장음표시 사용
281쪽
a 8 De Τheologicis Disciplinis
natura. oportet enim distinguere inter voluntatem ut est natura , &voluntatem ut est facultas arbitrii . Voluntas in quantum es natura , aliquid naturaliter vult , sicut voluntas hominis naturaliter tendit ad beatitudinem di cir simi iater Deus naturaliter vult ct amat δε- ipsum; inquit Doctor Angelicus i. p. q. 4 l. art. a. Sed Iiberum arbitrium habemus respectu eorum , quae non necessario volumus, vel natu rati instinctu . Non enim ad liberum arbitrium pertinet qzod volumus
esse feliser. sed ad naturalem insisSium . Dude dr alia auimalia , quae
naturali institista moventur ad aliquid, non dicuntur Iibero arbitrio moveri. Cum igitur Deus ex neeesitate suam bonitatem velit, alia vero non ex necessitate, reisectu eorum , qua που ex necessitate vult liberum habet arbitrium et ait idem Doctor I. p. q. I9. art. Io. Tanta ergo Iuce aequivocatio omnis dispellitur , & liquet necessitatem e Mertere essentiam liberi arbitrii, quatenus liberum arbitrium est; tametsi dum nos natuis rati instinctu appetimus beatitudinem , aut Deus amat semetipsum . aut Beatorum animae diligunt Deum , reluceat qua clam libertas immutabilis voluntatis, ut supra dicebamus cum Augustino . Ad Ian senium vero quod attinet; & ipse tenetur asserere cum Baio, omnem motum concupiscentiae, S prava desideria, etiam necessaria, esse peccata; quoniam in his invenitur libertas a coactatione , quam arbitratur susticere ad meritum vel demeritum . Unde declinare tentans errores Baii parum sibi constat,
figitque in eodem luto vestigia . At de prima thesis parte jam satis. Non spectare ad essentiam libertatis posse peccare ex dictis perspicuum est. I. Ouoniam in Deo, in Angelis, & Beatorum animabus est vera libertas , cum sit respectu mediorum electio , domi uium , ct indifferentia, quae liberi arbitrii constituunt naturam . II. Quoniam posse deficere non pertinet ad essentiam rerum . sed ad impersectionem ipsarum . Hinc S. Pater de Civit. Dei cap. ultimo ait, Deus ipse nunquid quia pereare non potes , ideo liberum arbitrium habere onerandus est λ III. Daemones & damnati nequeunt bene agere, cu a nec gratiam habeant, nec possint hahere ς & tamen consensu Theologorum peccant, eo quod habeant indifferentiam judicii, & libere eligant medium istud , aut illud , cum perverso fine tendentes in Dei odium , animarumque perniciem . videatur Estius lib. a. dist. i. l. s. ac lib. . dist. ult. ἔ. I. S Ludovicus Haberi Tom. i. pag. 698. Igitur ex opposito Deu a Beatique Spiritus, qui peccare non possunt, nec summum bonum Od isse, in iis , quae rationem habent mediorum , Iiberrimi sunt, & merer ι quoque possent, si essent heatitudinis expertes ς quemadmodum Prome ruit Christus , qui peccare non poterat, hominum redemptiovem . IV. Cum media non eligantur ratione fili , sed ratione finis, peccatum vero avertat a fine dehito : si de ratione libertatis soret possie peccare, collatum esset singulare Iiberi arbitrii beneficium , ut possemus a rectosne desectore. v. Ut ratiociaatur praeterea S. Thomas I. p. q. 6a, μι-8 Diti. Os t y
282쪽
Liber Sextusdecimus. Cap. II. 27s
ad Ita se habet liberum arbitrium in eligendis iis quae sunt ad finem. . stetit se habet intecatur ad conclusiones . Manifestum es enim qaod σου
mirtutem intellaesur pertinet, ut in diversas conclusiones procedere possit fetandum priseipia data. Sed quod intellectus in aliquam conclusi
nem procedat praetermittendo ordinem principiorum, pertinet ad deis sectum intellectus. Quod ergo liberum arbitrium plura valeat eligere praetermittendo ordinem finis, attinet non ad essentiam, sed ad impe sectionem libertatis. VI. Insuper omne bonum creatum , quod in se inspectum, atque ut opponitur bono incommutabili, potest suapte natura deficere: quantum ad bonum ipsum incommutabile accedit . a propinquat ad plenitudinem essendi, ideoque non destruitur, sed roboratur atque perficitur . Liberum itaque arbitrium , quod 1 me ut creatum est ad malum iussicit, & in peccata prolabitur, dum summo vero , summoque bono ita adhaeret, ut ilIud sua culpa nequeat amittere. non diripitur, non evertitur , sed magis liberum est ac persectum . . VII. Postremo ne in re facillima nimium loquaces simus; liberi arbitrii objectum est honum , nec in malum tendit, nisi quatenus illud induit speciem aliquam honitatis . Electio quippe non est nisi boni, si We verum bonum sit, sive apparens. Ad liberum ergo arbitrium non pertinet ut indeterminate se habeat ad bonum vel ad malum , sed tantum uepossit actionem aliquam facere vel non facere et quoniam nulla facultas
essentialiter illud respicit, quod non est per se illius facultatis objectum. Quod argumentum petitum pariter est ex Divo Thoma in a. Sent.
