장음표시 사용
51쪽
pientiae studio,nec ex philosophorum chartis, aut coten cionibus,sed ex solo diuinitus inspiratae scripturae sacra rio requirenda est.Nec enim natura nostra deprauatum, i corruptiumve sordia fuit exordium,sed in primis procreatoribus integra,scelix,& pacata, amploque rationis si per corporea mole imperio,condita extitit, libera quoq; non modo omni Vitio,verumetiam a malis affectibus,titillationibusq; immunis. Verum primi illi progenitores, cum in honore essent,non intellexerunt. Insana quippe futurorum sciendorum cupiditate a serpente illecti, in arboris vetici noxiale pomum edendum proruperui, hac quae privaricarione a priori illa integritate, ac dignitate exciderunt,illaque supra inseriorem partem,animi auctoritas ita debilitata,extenuataque euast,Vt rebelles corporis sensus vix in officio iam continere valeat.Perdito ne pe diuinae gratiae decore, euanuit originalis iustitiae priuilegiu,cui tota illius primi status isticitas innitebatur. Subinde vero perturbata, malisque innumeris, tum animi, tu corporis,exposita iacuit natura.Conrigit proin
de primo pueri, ut olim Gyes, Helisti propheis discipu
,to,qui sacrilega cupiditate superatus, pretium diuino muneri imposuit quo proinde honore,sospitateque corporis exutus,Leprae macula sese, omneque semen fusi usque In sempiternum dedecorauit. Eapropter ab Ecclesiaste dictum est. Scio,quia fecerit Dominus hominem rectu, ipse autem infinitis se miscuit querelis. Et in Encomio Sapientiae,legimus, Deus creauit hominem inextermina
ad imaginem similitudinis suae fecit illum,inui-
52쪽
dia autem Diaboli mors intrauit in orbem terrarum: itantur autem illu,qui sunt ex parte illius. Nec tantat i icelicitatis exordium tacuit diuus Apostolus, dicens: Si cui per unum hominem peccatum intrauit in hunc mu-dum, S per peccatum mors:& ita in oes homines mors pertransiit,in quo omnes peccauerunt.Quibus autem remediis,ac auxiliis,iis malis succurrerit CHRIST VS, naturamque lapsam magnifice reparauerit, spiritum i super filialem promeruerit squo in ipso regenerati,crassissetisibus,dc corporeis affectibus dominentur in tam rub',quos de necessitate incarnationis,& passionis cir si edidimus,late complexi sumus. Quapropter ne tu geat opus,& alias per nos deprompta iteremus,satis su rit in presentia detexisse corruptelam, deprauationemq; naturae,vitiososque impetus hominum,nequaquam expositione syderum, aut constellationibus geniturarum, nec a coelorum conditore profluere, sed a Protoparentupr uaricatione triste principium desumpsisse,& in totam
sebolem vi experimur)demigrasse.Vndenam autem tanta in mortalibus morum,studiorum,affectionum diue sitas,tamque variae corporum facies,atque habitus se turiant,sequenti tractatione aperietur.
Examinatur eAristotelis dictum peruulgatum,de gubematione mundi inferioris per silve, iores lationes,indicaturque generationes rerum m ipsarum proprietates , neque a coelo,neque a planetarum lectibi sped aliunde ortumsitam trahereia
53쪽
acutissimi dictu quo dam celebratur,a Scho lassicis Theologis fauo rabiliter gcceptum. T ius,inquit, iste mundus sensibilis, contiguus est superioribus . lationibus coeli, Ut tota Virtus eius inde gubernetur. Quam assertionem Astrologi perpera capientes,ad se trahut,cristasque erigui. Nec desunt multi,qui ex iis verbis arbitrantur Aristotelem Eisisse,quae cunq; fiant in inferiori orbe,ut pote generationes,& r
rum manifestas,occultasiue proprietates, animatium in genia,corporum crases,diuersarum regionum idiomata, ritus,variosque mores hominum, in coelorum, corpo-i rumque coelestium lationes, & discursus referendo.
