장음표시 사용
391쪽
quibus proximo capite comprohabitur necessitas divinae gratiae ad cpus morale honum undequaque. Deinde probatur testimonio At gustini, qui eodem cap. I. contra Iulianum num. 32. ait: Ex quo collia gitur etiam ipsa bona opera , qua faciunt infideles, non tuorum esse, fid illius, qui bene utitur malis. Epist. etiam IIo. nunc I 44. laudata Polemonis continentia, per quam liberatus suit a dominatu luxuriae , inquit, Tamen ne idipsum quidem , quod melius in eo factam est, humauo operi tribuerim , sed divino. Neque hoc loco , ut quidam putant , donum continentiae tribuitur ab Augustino divino operi natur Ii: nam licet ibidem commemoret sormam , vires, salute in , & alia
bona corporis, quae non sunt nisi a Deo Creatore , & persectore naturae : ea nihilominus memorat, ut argumentum faciat a sortiori; nam
ait: Ruanto magis animi bona donare nullus alius potest i Et mox sensum suum aperiens addit: Polemo ergo si ex luxuriose tantineus Duas ita seiret cujus esset hoe donum , ut eum ADtiis superstitionious Gemrium pie coloret, non filum continent, sed etiam veraeiter Lapiens, salubriter religiosus existeret, quod ei nos tantum ad praesentis vitae honestatem, veram ct ad futurae immortalitatem valeret. Ubi ex verbis Sap. v Mi. Nemo esse potes eontinens , nisi Deus det, probat Augustinus continentiam Polemonis fuisse ex Gratia , quod facit etiam eodem
textu, eodemque argumento lib. IV. contra Iulianum cap. I. num. 8.
ubi certissime de Gratia supernaturali instituit disputationem . Neque naturale donum est, quod addita Fidei sapientia ad immortalem vitam Perducit. Quamobrem haud redis exponitur de Gratia ordinis naturalis quod scribit S. Doctor de castitate Polemonis iaAltera propositionis par& demonstratur i. ex scripturis commendantibus Lucae xviII. Publicani humilitatem , & AR. x. eleemosynas Cornelii Centurionis; ubique autem peccatores ad conversione in Scmenitentiam hortantibus. II. ex definitionibus Conciliorum, Romanorumque Pontiscum allatis priori probatione primae Propositionis. .
hene suisib operatum , antequam in ori tam eredereti De Sp. S lit. cap. 28. affirmat sine aliquibus bonis operibus di illime .itam e usi hel pe i hominis inveniri r in Epist. ad Sixtum docet Fidem impetrarexemi nempeeeatorum. Tractatu μ. in Ioannem scribit, peccatores σου σου mereri itis feationem , quomodo eareus illuminationem. . IV. Tandem demonstratur ratione : nam quisquis nititur redire ad gra-giam, Deum orat, & confitetur peccata; recte operatur , quaerit sa- Iu m animae , S Deo obtemperat: & tamen contingit se penumero ut Moridum adeptus sit peccatorum suorum remissionem . Fiunt ergo sine gratia habituali, sive nondum remissis peccato, hona opera plurima. x
quibu ad justificationem obtinendam disponimur.
