Joannis Laurentii Berti Florentini ... Librorum De theologicis disciplinis tomus 1. 8 Tomus 3. Qui complectitur dissertationes de originali peccato, de hæresibus adversus liberum arbitrium, & gratiam, atque de ipsa gratia reparatoris

181쪽

1 8 De Τheologicis Disciplinis

nobis et ergo non habet suam emcaciam a nostra deltheratione nostroque consensu , sed efflax est & conjuncta cum actu ante liberam consensionem , siue ut in Scholis loquimur, in actu primo . Praeterea Augustiis nus appellat magnam & efficacissisnam gratiam collatam Paulo non

solum ut vocaretur, sed etiam ut converteretur . ConUerlio autem non

est absque deliberatione , & cooperatione liberi arbitrii . Vocatio ergo quam Augustinus scribit sui me magnam ct emcacissimam , non solum talis est comparate admotionem gratiae indeliberatam , & subitam ,

verum etiam ut pertinet ad liberam ac deliberatam operationem. Sit I cus tertius depromptus eX eodem libro cap. I 6. Certum es nos mandata

servare si volumus , sed qxia praeparatur volantas a Domi , b d petendum est, ut tantum velimus, quamumsu flait, ut volendo faci mus . Certum est nos velis cum volumur, sed ille Deit ut velimus bonum, de quo dicrum es quod paulo anteposui, Praeparatur voluntas a Domino : de quo ditium est, eri Domiuo gressus hominis dirigentur , ct viam ejus volet: de quo dictum es, Deus est qui operatur iunobis 9 velle ct operari. Certam es uos faeere eum facimus , sed illa facit ut faciamus , praebendo vires ei acissimas voluntati, qui dixit,

Faciam ut in justificationibus meis ambuletis , er judicia mea observetis faciatis cte. Si ergo impertitur Deus vires efficacissimas voluntati , ut velit, ut faciat, ut servet mandata , quomodo gratia sumit emeaciam stiram a voluntatis cooperatio e Z Verum quid ad haec Adversarii ZAttendendum inquiunt scopum Augustini , cui incumbebat evertere

dogma Pelagianorum assirmantium necessariam non cn gratiam Praevenientem hominum voluntates. Probat ergo tantu modo laudato, &consimilibus testimoniis praevenientis gratiae necessitatem . Optime vero, ac praeclaret Sed simul Augustinus hujus praevenientis gratiae naturam commonstrat, assirmando ita praevenire liberam voluntatem ut vi essicacissima operetur in ea velle, Sc tantum velle, ut volendo nisciat , impleatque praecepta ς ideoque non a voluntate metiendam encssicaciam gratiae , sed ab essicaci gratia operationem voluntatis . Cum insuper Pelagiani ideo praevenientem gratiam negarent, quod ex ea putarent consequi interitum libertatis; quare Augustinus ratus hanc

esse gravissimam dissicillimamque quaestionem , nulli bi respondit prae moveri humanam voluntatem a gratia Molin istice sumiente , quae

non est emcax nisi ab ejudem voluntatis consensu , aut ex circumstantiis loci vel temporis, quod suimet expeditissinum ; sed cum in isto . tum in locis aliis occurrit dicendo nos quidem velle, nos facere, sed Deum essicacissima sua potestate essicere ut velimus S faciamus t Sed de

hac re postmodum. Ad tertium Caput reducuntur principia, quibus Augustinus suam de Gratia sententiam corroborat. Praecipuum est, quod ab homine infirmo, dc in peccatis concepto, totum bonum opus Deo tribuendum -- i9itide 3ν Corale