PRomstrio III. Libertas indifferentiae stiperius explicata requiritur etiam in statu naturae lapsae ad meritum vel demeritum . 'Ilicat haec propositio Iansentanos: hoc tamen loco est ponenda , cum sit praecedentium certissimum Consectarium; iccirco enim lan senistae contendunt ad meritum S demeritum non praerequiri libertatem indifferentiae, quoniam hanc volunt ad naturam libertatis minime pertinere . Hoc falsum est, ut tanta argumentorum copia probatum est hactenus. Igitur ad meritum vel demeritum requiritur libertatis indifferentia. Ducuntur Iansentani alio principio, nimirum quod sub dominatu concupiascentiae, atque sub gratia victrici non maneat in libero arbitrio reluis ctandi potestas Atqui haec potestas remanet, cum nulla propositio ni creati atque apparentis, nec etiam summi honi cogniti tantunia
abstractive, auferat indifferentiam judicii. Sunt ergo principia, Stillationes Iansentanorum dogmatum suco, verborumque laqueis fallam cissime suta , praemissisque thesibus fracta , Si discissa. Resellitur ergo scitum Jansentanum pri md Scripturis , quae nobis
delineant Iiberum arbitrium, quo meremur , tanquam potestatem ex tendendi manum ad ignem dc aqua in , eamque potestatem Opponunt necessitati, explanantque verbis optionem , dominium, ac vim electi
283쪽
a8o De Theologicis Disciplinis
vam fgnificantibus . Deinde definitionibus Tridentini decernentis esse in potestate hominis vias suas malas sacere , & dissentiri si velit gratiae
excitanti. Ex Romanis quoque Pontificibus damnantibus tertiam propositionem Iansenii, & recensitos Baianos articulos constituentes peccatum in iis etiam , quae vitare non possumus, & opponentes libertati solam coactionem , & vim inserentem violentiam . Rejicitur praeterea
plenissimis Patrum suffragiis, & praeclarissimi praesertim Augustini nullam statuentis in peccato naturalem necessitatem , nullamque in bonis operihus determinationem immutabilis voluntatis ς demonstrantis autem contra Manichaeos peccatum oriri a voluntate, non ut natura est,
sed ut est potestas movendi se , motumque suum cohibendi; & ad verissus Pelagianos necessitatem gratiae . cui potest resisti, & quae minime tribuit non posse peccare, nisi videntibus Deum in se in corpore spiritali. Iansentani insuper revincuntur ratione ipsa , quoniam ubi est necessitas , nec vitium est, nec virtus , nec vituperium , neque praeconium Iaudis: & Iocum ibi non habent praeceptiones, hortationeS, comminationeS . Atque haes omnia cumulatius supra contra Calviuianos demonstrata, nunc adversus Iansienistas illis amnitate crroris conis junctos in compendium, ne iterum eadem repetantur , redacta sunt. Proserunt quidem illi testimonia plurima tam Patrum , quam veterum Scholasticorum amrmantium illud esse liberum , quod est a voluntate , nec patitur violentiam ἰ sed hi aut liberum dicunt, accipie do principale analogatum pro genere , ut explicavimus in hujus capitis praemonitionibus ς aut voluntatem contradistinguunt ab inclinatione naturali, quomodo observatum est prop. I. in Augustino disputante cum Manichaeis, & prop. a. animadversionibus Beati Τhomae. Sunt enim tam perspicua & expressa, quae in explieanda arbitrii libertate tradiderunt Ecclesiae Patres , ut nonnulla, quae alias forent ambigua ssant praedictorum comparatione planissima . Neque a Patribus disse itum Scholastici, ut vidimus ex illorum principe Divo Thoma. Huic
autem ceteros omnes consentire demonstrant Iodocus Coccius Tom. 2. Thesauri lib. i. art. s. Boucat. Τom.8. disseri .f. art. 3. prob. 6. & conser
