장음표시 사용
391쪽
mus quam lubentissime , admiremur autem , si imitari non licet , quae recte sapienterque ab optimis Viris dicta factaque sulit, nostrarum quidem erit partium. Et uti iram non duriora fata , R Theologiam & Jus insimul Naturae, excepissent. Ecquis ignorat, fuisse tempus, cum foeda & tristis ignorantia Orbi Uni verso incumberet , fuisse tempus, cum Superstitionis regnum magnis undique viribus stabiliretur. Deplorent alii cladem pu.riori Doctrinae Coelesti illatam. Id ego nunc non ago. Philosophiam moralem quoque , cum ceteris artibus incultam , squalore & rubigine obsitam jacuisse, ut proscriptam velut profugamque avolasse , & Mortalium deseruisse Sedes, celisere ejus Etatis homines potuit sent, neminem fugit. Non quidem desuerunt Sch lastici , ut vocant, qui, barbaris vocibus Litterarum Sedes &Sapientiae Sacraria per narent, ex ipsis etiam Theologi, qui hanc Doctrinae partem sub incudem revocarent, ast adeo i feliciter , ut nullus dubitem, multos in eam ituros Sententiam, satius hosce homines & sibi, & Optimae Arti consulturos fuisse, si haec Sacra non contrectassent. Qui vero in horum successerunt locum, eiusdem disciplinae alumni aliquanto recentiores, industriam prii secto & ingenium, ad scientiam hanc excolendam , quod non diffiteor, attulere, tamen subtili ac spinose dicendi genere , quae sere propria illorum hominum laus est, in ita Iuris
Naturalis excusserunt Capita, sine ordine quoque cuncta tradunt, infirmo aut lubrico fundamento, quae docent superstruunt, Divina humanaque Jura miscent, rationum momenta aut plane non, aut jejuna, quandoque ridicula afferunt, saepissime contra ad Patrum auctoritatem, ad Conciliorum Canones, ad Romanorum Praesulum Decreta intempestive provocant. Sunt tamen, quae
indefesso horum hominum studio, id quod aequus rerum eistimator non abnuet, atque labori incredibili debentur. Nec t men ab erroribus variis, iisque gravissimis , fuerunt immunes, quos Ecclesiae Theologi, qui horum, ceu Majorum suorum se
premere vestigia , gloriantur, emendaverint correxerintque, ut auxerint etiam , hereditatem novis Commentis locupletatam, ad Posteros transinissuri. Certe Ueteres illos minus desipuisse, conis tendere ausim , adeo vel ignorantia , aut quod credere malim ,
malitia eos in transvorsum agit. Fidem faciunt illepida ista deprob
392쪽
probabilis opinIonis usu; unde iudice Ludovico Montallio , vel potius Blasio Paschali, hunc enim Montaitii nomine tegi accepimus , ceu ex vitiato fonte, cetera doctrinae flagitia fluxerunt, ut & de peccato, ut vocant Philosophico, commenta. Hujus . modi figmentorum, ut jam in antiquioribus illis, Thoma , Bonaventura, Vasquegio , SAnchezio , Carena, Navarro , Corduba, Agorio, Ramireetio, Bastannegio , Escobaria , Ledesma , Valentio, Castro Palao, Medina Sanctio, Arragonio, Lopezio, Mata tinezio , Larando , Uiltalobosio, aliisque, cumprimis vero Diana, vestigia quaedam deprehendantur: Recentiorum tamen Honoratii
plurium, audacia & impudentia eousque provexit , ut non tantum assererent, sed etiam Scriptis publicis contenderent, fas esse, cligere Sententiam, vel unius Uiri, doctrina inclyti, auctoritate munitam, utut ceteroquin legi plane repugnantem. Cui quidem furori an addi aliquid possit, vehementer dubito: idque intellexerunt Cordatiores sanioresque ex ipsis Romanensis propugnatoribus , Uincentius Baronius, Ο Gonetus p Esclapezius,
ii in Antonius Merenda , r Stephanus Gradius, s Johannes Sinnichius, t Antonius Calla deus aliique. Quin etiam Jesuitici
ordinis Viri aegerrime jam serre incipiunt, tam lepidi scelus parentes inter suos quaeri. Certe Thyrsus Gongaleg in Salmanticensi quondam Academia Theologiae Prosessor, deinde Praepositus Generalis Societatis Iesu, commenti hujus primum excogitati gloriam adeo non suo ordini vendicat, ut ceu crimen ab illo amoliri, quin hanc ipsam Sententiam a Societati huic addictis, Ferdinando Rebello videlicet & Paulo Comitolo, primum impugnatam fuisse , contendere non ita pridem ausus fuerit. κ Ipse vero etsi probabilium opinionum non plane rejiciat usum, ita tamen eumdem temperat, ut longe honestiorem sententia ista induisse faciem videatur. Quae tamen affert, sint neveritati consentanea, ab aliis discussum iri, nullus fere dubito. Mea quidem parum refert, sintne Jesultae, an alii figmenti hujus auctores: nunquam tamen a me quisquam impetrabit, ut non cladem, quam aliis erroribus suis & Theologiae & Philosophiae Μorali hi ipsi Societatis Iesu Sacerdotes intulerunt, tantam esse censeam, ut nullis, quantumvis praeclaris illorum in Li-
Theol derecto usu opis. Pro habit.