182쪽

Liber Decimusquartus. Cap. IX. I s

dum est, non quod liberum arbitrium non agat, sed quia ut agat agitur , & emeaciter prae movetur. Unde S. Pater de Dono Perse p. cap. 6. ait: Tutiores vivimus, s totum Deo damus, nou autem nos illi ex parte, O nobis ex parte eommittimus: quod vidit iste ueuerabilis Marisor c Cyprianus , nam ait: Ruando autem rogamus , ue in testationem veniamus , admovemur infirmitatis .'imbecillitatis nostrae , dum

se rogamus , ne quis se insolenter extollat, ne quis se . superbe arroganterque aliquid assumat , ne quis, aut confessionis, aut passionis gloriam suam dueat: at dum procedit humilis,'fubmissi eonfessio . datur totum Deo, quidquid suppliciter eum timore Dei petitur, ipsius

pietate praestetur. Si ergo totum tribuendum est gratiae , non partim homini, partim Deo ς ipsa hominis cooperatio a Deo est, non essicacia

gratiae ab hominis cooperatione. Neque enim hanc rationem elidunt. qui apud Gongales Controν. ultima art. XI. q. 8. reponunt totum attribui Deo, quoniam licet sit in potestate nostra reddere cooperatione n stra essicax auxilium gratiae, non tamen penes nos est habere auxilium illud, aut impedire quin detur . Immo ex Iabili hac responsione ratiocinari fas erit, Si auxiliorum divinorum collatio attribuitur tota Deo . quoniam non dependet ex nobis quod conserantur , necne; pari iure

eorumdem auxiliorum essicacia, cum tota Deo tribuatur, nequit a

eooperatione nostra pendere. Accedit, quod cum praestantius & Iaudabilius sit determinate velle, & agere, quam posse , quemadmodum detestabilius facere mala, quam posse facere e videntur Moliniani nobis nobiliores partes dare, Deo autem concedere deteriores .

Alterum Augustinianae doctrinae principium est in assignanda causta,

cur unus convertatur, & cffcaciter Vocetur, alter non item , confugere

ad gravissimam Apostoli exclamationem ad Rom. xi.33. O altitudo divitiarum i Ita enim de Dono persen cap. 9. inquit: Ex duobus aetate jam grandibus impiis , eur iste vocetur , ut voeantem sequatur, ille autem aut non vocetur, aut non ita vocetur, inserutabiaia fune Dei judicia. De

Sp. & lit. cap. 34. Si ad illam profunditatem scrutandam quisquam nos eoarnet, ear illi ita suadeatur ut persuadeatur, illi autem non ita ἔ duosiola occurruut, qua respondere mihi plaeeat', o altitudo divitiarum loe , Nunquid iniquitas est apud Deum Z Atque lib. D. de Poceat. mer. cap. s. Cur illum adjuvet, ilium non adjuvet, illum tantum, illum autem non tantum , isum illo , illum isto modo , penes usum esct aequitatis tam secretae ratio , 9 exrenentia potesatis . At aliter Congruillae ct Moliniani respondent, illum videlicet credere, non istum,

quod unus velit, alter nequaquam , nec tempore aut loco congruo UO.

cetur uterque . Gratulandum iis impensissime, tranasse pelagus Apostolicis mentibus immensum ac dissicillimum . Reponunt tamen aliqui cum Bellarinino lib. v. de Grat, ct lib. ar h. cap. i et . potuisse Augustinum

183쪽

18o De Theologicis Disciplinis

ter non vult: sed quoniam noverat possie Deum etiam noIenti facile pera suadere, & ex nolente volentem facere , si vellet ei pro onere quae sciementi eius , ct ingenio congruere, ideo ad arcanum divini consilii rea tulit , dicens, o altitudo divitiarum i Sunt haec perhelle conficta: quippe Augustinus inter illos duos discrimen repetit ab excellentia potestatis divinae, quae prout Dei beneplacito lubet, frangit in uno cordis

pravitatem, quia illum tantum vocat, in alio non frangit, quia hunc non Vocat tantum ς cumque Deus omnipotens possit ubique , ac semper Bonam ac robustam voluntatem inspirare etiam reluctantibus , oppugnantibus , repugnantibus, idque etiam in oppositis loci, temporisque circumstantiis ς gratia, quae tanta est ob excellentiam potes latis divinae,

