장음표시 사용
141쪽
118 Bibliothecae Theologicae Lib. II.
sunt placitar aliqui enim uniuersaliter assirmant a distributivo ad collectivum semper valere consequentiam; quod tomen alij per oppositum negant. Distingunt alii & utramque opinionem ad c6-
cordiam reuocare conantur dicentes ,
cum arguitur a distributivo ad collectiuum semper legitimam esse consequentiam , si accipiatur potentia Physica in utroque extremo , scilicet in distributi-uo, & collectivo, v. g. valet consequentia, Petrus est Phrfice potens as hoc visi nem eliciendam, illam ct istam, ergo est potens Phrfice elicere omnes. Ratio sundamentalis est , quia potentia Physica ad singulas partes, nihil est aliud, quam
eadem potentia ad totam partium congeriem, si quidem collectivum, ut supponimus nihil aliud includit praeter si gulas distributivi partes : igitur sicut valet consequentia a toto collectivo ad distributivum, ex eo quod posse facere physice totum collecti uu,nihil est aliud, quam posse facere physich singulas patates illius collectivi, cum ex illis componatur; ita e conuerso debct valere &tenere, a distributivo ad collectivum; ει si est impotentia physica ad totum collectivum,erit etiam impotentia physica ad partes distributivi, contra . Vcrum si potentia accipiatur physica in singulis partibus distributivi, & m resis in toto collectivo indeterminate in his rebus, in quibus nulla est dete minatio, tunc non valet consequentia a distributivo ad collectivum, hoe est a potetia Physica in singulis partibus distributivi, ad potentiam moralem in t to collectivo indeterminase, sed potest stare potentia Physica,& etiam Moralis in partibus determinate distributivi, cuimpotentia morali, ad hanc vel illam partem indetermina , & vager ita Diuus Thomas I a. quq stione Io9. art. 8.& de veritate quest.2 .articulo I 2. ad 7.& tertio contra iantes capite I 6o. quC sequuntur communiter Theologi, qua-uis inter se dissentiant in assignanda ratione huius doctrinae.
Aliqui enim repetunt illam ex ipsi
met natura collectivi,quod multis exε-plis probare conantur: tamen re benE perpensa, non solum haec ratio non est essicis, sed potius contra natura collectivi directε pugnare videtur, nihil enim ut diximus collectivum includit praeter partes sui distributivi, quare si praecita: tantum spectetur natura collectivi, eadem est potentia faciendi,& totum collectivum S singulas eius partes, si ergo de facto non riaucatur ad actum, debet aliunde prouenire, quam ex natura cON lectici praecise . Verisimilior igitur ratio, quare non valeat consequentia a potentia physicata singulis p bus distributivi, ad potentiam moralem in toto collectivo sn- determinatialesumenda est uim formaliter ex conditione nostrae voluntatis stlim radicaliter ex coditione intellectus, a quo dirigitur voluntas in suis oper tionibus moralibus, de quibus principaliter agitur,dum quaeritur an valeat co sequentia a distributivo ad collectivum; cum enim voluntas nostra sit potentia libera, atque adeo secundum se indeterminata , regaturque ab intellectu, qui ipsi pro varietate temporis , aliarumque circumstantiarum, varia etiam proponit obiecta indifferentia, fit ut voluntas secundum se sit variabilis, S mutabilis thac autem varietate & mutabilitate vo-Iuntatis semel posita, sequitur ex multitudine partium distributivi, oriri dissicultatem, per quam contingit non idem semper euenire, imo tanta interdum p test esse partium multitudo, ut oriatur impotentia morali secundum quam de facto voluntas non operetur iuxta eamdem actionem priorem, sed varietur in aliam, & quia haec moralis impotentia prouenit ex tota multitudine collectivi, quatenus est multitudo vase sumpta,fit ut non sit in aliqua parte distributivi deterininate, sed indeterminath, & vaget
in hac vel illa, ita ut non possit assignari ante factum , quaenam illa sit. Quoel si dicat aliquis, includi aliquid in toto collectivo, quod non includitur in distributivo, scilicet dissicultatem, in qua
142쪽
qua sundatut impotentia moralis. iam explicata, atque adeo per illam explicationem destrui se am arguendi a distributivo ad collectivum. Respondeo concedi posse, quod ratione illius dissicultatis inclusae, degeneret aliquo modo. a se ae arguendi adi sitibutivo ad eollectivum, modus ille in quo termini sumuntur in distributivo secunctim potentiam physicam, & in eoi Iectivo secundum potentiam moralem ; negandum est tamen per illum totaliter destrui , quia tunc soli im id quod includitur, tollit formam arguendi a distributivo ad collectivum , quando ex Viret inclusae impossibilitatur potentia d