to stylo Tom. s. a pag. 298. Nicolaus L Herminier et quorum proinde recensere nomina, sententiasque subjicere esset temporis , operis lupdispendium . Fixum est ergo, exploratum, certissimumque omne 1neritum esse ex libero arbitrio, liberum arbitrium esse potestatem agendi vel non agendi non affxam necessitati, necessitatem denique ac Iibertatem invicem pugnare . Oportet tamen, ne usurpatis in SchoIa vocabulis obstrepant ga xuli , haec etiam exponere . Si quaerant a te, Est ne ad libertatis essentiam necessaria libertas ontrarietatis Respondebis, accepta libertate contrarietatis quatenus est potentia eligendi unum ex duobus positi v
contrarietate opposuis, scilicet honum S malum; potentiam hujusemodi
284쪽
Liber Sextusdecimus. Cap. II. 28 I
modi ad liberum arbitrium non pertinere, sed ad illud spectare tantummodo in quantum creatum est, nec ultimo fini haeret immutabiliter. Quare hare libertas contrarietatis est in homine viatore non in Beatis . non in Christo , non in Deo , in quibus vera est libertas absque potestate peccandi. Si tamen duo media contraria sint, & neutrum dieae oppositionem ad ultimum finem , libertas contrarietatis est ad liberum arbitrium necessiaria ς quoniam electio mediorum servato ordine finis ad essentiam pertinet libertatis . Atque haee libertas contrarietatis est in homine viatore qui eligere potest tam coniugalem statum , quania virginalem , S utrumque dirigere ad finem ultimum : est i .i Angelis , qui possunt corporibus contrarios motus imprimere , & sibi etiam i vicem obsistere, non reluctando divinis mandatis , ut de Angelo Perstrum ait Daniel: est in Deo , qui pro suo arbitratu humiliat & subIevat, percutit S sanat, ducit ad inseros & reducit, nunquam proprii nominis gloriam despiciendo. Utuntur alio vocabulo TheoIogi, idest, libertatis eontradie7ionis cHaec ut a praecedenti distinguatur, non respicit positive contraria, sed agere & non agere , velle & nolle et & definitur libera potestas agendi vel non agendi. Atque hanc ad liberum voluntatis arbitrium requiri essentialiter, constat iam satis. Contingere tamen potest , ut voluntas sit determinata ad unam speciem honi, v. g. ad diligendum Deum ., quomodo determinata est voIunias Beatorum, S erat ante mortem voluntas Christi; & nihilominus maneat indeterminata ad hunc actum vel illum. Qui enim Deum videt in se, est ad iIlum amandum detesminatus immutabili necessitate, pollet autem sta libertate in actibus ceteris , qui versantur circa obiecta indifferentia , ct ab illa caritate , a qua nequeunt deflecti, imperantur. Ita Christus Patrem , quem necessario diligebat, orabat libere , & libere illi obtemperabat dando corpus suum percutientibus, & genas suas vellentibus. Promeruit hoc pacto . S operatus est hominum redemptionem cum potestate ponendi animam suam , ac perfeStissima libertate . Consue Merunt autem Τheologi appellare eam libertatem , qua voluntas ad nullam speciem honi determinata est, libertatem specifieationis r iIlam Uero, quae determinata est ad aliquam boni speciem, non ad hunc determinate actum , libertatem exeretrii. Hanc postremam sumere ad meritum ex eo constat, quod intercedat in actu istiusmodi liberi arbitrii potestas . indisserentia, S dominium .PRopos Irio III. Indisserentia Ii heri arbitrii non est mere passi Wa . Redeo tandem ad Lutheranos fulmine prostratos a Tridentinose Tu I. can . . Si quis dixerit merum arbitrium a Deo motum dr excit tum nihil eooperari assent endo Deo excitanti atque vocanti, quo ad om
285쪽
281 De Τheologicis Disciplinis