392쪽
Libet Decimus octavus. Cap. II. 38ν
Disposita praecedenti ordine disputatione de operibus Infidelium ,
nihil penitus negocii facessunt argumenta haereticorum . Oui primo I eo objiciunt: Apostolus ad Rom. xiv. Mersu ultimo ait, Omne quod
non est ex Me, peceatum es . InfideIes fide destituti sunt. Ergo quicquid infideles operantur, peccatum est . α Resp. dist. , S explico Ap stolicam sententiam , Omne quod non est ex fide, peeeatum est, scilicet, opera quae eliciuntur ab homine veri Dei cognitione privato, infidelivoIuntate ad cupiditatem & jactantiam reseruntur, & philautiae vitio ut plurimum corrumpuntur, concedo majorem : ct hujus propositionis veritas thesi a. demonstrata est. Omne quod non est ex fide , pece tum es, ita ut nullus Gentilium antequam Christo se devoveat, ct bis bituali fide exornetur, possit recta voluntate operari, sive per gratiam actuaIem , sive, ut aliis Theologis placet, per lumen honestatis ingenitum, nego: & veritas huius propositionis liquet ex thesi quarta . Distinguo etiam minorem . Infideles destituti sunt fide habituali, Scum gratia sanctificante conjuncta , quam solam veram gratiam esse Baius S Quenellus existimarunt, concedo . Destituti sunt, dum recte& cum divina acceptatione operantur, omni gratia fidei actualis, Ringenito rationis lumine , in quo idea honestatis veritatisque refulget , nego minorem . Etenim in infidelibus imaginem Dei non esse omnino detritam vidimus in i Proposit. Adesse etiam illi& quandoque cognitionem aliquam veri Dei gratia quoque inspiratam , ostendimus De H. Semipelagiana cap. iv. praeclaro testimonio Augustini scribentis de Cornesio cap. . de Praedest. SS. Me tamen sine aliqua fide donabat,storabat . Resp. a. eo sensu omne quod non est ex fide peccatum esse, qua tenus sine fide impossibile est placere Deo , neque operibus sine gratia factis, qualia fuerunt antiquorum Romanorum, potest inesse Uera ratio virtutis , per quam at aeternum Dei regnum perduci possimus Quod in tertia propositione suit explicatum . objiciunt a. Matth. vi ta v. 18. habetur, Non potest arbor mala fructus honos faeerat Quilibet infidelis est arbor mala : Ergo non potest fructus honos facere . in Resp. Dist..minorem : Ouilibet infidelis est arbor mala , in quantum habet in se malam voluntatem , quae est radix malorum operum , ct qua de bono opere in se non in Domino glori
ur, concedo o Est arbor mala, dum malam voluntatem honesta cognitione , & Dei gratia repellit, nego . Vide quae diximus a. propo
tione - Solvitur eadem ratione quod opponunt ex cap..VI. V. 23- Si oculus tuus fuerit nequam , o c. Exponitur enim nomine oculi animorum intentio . Arguunt 3- in Epist. ad Titum cas: I. V. I s. legitur , Omnia mamda mundis, immundis autem nihiι es mundum . Resp. eodem pacto ,
393쪽
3 so De Τheologicis Disciplinis
non esse immundam voluntatem , quae honesta cogitatione dirigitur ance , opitulante gratia , agit ob illecebras prementis cupiditatis. Re-etorquentur etiam istiusmodi argutationes. Enimvero justus, qui .est arbor bona, & oh gratiam sanctificantem cordis habet munditiam, ideique Oeatam lucidum ac supernis flammulis irradiatum, non omnia agit inculpate & ex motivo sanise dilectionis , cum frequenter in peccata venialia prolabatur, atque ad instar frueti serae arbori S , hon M. adhuc persistente radice, aut sterilis sit, aut fructus proserat immaturos . Ita infidelis S impius, cui inest radix culpae, ac pravae cupidita. tis , interdum inspiratione divina virtuose operatur; quemadmodumaehor sterilis ac sylvestris flores ac frondcs emittit , atque si ramusculus aliquis inseratur , nonnullos etiam salubres fructus producit.
Objiciunt 4. Quicquid sine caritate fit, juxta Augustinum per Ue sum S inordinatum est : Quicquid agunt infideles & impii, fit absque
caritate : Ergo perversum , ct inordinatum est. Ma. prob. nam S. Pater de Grat. & lib. ar h. cap. i8. ait: Praecepta caritatis tanta ct talia
sunt, ut quicquid se putaverit homo facere , sistat sine caritate , nullo modo fiat bene. Et lib. de Grat. Ch. cap. 26. Dbison est dilectio , nullam
bonum imputatur, Me refre opus bovum vocatur ..
