장음표시 사용
111쪽
LIBER QUARTus tollicos xxvii. sextulas XXXuI. denarios XL I. uictoriatos L ΣΣxi titi' scripula cxLim. Aliae partes librae ex unciae diuisione facile poterint colligi, quam subiiciam. Uncia secatur in semuncias i l. duellas ili. ii
cilicos iiii. sextulas v i. denarios V ii. uictoriatos π i i ii. scripulam mi iii. Semuncia distribuitur in duellam & dimidiam, sicilicos duos sextulas tres denarios tres 8c dimidium, uictoriatos septem, scripula duodecim. Duella diuiditur in sicili cum unum & eius tertiam partem sextulas duas, denarios duos & eius tertiam, uictoriatos quatuor &dimidium & tertiam dimidii, scripula octo. Sicilicus secatur in denas rium unum & dimidium & eius quartam, uictoriatos tres & dimidio um, scripula sex. Sextula distribuitur in denarium & sextam eius paristem uietoriatos duos,& tertiam eius,scripula quatuor. Denarius diuiditur in duos uictoriatos, scripula tria & tres septimas scripuli, sextanstes Celsi sex. Uictoriatus diuiditur in scripulum unum & dimidium et tres decimasquartas scripuli. Scripulum autem diuidere nunc omitstam, quia melius Graecis ponderibus declaratis intelligetur eius diutis fio.respondet enim plane Romano scripulo Graecorum Nec reliqua pondera praeter denarium in sextantes Celsi diuidere uolui quod ipsi soli sint in usu.Nunc ad tertiam propositi partem uenio. Romanos magnarum rerum pondera libris uel pondo, quod idem est explicare solitos quia dixi, ob iciet mihi quispiam Vitruvium uti taleto Pro podere cum scribit libro decimo capite tricesimo primo: Erigebais
tur autem machina in altitudinem ad disiiciendum murum circiter peodes centum. Item a latere, dextra ac sinistra procurrendo perstringebat non minus pedes centum. Gubernabant eam homines centu, habenatem pondus talentum quatuor millium,quod fit quadringenta LXXX millia pondo.Sic ille. Atq; utitur quidem taleti uoce, & redie de rebus Graecis loquens.multo uero etiam rectitus explicando quot pondo essficerent tot talenta, ad Romanam loquendi consuetudinem redhi. exoplicauit autem & idcirco quod Graecis talenta sint admodum diuersa. hoc uero quod ipse declarat habet centum uiginti pondo.Sed idem dicet Livium usum talenti nomine de rebus Grscis minime loquentem, cum ait libro ab urbe condita primo: Suessam cp Pometiam ex his ut cemi, ubi cum diuendita praeda quadraginta talenta argenti auri. rece Pisset. De re quidem nummaria loquens Liuius, & sua de Graecis exsPrimens utitur nonnunquam talenti uoce, meo iudicio Atticum intelligens, nisi aliud nominatim exprimat. qua de re in Graecis plura dica. Alioqui cu pondus indicare uult, sere seruat Romanu loquedi more, ut lib. vii. Neq; ita rei gests fama se Italis finib. tenuit, sed Carthaginienses quoin legatos gratulatu Roma misere cu coronae aureae dono,quae
in Capitolio in Iouis cella poneret, fuit podo xxv. Ide lib. X. Argenti Ηd captu ex urbibus erat, podo milla cccxo. sic Liui. Latini igit u i 3 utunt
112쪽
utuntur talenti nomine, maxime Pro Pondere,quasi semper aut aliqua transferunt, de Graecis, aut alioqui de rebus Graecorum loquuntur. Romanum enim pondus minime suit. Sequitur iam libra siue pondo,qus idem significare probauimus.quamobre errauit Perottus uir non