reque passive se habere , anathema sit. Apparet hujus Canonis veritas ex dictis: si enim persistit adhuc in no his liberum arbitrium, & istud
non est nisi L cultas agendi & non agendi, motumque habet diversum a Iapide, & ah iis, quae sunt ad unum determinata; certo certius potentia passiva non est , sed aeti νa . Addamus tamen specialem aliquam
confirmationem . Inclinare cor suum , laborare , Deo cooperari, exerincere seipsum ad pietatem , certare bonum certamen, sanctificare animam , est agere aliquid, non pati. Atqui liberum arbitrium praestat haec omnia . Agit ergo , non patitur . Minorem prohant verba Davidis Ps. ii 8. U. ita. Inclinavi cor meum ad faciendar justificationes tuas . Apostoli in i . ad Corinth. XU. v. Io. bundantius omnibus inis labora- ω , 9 in eadem Epistola cap. I. v. 9. Dei euim sumus adiutores, Grae-
Deeree te fum ad pietatem, in graeco, γύμαζε δἰ Mastro ενος ευσέ M . Quis autem Gymnasii exercitamenta dixerit nil operuntium Z in altera ad Timoth. cap.4. v. s. & . scribit idem Apostolus et o ἐν ori , Misa. ν, Tu vero vigila in omnibur , labora , tanquam strenuus Sassiduus miles nullis malis deterritus, οῦς λὰ πατά- ςἡ Ιη- , ad ditur in veteri Codice : S infra ,. Bonum certamen certavi, τε, αμῖναν. -λις ἐγωπισμ- . At strenui profecto milites , S hellatores , qui nihil agunt l. ln I. denique Joan. cap. m. v. g. legitur , ui habet hanc
spem in eo , sanitificatse . Innumera sint in scripturis loca istiusmodi. Ex Augustino autem plura addi possunt praeter ea, quae produximus priori propositione . Docet in I. Retract. cap. 22. illud esse in nostra potestate, quod eum volumur , facimur . Itaque si nihil facimus, periit potestas arbitrii, quod jam ostendimus esse falsu in . Rursus de Pers. Iustitiae cap. I9. Praecepta, inquit, divisa ut fierent non jubereπων , si nihil ibi nostra istantas ageret: & infra, voluntas non implet, quod agit, nisi divinitus adjuvetur. Sane caementarius praecipiens lapidi, ut ascenderet ad cuImen aedificii, si ue gerulo , ut adjuvaret progredientia sursum saxa , delirus esset ac stultus . Si ergo Deus praecipit, si nos adiuvat ad praecepta adimplenda ἔ & nos certissime aliquid operamur. Deinde explicat S. Pater Iocis complaribus gratia: energiam Uerbis Ezechielis 36. Faciam ut is praeceptis meis ambuletit, dicens , fuit ut faciamur , agit ut agamus, o c. operatio ergo Dei non tollit, sed praevenit tantummodo, & adiuuat operationem arbitrii nostri. Postremo
movens Deus creaturas , in eis secundum modum naturae ipsarum operatur . Sensus & rationis expertes , ut ex earum fixa & invariabili determinatione colligitur, ita inflectit agitque ut contraniti non valeant. Ergo rationales creaturas praeditas vita, tensu, ct facultate intellige di ac volendi adeo praeinovet, ut etiam a se ipsis moveantur, atque, dum more agunt humano, percipiant, velint, & ex mediis indifferentibus eligant alterutrum . Caeteroqui saxum, truncus, aut stipes est
286쪽
Liber Sextusdecimus. Cap. III. 283
homo ς aut eorum aliquid , quae ad unum sunt naturaliter determinata: & si quandoque prodigioso eventu motibus feruntur ad ersis , qu modo imperanti Deo, virisque Thauma turgis ad fidei argumentum obediunt mare, Venti, elementa, omniaque virtuti Dei subjecta, lane tamen privata munere perceptionis & voluntatis . Ouae duo in nobis vigere conscientia propria experimur. Atque his de libero arbitrio pertractatis , additisque praeceptionibus opportuno in loco dispositis, nil ad expletionem quaestionis superest, quam argumentationeS contrarias dispungere a
Disseisuntur Hares uorum objem.