Resp. dist. ma. Quicquid . fit absque. caritate habituali, idest sine
illa gratia, cujus primus effectus. est remissio . peccatorum , qualem gratiam tantummodo Baius S Ouenellus propugnarunt, non recte opus honum vocatur , nego maiorem . Quicquid fit absque caritate aftuali, S gratia quae justificationem praecedit, non est opus rectum ac bonum . undequaque , & ad ultimum finem , aeternantque vitam perducens , concedo. . Item concedo non em' bonum honestum , si coris rumpatur vitio philau tiae , atque ad creaturam ultimo reseratur. An vero ut honestum sit omnique. vitio careat, necessaria sit gratia superinnaturalis , quaestio est stholastica nullo modo pertinens ad dogma nunc propugnatum c.& de hac quaestione mox dicam. Porro Augustinus praeter gratiam habitualem agnoscit actualem , eamqtie in Epistola ad Sixtum distinguit a remissione peccatorem , ct in locis plurimis appellat inchoatam justitiam . Eamdem fatetur priecestish in Centurione , reperiri in Catechumenis, & non semel in infidelibus et atque disputans adversus Pelagianos uhicunque gratiam commendat L loquitur de omni serie auxiliorum , quibus ad vitam aeternam proxime, aut rem εte disponimur . Quare sententia Augustini evertit opinationem NOUatorum illorum , a quihus nulla gratia admittitur praeter habitualem, neque opus aliquod in peccatore, nisi perversum atque damnabile . CΑ-
394쪽
Liber Decimus octavasM Cap. III. 391
Disputatur an ad peragendum opus moraliter bonum, quod nee in se , neque in intentisne operantis vitiosum sit requiratur divinae gratiae adjutorium .
J T Maedam reisues maeati in splendore piorum,
Major virtutum quas vaeaat numerus,
eterna donis nequeunt ob Ptere vita, Nee merita obseurat grandia culpa levis;
Sie aliquid plerumque boni pars impia gestat, Magni mola mali quod Deile obruitur . Nee prodest quiddam reste sapuisse mallaenis,
Si verum 9 summum non eoluere Deum . Dua Fides stitur , Ihes una es, atque amor unus,
Ituo fiat justus , sitque beatus homo ἔNam bona , quae pravis natura ex dote sversum Avent peceati pondera, non minuum. P' R AE N o T A T I OIn quaestione , quam nunc propono, celeberrima est omnium . . sere Nostratium sententia , posse quidem hominem absque speciali gratia bonum agere ex objecto, siWo spectato virtutis ossicio , ut prima parte Cap. praecedentis demonstratum est ἔ at si inspiciatur finis, negant hujusnodi opus bonum esse , cum in summum bonum minime re feratur . Hanc enim conditionem operi , quod nulla ex parte vitiatum sit, necessariam esse propugnant . Ita ex nostris defendunt Gaspar Cain salius de Quadripartita Iustitia lib. i. cap. 32. Gregorius Ariminensis in a. dist. 26. Cardinalis Norisus in Vindiciis cap. 3. j. 4. & cap.4. M. s. Petrus Manso in opere de Uiri. Infidet. S in Vindiciis Norisianis, Leo- nardus Vanroy de Act. Humanis cap. I. 42. Antonius Guerrero TheOIDgiae moralis Tract.v. l. a. aliique communiter . His subscribunt Franciscus Macedo in libro, cui titulus, Mens vera Augustini pag. gil. R sequentibus , ct in CortinaIhesi 6 i. & 63. Atque de relatione operum omnium in Deum idem tenent Cardinalis Bona de Vita Christiana i. P.L 29.. Natalis Alexander Tom. a. Th. Moralis lib. I. Reg. s . Ubigant Tract. 3. q. . Exam. 3. Lacroix lib.ν. de Peccatisdub. I. q. 34. , atque Doctores alii bene multi. Praescindendo ab hac quaestione de necessitate reserendi omnia Opem