terminate ad actum , tunc enim termini determina e accepti non sumuntur e dem modo in antecedente, dc in consequente, at in nostro casu non ita contingit, dissicultas enim , quam diximus reperiri in tota multitudine eollectitii vage sumpta, impossibilitat sesum potentiam indeterminate ad hanc vel illam actionem, cum quo stat adhuc potentiRphysica , di moralis ad quamcumquω
actionem determinate , quae etiam reperitur in singulis distributivi partibus , &sic loquendo de potentia physica,& m tali in singulis distributive determinate, concedendum est potentiam faciendi singulas parteia tributivi successive,nihil aliud esse, quam potentiam ad totum collectitium ; negandum est tamen de impotentia morali in toto collecti uoindeterminate. Et ad hanc distinctionem recurrere
solent plures Theologi , ut explicent
quomodo cum impotentia, quam habet peccator gratia destituitis ad seruanda omnia praecepta naturalia moralia per diuturnum tempus,pollit conciliari eius
libertas, in eo quod peccat.Respondent enim libere peccare, quia poteit singulis tentationibus successive occurrentibus resistere, si sumantur seorsim distributive, de sigillatim, quamuis sit imp
tens moraliter ut resistat in toto colle ctiuo alicui tentationi vagae, & indeterminatae . Idem dieitur de fuga peccato
rum venialium in homine iusto, quod de fuga mortalium contra mandata sub mortali obligantia in peccatore Et quod dicitur de victoria plurium tentationum Ieuium, idem dici potest de victoria
unius grauis quq ut talis sit debet per aliquod temporis spatium durare ) si
spectetur per singula momenta. Nam in quolibet momento determinato, quo durat tentatio, est liberum voluntati no consentire, etiam substracto speciali auxilio Dei, sed non est potens moraliter ut resistat toto tempore , sed in aliquo. indeterminate deficiet. Hsc autem impotentia moralis in voluntate ad aliquid faciendum,non isdit iura libertatis eius,
quia ut diximus non attenditur respectu determinati alicuius. effectuS, . vet. nam menti, pro quo voluntati necessitas imponatur, sed absistute respectu totius.
tentationis confvsh acceptae, cum tamen libertas non confuse, sed in puncto determinato cxcineatur ;. Vnde haec imp tentia non est per determinationem potenti e ad unum,quae opponitur libertati, sed per inconstantiam, & infirmitatem o rantis L quae non libertati, sed constantiae & sertitudini opponitur, ut fusius explicuimux in tractatu de gra
Ins ii per valet consequentia a distributivo . ad collectivum, si tali collectilici tribitati ir aliquod praedicatum quod c6-
petat si ngulis indiuiduis seeundum A, spectat is, & maxime si sit aliquod praedicatun 1 cssentialiter illis conueniens . Sic qui . t de ratione essentiali cuiuslibetentis distributive sumpti extra Deum , est, qu cid sit quid factuin, seu poten tiale, ita i re existentia non sit de eius esse tia, sed necesse habeat tralysire, operante aliqda causa, de non esse ad esse, e cie etiam colligimus totam entium multitudinum collective sumptam esse ali- .uid factum, atque adeo contra Atheosari extra totam illam infinitam, quam n unt entium seriem, aliquod ens non factiam, a quo cstera facta sunt, quod
At ii praeditum habeat aliqua a
143쪽
Bibliothecae Theologicae Lib. I I.
rationem quantitatis, vel potius si denotet quantitatem, aut eius principium, ut esse unum numero, esse finitum, esse ab alio distinctum,esse priorem, vel posteriorem, tunc a distributivo ad collectivum sunt illegitimae omnes consequentiae ,& sic non valet dicere, bra homo est Unus numero , e nitus , ha bet alium extra se, habet priorem, sec. ergo omnis homo est unus numero, es finitus ,haset priorem, aut alium extra se . Imbratis modus argumentandi est potius a distributivo ad copulatum , in quo nunquam tenet consequentia , quam a distributivo ad collectivum, sicut etiam modus argumentandi in infinito sync thegorematico, unde si quis dicat, qua
libet pars continui habet minorem, non tenet consequciatia , ergo omnes tartes
habent minorem, quia in toto colicetiuo non est illa confusio , & potentialitas, seu ulterior, & quas continuata tendentia finiti ad infinitum , non sistendo i aliquo finito, nec attingendo infinitum ;sicuti reperitur in sinsulis partibus distributi ui , quia quaecumque sempta sumitur ut includens alias minores, &illae aliae inclusesiimuntur ut includentes alias minores, & sic in infinitu in aquod totum, aliaque plura ad intelligentiam presentis materiae conducentia recte explicat Albertinus tomo primo Corollariorum ; ubi facile videri pos
De principijs syllogisticis materialibus, quibus
videlicet in arguendo, ex parta materiae ' . regulatur sonitas consequentium, seu conclusionum Theo- , logicarum.
