Acta eruditorum

291쪽

Evangelistis traditae ; omnem quoque Hebraismorum obseuritateri elati, se locutionibus discutere studuisse profitetur, paratus interim emendare, quae per errorem minus accurate forsan propositerit. Cuncta vero haec, quae summatim hactenus retulimus, prolixe magis exposuit Clarissimus Autor in peculiari Dissertatione, quae locum tenet medium inter duas alias Harmoniae huic subjunctas,in quarum altera rationem ille reddit Chronologiae, quam secutus ibi fuerit. Christum nempe putat natum anno penultimo regiminis Herodiani, qui fuerit ab U. C. 7q9, & Iulianus qI, quanquam mensem nata. lem inveniri non posse fateatur. Paschata in ministerio Christi quatuor numerat, illimumque incidisse perhibet in annum aerae vulgaris vigesimum nonum, quo ipso Christus fuerit mortuus. Ralignes ergo circa asserta singuia ex instituto allegat, modisque omnibus sente tiam suam corroborat. Altera quatuor Evangeliis est destinata, iique ista ante omnia unumquodque ei, cujus nomen praeferat,tanquam

genuino Auctori vindicare itudet Clericus ; consilium postea, quod Evangelistis fuerit propositum, explanat, ac Grotii de eo sententiam, Z quam epistola 33 ex iis, quae sunt ad Gallos scriptae, d claravit, approbat &illustrat; tandemque non multis annis post, quam Evangelia conscripta fuerint, in Ecclesiis ea Christianis legi coeptilia adstruit, ae Viro Clarissimo,Henrico Dodsi ello,secus hac in parte sentienti arguamenta nonulla opponit.

MATTHPEI HILLERI, GRAECAE ET ORIENTALIUM LINGUA

rum Pros. in Academia Tubivensii π Alumnorum Ducalium Ephori, Uri. ctatus de Gemmis duodecim in Pectorali Pontificis Hebraeorum. M. cessii D. Epiphanii de iisdem Liber cum animadversioni bus CL Salmasii oe aliorum. Tubingae, apud Io. Conr. Reisium, I698. plag. Is . in .

QVi editi, de Arcano Sethib & Keri libris, in hisce quoque Actis A.

I693. p. 42S. seq. pro merito laudatis, Erudito orbi abunde se commendavit Auctor celeberrimus, praeter alia sparsim hactenus edita, praesentem de Gemmis in pectorali Sacerdotis Maximi Tractati.

onem luci publicae haud ita pridem commisit. Quod quidem ipsum negotium eo studio, eaque felicitate & ingenii perspicacia exequu-

292쪽

tus est, ut&ipsi Viro Eruditissimo,&litteris , quas mirifice leaecoluit

ornatque ,& studiosae quam format, Iuventuti gratulandum hoc no- mine censeamus. Tam plenum istud dissicultatis opus erat, circumfusam adeo tenebris materiam pervestigare, & in tam obscurorum nominum origines inquirere, de quorum evolutione vel sapientissimus e Verpis Abenezra desperavit. Ut de Scriptorum penuria nihil dicamus, quum ex antiquis solus stiperet Theophrastus Eresius, Callistrato, Sotaco, satyro, Diocle & aliis, quos magno numero laudat Plinius, dudum abolitis. Rem tamen altius pensitanti Nostro non dubia spes inveniendae veritatis adfulsit. Quare aliquot sibi regu - Ias constituit, queis universa Gemrparum interpretatio dirigeretur. Eas inter prima fuit: Nullas in Pectorale sacrum admittere , nisi quac mensuram nominis implessent Hebraici. Ubi suppositit, antiquissima haec vocabula esse, ac pene cum rebus nata, consequenter φερ υμα. Itaque non dubitavit Odem exponere gemmam a rubedine adpellatam: Barehath a candida fui, gurum luce: Pittedam ab ingenti pretio: Sapphirum a raritate: Iahaloma contusione : Leschema cera,favo aut scymni pelle: Schego a vinculis vel captivitate: Achlama seu Paederota ex eo, quod puella. mesieramor& delitiae: Tharsis, quod candidam nivis, maris, aut marmoris reserret speciem: Scholiam,quod sereni coeli coloremn Ja schephe,quod nobilium tenerrima limaturis & attritionibus obnoxia