393쪽
botrasque Artes meritis, possit pensari. Sed acceperInt hune . iii I. ab aliis; sortissimos tamen pertinacissimosque ejus D quisitii. sens bres haec ipsa Societas subministravit. Ab ea vero pericu-Gotin isto tosissimas opiniones, subinde in Moralem Doctrinam invectas in AE'lι fuisse, evictum , ut alios taceam, jam pridem est a Cassiano a i, ' is Theologis Nemausensibus, et atque ab Arnati retoriis. ι Et, nonne profanum istud de peccato philosophico a iu3-- commentum, annitentibus Societatis hujus Doctoribus in scenam si P - prodiit e Aut , si alitiquus error est , quod non plane a 2 ' Θ' , a Stephano Baunio b tamen , eumdem maxime ab Orco ad I re Vocatum, exceptum ab Estrixio, defensum, Ο & propu- tori timi, gillitum ab Antonio Burgundo , Jacobo Platello, e) Te-Relia rillo, f praesertim Divionensibus Jesultis fuisse, palam est: gy0 tet quis vero inficiari ausit, eum rectiora doctissimus Uir Antonius Arnaldus e docebit. Ita moralis Doctrina, optima nobilissimaque Philosophiae pars, profuga velut & extorris, m
ce tu do Jureconsultorum, modo Theologorum castra oberrans, mi- g. A. tius prosecto ab illis, quam his habita est, quippe quibus p 368 - η rum non ut decebat illi litare, sed corrumpere ins νλιν. per & depraVare, pulchrum visum fuit. Nec alia eam temere ditis excipere fata potuerunt, ex quo a Philosophis neglecta, quin etiam πινά. ejecta in exilium, penitus proscripta fuit. Rem omnem a pri- A. 167ο- mis , quod ajunt arcessere Fontibus juvat. Fuerunt, res nota Homines, qui rerum omnium scrutabantur & investi- QU. gdbant Causas. Hos Sapientes initio, deinceps post Pythagoram, Thγοι Philosophos appellabant. Cum vero in Naturalium maxime reis
f)iuite. rum contemplatione Etatem agerent, Socrates tandem, eam LVM MV- veram Sapientiam esse intellexit, quae Homines non tantum do
ἴ iis, M eti m meliores redderet , adeoque de sormandis ad omnem Honestatem hominum Moribus, fuit sollicitus. Permul L pisci ii ejus fuerunt Discipuli, qui varias iterum condiderunt Sectas, PrisVip. quarum illae demum quam proxime ad sapientissimi Viri Disciplinam accedere videbantur, quae in Moribus emendandis, in Arithu' integritate & puritate tuenda, plurimum studii atque operae Dmmisia collocabant. Platonicorum cumprimis & Aristotelicorum celebreno. a. se I. olim fuit nomen. Et Plato quidem ipse de morali Philo2-
v, phia, sive Jure Naturae subinde praecepit, praesertim vero in Apologia
394쪽
Iogla Socratis, in Critone, Philebo, Menone, Alcibiade primo& secundo, Charmide, hi enim sunt Dialogorum tituli, sed Ptolome,
fundamento certo neutiquam inniti, quae disserit, Peritissimis harum rerum Uiris est observatum. Multa etiam dissimulasse creditur, unde multae ejus de gravissimis Quaestionibus Sententiae , -ιhodo nemini sunt perspectae. Platonici vero, quorum ad nos peta Dialorum venere Scripta, Xenocrates Chalcedonius, Plotinus, Philo Ju- - φνι daeus, Aput ejus, Maximus Tyrius , Chalcidius, Jamblichus, Musonius, Proclus, & Alcinous, non solum de Moribus pauca tradunt, verum etiam quae tradunt tanti non sunt ut non aliunde me.. liora possint hauriri: Aristoteles quidem majori longe solertia in hac quoque Philosophiae parte, quam Plato, versatus est: nec contemnenda Peripateticorum , Theophrasti Eresii, Andronici ch αμμRhodii, Alexandri Aphrodisiaei, ceterorumque