VENIUNT primo in aciem quadrato agmine cum Lutheranis Calviniis si e , ut probent Scripturarum Sanctarum phrases ita esse accipiendas , ut nihil viribus detur humanis, & doceatur quid in nobis fieri possit, non quid ipsi esscere valeamus. EZech. , inquiunt, XVIII.
33. Icgitur: Facite vobis cor novum , er spiritum novum. Nunquid arbitrii nostri significatur istic operatio λ Minime. Solus enim Deus cor novum ct spiritum novum operatur in homine, auctore eodem pra-pheta xxxvi. 26. Dabo vobis cor novum ct spiritum novum . Ait Apostolus ad Philipp. Ir. I a. Cum metu ct tremore fatalem vestram operamini . Num vires commendat arbitrii 3 At sequitur e vestigio et Deus ope
ratur in nobis velle, dr per ere. Scribit Ioannes I. Epist. Π r. r. Ruἰ habet hane spem fami eat stivum. Sed in Evangelio cap. xνi I. I
Christus Patrem exorat, Sanctifica eos in veritate . Ex hac igitur νer horum antithes evincitur eo tantum sensu arbitrium operari , quia Deus operatur in illo. Ita argumentatur Hunnius in lib. de lib. h. contra Photinum. Sunt haereticorum aliqui tribuentes arbitrio actionem quamdam . per quam Brinsecus se accomodat mediis, quibus Deus operatur hominis conversionem : at in ipsa conversione libera voluntas nihil pentintu S agit. Sunt enim, inquiunt, homines veluti organica instrumenta.
quae Deus pro suo libito tractat. Sit in exempla r Exodi xiv. I 6. Deus inquit ad Mosen e Heva virgam tuam, er extende mauum tuam super mare, dr divide tuis. Praecipitur Mosi ut findat aquas : nil ipse admiarustrat praeter organum illud externum , & aquarum divisio selius omnipotentiae Dei actio est. Similiter praecipitur hominibus , Convertimini μή me , vilite . mundi estote . Quid autem homo p Exhibet Deo cor suum , tanquain mortuum , & inanime organum , ct solus Deus illud innovat, vivificat, ct convertit. Atque hoc pacto dicitur liberum Rr
287쪽
α84 De Τheologicis Disciplinis
hitrium operari, ut dicitur virga Mosis divisisse aquas maris . Tribuisuntur enim tapenumero essecta cautarum effcientium instrumentali, &organicae.