indoctius, scribens pondo proprie significare xu libras his uerbis, Et pondo, quod licet aliquado Pro libra inueniatur, proprie tamen signis ficat pondus duodecim librarum,& indeclinabile est. Liuius, Argenisti pondo bina 8c sex libras in militem praestaret Nec caret singulari, ut nonnulli existimant. Sed sic pondo pro duodecim libris dicimus, ut assem pro πΠ. unciis, Haec Perottus. qui cum id non probauerit,uidetur coiecisse ex Liu a loco quem adducit,ubi post podo hina scriptum erat & sex libras ex quo maius quiddam esse pondo coniecit. Verum codices Liviani emendati, habent selibras.& sic debere legi uerbis Plutarchi in Fabio de eadem rescriptis erudite probat Budaeus quemanate me hunc errorem in secundo Deas se, coarguisse ingenue fateor: ne gloriam alieno labore partam in me transferre uoluisse, iure dicis. Sed idem Budaeus testimoniis in speciem claris & euidentibus contendit libram pondo, minam idem esse. Cum autem mina Attica sit centum drachmarum ut libro sequenti probabimus Romana uero libra ossitoginta quatuor denariorum, ut Plinio Sc talis Sc Largo testibus pla, num fecimus, primo intelligitur denarium Sc drachma Atticam eius,
dem ponderis non suisse. quod tamen, autoritate scriptorum fretus, asserit. deinde ut fuerint maxime, nemo certe e bonis autoribus dixit. unciam plurium drachmaru quam octo fuisse. Igitur libra erat tantum nonaginta sex drachmarum, quia solum duodecim unciarum,cum mina Attica fuerit sine controuersia centum. Vt autem Budaeus sentenstiam quae illi semel placuit teneat, sine ullius testimonio ait,libram duodecim esse unciarum 8c semunciae. Scribit enim sic in secundo De asse: Haec est exacta librae ratio, tamen semunciam addere nos oportet, cum libra in ratione nummaria cum Graeca exaequata sit, & plane sit centonaria. Erit ergo libra Latina non modo sesquialtera nostrae librae,id est sesquilibra nostra: sed etiam praeterea quatuor drachmas habuisse instelligitur. Idem in principio libri teri a inquit: Etenim cum duodenae sin t unciae in libra Romana & in uncia quaterna 3c uicena scrupula, iunt in asse scrupula ducenta octoginta odio . est enim scrupulu ducenotesima octogesima octava pars assis, ut inquit Columella. Haec recte.& praeter columellam idem dicit Volusius Metianus ti Balbus ad Celsum. Pergit Budaeus. Si ergo scrupulum auri uicenos sestertios ualet,& uicenario numeris illum multiplicemus, fiet summa quin in mil. lia septingenti sexaginta sestertissi quibus si semunciam addamus,ut sit libra centenaria quam ante instituimus, fient sex millia sestertium. Sie ille. Ex quibus iiitelligis eum libram, quam eiusdem ponderis putauit
113쪽
MBER QUARTus to , esse, cuius esset mina, primo centum constituisse drachmarum, tum sene necessitate quadam duodecim unciarum & semunciae. Quod uero denarium & drachma idem arbitretur esse, liquet ex his uerbis quae sunt in primo de asse. Drachma igitur non modo pondus denarri Romani, sed etiam nummu significat eodem pondere percussum ab Atheniensibus. Et libro secundo: At denarium drachmam eundem fuisse nuti mum,aut eiusde certe ponderis & aest ima tionis autore Plinio demona stratum est. Haec Budaeus. caetera quis per otium legat. Sed libram deminam idem pondus non fuisse satis indicat Dioscorides qui nunc lio brae, nunc minae uocabulo tanquam diuersis ponderibus utitur. et Galanus aperte dicit disserre, ut libro sequenti explanabo. Erat enim intona Attica quatuor drachmis grauior libra Romana. Budaeus autem non sine causa in hanc sententiam