existeret. Haec vero nominum argumenta, quae vel color eis dederat, vel pretium, vel figura, nullo negotio praecipua genera Doctissi. mo Viro insinuarunt. Itaque porro ex istis deprehendit Odem esie p. r. Sardium,qui sanguinis in modum rubet: Barehath referre Chrysolithum,quae hodie Topaetius Orientalis dicta summae inter splendorem auri & argenti claritatis & fulgureae lucis aemula. Addit Pittedam Smaragdam dici,cumSmaragdo apud Tthiopes & hodie apud Indos, nulla sit pretiosior, maxime pretium augente inusitata magnitudine. Quam Sappir Moses nominat, &S. Iob aureis pulveribus adspersam tradit,eam quidemSapphirum esse aureis punctis stellatam docet,quia haec, & olim rarissima, in tantum superioribus temporibus exolevit, ut nuspiam reperta suspicionem di ctis faceret, C yanum aut Arureum lapidem fuisse, qui id nominis anti ii itus geliallet. Porro Iahalonia credit congruere in Beryllum, i. e. perforationis filium, quia non a

liam

293쪽

Praefat.

ago ACTA ERUDITORUM

liam magis perforatam gestari it Indi: Achlamae vocem referre A. imethystum, i quidem illa unicam puellae, i. e. carissimam sonet, haec puellae ignem, eae eodem argumento dc Paederota dictam. Leschem sive Toparium, quae nostra aetate Hyacinthus dicitur,Ceritem vel M lichrota vel Leontion Auctori designat, quia scymni, cerae, favi, aut mellis speciem praesenta ut, qua his vocabulis censentur. Schebo ei dem est Sardonyx, quia proprius ei cliaracter est , limitem in circuitu candidum habere, sive candidam gestare Ionam, qua Sardia gemmae se perficies veluti quodam vinculo capiatur. Tharschisch Auctori valet Iaspidem crysstallizantem, vel quae nivis aut spumae referat ima ginem: ubi obiter Coccejuna perstrinxit,gemmam hanc pro Sardoni che habentem. In adsignando Gemmarum situ Flavius ob inconstan

tiam notatur. Secundum quod indagandae Gemmarum naturae praemisit, hoc est : quod ex earum genere es e debuerint, quas Graeci σφριε, δοις dixere, in quibus principatum habuit Jaspis, proxima laus contributa Sardonychi & Amethysto obcryltilli cognationem, . & orientali Topaetio solaribus radias perquam simili. Ad sigilla etiam idoneam judicarunt Sardam, Cyanum, Hyaloidem, Carbunculum, Sapphirum denique & Smaragdum. Satis igitur caussae fuisse arbitratur, quamobrem a vestibus Pontificis excluserit Turque iam ciMargaritum, quae neque olim neque nostra tempestite pro sigillis fuere. Scythicum vero AEgyptiumque Sinaragdum, Sc quem in fundamentis coelestis Hierosolymae non posuit Ioannes Theologus, Ad mantem, indomita vis ac duritia inenarrabilis a sigillorum incisionibus praemunivit. Sero Adamantem vulnerare didicit artificum negatae viae insistentium solertia. Notat enim Alius Euerardus Vor-stius, Commentario de annulorum origine, nullum fuisse lapidis pretiosi genus,quod antiquis illis luxuriae magistris intactum fuerit relictum, solo Adamante ob invictam, uti credebatur,duritiem excepto. Sed & hic quomodo vitiaretur, aetate sua reperisse Mediolanensem

quendam Iacobum Tresciam, qui Philippi Hispaniarum Regis geniblitia insignia Adamanti summa arte insculpserit. Tertio di id pro Regula habuit,non alias in Epomi de gemmas admittere, quam nobiles lectasque, quae vel principatum in aliis tenuissent, vel ab optimis' haud longe distantes, sui saltem generis postremae non censue

294쪽

Demum & id egregie animadvertit, siquis Tribuum nomina secundum praerogativas, quas vel a generatione, vel a primogeniturae jure in alium translato diligentius componat: eam rem ad explicationem lapidum in Pectorali multum conferre posse. Igitur in eo hac serie inscripta fuisse dicit Tribuum nomina:

I. II.

III. Iehuda

Schimeon Reuben Sardius. smaragdus. Chrysolithus. IV.