Lutherus autem in lib. de serWo a rh. horribiliora evomit. Scribie proponi nobis observantiam divinorum mandatorum apposita conditione , Si volueris, ut constat ex Cap.XU. Eccles. vers. I . Ex illa autem con ditione inquit non probari liberum arbitrium; quemadmodum si dieatur , Si Diabolus Deus erit, adorabitur , minime insertur posse Di holum in Dei naturam transire. Demum saltem in moralibus liber uin arbitrium em titulum sine re nituntur Heterodoxi fallaciter demonstrare Apostolica sententia in I. ad Corinth. cap. is. V. t o. eabundantias i lis omnibas laboravi: non ego autem , sed gratia Dei mecum. Hoc primum est haereticorum argumentum , vel potius nugacissima elusio. Cui respondemus ex praemissa sacrorum testimoniorum collatione demonstrari necessitatem praemotionis divinae, primaque honorum operum principia ei tribuenda, a quihus non disjungitur nostrae libertatis cooperatio . Facit ergo Deus in nobis cor novum, operatur velle
ct perficere, & sanctificat in veritate, quoniam inspirat functam delectationem, adjuvat volentes, justificat operantes. Divinis enim ora. Culis unum a nobis exigitur, alterum nobis offertur : offertur Dei misericordia, exigitur nostra obedientia. Atque ut Augustinus scribit de Praedest. SS. p. XI. quod exigitur in hominis, quod offertur i ta Dei est potestate. Hinc de verbis Ezechielis scribit S. Pater eodem capite : Ideo enim bisee ct nobis praecipiuntur , ct dona Dei esse monstrau-rur, ut intelli stur quod O nos eadem faetamus, ct Deus Deit ut illa faetamur; sicut per 'Ubetam Ezeehielem apertissime dieitur, E faciam , ut faciatis. Loeum tuum Scripturae fratres ebarissimi attendite , ct eidebitis illa Deum promittere se facturum ut faciant, quae jubet ursant. Eadem est ceterorum locorum ratio. Ut ergo ex illorum anti thesi demonstratur principium honorum operum esse a Deo, ita commonstratur liberum arbitrium a Deo motum bona opera essicere: atque
inde ex aequo probatur Dei gratia , hominumque libertas . Quod sequitur ineptissima argutatio est. Omnes quippe creaturae sunt supremi Opificis instrumenta , Omnesque ab eodem moventur ἔ at unaquaeque iuxta modum naturae suae: si determinatae sunt, determinate ; si liberae , libere . Lapides rationabiles sumus, ct viva materieιοῦ usis nos Autioris nostri extruxit manus , ut eum opi eiso etiam is, q i epuratur, operetur , inquit serm. s. in Quadrag. Magnus Leo . Alio ergo motu divisum est ad Dei nutum mare rubrum ; alio Mol PS extendit manum, & virgam levavit, Mare expers rationis stetit natura Auctori suo subjecta r Moses praeditus libertate iussa fecit libero arbitrio amandatis Domini sui obtemperante . Ita Spiritus Sanctus in nobis i qui zur ; ita Dominus dirigit gressus hominis: ita inclinat cor regis, nos
288쪽
Liber Sextusdecimus. Cap. III. 28s
movendo velut organum suum . Verum id cinquit Estius Itb. a. dist. et .i s. ad 4. conditione instrumenti , quod est Bominis rationalis. At cavillatio Lutheri videtur mihi hominis insanientis . Primo enim ea conditiosi volueris non ad praeceptum pertinet, sed ad mercedem . Deinde aliis in Iocis abselute asseritur liberi arbitrii potestas ς ut Genes 4. v. 7. ct ipso Ecclesiastici loco: Reliquis in manu consilii sui, apposuit ignem ct aquam. Praeterea nonne insaniret, qui diceret suris do , Narrabo tibi lepidam historiam si volueris audire Neque ad rem facit productum Diaboli exemplum sutile, leve , putisicens . Condi tionatae enunciationes ex duabus compactae sunt, quorum postrema habet a priori aut necessitatem, aut contingentiam . Si dixeris, si homo est, rationalis est, necessariam profers propositionem: dum ais, si avis fuero, volabo , enuncias rem impossibilem : dum vero inquis, si ero incolumis ambulabo, aliquid narras contingens ς quoniam necesse est hominem esse rationalem; impossibile hominem esse avem : contingens hominem frui valetudine. Cum ergo in conditionatis enunciationibus ipsa conditio spectanda sit: in illa si diabolus Deus erit, adorabitur, enunciatur res