discessit. sed quia uisus est sibi satis probasse denariu& drachmam Atticam idem pondus habere, quod Plinius scribit libro uicesiino primo capite ultimo: Drachma A ttica sere enim Attica obseruatione medici utunt: denari j argentei habet pondus. Et Graeci sic transferat Romana, ut in locum denari j,aut quatuor sestertium semper substituant drachma. ut Plutarchus, ac medici. Contra Latini, pro drachma Attica denario utantur. ut Aulus Gellius 8c Festus Pompeius ipse etiam Liuius libro XLI i i I. ab urbe condita, Poslybi j locum recensens . Tum quia Plinius minatri uertit libram. Cum
toti situr&tantis testibus etiam in quavis re non indecore creaverit quispiam. Haec autem omnia ηsdem autorii uerbis repetere nimis longum esset, neq; necessarium cum qui sep in Budaeo ea legere possit, Scnos consentiamus sic ab ipsis sitisse scripta. Quid igitur dicet quis none istis concessis quod uult efficit Budaeus et Minime. nam concedo quidem autores sic solitos transferre, non tamen do eade pror Spondera fuisse. Uerum Graecos arbitror, quia nullum haberent poridus siue numisma quod plane responderet denario, per id quod proximum
esset,ac no multo leuius,nempe septima tantum parte drachmam reda .didisse. Quod quid mirum Plutarchum fecissec cum idem pro quarta .rio sextarii, quartam cotyles uerterit inter quas mesuras longe maius
discrimen est quam inter drachmae&denaria pondus. Contra Latini ipsi,quia octiaua unciae pars apud eos nomen non habet, nisi cum Balabo ad Celsum drachmam appellare uelis uerterunt denarium. Sic Plis nius dicit drachmam Atticam denarri argentei pondus habere, ubi . fere erat dicendum. Sic etiam minam libram reddit. duod enim plane M' 'neqt drachma Attica denarii habeat pondus, neo libra Romana Atticae minae ex eiusdem uerbis non obscure intelligitur. ait nam capite supra ci tato: Mna,quam nostri minam uocant, pendet drachmas Atticas centum. Haec uere scripta nemo negabit.Idem libro duodecimo capite xiiii. de thure scribit: Micas concussu elisas mannam vocamus.
114쪽
eo 4 DE PONDERI avs ROMAM Isos etiamnum tamen inueniuntur guttae, quae tertiam partem minae, hoc est uiginti nouem denariorum pondus aequent.Sic legitur in exemplaribus correctis et Budsus se duo manuscripta uidisse ait,in quibus ita legatur. & uera lectio est. Nam PFritus quia hic mcdica non transfert: tibi multo partiendi negocio dractimam aliter quam denarium, & mis iam quam libram uertere non posset: recte declarat, Minae tertiam partem esse denarios nouem & uiginti. Tertia enim est drachmam trium
S triginta atq; scripuli. Iam unciam esse septem denariorum Celsi Plinq Largi testimonio probaui, drachmarum uero octo esse mox ostens
dam. Igitur si rationem ineas septem denarios pro octo drachmis colligens duae 8c triginta drachmae fient octo dc uiginti denam: reliqua uero est drachma S scripulum. ea igitur drachma 8c tres septimae scripuisti efficient iterum denarium. remanent autem quatuor septimae scripu/li,ex quibus cum nec denarium, nec dimidium Plinius conficere pose set, sed sextam tantu denari j partem, rationem earum nullam habuit. Plini j ergo locus ille consenties cum altero, ubi libram scribit quatuor& octoginta denarioru esse, satis declarat ita se rem habere, praesertim cum accedant etiam alioru testimonia. Itaq; selet tum solum denarium pro drachma ponere cu medica trassert, quod & caeteri secerat. Quinetiam Appianus idem Graece reserens quod Suetonius Tranquillus de Caesare scribit,disterentiam hanc inter drachmam & denarium mi hi uidetur agnouisse. Tranquillus inquit: Populo hortos circa Tybes rim publice,& uiritim trecenos sestertios legauit. Sic ille. Cum igitur quatuor sesterti j esticiant denarium, erant denarii quinq; et septuagin. . ρ ρ ta. Appianus in secudo bellorum ciuilium interprete P. Candido ait:
Populo horti trans Tyberim praebiti, singulis Romanorum ciuibus' qui in urbe aderant quin dc octoginta drachmae Atticae collatae. Ita ille. Septuaginta namq; denarii sunt octoginta drachmae. quod uero μώ ad quini reliquas drachmas adiectsi oportuit,quia drachma fieri non poterat, omisit. Ita locus non est ut Budaeo uidetur deprauatus, sed magna quidem diligentia scriptus ab Appiano,licet idem alias drachomam leuiorem adhuc,ut mox ostendam,secerit. Plutarchus aute idem
-- Tranquilli more suo reddit. Praeterea ex Liui j uerbis clare intelligitur denarium Attica drachma esse grauiorem. Is sic scribit libro quadrage ' . , νε simo quarto ab urbe c5dita: Signati argenti octoginta quatuor millias fuere Atticorum tetrachma uocant,trium fere denariorum in singulis argenti est pondus. Uides ut uir ille summus in historia Romana ad, uertit no idem pondus esse Atticae drachmae 8c denari j. In tetrachmo ergo, id est quatuor drachmis sere esse dicit trium denarioru pondus. Tres enim id Qenus ueteres denarii pendunt drachmas Atticas ouas tuor oc climidia . Quare Liuius recte addit sercinam Quatuor drachmae Atticae nondum estidunt tales denarios tres Hoc nunc latis sit, etiatri
115쪽
ex Liuio perspicuum esse denarium & drachmam idem pondus non
habere. At Appianum apparet alio loco probasse hanc sententia. tres scilicet denarios ualere pondere tetrachmum. Suetonius enim scribit in Cssere:Trecenos quo P nummos,quos pollicitus olim erat uiritim
diuisiti de eodem Appianus sie,interprete Candido: Singulis ex popu Gα τί
lo minam unam Atticam dedit.Sic ille.Trecenti nam in nummi esticio hoent quin &septuaginta denarios. pro quibus dixit minam Atticam . t L. centum drachmarum: ut semper tres denam tantum pendant &ualeaant, quantu quatuor drachmae. Nam haec de ueteri mina Attica, quae αμα :in usu esse desiit,intelligi ut uult Budaeus, non possunt. Sea & Cleopa I. .-s
tra non minus ostendit denariu drachma Attica esse grauiorem quae t . - quemadmodum ex semioboli interpretatione intelligitur duas drach. mas,ut taceam de Alexandrifla,constituit.alteram, quam eiusdem gra ιL uitatis esse asserit cuius est denarius Italicus, sic Romanum uocat.altem μῆ-
ram Atticam, ut ex eius uerbis potest intelligi. Prioris obolu dicit in Iriis uis αι-- reola habere octo,semiobolu quatuor,cum quo deinde Atticae drachomae semiobolum conferens, ait ipsum quatuor quintas alterius semio holi continere. Denarius igitur ipsi quinta parte grauior est drachma Attica,cum utrum. in duodecim semio los diuidat. Sed audiamus Derba Cleopatrae: ἡ δ απιυι χαμ me. γ, ουυς S, μους θ, o ναται χαλκῆς μ. Ῥίψυκον-α.id est, Drachma habet scripula tria, obolos sex, Iupinos nouem, siliquas decem &Octo,aereola quatuor &quadraginta: italicus denarius habet drachmaianam. Paulo post ait: Ῥουμκουνεχει κόμπον ας. s. id est Semiobolus habet siliquam unam & dimidiam,aereola quatuor. Haec de semiobolo drachmae, quam dicit idem ualere quod denarium.Mox addit: αῶικ. A- κιαωζολου etvmρ- ωἐμέα. id est, Atticus autem semiobolus alterius semioboli habet quatuor quintas. Perspiscuum igitur est etiam ex Cleopatra denarium Romanu Attica drach