395쪽
3sa De Theologicis Disciplinis
ra nostra in Deum saltem virtualiter, necessitatem gratiae ad omne opus honum morale & honestu in nullo inisectum vitio superbia de n-dunt Gabriel Vasquer i. a. disp. im. Ripalda disp. an. sedi. 6. num .as. &noster Basilius Poncius Relect. de necessit. Grat. cap. s. 7. S ls. itaque haec sententia imperite a nonnullis tanquam accedens ad errores Que-nelli, & Baii refellitur, non solum ob viros eximios nuper commem ratos ; verum & ob maximam hos inter , ac Novatores , sententiarum disicrepantiam . Primo enim Nostratium singuli absque ullo vitio esse s tentur in unoquoque , quantumvis improbo homine appetitum heatitudinis. quem natura in malis Dis non potuit amittere e deinde negant motus indeliberatos ad damnationem imputari, contra impia . Novatorum istorum doctrinam . Admittunt insiper actualem gratiam sine remissione peccatorum cum Catholicis omnibus , quum illam de negent Theologicorum Dogmatum in Uersores . Ac praeterea concedunt
a paganis, ac scelestissimis aliquid boni interdum fieri per gratiae adjutorium , adversus Bajum , eiusque gregarios . Non ergo uno tantum, sed titulis pluribus nostri ordinis Theologi a Sectariis discriminantur. Ad Vasque sium quod attinet ἰ docet is ad opera bona moralia speciale gratiae auxilium requiri; sed gratiam hanc naturalem esse contendit , indebitam tamen, S ex meritis Christi provenientem. Qua in re Vasquestum reprehendunt cum Francisco Suare a docti viri complures . Si enim, inquiunt, gratia naturalis dici possit, ct sancta cogitati congrua excitans voluntatem ad opera honesta ad ordinem naturae perint ineat , & tamen ex meritis Christi conferatur ἔ defendi poterit haeresis Pelagiana gratiam in ipsa natura constituens . Addunt non sufficere
ad gratiam , quod indebitum donum sit, ct possit a Deo sine ulla injuria denegari; cum etiam majus ingenium, melior complexio , atque optima educatio non omnibus concedantur , nihilominus Gratia Salvatoris appellari non valeant. Verum , etsi in explicanda Gratiae congruae natura ego plurimum a Vasquesio dissideo, quoniam ille congruam vocationem putat, quae in tali temporis , vel loci circumstantia Deo largitore subministratur ; in hac tamen parte arbitror immerito fuisse reprehensim . Dum enim honestam cogitationem inspirari ob Christi merita tam diserte pronunciat; prosecto quantum ad gratiae iubstantiam pertinet, supernaturalem fatetur, S a Pelagio discordat. Naturalem itaque appellat, in quantum cogitatio congrua praeveniens opera moraliter hona, V. G. honorem Parentibus exhibendum, aut eleemosynam dandam pauperi, non proponit obiectum supernaturale, sed intra naturae ordinem, amandum, aut fugiendum honesto fine qui ab homine concupiscentia jactato nequit haberi absque gratia. EO G sensu celebniores Scholasticos propugnasse veram Christi Gratiam ordinis Daturalis commonstrat eximius Theologus Ba filius Poncius citato P. V. Di sibivit etiam praemissum Suaresti argumentum; primo quia
396쪽
Liber Decimus octavus. Cap. III. 3s 3
ingenium & complexio non sunt per Suare sium effectus praedestinationis divinae, quemadmodum est honus usus ingenii, ct complexionis, Schonum opus virtutis factum ex honesta cogitatione: quod Suareg docet Iib. i. de Grai. cap. ID num. q. ct 6. Cum itaque praedestinatio fit praeparatio gratiae ; ipsi gratiae deputandus est honus usus ingenii, non inia genium ipsum , membrorumque complexio. Deinde haec duo , ingenium , & complexio originem habent ex caussis secundis naturaliter