Neque ab ingenio, neque a temperamento , neque a ceteri S 'ersonae adisjunctis sua in mutuatur essicientiam . Nam si gratiam eo ruam placeae appellare ob congruitatem , quam ipsa facit, non quam secum asserant rerum circumstantiae; etiam Augustinenses Poncius , Mansius , ct Hispani communiter gratiam per se emeacem, sanctam Vocationem conis gruam appellitant . Solent respondere alii, quaestionem illam, Cudunus gratiae vocanti consentiat, alter restiat, si aestare ad inscrutabilia iudicia Dei si accipiatur comparative , non vero si consideretur ab insolute et quaerenti enim , cur ille vocanti consentiat, iste resistat, prompta & obvia occurrit responsio, quia hic noluit, ille νoluit. Promispium ne ob νiumque responsum At mihi pulsat animum eadem quaestio,

Cur Deus unum tantum movit, ut Uellet, ct alterum non tantum movit ut νellet, ct tantum vellet ut faceret. Quamquam haec postrema responsio etiam juxta Augustini sensum vera est. Absblute enim cur unus non convertatur, est quia non vult ; sed non νali, quia iusto judicio Dei denegatur illi adiutorium quo , & nunc quibus deest tale σηπ-torium , jam paeua peccati est: quibus autem datur, secundum gratiam

datur, inquit S. Pater de Corres'. &Grat. cap. xi. Comparati e autem cum omnes obstricti peccato nascantur, cur uni praeparetur , alteri non praeparetur voluntas a Domino , penes ipsum est aequitatis tam secretae

ratio , & excellentia potestatis . er o liberatur , tratiam diligar , qui nou liberatur, debitum et flat; inquit de Dono Perseu. cap. 8.

Augustinus .

Tertium Augustinianae Sententiae principium est quod Dei volenti

hominem salvum facere nullum resistit arbitrium . Hinc celebris locus de Praedest. SS. cap. 8. me itaque gratia , q occulte humanis cordi. hus disiua largita e tribuitur , a nullo duro eorde respuitur ; ideo quippe tribuitur , at cordis duritia primitus auferatur. Hi ne exempla , quibus gratiam trahentem reluctantium animos explicat, & de lib. arb. Sc gratia cap. s. in Paulo ad fidem converso, quando persequebatur Ecclesiam : & in I. ad Bonifacium cap. 2 o. in Assuero , quem Deus ex iracundia transtulit in lenitatem: S de Corrept. & Grat. cap. I in Abiis

184쪽

Liber Decimusquartus. Cap. IX. I 8 I

Abisai, qui David regem excepit; Si de quo Augustinus haec seribit: Nunquid uis posset adversuri voluntati Dei, ct non potius ejus facere

voluntatem , quam in ejus eorde Ueratus est per Spiritum suum , ut hoe vellet, diceret, o faceret. Hinc denique suae doctrinae conclusio , quam habet S. Pater eodem cap. quarto decimo: Non es itaque biarandam , volantati Dei, qua in caelo 9 in terra quaeuinque voluit

fecit, ct quae etiam illa qua futura Dut fecit, humauas voluntates vomposse resistere, quominus Deiat ipse quos vult, quandoquidem etiam de ipsis bominum voluntatibus quod vult, eum vult, facit. Ex quibus

omnibus constat esse iam gratiae non pendere ab hominum nutu , vel ab extrinsecis circumstantiis , sed ab absoluta Dei voluntate & potestate, quae inclinat quo ipsi placet hominum corda , ct ei volenti salvum facere nullum hominum resistit arbitrium . In capite postremo repetendum est discrimen inter gratiam neces, sariam in statu innocentiae , S: illam , quam imploramus in hac infirmitate Sc Iucta concupiscentiae . Pluribus de hoc in Iibris de Divina scientia , ac de primo homine suit disputatum . Vidimus ibidem , Augustinum distinguere inter adiutorium siue quo, & adjutorium quo et illud comparare alimentis, sine quibus vi Vere non possumus , nec tamen dum affuerint, cis fit, ut vivat qui mori voluerit et istud aequipa rare beatitudini, qua homo sit continuo beatus οῦ per illud accepisse primum hominem posse, non autem velle , quod in ejus relinquebatur ar bitrio ; per istud dari S posse Si velis , Si tantum velle ut carnis voluntatem contraria concupiscentem voluntas Spiritus vincat. Hinc demonstratum est, Adam habuisse quidem Dei gratiam & magnam , sed hanc esse in secundo Adam potentiorem , quandoquidem virtus in infirmitate perficitur , Sc voluntas nostra tantum Spiritu Sancto accenditur, ut ideo possit quia vult, Si ideo velit, quia Deus in ea operatur ut Velit. IIaee fuerunt expressissimis St Iocupletissimis testimoniis comprobata . Istius diseri minis caussam diximus ab infirmitate hujus status