ma esse grauiorem. Drachmas autem octo Atticas comprehcdi in unocia Romana, tametsi Plinius fatis propemodum explicet, cum minae tertiam partem dicit denarios esse nouem 8c uiginti, 8c cum e libra ooctoginta quatuor denarios signari ait, tamen quo res magis confirmeatur asseramus uersus Fannia quibus asserit unciam drachmarum Attio carum esse octo.Sunt uero hi:
In scrupulis ternis drachmam,qua pondere doctis Argenti facilis signatur pondus Athenis. His declarat drachmam Atticam. mox uero id quod uolumus addit: Uncia sit drachmis his quatuor. Cum Fannio sentit maxima pars Grecorum medicorum.Qui uero dissentiunt,dicunt unciam esse drachmarum septem,sed drachmam sine dubio denarium nominant. unde uerbis magis quam re inter se disesident
116쪽
sident ater discordant ut sibro sequenti declarabo. Balbus quo de
grimensoria ad Celsum idem assierit,inquiens: Semuncia quide est medietas unciae duella tertia pars, sicilicus quarta, sextula sexta drachma octaua . Eoo cum plurimis consentiens drachmas octo idem pondus
habere censeo quod habent septem legitimi denarii.atcp sic legitimum
denarium drachmam esse unam & praeterea septimam ipsius partem. licet Cleopatra grauiorem iaciat. nempe ut septe denarii essiciant octo drachmas Atticas & tres quartas drachmar. Liuius uero magis etiam ponderosum quam Cleopatra secit in loco iam citato. idem tamen in talenti magni explicatione,de qua sequenti libro dicam, paulo minos rem fecisse potest uideri. Cleopatra tamen ubi minam Atticam expliscat aeque ac caeteri uncia octo drachmas Atticas capere ostendit. inriobrem drachma Attica unciae Romanae pars octaua suit, aut si paulo
leuior,qua de re non contendo .minime auzores curarunt. Ut prorsus
appareat ipsam quoq; disserentiam quae est inter denarium&drach. mam alium alio diligetius expendisse, imo unum & eundem autorem posui me nunc pro eisdem, nunc pro diuersis. Ex dictis tamen si quis aduertere uelit, non obscure intelliget primo drachmam & denarium eiusdem ponderis non fuisse. Deinde septem denarios legitimos essi.
cere unciam. postremo eandem drachmarum esse octo. Quamobrem non admodum nos mouere debent,ut aliud sentiamus, tam Graeci in Latini interpretes uertentes alterum pro altero, quasi prorsus eadem sta quoniam alias etiam persaepe cum rerum uel maior est dissimilitudo,ob uocabulorum inopiam ipsos idem egisse constat.de quo,ne Iongius quam aequum sit a proposito evagemur, hic plura dicere non lis hel. sed ob aciet mihi quispiam denarios diuersi ponderis a Romanis suime percussos at* de leuioribus intelligendum, cum dicitur drachamam & denarium idem habere pondus. Cui respondeo, qui leuiores illis temporibus, quibus Romani utebantur legitimis, percusserunt, fraude S dolo id fecerunt non minus quam Antonius qui uilius mea talium miscuit argento. Itaque suerunt eiusmodi denaria aut non iusti ponderis aut adulterini, Sed iusti poderis denarios e libra signari quas tuor & octoginta asserit Plinius. & Graeci scribentes minam esse cen tum drachmarum Atticarum dubio procul drachmas iusti ponderis intelligunt. quocirca ista obiectione mea sen tentia no infringitur. Porro Scribonius Largus tametsi recte scripsit libram esse Romanis octogintaquatuor denariorum, tot tamen Graecis drachmarum esse inquieres,a uero aberrauit, ut sequenti libro declarabo: nisi quis eum more eoru quod uerisimile est locutum credat, qui quia transcripserunt Romana medicamenta in Graecam linguam, unciam dixerui esse septem