impossibilis , quia impossibile est Diabolum esse Deum t atque in illa , si volueris, servabis praeepta, assirmatur aliquid possibile, quoniam
possibile est te velle. Apostolus autem in prima ad Corinth. cap. XV. dicens : Non ego, sed gratia Dei meeum non excludit proprii liberi arbitrii operationem atque laborem , premisit enim , ainundantius omuibus illis laboravi: sed tribuit divinae gratiar partes potissimas app si te usus particula mecum νυν ἐμἰ, ne liberi arbitrii vires arbitrareris extrusas . Mitto sententias Patrum ac Theologorum affirmantium per gratiam trahi invitos & reluctantes, & praedeterminari actus nostros . Haec quippe dicta esse , in quantum Deus per inspirationem sanctae dilectionis ex noIentihus volentes facit, atque caritate sua praestat ut delectet quod antea non delectabat, R in quantum sancta delectatio vincit vividiori honi cupiditate adversantem mali concupiscentiam, nulla illata necessitate libero voluntatis arbitrio , quod naturali determinatione non fertur nisi in honum in communi & in summum honum in se inspectum , ideoque praedeterminatio gratiae spectat in fallibilitatem actus, non tol- Iit indisserentiam arbitrii: haec inquam mitto, cum fuerint explicata de U. Pelag. capite octavo, & sequentibus. Deinde arguunt Haeretici, salte in peccatores servos esse peccati, atque agi a daemone captivos ita ut ipsius voluntati nequeant reluctari. Quod diserte affirmat Ioannes cap. v lii. v. 39. Omnis qui facit peccam tum servus es pereati, & Apost. a. ad Tim. a. v. 26. Resipiscant a di boli laqueis, a quo eaptivi tenemur ad ipsius voluntatem. Est autem habere captivum quasi vivum capere. Hinc Lutherus titulum fecit libro servo arbitrio , quoniam non remanet sub peccato sui juris , ct Dominu suorum actuum. α Respond. pluribus titulis peccatores dici se
289쪽
28σ De Τheologicis Disciplinis
vos, I. quia servus non manet semper in domo, ut ibidem notat Evangelista . 2. quia addictus est operibus peceati, ae Diabolo servit suae tamen Voluntatis libertate. 3. quia nisi liberetur gratia Christi, nequit hene agere, etiamsi eligendo ad pravum finem media quae cadunt sub indifferentiam iudicii, libere peccet, ac possit etiam peccatum omittere , imo auxilio divinae gratiae a via mala reverti & resipiscereia.
Non solum potest bomo habere caritatem qua fit arbor bona , sed potes
etiam cupiditatem qua fit arbor mala: sed eviditas hominis , qua vitium es , hominem habet auctorem vel hominis deceptorem, non hominitereatorem; inquit Augustinus de Grat. Christi cap. an. Insta igitur caritate, quae est radix honorum operum , est voluntas arbor faciens Ductus honos , & est serva justitiae : praedominante cupidine, quae est radix operum malorum , est arbor faciens fructus malos , S fit serva peccati . Haec sunt a me posta , quoniam nonnulli ex nostris, ut similia solvant,ex hoc Augustini libro ei tant verba Pelagii cani.r8. Habemus possibi. Iitatem utriusque partis a Deo inditam , velut radicem quamdam fructia
feram, o fecundam; quae ex voluntate Lominis diversa gignat 9 pariat; quaeque possit ad proprii cultoris arbitrium vel nitere fore virtutum, vel
sentibus horrere vitiorum . Videatur Nicolaus Girke a Tom. 2. Tract. r. q. 3. dub. 2. ad I. h. Revera autem haec sunt verba Pelagii, & radix fructifera non est ex nobis . quia caritas ex Deo est . Si dic..S : Non potest arbor mala fructus bonos facere , ut ex Evangelio ait thidem Augustinus; respondemus malam arborem esse , in qua est sola radix cupiditatis ς R ex cupiditate nequit produci fructus honus, quemadmodum ex caritate produci nequit fructus malus. Nihilominus arbor mala cum sola cupiditate potest non producere fructus malos, ct insita caritate potest producere fruetus bonos . Quamobrem Aut ustinus in Jibero arbitrio destituto , ut autumabant Pelagiani, divina gratia non ponit necessitatem peccandi, sed adstruit necessitatem gratiae, ut liberetur a servitute peccati. Peccatores vero obcaecati dicuntur captivi, non