A quo sane sensu longe abfuit Aristoteles ipse. Qui tametsi primarium corporum morum, ac commune regimen,coelorum orbibus detulerit,coelestibus tamen tagnis,stellisue erraticis nusquam effectum aliquem priuatum,aut singularem contribuit, nec de astrorum paruis aut magnis coniunctionibus in quibus Astrologi serme totum suum artificium statuut) in tot libris a se aeditis ullo modo meminit.Quas quidem coniunctiones scum esset ipse veritatum naturae acutissimus perstrutator minime preteriisset, ii veritatis aliquod seminarium in illis
54쪽
insertum comperisset. Si praeterea sensus verborum &quid per orbem hunc inferiorem intellexerit, excutiatur, perspicuum fiet paulo ante inudum hunc inferiorem ab G dure ipso vocari orbem istum sensibilem, qui sit ex quatuor te, quid elementis constitutus.Vnde apertum erit voluisse illum sit munsolummodo molem hanc quatuor elementorum,nempe diu infeVt contiguam, mixtaqubque imperfecta,quae ex his qua rior fecit tuor elementis gignuntur,a lationibus superioribus agi, Δ Ari- atque vetiari. Ad haec, cur non ponderant verba illa, Vt stotelem
tota virtus eorum inde guberneturZNec enim dicit, ut tota virtus eorum inde oriatur,educatur,defluat,procree
tur,sed gubernetur. At quantum intersit aliquid ab alio generari,& gubernari quis ignoratZQuapropter eis vir tatutes actionesque elementorum a coelo contineri, con- Τμρmo' seruari,adunari, regique senserit,eas tamen a coelo gigni, δε oririue, aut propagari nequaquam arbitratus est . Nutrices pueros alunt, curant,regunt,quos minime genue- nox in runt,tigna nutriunt, conseruantque ignem, qui non a li- feriρω.gnis,sed ab alio igne oritur. Agricolae plantant,rigant, gubernantque agros,ipsi tamen semina non pariunt, neque ipsis dant incrementum.Colligimus eapropter de mente huius Philosoplii nec animalium generationes, nec ipsorsi varias figuras,qualitates, affectiones,a coelo,sole, aut stellis procreari,sed dumtaxat gubernari,hoc est iuuari, roborari,& in suis specificis naturis & substantiis con
seruari,continuarique. Caeterum seminale. rationes,Viresque generadi,viror terrae,plantae,fruges, arborumque
fructus,prius a principe naturae oriri, emicamve iussa
55쪽
suere,quam magnis luminaribus , totaque syclerum chorea conum exornaretur .Qui enim dixit, quarta die fiant luminaria in firmameto coeli,ille idem prius ti tertia die
dixerat Producat terra herbam virentem,& ferentem si e.I. men,lignumque pomiferum iuxta genus suum, cuius se i ii mensit in semetipso.Hac enim de causa sacri putant in terpretes,naturae paretem ante solem Aunam, cursusque planetarsi,semina,plantasaec arbores e terra voluisse educere,ne Virtut influxuue collestium corporum fieri pararetur rerum generatio isque germinadi terrae collata, ipsaque corpora coelestia hac opinione a mortalibus pro Diis colerentur. Et hac eadem de causa volatilia , & natarilia ex aquis, quadrupedia,atque reptilia ex terra, nullo setis, aut sydem facto sermone, sed solo suo praepotenta verbo in luce prodire iussit,ut hinc disceremus, io Deoe iubente,iacta fuisse generationu primordia,& hinc ema nasse tantam rerum varietatem, diuersitatem, copiamq; primariam,& quaecunque munificentissima parens rerra pertulit. A coelo autem,superioribusque orbibus, ordino illum,atque vigorem, quem ab exordio naturae artifex imposuit adiuuari,conseruari, perieuerantique duratione consistere,noni autem prodire aut effici. Ex hac nimi-.b orabo tam philosephica, piaque doctrina constare potest,reruisti. propnctates Varias, di admirandas virtutes,stirpium,herbarumque salubres succos,florum gratiosos,arridente'; colores,stuctuum tot gustus & sapores, suaves aromata odores,gelidorum fluminum,ac fontium perennem iucunditatem,lauacra,& medicamina, animantiu diuersa,