esse petendam . Naiss in tanta infirmitate vita b ur , in qua tameuiufirmitate propter elationem reprimendam perfici virtutem oportebat, ipsi reliUqueretur voluntas Da cinquit in lib. de Corrept. & Gratia cap. XI I. S. Pater de Iustis , qui medicinali Christi gratia adiuvantur, inter tot, ta' tautas testationes iisfirmitate sua voluntas isto succumberet , ct ideo perseverare non polsent, quia deficientes infirmitate Nec veluΠt, aut non ita vellent infirmitate Ooluntatis , ut possent . Sub-ve tum es igitur infirmitati voluntatis humanae , ut divisa gratia isdeclinabisiter ii superabiliter a retur, O ideo quamvis infirms Π deficeret, neque adversitate aliqua viveretur . Istud inter gratiam Conditoris, S: Redemptoris discrimen falsum esset, si gratia redderetur emcax vel a voluntatis consensu , vel ab adjunctis circum

stantiis . Angeli eni in qui steterunt habuissent adjutorium qao; tui Dissili sed by Corale

185쪽

18a De Τheologicis Disciplinis

quia reapse per Iiberum arbitrium in veritate per Ueraverunt; tum etiam , quia maior circumstantiarum commisar dari nequit, quam status primae conditionis , in quo praevidit Deus sore illos in veritate permansuros per liberum arbitrium adjutorio sine quo roboratum . At isque ita adjutorium quo non esset Gratia per Christum , & rueree utriusque status discrimen, quod alibi validissime propugnavimus . Non proferam hoc loco impugnationes Thoin ista ruin, quia lice ediscrimen istud rejiciant, agnoscunt tamen in adjutorio quo gratiam suapte natura essicacem . Rem habeo cum illis , qui nolunt hanc gratiam profiteri , negantque ipsam laudato textu fulciri. II i respondent adjutorium si ne quo , sive gratiam status innocentiae fuisse solam illustrationem mentis; adiutorium quo, sive gratiam naturae lapsae esse ulterius inspirationem bonae voluntatis ς unde ilIud dabat posse , istud dat etiam velle. Ita Simonnet, ita Destam ps , ita Tournely , ita Recentiorum alii. Sit, ut lubet. Atqui adjutorium essicax in statu naturae lapsae non lum dat velle , sed etiam tantum Velle , ut voluntas non relinquatur sibi ips ς tantum velle , ut voluntas agatur divina gratia indeclinabiliter, & insuperabiliter; tantum velle, ut voluntas

spiritus vincat voluntatem carnis contraria concupiscentem ἰ tantum

denique velle , ut voluntas invictissime quod bonum est velit . Ergo adiutorium, quod in hoc statu dat velle, est essicax ah intrinseco. Insuper quomodo in Adversariorum systemate gratia Salvatoris dat velle physica ne praemotione, an morali Morali, inquiunt; qua fit ut obje tam quod amandum proponitur, Bonestius er amore digniurappareat; quod timendum , horribilius ἰ quod odio habendum , tum

pius . Ita Suare sius lib. 3. Opusc. cap. s. num. Io., cui Consentiunt

Ualentia i. a. q. g. de divisione Gratiae , puncto 3. UasqueZ l. p. q. 27. disp. 88. num. 2 o. & 23. Quod exemplo confirmant aliqui, de quo Augustinus tradi. a 6. in Dan. Ramum viridem ostendis ovi , Er trabis illam . Nuces puero demonstrantur , trabitur . Porro hac compa ratione Sanctus Pater recte demonstrat animum trahi caritate & voluptate; sed nunquam ego assentiar exempIa istiusmodi per omnia prae-