VI. Iissachar Sebulon

Chalcedon. Sapphirus. Beryllus. VII. VIII.

Dan Topazius. Sardono. Amethystus.

M. XII.

Gad Ascher Naphtali Iaspis

Hyacinthus. Chryseprasus. sed neque id praetereundum est, quod pro ingenii perspicacia in praesenti Tractatu observavit Hisserus, insperata, ut ait, interpretandi has gemmas occasione. Extat apud Ezechielem disti ibutio terrae pro missoni,,ubi Angelus eam Israelitarum Tribubus ita partitur, ut a Septemtrione ad Meridiem pergendo, primam sortem a Septemtrioni'bus tribuat Dani, secundam Ascheri,tertiam Naphtali,& sic deinceps, hoc ordine: Gad. sebulon. Isiacar. Simeon. Benjamin. Iuda. Ruben. Ephrajim. Menasse. Naphtali. Aser Dan. Si dictis, ait, Tribuum nominibus singulis adscripseris lapillum, quem iisdem in sacro Pectorali nostra interpretatione vendicaVi, nascitur ecce, illa series gemmarum, quam Apocal. XXI in Muro & Civitate elestis Hierosolymae tradidit Angelus: I. II. m. IV. V. VI. VII. VIII. Cad. Sebul. Issach. Simh. Benjam. Iuda. Ruben. Ephraim-Iaspis. Sapphir. Chalc. Smar. Sardon. Sard. Chrysol. BorylLIX. X. XI. XII.

Menassi Naphtali. Aser. Dan. Topaz. Chrysop. VI ac. Ameth.

295쪽

i8: ACTA ERUDITORUM

Adjectus est Epiphanii,Episcopi Cypri,ad Diodorum Tyri Episcopum πεζι των Liber,Graece &cum versione Iolat Hi rotarantini, Notisque Cl. Salmasii & aliorum. Caeterum essent&aliae laudato opere Lectori propinanda: sed malumus eundem ipsius libri lectione satiari,simulqueDoctissimoAuctori vitam ac vires ad per scienda alia, quae molitur, opera adprecamur. Habet enim, ut audimus , non pauca, ab aliis nondum animadversa: e queis unum fere speciminis loco subjiciemus. Vexatissimum locum Pi XXII. com. I7. ita vertit: Circumdederunt me canes. Coetus maleficorum destrinxerunt me, ut clathris perforata Fallica sunt manus meae & pedes mei. Nempe vocem ' N praesepium sonare existimat, sed illud quod clavis clathrisque in transversos contos impactis conjugatum,Faliscae nomen antiquit9 tulit. Provocat ad derivatab Iebraica,Aramaea, Arabica,&Esai.XXII . r. adpellari dicitArielFaliscamDei,h.m.Vae teli,Arietili. e. Urbi Hierosolymorum, in qua Deo suus ignis est & sociis: Urbi in qua castra metatus est David. Adjicite annum ad annum, servate solemnia mea: victimas destringant Sacerdotes, caedant, excorientatque exenterent: Tamen angustabo Arieletin, urbem Hierosolymorum, in qua focus meus, eritque festi dc genialis diei loco moerordi moestitia, & erit mihi urbs, ut Ariel, ut focus, ut falisca altaris,ca cellatim reticulata, ubi pecora Iudaica ultricibus flammis consumat

zelus meus.

Adjiciamus ultima Davidis II. Sam. XXII. ex Hilleri ii

terpretatione: I. Haec sunt verba Davidis novissima. Dictum

Davidis, filii Isai : dictum , inquam , Viri qui constitutus superne est: Illius, qui est unctus Dei Jacobi & suavis carminibus Israelia. a. Spiritus Domini loquutus est per me; & verbum ejus fuit in lingua mea. 3 Dixit Deus Istaelis: Alloquuta me est Rupes Israelis:

Dominatorem in hominibus justum,dominantem juxta timoremDei. 6. Utique a lumine matutino exoritur Sol: mane .non est nubilum . a splendore& pluvia gramen nastitur e terra. s. Sed aliter fiet odomo mea penes Deum. Foedus enim aeternum ordinatumque in rebus omnibus, atque fidum ita disposuit mihi, ut complemen tum salutis desiusseritque mei tu uturum sit, quando Domus mea non asorebit. Viri autem nequam ut spinae evulsae erunt omnes i neque

umque

296쪽

umque ligno armatur: penitusquς igni eod vestigio concreman.

tur.