56쪽
sub filiaque ingenia, effectusque hos quo ru causasoccultas medici sate tur) a coelo,aut stellarum penetrabilibus
radiis minime consurgere.Nam cum haec ipsa virtutum, proprietatumque ornamenta Decificas formas,substa tiasque sequantur,a solo auctore naturae, sermarum ill rum datore,in prima sui institutione prodierni. Vt enim de animantium ingeniis paulisper loquamur, cum astra spiritu, sensuque careat,quomodo gallo possunt dare intelligentiamtonagro tantum libertatis amorem, Ut pOtius mori,quam seruire maliti Vnde,quiso, Leonini cor
dis altitudo, Equi animositas, Canis fidelitas, Elephantis docilitas,cameli memoria, A sini seruilitas, Lupi vigilan
tia, vulpis astutia, Ouis innocenda, Serpentis prudentia, Formicae solertia, Araneae subtilitas, Avicularum tot a gulae voces,nidulorum structurae,innuinctaeq; aliae in dustriae,quae per infinita animantiu genera partiatim dis peris,in unica humana specie simul adunati copertu tur.Coetu certe,luminaria,& stelis ut nutrices,omnia hic disponunt, alunt,promouent, & curant. Verum mater, quae uniuersa haec peperit, aeterna est, & prima mens, aqua omnis in coelo,& in terra paternitas & generario teste Apostolo nominatur.Nam cum nec coelum, nec sy-dera, rerum genera, aut species gignant haec enim a tequam luminaria conderentur,in luce prodierant) bona ratione deducitur,animantium,c teratamque rerum, tum vegetabilium,ium sensibilium proprietates, sing laresque vires,non ab astris,sed a seminalibus rationibus quae corpora ccclestia pr cesserant ortum seu uiuere.
57쪽
Tractatur difficilis quaectio,de causa diuersitatis Poluntatum, assectuum o studiorum humanorum Luam in a quae bonem magis more secademico di stulari,quam plene posse resolui a
sta,quam per constellatio nes,positionesque Astro rum, frustra dissoluere conantur Astrologi, exam nandam sese offert. Cui noes homines in Una speci fica natura, S appetitu sumi boni, ratiocinandi vi uacitate conueniant,vr de tanta animorum in affectibus,m oribus,institutis,diuersitas,ac repugnantia8 Nam si de corporum formis,vultibus,habitibus,crasibus quas co plexiones vocant inquirimus,q uis tam magnam diueri statu turbam dinumerare valeatρ Astrologi ut diximus omne hanc varietatem ac d isonantiam,in nimium elo
gatas causas nempe ad coeli vertigine, & Horoscopos, quos singulae hominum natiuitates sbi proprios vendi Fant referunt.Vnde non iniuria a doctis Physicis riden tur . quod cum hebetes,quinimo caeci sint in causis pro- mis,oculatos se iactent in remotissimis. Nam quod in aliqui
58쪽
aliquibus abundet atra bilis,in aliis sanguis,pituita, flaua& incensa cholera,cur astris tribuunt,quae prorsus iis aia sectionibus,actu,virtuteque carent ρ Quomodo dabunt sydera, quod non habentiptieter enim motum,lucem,calore ut lanus paulo post deducemus) nihil habent,quod nobis largiantur.A seminibus igitur,diuersaque generansium virtute,ac materiae dispositione varia, tum mixti ne quatuor primarum 'qualitatum elementorum Ut pote caliditate, H ditate, humore, siccitate , cooperante Ble,velari precipuo naturae non auctore , sed ministro procedit haec corporalium affectionum, inflexionum, dexteritatumque multiplicitas atque varietas. Quemata modum ex materi fiam,aut defluxu,excrescentia, i minutioneae uiri procreativae virtutis debilitate monstra consurgere videmus . Christianum porro lectorem admonitum velim,non licere iis, qui Euangelio parent, ex corporis habita, lineamentis , exterioriue vultu, aut Phytanomiae comemaris,deintrinseco hominis statu, occultisve animorum affectibus serreiudicium . Id enim vetuit Christus,dices Nolite iudicare secundum faciem, sed iustum iudicium iudicate. Iustum iudicium vocans, quod ex operibus apertis progreditur,& sibi. Homines vident ea,que parent, Deus autem intuetur cor. Fallax quippe iudicium hoc deprehenditur,quandoquidem graria,interi6rque iustiti non pro eligantia vultu corporis te symmetria a Deo codonantur.Contingit nepe pluries speciosos corpore, animo inueniri deprauatissimo. Vii Abselon filius David, Domitianusq; Imperator , qui Ongs