moventi gratiae quadrare ἰ nam motionem metaphoricam ac moralem

sitam in propositione Ohjecti nec Pelagium arbitror negavisse, ut dixi Cap. V. prop. I. Sed ero liberalissimus. Sussicit, ut gratia det velle Promotione morali, atque , ut Draco trabebat secum tertiam partem sellarum . Habuit Adam gratiam internae illustraticinis . Igitur habuit gratiam, qua proponitur objectum honestius , ct dignius amore dignoscitur . Habuit ergo & gratiam praemorentem moraliter . Atqui hoc non obstante per Augustinum Gratia Adae collata dabat poste , non dabat velle . Est ergo ad gratiam quae dat velle , sue ad adjuto

rium quo , praeter excitationem moralem necessaria praemotio phys

ca ; ideoque gratia est essicax ante voluntatis consensum . Sed haec cx

186쪽

Liber Decimusquartus. Cap. IX. I 83

sententia Ad Uersariorum diina sunto . Nostra enim sententia suo loco expressa est, in statu Prioris conditionis Deum rationali creaturae conia tulisse illuminationem & inspirationem indisserentem , nunc autem requiri determinatam , & efficaciter praemo entem .

Antonius Boucat, qui admittit quidem gratiam per se essieaeem , sed rejicit traditum a nobis utriusque status discrimen dissert. g. de Nat. cujuslibet Grat. sest. 4. contendit S. P. Augustinum cap. ia. de Corrept. S Gratia pertractare solum de Perseu. finali, de qua tantia indici possit, quod moveat voluntatem indeclinabiliter & insuperabili terrimo plurimum miratur Augustinianos Theologos praedicta uti auctoritate; si enim gratia efficax sic moveret, sequeretur, inquit tom. 7. Pag. Α99, gratiam hominem non solum necesscare ad bonum, quos

est eontra cincilium Tridetinum , sed ct Agere immobiliter tu bouo .

Qua in re morem gerit Congruistis eodem inani subterfugio utentibus apud Honoratum Tournely pag. 6sa. Horum prodam , explodamque

sequi vocationem. Cum argumentum quod petitur a per se erantia

finali, quam denegabant Semipelagiani esse speciale gratiae donum , si ad probandam clectionem secundum propositum praecipuum atque palmare ς agit utique Augustinus ad evincendam gratiar necessitatem de finali perseverantia , ut ex illa discretionis nostrae principium , &divinorum auxiliorum propugned necessitatem . Ergo gratiam iis , qui praedestinati sunt in regnum Dei singulariter praeparatam , liberantem a peccato, quod est ad mortem , & adeo perficientem libertatem, ut peccare nequeat ulterius, quemadmodum praedicto, proximoque capite loquitur Augustinus, donum esse finalis perseverantiae nullus negat, nec est cur tanta pompa verborum id moliantur quidam ostendere . Hocce nostrum assertum est : Adam non indiguit hoc perseverantiae dono, quoniam fortissimo permisit Deus atque dimisit facere quod vellet; nec ergo indiguit adjutorio quo ad standum . Contra infirmus nequit perseverare, nisi ipsi perseverantia donetur; igitur nec con Uerti, atque implere mandata, nisi per adiutorium , quo in ipso homine virtus perseiatur, & Deus operetur ut velit. Vide sectquomodo cum Augustino ex dono perseverantiae , quo Adam non eguit adstruamus utriusque status, divinorumque auxiliorum discrimen Z Ceterum qr .d magnus Doctor tribuit perseverantiae, quantum spectat ad auxilii esticaciam , etiam gratiae victrici manifesto concedit. Docet cap. X i. ad Sanctos pertinere gratiam liberationis, quia in malis sunt , ct caro concupiscit adversus spiritum : nunquid non sunt toto vitae decursu in certamine Iaborantes ac periclitantes, itaui poscant

dari sibi per Christi gratiam pugnandi, vincendique virtutem Z Addit

xi I. cap., quod ut primus homo non acciperet in hono perseveranti m , sed Frseverare , aut non perseverare , in ipsus relinquere

