandem etiam fiant boreales. Quoniam vero declinationes fixarum, uti & Solis dissiculter per globum exactae queunt haberi ; adjunximus hic tabulam declinationis quarundam stellarum, juxta accuratas observationes Tychonis Brahe, suppuritatam ad annum a nativitate Christi 163s,& I6so.
TABULA DECLINATIONIS lx x v I praecipuarum stellarum, quinque
i columnis distincta. - Quarum prima comprehendit nomina stellarum. Secunda, declinationem ad annum Tertia, declinationem ad annum Ioso. Quarta per literas S & M ostendit an decli alio sit septentrionalis an meridionalis. Quinta denotat visibilem stellarum magnitudinem.
ciara in capite -Τ Α V R V. S. Oculus a rinus , Aldebarano extremit te cornu borei In extremitate cornu ausi ini
69쪽
70쪽
PIR ΤERRAM IMMOBILEM. . s3 IN SIGNIS BOREALIBUS.
Sten Polaris, Almcabat. - 8 . a1 87. 26 S a Clara in humero , nautis dicta
tera borea - unciem auHrina - Praecedens trium in cauda quae ineuntur equi - -