operantibus: at non ita honesta illa cogitatio . Quamquam enim naturale sit, quod mihi objectum occurrat, V.G. pauper petens eleemosynam , animumque meum ad pietatem commoveat ς tamen cum is Me humentius trahatur amore sui, quam exterioris obiecti, & magis corpore quam spiritu , nisi gratia frenetur : nequit ea motio esse essicax ct congrua , nisi superet contrariam animi aflectionem , ac dominantem cupiditatem et quod divini muneris est, non vis nati Ma objecti. At de sententia Uasquesii tantum . . Est eniin altera in Scholis communior, honestam cogitationes moraIem excitantem quoque voluntatem ad opus faciendum non ali uiri exigere Dei operantis concursum , praeter illum, qui naturali communique lege providentiae presto est unicuique . Ita censent Soto, Bellar- minus, Suaresus , & alii plurimi Iaudati a Francisco Macedo pag. aio: S hanc esse communem sententiam Thomistarum liquet ex Gonrio Q l. de necessitate Gratiae art. I. I. v. Tenent enim hi Theologi & vigere adhuc potestatem naturalis arbitrii ad peragenda opera moralium virtutum , & haec seipsis in Deum uItimum finem referri per reIationem sibi intrinsecam. atque, ut verba ipsa Goneti usurpentur , in tua entitate
nitur imbibitam. Quare ut sint bona necesse non est , ut referantur Uoluntate operantis, S gratia dirigente. Perpauci tamen hujus sententiae Assertores largiuntur arbitrio potestatem omnia opera moralia etiam ardua adimplendi; ad haec enim multi gratiam necessariam esse propugnant et quae ridetur esse sententia D. Thomae in a. a. q. Ita. art. E. & defenditur ab Eruditissimo Viro Isaaco Haberto lib. I. cap. X.num.4. In tanta opinionum discrepantia , quoniam pugnare cum omnibussere Theologis temeritatis nota est, deserere autem signa Maiorum rebellionis , atque dedecoris, utriusque partis argumentationes producam , meam opinationem , ni spero, lectoribus non injucundam infimo loco subjiciens. Quod priusquam lacio et oportet, ut ad physiologiam sublimiorem Aristoteliea, quam praedicti omnes Auctores secuti
sint, animum revocemus, ct nonnulla de vitiorum origine praemittamus . Demonstravi in prima librorum meorum parte legem incommutabilis veritatis, qua unusquisque iudicat de objectis menti ob persantibus , non esse speciem aliquam creatam haustam a sensibus , sed Deum ipsum, ut docet S. Pater de Vera Religione cap. xxx. scribens , Ho ceumsit omniso inremmutabilis, mens vero humana, eui triem se
397쪽
gem videre eoneessum es, mutabilitatem pati possis errorἰr, fatis appa- reisupra mentem nostram esse legem , quae veritas dicitur . Nee jam in
Iud ambigenduis est, incommutabilem naturam, qua supra rationalem animam sit, Deum esse ia Uitiosum ergo est omne opus, quod ab νllata. incommutabili lege veritatis proponentis quid honestum sit , quid in honestum, deflectit; unde S. Pater eodem libro cap. 2 o. ita vitium definit: ER aatem vitium anima rationalis volumeas ea faciendi, qua vetat Iumma er intima veritas. Sane si rationalis anima hanc veritatem in te, Scabsque ullo velamine conspiceret, quomodo contingit in patria, nunquam fieret vitiosa, quoniam nulla apparenti mutabilium honorum deisciperetur imagine . Malum non erit cinquit ibidem S. Doctor eum