drachmarum, quod pro denarηs drachmas redderent. quod ibidenae uberius explicabo. Id ipsum tamen Budaei sententiam,quae est libram Roma
117쪽
Romanam & Atticam minam easdem esse, minime conprivaret. Ad Alciatum uenioqui mecum nonnihil sentit.scribit enim: Quapropter Plinius cum apud scriptorem Atticum minam reperit, uertit limpliciter libram.minimu enim libra nostra Sc Attica mina disserunt. nimiruguatuor solis drachmis. Haec recte. Sed idem errat in eo quod unciam omanis putat denarioru esse octo, quia Graecis sit drachmaru octo, idem pondus arbitratus denarii Sc drachmae. Uerba eius sunt. Merito ergo Cornelius Celsus lib.quinto capite decimoseptimo in uncia Grsca pondus septem denariorum esse tradit, cum alioqui Latina Atti,ca uncia denarios habeat octo. Sic ille. De Graecis hic non dissera. Cornelium Celsium Romano more locutum, satis perspicuum est ex Plisnio& Largo, tum ex ipso . adeo enim Graecis ponderum nominisbus noluit uti, ut ne obolo uti cogeretur denarium in sextantes diubserit. ait enim: Sed & antea sciri uolo in uncia pondus denariorum septem esse. Unius deinde denarii pondus diuidi a me in sex partes, id est sextantes, ut idem in sextante denarii habeam quod Graeci hasbent in eo quem οβολὸν appellant. Id ad nostra pondera relatum pauolo plus dimidio scripulo facit. Ita Celsus .Et rectissime postremum adiecit. nam sexta pars denarii grauior est dimidio scripulo . siquidem tria
scripula sunt octava pars unciae denarius uero septima. sexta igit pars.
denarii dimidio scripulo grauior est septima ipsius dimidii scripuli parte. Cum ergo uellet denarium diuidere in sex partes, ut Graeci diuidue in sex obolos drachmam,ac denarium sciret grauiorem esse tribus scripulis, nouam diuisionem uidetur confinxisse. Non tamen obolus ille Graecus S sextans denarii eiusdem sunt ponderis,ut nec drachma, sed
diuisionis similis gratia magis haec scripta accipio. Nisi quod Celsus
Potuerit hoc tradere medicos Graecos imitatus, qui cu Romae Iibros scriberent de medicamentis, drachma pro denario usi sunt tantumsmodo septem, ut erant,in uncia numerantes. Quod autem dicit ad nostra pondera relatum, uidetur indicare Romanis massas paruas fuisse. quibus ponderarent, quae assi at* eius partibus grauitate respondearent. Denarius uero argenteus,quo Pro Pondere utebant medici, quia
septima unciae pars,eius sextans grauior extitit dimidio scripulo . Sin autem Celsus sic non sensisset, sed omnino putasset drachmam & deo narium idem pondus habere, non minus suisset deceptus ac alia. Sed quod una tantu uncia fuerit eiusdem ponderis tam Graecis quam Rosmanis,utrisque tamen in sua nota pondera diuisa, mox in Graecis sumus exponam . nunc ad Portium uenio, qui & ipse putat drachmam Sc denarium eiusdem ponderis fuisseanquit enim: Et denarios pondere drachms in frequentiori usu fuisse,quos ut asses uariante tempore mores,uario pondere signatos, & tandem ad imitationem Atticorum in
drachma resediste opinor. Sic Portius. Hoc opin tur quod appendest lena
118쪽