opera: ego tamen ita arbitror , Stoicos , genuinos Socraticae disciplinae alumnos, MVIII in hoc literarum genere ita excelluisse, ut Peripateticis, aeque ac Platonicis, Epicureinque, dubium reddiderint palmam. Extat Epis- de Ethica tota Gregorii Naaianzeni ad Eudoxium Rhetorem, b in qua mi Q eum ceteris Philosophis ita contendit Stoicos, ut his primum tribuat inter omnes locum , cujus judicio plane subscribo. Νon is isto spernenda, fateor, sunt Pithagoraeorum effata, quae praeter IJ o. Schalterum , vel potius Marcum Mappum i aliosque e tene. Dufus
bris produxit Uir Doctissimus Magnus Daniel Omeisius, ocum Stoicis tamen vix illa quisquam , ut puto , contendere audebit. Utinam vero multae praestantissimorum Uirorum, qui 1 1 strenue in Ρorticu militarunt, spulcherrimaeque de ossiciis Ho- xx. minum, quae periere, Commentationes, ad nos pervenissent i cm iu Sane tum demum pollet intelligi, quantum Jus Naturae dei, ret Stoicis. Praeclara quidem sunt, quae Seneca, Stoicis utique, non Epicureis , ut Scaliger censet, aut Cynicis annume- au
superat, M. Aurelius Antoninus Imperator & Philosophus, prae- cepere, iis tamen, quae aeternis tenebris obruta sunt, Stoicorum operibus, haec cedere, puto. Non leviter autem Stoicos Ius Naturae attigisse, nec intra id est, Admonitiones substitisse , sed hiis iaph. exhausisse penitus, Ciceronis de ossiciis Libri testantur. Utut enim Morati. F.
Academicorum subinde illa probentur Placita, Moralis tamen Philo Mac
395쪽
phia ex Stoicorum sontibus, sua plurimum irrigavit arva. η γΗaec vero quoties mecum reputo, mirari subiit, qui sarium est, ut non Christiani veteres manibus pedibusque in Stoicorum Philosophiam iverint. Errores enim illorum, haud dissiculter prutuissent resecari. Hieronymus quidem Christianorum moribus, placitis quam proxime abel se Stoicos profitetur diserte o Ni hilo secius plerique Veterum, Platonicorum abrepti sunt mmte riis, sceptus otium in gravi .simos errores praecipitati. Si conjici endo hic proficeretur ad rei Summam , quae tamen ceteroquin lubrica admodum via est , haud adeo displiceret mihi illorum Sententia, qui multitudine sua Christianis quam maxime nocuis se Stoicos , praesertim cum moribus integris vitaque honestissime acta, magnam sibi parassent auctoritatem, indeque adeo odio illis fuisse, opinantur. Sane Stoicos, seu aetate omnes cete. rarum haeresium Philosophos numero superasse, Sextus Empiricus locuples mihi testis est. Quicquid hujus sit, neglexerunt Sic icam Philosophiam , & Platonicam initio, deinceps vero Aristotelicam, inito quasi certamine amplexi sunt, eo quidem eventu , ut parum abfuerit, quin Moralis Doctrinae penitus ja turam secerint. Enimvero ut illorum, qui se Peripateticos aut Aristotelicos esse gloriantur , de undecim virtutibus commentationes , quandoque satis jejunas , dignas esse, quae hoc titulo si- perbiant, credam, vix a me impetrare queo. Non is sum , qui de gloria & existimatione summi Philosophi, aliquid detractum cupiam: scio, multos vanissimae ambitionis oestro percitos, eb usque dementia processit se, ut tum demum elegantissime Sapientiae se litare crederent, si in Stagiri tam calumniarum plaustra exonerarent, inter quos Franciscus ille Patritius q) primum obtinet locum ; sed nec illud me fugit, hominem suisse Arist telem, & praesertim quae in Philosophia Morali scripsit, saltem quae hodie extant, multis modis & augeri & emendari posse. r Et nihilo secius per aliquot Secula ex quo Scholas occupavit Stagirita, intra hosce terminos morum doctrina substitit. s Quin maius adhuc malum , Graeci Sermonis imperitia accede. bat , unde hi ipsi , qui Peripateticae disciplinae praeclari audiebant interpretes, ne mentem quidem Stagiritae satis assequeb m- tur, ludicraque adeo Commenta suis propinavere discipulis. Sed