oeuli fuerint reereati , ct lucem suam eongruenter aspexerint. Est itaque juxta Augustini principia vitium, quando rationalis anima diligens honum , quod infra illam ordinatum est, defluit a bono aeterno ad bonum temporale, a bono intelligibili ad bonum sensibile , α bono summo ad honum infimum ς & , dum ordinem suum peragit mutabilitas temporum , putat esse primamspeciem, qua omnium infima est natura , quam per lubricos sensus caro mese docta nunciaverat: eretiam dum arbitrans se tenere divisae providentia disciplinam usque ad invisibilium rerum imagines pervenit, sed Nescisus oculorum concupia Icentiamse trabere, fassa cogitatione disenditur Id vero in statu corruptae naturae quam facile eveniat , explicat proximo capite a I. Augustinus haec scribens: Temporalium euim specidram multiformitar ab unitate Dei bomiuem lapsum per earnales sensus diserberavit, er mutabili varietate multiplicavis ejus af ctum. Ita facta es abundastia la
boriosi , o si diei potes replas exessas, dum anad O alia equitur , er
nibit cum eo permauet; paucisque interjectis, Nuve vero eorpus quod eorrumpitur auravat auimam, ct deprimit terrena inhabitatio sensum
multa cogitantem, quia rapitur is ordine fuccessionis extrema corporum pulchritudo. Habes explicatam a magno Augullino originem vitiorum. Erit ergo ex opposito virtus, cum humanum opus intimae ac summae Veritati erit consentaneum , non rationi quae inserius trahatur a multi-Brmi temporalium specierum imagine . Nam in Augustiniana Schola ποπ es vera virtus , nisi quae ad eum finem tendit, ubi est bovum hominis , quo melius non est, inquit S Pater de Civit. Dei lib.ν. cap. a. Et reora, si virtus in eo non apparet, qui ab alio deprimitur ac superatur ἰ neque in animo virtus erit, dum ab aequali vel inferiori flectitur ac deiicitur . Haec sententiam meam proponendam , cum aliis primum honorem dedero, facile expedient.
PROPOSITIO. Plerumque, ut loquitur Prosper, impii aliquid boni geruΠt, quod facila majori vitio obruitur, & dehonestatur . Sine cultu νςri Dei hoc non prodesse ast salutem, S sine gratia ad beatitudinem non conserre, sententia Prosperi est superius comprob-ta. An vero
398쪽
Liber Decimus octavus. Cap. III. 393
bonum illud opus sine gratia patratum vitio careat, disputant in utram. que partem Scholastici. Et priores quidem hujus thesis partes cap. praecedenti sunt demonis
stratae. Nunc praecipua Theologorum momenta discutiam . itaque Augustinenses nostri necessitatem gratiae ad omue opus in orale etiam ordinis naturalis, quod sit bonum undequaque , hisce argumentis propugnant. Primo Ioannis is .habetur et Sine me nihil potestis facere. Concilium Arauxicanum ΙL can. 2 a. ait: Nemo habet destio nisi mendaciumor pereatum. Quicquid igitur boni facit homo, est a Deo . Respondent Adversarii sensum Scripturarum , & Conciliorum esse, quod nemo potest aliquid facere spectans ad veram pietatem S justitiam, nisi per gratiae adjutorium . Id enim insinuat S. P. Augustinus de Grat. Ch .cap.26. scribens : Gratiam Dei e confiteamr qui vult veraciter eonfiteri , ut omnino nihil boni sine illa, quod ad pietatem pertinet veram que justitiam, fieri posse non dubitet. PP. Conc. Carthagin. in Epist. ad Zostinum pariter affirmant, fine ratio nibiIAeri vera Ianctaeque pietatis . Concilium etiam Arauxicanum i l. can . explicat vecta Ioan . I s.