denarios antiquos drachmae pondere inuenerit. sed non aestimat id quod diuturnitate & usu de ipsis suit detritum . deinde non satis prosbat nostram drachma cum ueteri paris esse ponderis. Idem tame quia diuerses denarios fuisse signatos ait, habere uidet quo locoru inter se pugnantium caliginem discutiat. Sic ex Liui j loco una cum Prisciano Caesariensi denarium essest quatuor scripulorum, cum id ex eo colligi non possit. addit enim sere, nequis plane tres denarios idem pondus habere quod tetradrachmum Atticum credat.Ita sentio,ut iam dixi autores nisi de iusti ponderis denarijs non locutos & quidem argen teis. Sed de his plus satis. Perottinam ineptias omittam costato. Uerum denarium diuidi in duos Victoriatos ait Volusius, quem sum sescutus. A nobis autem dissentit is qui ponderum explicationem quandam adiecit Scribonio Largo quisquis suit. inquit uero, Victoriatus
argenteus erat nummus uictoriae nota signatus, pro quodn composi/tionibus a Scribonio relatis, Galenus duos obolos ponit, hoc est scispulum. Sic ille. Et certe uidetur ita in quibusdam locis. sed sunt atri loci in quibus recte Πιωβουμ reddit. Ut Scribonius Largus Comp. cIxx. scribit thiaspis , pondo vi.&ui storiati.opobalsamim pondo vi.dcui storiati . Galenus uero in secundo libro de antidotis δυβαλο ια ξλαρα ιις ανα-s κω ιαρών. id est, opobalsamithlaspeos singulorum drachmas sex & triobolum. Sic etiam in parte copoliti nis,quae deest, ubi Galenus habet Πιωβολῖν, Ruellius medicus instagnis & doctus eam complens uertit redie uictoriatu. Quin etiam hoe argumento est, quod Galenus fere semper πιο βολ pondere media cinas exhibet quae conserui tussi in tribus cyathis aquae uel aquae mulsae. Largus autem easdem ui storiati itidem in tribus cyathis. Quare loca dissidentia nihil probant.aut enim corrupte in alterutro scriptore leguntur:aut, quod uerisimilius mihi uidetur, no ex hac prima aediumne Largi,quae nobis est in manibus, sed secunda quam se promisit aediturum,sunt a Galeno, uel ab ali js,quas ipse citat, transcripta. Cuius rei indicium maximum esse puto, quod non paucae sunt compositiones
nomine Scribonii Largi apud Galenum, quae in hac aeditione deside rantur. deinde quod ibidem pondera persspe quadrupla inueniamus. unde coniicio libellum secundo fuisse ab eo aeditum. Est igitur uides. riatus, dimidius denarius. Vltima autem unciae diuisio est in scripula. De scripuli uocabulo, priusquam finem faciam huic libro, accuratius disseram. Quidam dixei ut scriptulum quidam scripulumc alq scributium,alη scrupulum, ali j deni Φ scrupulus. M. Varro hoc pondus stri. Puli nomine appellauit. scribit ei lini R. Sosipater libro primo scriptuatum, quod nunc vulgus sine sidicit, Varro in Plautorino dixit. Idem in Annali. Nummum argenteum conflatum primum a Servio Tullio dicunt.is quatuor scriptulis maior fuit. Cu Varrone facit Volusius Meat tianus
119쪽
tianus iurisconsultus antiquus &nobilis .Latini autem qui primi hule ponderi illud posuerut nome Graecos sunt secuti. hi uero iccirco M μt,ut Fannius sentit,id ipsum nominauerunt, quod uncia in tot istius generis pondera diuidi posset, quot essent Graecae literae,quae rariι-- m dicuntur. Fannii uersus sunt. Uncia fit drachmis bis quatuor, unde putandum Grammata dictia,quod haec uiginti quatuor in se
Vncia habet. tot enim formis vox Graeca notatur,
Horis quot mundus peragit noctemo diem p.