MIPut in alijs disti nil dantur principia quaedam, Latinis digni
ctis lib. i. huius Operis, sedi. 3 .ubi egimus de ceriatitudine sacrae Theologiae, quod ipsa ad suas
conclusiones probandas procedere debet ex principiis non se tum reuelatis, sed etiam creditis fido diuina , id est, ex formali motivo reue Iationis factae a prima veritate, quam
implicat proponere mitin sin authori.
tale credendum , tanquam verum, ut
communiter docent Theologi , paucis recentioribu Exceptis dicentibus, satis esse, si Theologus suis principijs reuelatis assentiatur conclusioni ex alio firmo motivo distincto a motivo reuelationis , v. g. ob signa, & miracula, vel ob rati nes, vel ob himanam Ecclesiae authoritatem ; quod quidem est procedere ex re latis materialiter , non formaliter,& ex creditis fide humua, acquisita, ac
144쪽
naturali, non diuina, infusa, ac super naturali, hoc, inquam, supposito, primum occurrit hic examiliandum , a
se ut in alijs scienti js, ita & in sacra Theologia dentur inter articulos fidei, veritatesque reuelatas aliqua principia Latinis dignitates,Grseis axiomata dictα Pro cuius intelligentia notandum est principium in tota sua latitudine definiri , quod sitpropositio immediata, idest, qua non est altera prior, seu quet caret medio, unde probetur. Diuiditur propositio immediata , seu principium ipsilonem, & digniuitem. Posi est primcipium non ita commune, & notum, ut
illud habere, aut scire debeat , qui discere incipit, & huiusinodi sunt particu- Iaria uniuscuiusque scientiae principia. At dignitus est principium tantae certitudinis , ut quilibet illud habere possit, antequam scire incipiat: v.g. stu libeaes, vel non es ; impassibile essimul aD-
mare , o negare. Rursus positio su
Diditur in definitionem, & suppositi siem. Definitio est illud principium particulare in quo continetur rei tractandae
finitior suppositio vero illud , in quo
tantum continetur genus,vel differentia. Secundo notandum est quascumque
fidei propositiones dupliciter posse considerari, primo veluti formaliter,& inesse credibilis,secundum quod nimirum primae veritati illas reuelanti subiacent, secundo veluti materialiter, & in esse rei, secundum quod in ipsis subiectum, ει praedicatum habent, vel non habent
immediatam connexionem , ita ut una
Propositio secundum rem possit in aliam resolui, tanquam priorem in essendo, sue tanquam continentem praedicatum, quod est causa, vel ratio praedicati alterius I v. gr. ista propositio , Christus Dominus habet duas υoluntates, resoluitur in istam,Chrastus Dominus habet duas naturas intellec ales, diuinam, scilicet,
humanam : Si quidam ratio a priori
duarum voluntatum in uno , & eodem
supposito , sint duae naturae intellectuales pariter in uno & eodem suppositos,bsistentes.
Igitur si loquamur de veritatibus ἰvel propositionibus fidei formaliter, dein esse credibilis, atque adeo attenta ratione formali, sub qua sacra Theologia mediate versatur circa Deum, aliaque sua obiecta materialia r Sic omnes fidei veritates immediate a Deo reuelais possunt vocari prima, & immediata Sacrae eiacetiae principia, siue tales veritates secundum rem possint in alias reselui, tanquam priores in essendo , siue non. Ratio fundamentalis huius dicti desum, nar ex ipsemet natura primi,& immediati principis, quod definitur esse id, quo
non est aliud prius, siue quod caret medio unde probetur. Sed omnes fidei v ritates immediate a Deo reuelatae, si su mantur sermaliter, & in osse credibilisse se habent suntq; iste lubiles in aliud lumen per quod probentur, quam in lumen diuinae reuelationis p recth ergo veritates omnes fidei formaliter sumptς dici possunt prima,& immediata Theologiae principia. Maior huius argumenti est certa, fundaturque in definitione primi, & immediati principis. Minor autem dependet ex illa doctrina, ouae in materia de fide tradi solet, qua ai ritur singula obiecta materialia fidei supernaturalis, quaecumque illa sint,& cuiuscu-que conditionis, siue necessaria , siue contingentia aeque pertinere ad fidem in esse credibilis ; quod sic probatur. Quia obiecta aequε dicuntair pertianere ad aliquem habitu, quae aeque participant immediate rationem formalem, seu motivum talis habitus; sed singula fidei supernaturalis obiecta ς que participant rationem eius formalem, seu na riuum credendi; ergo singula fidei o lecta , si considerentur in ratione credi-hilium, siue quod idem est, secundum veritatem, quam habent non in esse entitatiuo , sed in esse credibilis, quae consistit in ipsa conformitate obiecti crediticum ipso testimonio Dei illud reuelan