Sine me , drc., quod per natura vigorem nihil fieri potest, quod ad Diu
rem pertineat vitae aeternae. Idem docet S. Prosper ad Capitula Gallorum cap. VIII. Eodem sensu inquiunt definiri ab Augniti no S a Synodo Araudii cana , quod nemo habet de suo nisi mendacium de peccatum , quoniam liberum a rhi trium ob originariam noxam attenuatum magnam .habet ad peccandum pronitatem, S nihil boni ad iustitiam veram spectantis elicerepotest sine Dei munere. Tandem nec hona opera moralia sne Deo peraguntur, cum requiratur.ad ea concursus supremae Caussae, in ordine tamen naturalis providentiae..His non acquieseunt primae sententiae Auctores . Enim vero inter
veram iustitiam , & Witium , nullum per Augustinum datur medium , quomodo medium non est aliquod inter aeternum , & incommutabile honum , in quod ultimo tendit virtus , ct inter honum commutabiIe ac temporale, in quod vitiosum opus refertur: Ouam esse sententiam Augustini constat ex lib. a v. contra Iul. cap. 3. & v. de Civit. Dei cap. 12. Si ergo concedas non posse hominem sine gratia facere aliquid pertinens ad veram pietatem, atque justitiam; etiam fatearis opertet, non posse peragere aliquod bonum , quod tale sit undequaque, neque ab intimae virtutis lege deflectat. Deinde Augustinus , ct Concilium Mileuitanum& Arauxicanum , docent hominem non hahere de suo nisi mendacium
S peccatum- At opus moraliter bonum nequit esse pecatum , aut mendacium et igitur a Iola homine tale opus prodire absque gratia non test . Insuper Iaudatus .canon a a. Arauxicanus desumptus est ex Aligustino Tradi. v. in Ioannem . Ubi S. Pater ait: Dui loquitur mendacium , de suo loquitur. Nemo habet de suo nisi mendarium dr peccatum.
At quid autem homo babet veritatis, atque justitia, ab illo foste es, Ddd a quem Disitirco by COOste
399쪽
quem debemus sitire in hae Demo , ut ex quasiguttis quἰbusdam Irror ti , ct in hae peregrinatisne interim eonsolati, ne deficiamus in vIa is, venire ad ejus requiem, satietatemque possimus . Si ergo qui loquitur mendacium de suo loquitur ; qui loquitur veritatem de Deo loquitur. Accipit ergo Augustinus mendacium prout opponitur veritati , ct peccatum prout adversatur justitiae . At quod veritati ac justitiae opponitur, morale honum a nullo hominum appellabitur. Nemo igitur habet de suo honum aliquod etiam morale, idest, a veritatis regula non dein flectens. Postremo quod responsum est de concursu naturali, facile ret ditur ; quoniam Concilia & PP. urgent ea verba, Sive me nihil ρο- testis facere adversius Pelagianos negantes supernaturalis gratiae adjuto in rium:eosque etiam perstringit Synodus Arauxi cana. Ac praeterea concursus ordinis naturalis non deest homini mentienti Sc peccanti; nec tamen
recte dicitur hominem sine Deo peccare, & mentiri non posse; sed cum eodem Evangelista dicendum est, Qui loqaitur mendacium , de suo loquitur : S cum Augustino , Liberum arbitrium ad malum seipso sus
eis. Iccirco his verbis, Sine me uibia potestisfacere , demonstratur concursus supernaturalis ordinis iaSecundo loco probant primi Auctores sententiam suam testimoniis Augustini propemodum innumeris. Perpauca eligamus e cetera invenies apud Gregorium de Arimino dist. 26. a. lib. sentia quaest. i. & 2. Primo in Epist. ad Hilarium Syracusanum 89. nunc s3. haec habet S. Pater et Halet itaque liberum arbitrium ad bona opera , si divinitas adjuvetur :desertum vero divino adjutorio , qtiantalibet hiemia legis exeellat, nullo modo babebit justitiae Pliditatem, sed insationem impῖe superbiae, O
exitiosum tumorem . Similiter Serm. ia. de Verbis Apost. Prorsus si adjutorium Dei defueris, ni8ia boni agere poteris . e his quidem illo uor adjuvaute libera voluntote; sed male adhuc idonea es voluntas tua, quae τοcatur libera, ct male ciendo fit damnabilis ancilia . Cum dico tibi,
siue adjutoris Dei nihil agis . ncibia boui dico .