tur arbitrio, tales vires habebat ejus voluntas, cui nihil ex seipsa

187쪽

184 De Theologicis Disciplinis

concupiscentialiter resistebat: id sortassis non prohat esse ad superandam. ut oportet, tentationes , legemque adimplendam amplioribus donis ad-ju Vandam infirmitatem Ostendit insuper sanctis donari gratiae Iargitato non solum possibilitatem , sed etiam Voluntatem , actumque perinseverantiae , ne in viribus suis glorientur et anne de ceteris operibus gloriabimur in hoc loco miseriarum , ubi tentatio est vita hominis suis per terram, & nequis, nisi in Domino glorietur , virtus in infirmitate perficitur 2 Ait demum , subventum infirmitati voluntatis humanae , ut indeclinabiliter & insuperabiliter ageretur : an non est ab utero quilibet homo infirmus, atque imbecillis Ita ergo comparantur ad invicem donum perseverantiae , ct reliqua dona gratiarum, ut eum illud in hoc statu sit essicax ab intrinseco; necesse sit admittere ad opera salutaria praeter gratiam susscientem, etiam gratiam effcacem atque victricem , qua opus non habebat primus homo . Ouod vero miretur ille Theologus , noS superiorem textum inisterpretari de gratia emcaci, cum inde sequer*tur hanc gratiam necensitare ad bonum , istud potius mirandum est . Peto enim , num homo finaliter perseverando mereatur λ Si non meretur , quomodo gloria , quae redditur perseverantiae, est corona justitiae λ Si meretur , atque ad meritum requiritur libertas a necessitate , quomodo gratia perseverantiae finalis agitur homo indeciinabiliter ς sive , quomodo apud Augustinum idem est agi indeclinabiliter, atque impelli necessitate Peto

etiam , cur non inseratur necessitas ex D. Τhoma stribente quaest. 6 de malo , Deus movet immutabiliter voluntatem propter incaei in virtutis moventis; qua deficere non potes, ct ex Ioanne Chryse stomo Hom. 74. in Ioan . Imploramur in perabile Spiritus sancti auxilium ZRespondet idem Auctor , S. Thomam appellare gratiam moventem immutabiliter, non ob necessitatem aliquam inductam Iibertati , sed ob insallibilem consecutionem operis; ct Chrysostomum dicere auxilium insuperabile, non natura sua, ut cum beatorum voluntas tria Deum rapitur, sed insuperabile secundum quid, ex virtute gratiae, & ex libera hominum νάuntate. Vide pag. 636. & 638. Bene quidem , ct sapienter. Atqui etiam Augustinus loquitur de tali immutabilitate, Rindeclinabilitate ἰ cum gratia , quae necessario voluntatem rapit in summum bonum , non sit donum perseverantiae , sed sit consequens gloria, ct visio Dei per essentiam , cum qua libertas non consistit , ut saepe adversius Ian nistas ostendi . Ergo Augustinus non loquitur de gratia taliter insuperabili, ut inserat necessitatem. Arbitramur nihilominus opportunum esse , ne haereticis praebeatur ansa propugnandi necessitantis gratiae adjutorium, ubi gratiam dixerimus indeclinabilem atque invictissimam , libertatis simul commendare indifferentiam , sermonisque vitare cruditatem; quomodo hactenus factum est,

ubicunque de libero arbiIrio or3po fuit instituo ι .

188쪽

Ex tam prolixa, necessaria tamen Augustinianae doctrinae vindica iatione , quae me adversus Veteres ac recentiores impugnatoreS exercuit,

judicet prudens Lector, an Augustinus inierit pro gratia sese essica ei pugnam cum Pelagianis . Quaestionem hanc aliquibus odiosam , alia quibus vero ingratam nollem inter nos suscitari. Scimus pro affrmaiativa parte stare Thomassinum , Alvarea , aliosique I hom istas doctissimos ; negatiWam Congruitas omneS tenere . Ne simus autem rigidi audacesque Censores, dicimus Augustinum pugnasse pro necessitate gratiae adjuvantis voluntatem & operationem subministrando caritatem : & ne videamur caussam nostra in deserere; addimus S. Patrem pro gratia operationis & voluntatis decertantem auxilii per se efficacis invictissima argumenta suppeditasse. Atque huius assertionis nostrae partem primam propositione quinti capitis tertia , alteram vero hae eadem Augustinianae doctrinae enucleatione & syntaxi dedimus multiplici ratione stipatam.