D. VITI RIEDLINT MEDICI A GUSTANT LINEM

rum Medicarum Annus Guartus.

Augustae Vindel. apud Κronigerum & Haeredes Ginbelli, in rAlph. 3, plag. 6. I Um Experientissimus Autor eos inter Medicos suum profitetur

nomen, qui semper Plus Ultra pergere contendunt, in prasenti etiam Anno Quarto multa , sedulo ad nobilissimam artium Medicinam persiciendam observata, fideliter communicare pergit. Nobis nunc eandem pariter insistentibus viam, qua in Actis A. I696. p. 673. Annum primum, & secundum atque tertium Annos superiori anno p. I92. commemoravimus, e pluribus singulorum Mensum Lineis uni. cam indicasse sufficiat. Modus nempe, quo noxia Mercurii, per fumum aliave ratione incautius in corpus suscepti,averti queat, in Ianu'arii Historia V ex Aurifabri prudentioris edocetur ore, utpote qui deaurationis labore peracto, aquae dulcis balneo per horas quasdam insederit, Mercuriumque hoc mediante elicitum aliquoties infundo vasis viderit ; quem forsan in finem a magno quodam Medico balneum etiam cura per salivationemMercurialem finita suadeatur.In febribus quoque malignis purgantia interdum locum invenire, Observatio Februarii XVI comprobat, Mercatorem gulae deditum sistendo,cui lene purgans,tertio febris acutae die, etiamsi vires perquam essent prostratae,ac praeter vigilias perpetuas, doloremque cervicis p rintegram dorsi spinam se extendentem , aestus ingens interiora praecipue occuparet, feliciter filii propinatum. Vires AEtitis in abor tu impediendo non plane esse nullas. cum primis si gravidae hunc lapidem gestantis fiducia accedat, ex Martii Linea XXVIII datur intelligere,cum latrona nobilis pluries gravida dictum demum lapidem de collo mammas inter suspendendo legitimum partus tempus attigerit, omnemque sanguinis fluxum antehac solennem p taecaverit. Neque

Laὶuli Lapidem omni virtute destitui, Obs XIII Aprilis,cum Mercato ris, tum Pistoris filiolae sita det exemplo, ceu quorum illum lapis Iazus litis collo gestatus ab involerato corvicis dolore immunem servave- Nn a est,

297쪽

α84 ACTA ERUDITORUM

rit, hujus autem cum convulsionibus acriter conflictantis nudo pecto. ri impositus,colorem elegantem caeruleum non solum exuendo,sed&per medium dissiliendo, mortis subsecuturae praebuerit indicium. Quin nec alia remedia externa semper contemni debere, uxoremque Mercatoris a gravi diabete solius unguenti Comitissae regioni renum

appliciti ope convaluisse, Maji Linea XII testatur: prout fonticulos sub utroque genu inultos ab Arthritide praeservare, Iunii Obs. XII eo magis indigitat, quod certum in iis praesidium nonnemo ipsorun Medicorum in proprio deprehenderit corpore. Quamvis alias inter . Herba: Thee vires non postrema existat,qua siccare creditur,in Julii tamen Linea XVII mentio fit Viri quadragenario majoris, qui perquam gracilis& a patre phthisico genitus,ab uberiori decocti herbaeThee p tu multo habitiorem ac pinguiorem acquisiverit habitum. Verbenae insignis vis antepileptica Obs X Augusti innuitur; a foliis quippe verbenae capiti impositis & naribus quoque affrictis insultum epit