396쪽
huic quidem malo praeter alios Petrus Victorius, eruditismus M, LUir, obviam ivit. Atque de Aristotele quidem multi praeclare meriti sunt, Moralis tamen Doctrina non alia inde incrementa Sumpsit, quam ut tunc demum quid Aristoteles senserit , ne- viminem facile latere posset. Fata tandem dedere Hugonem GrO- mmctium, illum Iuris Naturalis Restauratorem felicissimum, qui restitutae suo nitori Philosophiae Moralis, gloriam, apud Literatum, quacunque patet, Orbem jampridem retulit. Reprehenduntur , fateor, in ejus de Belli & Pacis Jure Libris, singulares quaedam Sententiae, quas tamen facile declinabit peritus Lector, neque propter aliquem naevum, totius corporis pulchritudinem despiciet. Hic signum aliquod ad bene de Philosophia Morali sperandum sustulit, viamque primum ingressus est, quam clarissimi deinceps solertissimique Viri, suis signarunt vel . tigiis. Alterum a Grotio locum sibi vendicat Johannes Seldenus, cujus cura atque industria Letum est, ut quete Hebraeorum de gravissimis Juris Naturalis capitibus , Sententia sit, neminem sugere possit. Extitisse in hac Gente, qui & ingenio & doctrina cum quibusvis certare queunt, Mosis Maimonidis doctissimi uti que Viri & Juris peritissimi, exemplo constat. Accedit, quod quae a Majoribus suis acceperunt , diligentia , qua possunt maxima , rcferant Hebraei Doctores, atque vel hoc nomine de Morali Doctrina non male meriti videri possint. Nec omnino nihil Thomae Hobbesio debemus. Quin si tantam attulisset probitatem ad Literarum studia , quantum attulit ingenium, ingens
ab eo emolumentum cum omnes Literae, tum maxime Doe-
trina Moralis capere potuisset. Jam vero profanis ridiculi uecommentis , ea, quae bene excogitata scriptaque sunt, polluendo, & se & alios indultritu atque laboris sui fructibus privavit raudaciae autem suae & insaniae poenas, Cumberlandio, Cochio, Seharrochio, aliisque doctissimis Viris dedit. Nimirum certatim inde Juri Naturali suas consecrarunt operas, praestantillimi Viri interque alios laude sua non privandi sunt , qui Aureum illud Hugonis Grotii de Belli & Pocis Jure , opus, aut suis illultrarunt Commentationibus cum Theologi , tum Jureconsulti celeberrimi , Osiander, Zieglerus, Feldenus, Boeclerus, ceterique, aut Summam ejus brevi quadam facilique Methodo exhibuerunt,
397쪽
quos inter, Vir illustris, Philippus Reinhardus Vitriarius, ct Dethlevus Marcus Frisius, vel potius Schesserus, hunc enim Grotii Enucleati autorem esse ipse fatetur Frisius, primum Jure suo sibi vendicant locum. Et I itriarius quidem quae accurate & erudite a Grotio scripta sunt, unico complexus est fasce , summaque facilitate exposuit , in iis vero , quae perperam ab eo sunt prolata, aliter sentire, aliorum quoque non neglectis Placitis , neutiquam sibi religioni duxit. Sunt praeterea, & alii doctissimi Tri, quorum