Momentum IV. ex aliorum Patrum doctrina .

Sapienter monuit Perronius in postremo ad Regem Britannia opere Obs. q. cap. s. ante Pelagianos de Gratia & libero arbitrio non fuisse a PP. persecte tractatum, quoniam multi . qui optime poteraut scripturas eognoscere ct pertractare latebant in populo Dei, Pel non afferebant filutionem quaestionum di ilium, eum ealumniator nullusiusaret. Iure ergo Augustinus in libro de Praed. SS. cap. I . docet , non Opus esse scrutari eorum opuscula, qui priusquam isa haeresis oriretur , non habuerunt nece atem in hae di ili a Olvendum quaesisne versari , quod proculdubio facerent, si respondere talibus eo rentur runde factum est, ut de gratia Dei quid sentireut, breviter quibusdam scriptorum suorum Acis, ct transeunter attingerem, immorarentur vero in eis , qua adversos alios Isimieos Delesiae disputabant, ct in exbortationibus ad quasdam virtutes, quibas Deo vivo ct vero pro ad piscenda vita aeterna , ct vera felicitate servitur . Quod cum animadvertisset vir doctissimus Dionysius Petavius , ut diximus in Praefatione ad vi. librum, scripsit in hisce disputationibus Latinos Patres Graecis esse praeserendos , inter illos vero maiorem esse auctoritatem Augustini. Quare sub tanto Magistro pugnantes non debent oppositorum phalanges

mormidare.

Non desunt tamen aliorum PP. cum antiquorum , tum posteriorum Augustino testimonia locupletissima . Atque paullo supra ChryBRomi. & Cypriani nonnulla producta sunt. Ambrosii pariter, & Nazian-Zeni, quorum apertissima sententia est, Deum ex indevotis devotos Cere, S dare nobis tam credere , quam confiteri, pugil Gratiae Au

189쪽

18σ De Τheologicis Disciplinis

I ianum anpellasse vim divi gratia ρoteutiorem natura, quod babeatis nobis subjicentem sibi liberam arbitrii potestatem , liquet ex Ithro ejus de Anima cap. primo ac vicesimo . Magnus Basilius in Iib. de Spiritu Sancto cap. 8. vocat gratiam Auxilium quod per imperium suae potemtiae Urratur in nobis; & serm. de lib. arbitrio, Gratiam insubrabilis potentiae . Plura graece , latineque conscripta vide in egregio opere Isaaci Haberti, quod inscribitur Theologia Graecorum Patrum, cuso anno i 646. Lutetiae Parisiorum . Ex iis vero , qui Augustilat tempora sunt consecuti, accipe haec pauca. Prosper S. Parenti notissimus, eique superstes scribens ad Rufinum i uir ambigat, inquit, tune liberum arbitrium cohortationi voeantis obeZire, eum in illo gratia Dei af tam credendi obediendique teneravit Z lioquin sufficeret moueri hominem, nou etiam tu ipso no-

iam fieri voluntatem , cto. S pariter haec addit Pilustriora , Ex insito molentem facit, er quibusliber modis infidelitatem resistentis inelluat, at eor audientis obediendi in se delectatione generata ibi surgat tibi premebatur , ibi discat tibi ignorabat, ibi fidat tibi di debus, inde .elit,

unde nolebat. Fulgentius etiam genium & lingua Episcoporum aevi sui, uti dicitur a Ferrando, & Sirmondo , primo libro de Verit. praed. &gr. cap. Is . ait: I gratia ut eligatur Us priur eligit, neque suseipitur , atque eligitur, Nise hoc ipsa is tarde bominis operetur. Et Petrus Diaconus in libro de Incam. & Gratia cap. 6. supra garriunt qai di- eunt, Meum es velle credere , Dei autem gratia es adjuvare; cum etiam tuum credere , quod est eo essum praebere veritati, nobis a Deo dari testetur e solus . Haec quidem , & alia permulta directe seriunt

negantes necessitatem gratiae praevenientis r sed quatenus hujus gratiae effecta declarant, stabiliunt simul auxilii per se essicacis naturam, cum nequeat dependere a voluntatiS assensu omnipotens virtus, quae illum etiam in invito & nolente infallibiliter operatur. Quae autem reponere possent Molinistae , omnia in explicatione consimilium locorum Augustini fuerunt explosa , nec debent scholasticum stadium terentes injecto

pulvere retardare.