plicum notabiliter compesci, extra paroxysmum vero ipsamherbam siccatam & in pulverem redactam egregie prodesse. Observatione I Septemb. tutissima ubertati pinguedinis subveniendi traditur me thodus, haud in aliis consistens, quam in siccessiva mutatione diaeta unde ortum situm traxit, ad Viri Principis exemplum, a pinguedine copiosiori, quam a nimio cibo & potu ad triginta usque libras quotidie ingesto contraxerat, tunc demum feliciter liberati, ubi alimenta, carnem imprimis vervecinam, olera & aquam convenientem, assum' silet parcius. Multa inter Autorum exempla,quibus & sexus potior picae narratur Obnoxius, neutiquam illud omittendum, quod de Uiro atramentum in pueritia tanto appetitu deglutiente, ut nunquam satiari eodem potuerit, ultima Octobris Linea exhibet. Vis denique cinosbati fructus anti nephritica uti observ. XX Novemb. multum confirmatur: ita & Decembr. Linea XII pulvis, quem piperis albi,vi'sci querni drachmae duae, ossum de corde cervi, succi es albi praeparati drachmae duae cum dimidia, & ase foetidae scrupuli duo ingredi

antur, contra epilepsiam valde commendatur.

IOHANNIS FARRICII, D. ET PROR IN ACADEMIA

298쪽

Hetastadii, apud Georgium moliangum Hammium, lis', in q. Alphab. q. & dimid. Tr Fabriciorum familia, quae per sesqui seculum δc amplius Ecclesiae

Academiaeque Norimbergensium insignes serie haud interrupta Doctores dedit, ortum suum traxit Maxime Reverendus Autor, qui Parentis sui vestigiis insistens,Profestaris Theologi spartam Inclyta in Academia Alidorsina per annos fere viginti ornavit, hodie vero inceleberrima Iulia,quorsum A. 1696, ut in locum D. Pauli Heigelii succederet, evocatus fuit, eodem munere defungitur. Quemadmodum autem suo huic ossicio inter alia,ventilatis etiam frequenter Dis putationibus publicis, satisfaciendum esse, ruanquam non existimavit: ita istas jam a dispersione&interitu vindicandas, inque hoc Volumen colligendas censuit. Nec immerito Amoenitatum Theologicarum titulum volumini huic praefixit, quandoquidem singulae, quae inescontinentur , Dissertationes materias pertractant jucundissimas , quaeque sacris non minus atque aliis studiis incumbentes multum delectare poterunt. Prima de Denario S. Petri agit, ejusque non in Anglia solum, sed regnis quoque terrisve aliis solutionem memorat, inque causas etiam, propter quasi Illustrissimi Principesque Viri sedc sua Ecclesiae Romanae obtulerint, inquirit, ac denique Petri Britan

nicum & Romanum iter examinat. Sectanda error pictorum con'

tra Hisoriam sacram committi colitos explodit. Tertia prudent iam e clesiasticam adumbrat. Quarta Religionis orthodoxae ob temporale com modum mutationem licitam esse negat. Quinta Theologicam moderationem describit. Sexta aliquot eorum exempla recenset, qui rn re

bus Theolo icis a b invisituri in Scrsiam incid rint, Tertulliani puta, Stephani Papae, Dionysii Alexandrini, Arii, Marcelli, Ioviniani, Hieronymi, Augustini, Pelagii, Fausti Rhegiensiis, Eutychis, Berpn garii, At dorsit, Flacii, Stancari. Septima Theologiam commendat eclecticam. Octava Melpsias domestieas bene informandas sistit. Nona in cumulandis & explicandis Paradoxis quibu dam Theologi soccupatur, v. g. dum contendit Autor , neminem posse Theologum μ' eri, m ista sine A soleo , utendum nempe ratus οικειοις Γheologiae principiis, ita ut Aristoteles dc ratio contradicens tantisperquiescerst