pars in hisce Castris strenue militavit, & pars altera adhuc sortis. sime militat, quorumque per omnia ora circumvolitat Fama :horum vero hic decantare Laudes, plane supervacaneum foret, cum nihil de iis tam praeclare dici possit, quod non multis superent modis. Ego vero quoties haec Moralis Doctrinae incrementa mecum expendi, expendi autem saepius, toties insigni persulassum voluptate, felicitatemque nostri Seculi satis mirari non potui. Jamque certa me spes tenet, sore , ut, quae deesse Do trinae hujus persectioni videntur, additatur propediem , sed etiam ut illi rectius sapere discant, qui Jus Naturae , a Doctrina Morali , quam Ethicam vulgo dicunt, secernentes, hodie demum aut nudius tertius illud enatum esse docerique coepisse, adeoque e recentiorum saltem scriptis peti ac hauriri posse, perperam opinantur. Tradiderunt quippe jam antiquissimi philosophi, Aristoteles & Plato, ceterique, Ius Naturae ; adeoque recentiores ita sectandi sunt, ne tamen penitus negligantur veteres. Gr tium omnes imitari velim , iisque Magistris, quibus ille pros cit , proficere. Omnes Philosophos ille consuluit omnium sectarum , consuluit etiam Historicos, Oratorcs atque Poetas, qui haud raro cum Philosophis paria faciunt. Certe ex huiusmodi criptoribus, quantum roboris, aut praesidii, vel subsidii auxiliique, aut cultus & ornamenti accedat Morali Doctrinae, ex
uno incomparabili Grotii de Iure Belli & pacis opere intelligi
posse, Iohannes Andreas Bosius vere non minus ac prudenter
judicat. t Boeclerus u vero neminem, Grotium, vel amare aut aestimare posse dicit, nisi qui inde prosectus sui rationes expedivit, R easdem Artes eosdemque artium sontes unde ipse Grotius hausivit, ct quibus assuevit, imbibit.
398쪽
S. S. Theoc Lic. s Philosephia Moralisae Cimilis in Academia Fridericiana Profess. PuM. Ordinar
ET GENTIUM: Secundum Disciplinam Hebraeorum
400쪽
Hraeorum de morali Docbina SentenIiam , a quidem cir erudite exposuit Ioannes side-nus , omniaque, qua huc faciebant, summo conquisivit atque conge sit : sed digressionibus subinde eruditissimis, ad resoriam aliasique --tes stectantibus opus suum multo pulcherrimum ornavit, alimque attulit, quae legentibin, Linguarum poIissimum Orientalium noritia non imbutis, taedium creare pessunt. Guare opera pretium me facturum arbitratus sum , si quae Irolixima Viro summo scripta sunt , in Compendium mitterem , o ciarra ambages, fine cultu, sine ornatu , moralem Hebraeorum Do ibinam Erudi orum oculis Iubjicerem, ' ου ut plurimum S deni verbis, exponerem. Aliorum etiam Scriptorum, praesertim accuratius Ius Natura interpretantium, subinde indicais loca, usui futura istis, qui revocare ad examen Hebraicae Gentis placita cupiunt. I Uris Naturalis seu Machidici, quod non ex brutorum actibus, a nec Gentium, sive omnium sive plurium opinionibus, moribus, vel constitutionibus, b nec ex Rationis humanae usu, c sed Numinis Sanctissimi ImperIosive indicatione, derivat, quodque Intellectus agentis Ope, Hominibus innotescit, Capita alia illustriora sunt, alia minus illustria. Illustriora septem sunt, de Cultu videlicet extraneo , de maledictione Numinis Sanctissimi, de Effusione Sanguinis, de revelatione turpitudinum, de furto ac rapi
na , de Judiciis, de membro animalis viventis d). Alinus illustria subinde attingentur e .