Occurrunt eadem responsione Adversarii, dicendo S. Patrem ans rere liberum arbitrium sine gratia nihil posse in ordine ad justificationem S vitam aeternam . At haec interpretatio videtur Nostratibus violenta . Nam primo tam diserte Augustinus ad omne opus honum gratiam requirit , ut nihiI boni sine gratia dari absolute pronuntiet . Deinde quodcunque opus sine gratia patratum non solum per Augustinum nullo modo habet soliditatem iustitiae , sed etiam habet inflationem superbiae, exitiosamque tumorem . Quis autem opus inflatum ac tu mi dum dixerit undequaque honum, nullaque ex parte vitiatum Z Tandem si possumus absque gratia bonum ordinis naturalis inculpate peragere δpossum pariter S servare legem naturae, & Deum diligere , atque im consequi vitam aeternam; cum in Evangelio scriptum sit Mat. I9. Si vis su visam ingredi ,serva mandata . Id vero si dicatur, necessum
400쪽
Liber Decimus octavus. Cap. III. 397
erit statuere vitam aeternam diversem a regno coelorum , ut idem Augustinus demonstrat contra Iulianum , ut vidimus Itb.XI II. cap. I. Tertio probant Nostrates positionem suam Theologica ratione . Non est enim opus undequaque bonum, quod in Deum tanquam in ultimum finem non resertur. Reserri autem hoc pacto nequit sine gratiae adjutorio , quoniam ad hujusmodi relationem requiritur ut diligatur Deus amore benevolo & esticaci super omnia. Tunc enim objectum P per omnia amatur , cum ad illud actus singuli reseruntur . Deum vero non posse tali amore naturaliter dilig S Augustiniani omnes defendunt , ct plures etiam ex Adversariis . opus ergo morale sine gratiata factum non erit bonum undequaque . Majorem vero facile demonstrant.
I. Nam Augustinus lib. 19. de Civit. Dei cap. as. inquit: Licet a quibusdam tune vera ct honestae patentur esse virtutes, eam adse fas referantur , nec propter aliud expetuntur, etiam tuis insatae, oes perbae faut, ct ideo non virtutes, sed vitia judicanda sum. II. Iuliano
objicienti virtutes Romanorum, ut Christi gratiam evacuaret, negat S. Pater has veras fuisse virtutes, argumentis a nobis supra productis prop. 2. & ῖ. ex quo nimirum suerint a fide & caritate disjunctae, & vitio philautiae eorruptae . III. Ut ibidem demonstratum est , virtutes a vitiis non ossicio discernim tur sed sinoe . . Finis vero creaturae rationalis nullus alius constitui potest praeter Deum, quoniam solus Deus ipsa
creatura rationali melior est.
His respondent ad opus honum morale satis esse , si reseratur ista, ultimum finem negative , idest , non tendat ad finem inhonestum ς cum ipsa moralis virtus intrinseca sui bonitate in Deum ultimum finem reseratur. Quae doctrina potest admitti, inquit Norisius , quia S. Doctor isde virtutes Geminum vitiark docuit, quod Mem de illis vel apudse , vel apud alios gloriam quaererent. Verum admitti quidem potest et aenon esse doctrinam Augustini Theologi nostri non sine magna probabilitate demonstrantia Principio enim virtus, si reseratur ad seipsam , &non propter aliud expetatur, dicitur ab Augustino inflata, & shperha Quo ergo jure appellabitur hona undequaqueὶ Insuper S. Pater lib. V. de Civit. Dei cap. 22 non solum redarguit Epicureos, qui finem constituunt in Uoluptate , cui virtutes tanquam ancillas subjiciunt; verum etiam philosephos illos , qui ad ingerendum pudorem iis, qui virtutem quidem probant, sed eas voluptatis eorporalis Ane metiuntur, illam propter seipsam putant appetendam . Praeterea virtus se ipsa , quatenus
Opus est creaturae, non est humana mentu nobilior; ideoque nec vera virtus , juxta virtutis ideam a nobis superius traditam. Ulterius non S-tis est ad opus honum morale si reseratur in finem ultimum per rectitudinem sibi intrinsecam. r. quoniam haec bonitas physica Sc naturalis est, non moralis; morale enim dicitur opus, in quantam fit deliberatione ac libertate . a. quia etiam opus bonum ex Offcis, perversum autem