quod voluntate Diaboli impellantur in malum indeclinabili necessitate . sed quoniam gratiam Dei pessundantes continuo , aut quam frequenter pravis suggestionibus assentiuntur : nec resipiscunt , nisi beneficentissi. ma Dei voluntate conseratur eis gratia victrix , quam dura corda non respuunt. Ita in textu Apostoli a. ad Timoth. cap. a. ea verba eis ipsis voluntatem significant peccatores hujusmodi poenitentiam acturos, si Deus voluerit illis emcacem gratiam largiri: quod constat tum ex scopo Apostoli hortantis Timotheum ut resistentes veritati corripiat, qui Masorte Deus eis dabit poenitentiam ς tum ex graeco textu , in quo demon strat Variatio pronominis Dei voluntatem significari, non Diaboli: ἐγ
Audiendi sunt modo Jan leniant. Illud , inquiunt, est in potestate voluntatis, perfecte liberum , & lassiciens ad meritum, quod facimus
290쪽
Liber Sextusdecimus. Cap. III. 28
eum volumus t At dummodo operemur cum sola Iibertate a coactione, volumus operari. Sola ergo libertas a coactione sat est, ut opus sit peris secte liberum in nostra voluntate , atque patratum cum merito. Probant majorem i. Auctoritate Sanctorum, a. Doctrinis Theologorum . 3. ab exemplis: 4. Ratione ipse . Sanctorum auctoritas sic se habet. Sanctus Pater Augustinus cap. IOs. Ench. Voluntas, inquit, aut voluntas non es, aut libera dicenda est, in 3. de lib. arbitrio cap. 3. Volumias nostra, nee voluntas esset, ini esset in nostra potestate . De Civit. Dei lib. v. cap. io. Necesse es , ut quod volumus libero velimus arbitrio . De natura S gratia cap. 46. Perquam abfurdum est usu pertinere ad voluntatem nostram, quod beati esse volumus, quia id omniso nolle non possumus. Quibus verbis rejicit eam sententiam Pelagii, Voltistatis arbitrio , ae deliberatione privatur, quidquid naturali necessitate eonstringitur . Igitur iuxta Augustinum stat cum potestate ac deliberatione arbitrii illud etiam quod necessitate patratur, & sussicit ad rationem liberi quod sit voluntarium . Atque id vidit optime S. Thoinis
q. 22. de veritate art. I. scribens : Libertas secundum Augustinam ορ- ponitur nee Pati coactionis, non autem naturalis inclinationis . Hoc est ergo placitum Augustini. Nec repugnant PP. alii. Divus enim Pr
sper S. Augustini discipulus , & pro Christi gratia strenuus decertator cap. i8. adv. Collatorem definit liberum arbitrium rei sibi placitae θου-taneum appetitum. Damascenus lib. 3. de Fide orthodoxa cap. I 4. mhitrii libertas nihil aliud es quam voluntas . Sanctus quoque Bernardus cap. i. a. ' 4. de lib. A. docet ibi libertatem esse ubi est volumus, manere libertatem voluntatis etiam ubi es captivitas mentis. Haec &s milia complura evincunt quaenam sit Patrum de libertate arbitrii sententia .
Progreditur in praesentia novorum Dogmatistarum argumentatio ad Scholasticorum , alias magnopere flocci factum , adsciscendum sibi patrocinium . Nam S. Thomas q. IO. de Potent. art. 2. docet quod n ruralis necessitas secundum quam voluntas aliquid ex necessitate velle dieitur , ut felicitatem, libertati voluntatis non repugnat. In I. Sent. dist. xvii l. art. a. docet, liberum arbitrium Gristi etiamsi determinatum ad unum numero, sicut ad illendum Deum , quod non facere
non potest; tamen in boe nou amisisse libertatem , aut rationem laudiaste e meriti, quia in illud non eoatie Ied spone tetendit, ita fuit aetarsui Dominus . Etiam Scotus docet actum beatificae visionis in Christo meritorium fuisse , ct voluntatem semper habere modum sibi proprium causandi libere, a naturali operatione disthactum . Videatur Tom. ia. quaest. quodliheto I 6. Scholasticorum aliorum, qui liberum arbitrium describunt per soIam libertatem a coactione, innumera loca Iansenius proscri lib. vi. de Gratia Christi. Accedit ergo Patrum auctoritati etiam Scholae pro dogmate Iaaseniano suffragium .