299쪽

us6 ACTA ERUDI RUM

sc tacere jubeatur:) puncta textui Hebraeo esse s non esse coama; esse talia per se, & quod substantiam vocalium spectet, sed non esse,quod

attinet ad expressionem aut figurae identitatem, quae non semper intextu aperte delineata fuerint, aut eundem externum characterem

perpetuo habuerint: ) Deum esse o non esse causim damnationis ; este, quia locum inferni pararit, quia impios inferno adjudicet,quia ipse horrendas istas, sed justissimas poenas infligat; sed non esse qx

absoluto beneplacito, aut ex influxu positivo *ςciali, quo voluntas damnatorum determinetur ad ea, quae moraliter mala sunt, & sic porro. Harum propositionum XXX jam olim Alidorsi, ac deinceps novam earum centuriam pro Disputatione inaugurali,Doctoris Theologiae gradum ambiens, in Academia Ienens A. i6yo exhibuit, sed nunc CCXXIV denuo adjecit; utque noviter addita a prioribus eo melius discerni possent, has singulas asterisco notavit, atque adeo in universum paradoxa CCCLIV, secundum sςriem dc ordinem Lo rum Theologicorum exhibuit. Post Dissertationes hactςnus recensitas, quatuor comparent oratione . Prima, qua muneri suo Professis rio in Academia Alidorfina A. I678 prolusit, utilitatem celςbrat,qua Theologiastudiosus capere possit ex itinere Italico. Secunda Alrdo finis suis valedicit. Tertia, qua novam Theologiae Pxofessionem auspicatus est Helmstadii, utilitatem itineris Germanici, Belgicique z Galliti Theologiastudiosis commendat. Quarta denique in Panegyri Pro. motionis Theologicae recitat quietatem rudentiam diri Iulii in conmdendis Statutis Theologicis Academiae suae extollit. Prima jam olim typis exscripta fuit, sed tres posteriores nunc demum lucem publicam aspiciunt; istam vero non minus atque has plurimis elegantioribusque notis uberius,pro eruditione sua,Autor Maxime Reverendus illustra- vit, imo & universo operi triplicem Indicem, unum Autorum, altrium Dictorum Scripturae & tertium Rerum variarum subnerui

coMPENDIUM RHETORICUM, TOPOLOGIAS CUI PRIMISG Pathologiae fundamentapersicue monstrans π exemplis insons, concinn/tum a MAGNO DANIELE OMEISIO, Professore altor P.

300쪽

Norimbergae si intibus olffg. Mauritii Endteri, I69'. in II. Constat plag. y ab InclytoNotimbergensum Senatu Rhetorices compendium

in Gymnasii Norimbergae sorentis usum edere juberetur Celeb. Rutor,ut imposito ossicio acSuperiorum voluntati exacte satisfaceret, non tantum ex Rhetorum tam antiquorum, quam juniorum optimis praecepta selectiora collegit,ordinatius disposuit, atque exemplis cum ex aliorum tum sua penu depromtis illustravit is sed inprimis insignio ribus duobus defectibus,quibus pleraq; Rhetorices compendia in Gy'mnasiis & Scholis hodie usurpata laborent,occurrere studuit. Namq; animadvertens, in iis vel prorsiis omitti, vel levi saltim brachio attingi Topologiae ac Pathologiae fundamenta, nec non Compendiorum ejusmodi Autores, si velanaxime de inventione a Momororum tam

Locis commori ibino, citiori cuique causarum generi propriis, imo& de Affectibus quaestiones aliquas proponant, eas tamen exemplis vel nullis declarent,vel strictim tantum adductis, aut ad captum juni'orum minus opportunis obseurent magis quam declarent: in id sedu Iam impendit curam , ut Topologiae non minus quam Pathologiae fundamenta perspicue traderet, eaque exemplis idoneis ilhastraret.

Et cum eum non fugeret,Variationemgrammaticam ac rhetoricam ad comparandam verborum notitiam multum conducere, mantissae in

star utriusque exempla quaedam adjicere voluit, ut nihil eorum dees.sti, quae ad concinnam artis oratoriae epitomen requiri videbantur.

COMPENDIUM THEOLOGIAE DOGMATICAE, IN SUORUM

Audisorum usus conscriptum s in Absigium memoria tabulis in fructum , a JO. ANDR. SCAMID T. D. Hetastadii impensis Ioli. Melch. Sustermanni,l699, in 8. Constat plag, II. Quemadmodum Celeb. Theologus,cum in Academia tenensi pes. losephiam adhuc traderet,laudabili instituto partes philo phiae in Compendio exhibuit: ita pari brevitate Theologiae partes ac Historiam Ecclesiasticam proponere apud animum constituit, in prae' senti libello specimen quoddam ςditurus, In eo autem Theologiam