,αμμα au ut placet gramaticis, sermat ex praeteriti persecti prima persona quae est RVαμμου, sicut ex illusara, Pisin: ex πεποιημπι π ιuμα ex Eiusmodi uerbalib.Graecis Latina in um formata respondent:etsi non semper eanderem prorsus significant. quae uerabalia a gramaticis participiis similia dicuntur. exprimunt cnim faciem Participiorum generis neutri . quod genus sunt scriptum, di tum, se ctum, uisum .ut igitur Graeci hoc pondus uocarunt ita Lationi scriptum debuissent nominare. sed quia id aliam rem signi fica t, ut uerbum ambiguum uitare possent,usi sunt diminutivo, quod est scri/Ptulum. At eiusdem ambiguitatis uitandae causa non uerterunt literam. At scripulum FI. Sosipatri temporibus uulgus dixit. ut uero primo uulgus, ita etiam mox dodios homines locutos fuisse ex
pro intelligimus qui in libello de orthographia & Iatinitate uerboarum sic scribit. Scripula non scribula dicendum. Atq; scripulum qui dem in Cornelii Celsi peruetusto exemplari ac in alijs quibusda libris scriptum est. Sed strisulum improbat Caper, quod Latini qui primi
huic ponderi nomen dederunt, id non Armarint ex praesen ti: uerum Graecos imitati ex praeterito. In Columella autem & in Plinio ac in a Iijs libris impressis est scrupulum quasi a scrupo manarit: nisi quis Puolet i in v mox esse mutatum: & uerbum hoc ita retinere antiquitatem, ut carnufex,lubens,pessumus. Scrupulus uero quo barbari medici Omnes ad unum utuntur pro hoc pondere, aliud significat: nempe la
pillum asperum. at id ipsum a scrupo fluxit. Aut ergo scriptulum dicemus M. Varronem Sc Volusium Metianum secuti: aut no abhorrentes a communi ueterum loquendi consuetudine scripulum. Nam scribulum Caper repudiat.scrupulum autem, ut dici posse uideatur, tamen quia nemo ex ueteribus scriptoribus eius mentionem fecit, iure
etiam reflcitur. Scrupuli denim uerbi quod sisnificet lapillum no pondus, uim in aliud atin barbari accipimus. In Fannii uersibus reperitur
prima breui s. ut in hoc Gramma uocant, scrupulum nostri dixere priores. Equidem malo legere scruplum,& arbitrari esse concisum. etenim strispulum dicimus prima syllaba producta. Martialis lib. tiri. Epig.
120쪽
Ergo nec argenti sex scripula Septiliane Missa. Idem in X. Epig. Pensavit digitis diu φ mensa est, Libras,scripula, sextulas dicit. Quod si quis putet a scrupo non solum scrupulus fieri,sed etia scrupulum genere mutato, eius etiam syllaba prima longa est. id uero indiscat scrupeum, quod inde manat. Virgilius in sexto Aeneidos: Spelunca alta fuit, uastol immanis hiatu scrupea Terentius etiam diminutivi primam produxit hoc senario, qui est in Adelphis: Inieci scrupulum homini. M. o scelera,illuc vide. De ponderibus Romanis satis: quorum notae sunt apud VoIumum, Probum, Celsum, Largum. Librae quidem r. Dupondii rr. SO
lis G . Vnciae - . Sescunciae F . Semunciae D. Binarum sextularumae, Sicilici I. Sextulae N. Scripuli R. Denar 3 uel - . Victoriati siue quinam U. Celsus denarη sextantem, ut & librae hac nota sis gnat z. qua de re diligenter aduertendum, ne nos notarum partes breuiores tactae, ut distinctiones uideantur, fallant, uel duae in unam contradi . nam & sextantis, ut iam dixi, talis est Σ. & binarum seratularum huiusmodi ε. at 3 eandem bis scribunt, sine ulla, ut mihi uidetur, ratione. Inuenitur praeterea quartae partis semissis, quae ea dem est sescuncia, haec nota - . Octauae uero, quae sunt drachma: sex, ista α. quibus usus est Scribonius Largus. Postremo octauae partis unciae signum, hoc 3. quo nostrates drachmam significare uolentes hodie utuntur. Tans tum de notis.