59쪽
ut corpore erant quam speciosi, ita erant animo sceler tissimo. E contrario vero corporis aspectu deformes,l O duὸν guntur ingenio fuisse perillustri. AEsopus enim Phrygius quem tota Graecia,totaque Asia mirabatur adeo facie, totoque corpore deformis apparebat,Vt pueri eo conspecto,perinde ac monstro,terrerentur,ac diffugerent.Gsba Orator Roman' pusillus licet,ac strumosus foret, i genio tamen ita vivaci,tantaque oris facundia pollebat, ut parem illi tunc Roma non haberet. Vnde scite dixirquispiam Galbae animam mater habitare. Epicteti porro Stoici tanta fuit veneratio, ut fictilis eius lucerna vini rit tribus drachmarum milibus,cuius in tumulo carmen hoc legitur inscriptum. Serum Epictetus ueram,qui corpore manceps, Pauperie prestis chartu eram superis. Et ut quidam vir doctus ait est ubi sub virginea, & mi ii facie,barbara,atrox, & serina prorsum lateat immani tas:sub aspernabili vero,& cruenta,minante vultu, latet quandoque amabilis,& exosculanda clementia. Quibus vero venusta frons,& ridibunda,aestuant saepe moerori bus, ac sibi ipsis putent Iam quosdam inuenias ita lugu bres aspectu,& fronte obducta, instar victi Matiyae, ut Saturni mancipia plane videantur. A t m m attentaris, bone Deus,quam sereno sunt animo,quam facetoso, quanta comitate, isti omnia resoluunt i Sed ut ad priora re uertar vestigia)vt corporum diuersas constitutiones,lia bitus,& figuras,relictis proximis causis, ineptum est re motissmis,& omnino dissimilibus adscribere haud aliter
60쪽
sentiendum est de varietate animorum,Voluntatum, modis insuper ac formulis vivendi, multiplicibusque accideribus,quae in rebus humanis assidue procurrunt. Nam quod linguarum,idiomari, inque tantam in orbe plura litate,in Mercurium,stellarumve quosdam defluxus co uertunt, crassam id nimis sapit inscitiam . Quis enim sacrarum historiarum,vel a limine salutator,ignorat sacro referente Mose terram olim fuisse labii Vnius,&serina sis itinum eorudem,omnesque mortales lingua illa unica diu fuisse usos,quam a Deo edocti fuerant parentes primi. adeo sane foetici,ut nulla esset in ea vox, quae rei,qua de Nota
notabat,naturam,proprietatemue non designaret. Fuisse de pri autem tunc deperditam,cum vesani mortales turrim cu ma b ius cacumen coelum tangeret, tanquam asylum contra Deum irritatum aedificare molirentur. Tunc nempe ab
eo,qui habitat in coctis,irris, subito foeticis illius linguae
memoriam amiserunt, coact que sucre septuaginta duae aliae nationes quae eo conuenerat) inter se diuortium facere, comminiscique sibiipsis nouos, egenosque sermo
nes,solis suis familiis perceptibiles. Vnde nequaquam a Threis syderum diuersis radiis,aut varia coeli conuersione,sed tu sab ista Dri vindicta illius prioris, diuitisque linguae periit comercium,siaccessitque illi hare linguarii multam colasio, ac dissonantia: ab hoc enim euentu, turris illa Babelis M. quod confusio interpretatur nomen accepit. Sanioris ride autem iudicii hominibus,quomodo persuadebit Astro- Polutalogus,Voluntatum tant m varietatem quam disertus Sa tu tanta lyricus hoc carmine complexus est. G. diuersia