Μomentum V. ex aliorum placitorum

consutatione.

Erat ergo primum refutanda sententia Molinae, postmodum Congruistarum , & eorum denique, qui invenerunt in sylva solis arbusculis consita proceram robustamque ilicem , gratiam scilicet effcacem in cumulo inessicacium gratiarum. Id praestiti superioribus argumentis nec res iterum nili compendio tractanda est. Molinianum placitum improbatur I. quia opponitur sacris literis, & in eo potest homo gloriari. in

190쪽

Liber Decimusquartus. Cap. IX. 187

in seipso : potest sese ab alio discernere ς potest rationem reddere , cur unus obediat vocanti, alter resistat. II. Iuxta illud non facit Deus ut servemus praecepta, non Operatur in nobis velle, non agit ut agamus, rimaturque mortalis homo altitudinem judiciorum inscrutabilium . III. Orationum Eeclesiae verba extorto fallacique sensu Moliniani nituntur exponere, certumque & planissimum contegunt novarum doctrinarum involueris. IV. Augustini scita, argumentationum capita, & statutam ab eo inister vires innocentis & infirmae naturae discrepantiam non assequuntur. V. Ut his, quae non ignaviter censeo comprobata, addam aliquid, videntur mihi suffcientem gratiam nullo pacto secernere ab emcaci. Nam scuti ratiocinabatur cruditus Augustinensis Theologus Lovaniensis Petrus Cienacris in quodam opusculo typis edito anno I 688. cui titulus, A gustinus perseipsum docens; dividitur ne lux in suffcientem , & essicacem , eo quoa unus, non alter oculos claudat Eadem virtutis ejusdem medicina dividitur ne taliter , quia unus sumit, alter non sumit 3 Concursus Dei naturalis ac indisserens ad sedendum solet ne dividi in es- scacem S sussicientem , quando unus cum ilici se determinat ad sedendum , alter non Z Distinctio illa est determinantium , non principii concurrentis de se indisserenter. I Iaec Clenaeris. VI. Tandem quomodo in sententia Molinae perseverantia finalis donum est speciale, ut definit Synodus Tridentina, si perseverantes nullum prae ceteris singulare auxilium recipiunt ZOpinio pariter Congruistarum subiacet, ut vidimus iisdem incommodis , quandoquidem circumstantiae nullam addunt divinae gratiae virtutem ; ideoque militant adversus Congruistas argumentationes eae dem . Inseruntur ex ea aliae absurdissimae consecutiones. I. quod constitutus in mortis articulo non deberet gratiam suppliciter eXOrare , cum tamen, si necesse est orare sine intemnissione, id tunc maxime .

At quid morti jam proximus postulabit Z Gratiam ne 3 Haec vero singulis adest, praesertim in istorum opinatione . Petet Iocari se in circumstantiis magis congruis 7 Sed in articulo mortis est, atque in existremis laborat. Nihil est ergo illi petendum , nisi ut frangat omnipotens cordis ejus pravitatem, si male vixit; si bene, donet misericorditer perseverantiam , ct in extremo certamine pugnandi, vincendique vir-- tutem . II. Habui me Adam gratiam congruam , & constequenter perse veram, quod falsum esse constat experimento; nulla quippe major congruitas dari potest, quam hominis constitutio in priori integritate naturae . III. Sequeretur falsum esse, quod tamen videmus contingere , nunquam converti peccatores in ipso aestu & fervore peccandi, ct justos semper respondere gratiae excitanti, dum summa pace fruuntur ἰ quod falsum eta exemplo Pauli, ac testimonio Augustini alibi Ostendimu S. Datur ergo gratia congrua , sed quam a gratia per se emca