tis, unde etiam vocatur veritas extrin
seca, quia fundatur in aliquo ipsi obiecto dumtaxat extrinseco, videlicet testimonio Dei, ad distinctionem veritatis
145쪽
Bibliothecae Theologicae Lib. II
pilus in esse rei, quae confistit in ipsi
actuali connexione principiorum inter se , & ideo vocatur intrinseca, quia fumdatur in principijs ipsum obiectum intrinsece componentibus ς singilla, inquam, fidei obieeta sic considerata aeque pertinent ad fidem,aequalique certitudine, & firmitate credenda sunt. Rursus maior huius argumenti videtur omnino certa, & indubitata, maxime in illis habitibus ubi motivum,aut ratio assentiendi , nullomodo est ipsa veritas intrinseca, & propria obiecti coniti, sed sola ratio formalis talium ha-ituum; ut contingit in fide sapernaturali, ubi motivum credendi nullo modo es ipsa veritas propria obieeti crediti, sed veracitas & testimonium Dei addi sinctionem aliorum habituum intellectualium, praescrtim scientificoriim,ubi
obiecta , quae formalia vocamus, ita sunt rationes ex parte cognoscentis attingendi obiecta materialia, ut etiam attingantur ratione proprie veritatis entitatiuae quam habent, quae secundinia, quod est maior , vel minor, persectior vel imperfectior, sic etiam obiecta scita magis, vel minus dicuntur pertinere ad illam scientiam,cuius sunt obiecta Minor probatur, nam formalis ratio seu motivum fidei supernaturalis , est prima veritas, seu diuina authoritas reis uelans , omnia autem immediate ab illa reuelata aeque participant hoc motivum
cum aeque infallibilis sit Deus in omnibus, que dicit , repugnetque ipsi aeque
mentiri in paruo, ac in magno ,&aeque omnia revelet , quia diuina authoritas reuelans, est una & eadem, sicut & unus Deus u eius veritas,& illa eodem modo
applicatur omnibus veritatibus fidei. Nec refert, quod inter illas sint aliquae expressus, vel etiam saepitis, imo &iuramento Dei interposito reuelatae , quodque in earum confirmationem plura fuerunt edita miracula, quam in con fit mationem aliarum; hoc, inquam,non
obe II, quin omnia fidei obiecta in eis eredibilis considerata aeque ad fidem pertinere dicantur, atque adeo quia ita snt prima & immediata sacrae Theol giς principia .
Nam primo, si Ie m. agis expresse , sue minus, siue semel tantum, siue saepitis aliqua veritas a Deo reuoletur; Sc-
per habet quod sit a Deo reuelata , Scquod fides illi praebeat assensum, obsolum testimonium Dei reuelantis, quod est idem , & eiusdem in se veritatis , &infallibilitatis, dum reuelat unum,ac dureuelat aliud obiectum: ita ut maior, vel minor expreiso, facta tantum semel vel saepius iterata, se habeat tanquam modus quidam dumtagat accidentalis dii ii-nae reuelationi; Unde clim id ,quod tantum per accidens alicui conuenit, non variet eius sebsta itiam ; ex eo quod alibqua veritas fidei sit magis vel minus e preste reuelata, semel tantum , vel faepius ; non ideo magis , vel minus perti-
nubit ad fidem, quasi magis, vel minus
Secundo quod in nonnullis fidei veritatibus reuelandis Deus interponat iuramen tam , nUn propterea id facit, ut a parte rei, aut in se eius reuelatio sit certior ac firmior, tam enim est impossibile Deum mentiri , quando simpliciter aliquid enuntiat, quam quando illud iuramento confirmat , cum illud utriamque
a prima veritate, qua impossibile est falli & fallere, insormetur: nec minus re pugnet Deo mendacium, quam periuri uin,cui possumus etiam addere, Deum semperiurare, dum aliquid reuelat,cuin se in per afferat se in testem,quod est proprie iurare. In aliquibus ruinen Sacrae Scripturae locis ius iurandum expressi quorumdam articulorum reuelatiori interponit propter nos, accommodando se hominum consuetudini, ad maiorem rei proinissae confirmationem, Je ut facilius credamus eum isti suae pro inissioni certo& inlallibiliter esse satisfacturum: ctim enim fallaces sint homines, sibique
mutuo fidem interdum violent,iuramentum a se inuicem solent exigere, ut eius
religione commoti a fraude, & fallaciata, abstineant. Addit Sanctus Augustinus lib. 16.de ciuitate Dei cap.3ῆ. Qeum ali
146쪽
quando interponere iuramentiam ad increpationem infidelium. Potest etiam dici iuramentum fuisse aliquando a Deo aliquibus suis promissionibus interpositum, ut ostentiret illas esse absblutas, di non sub aliqua conditione factas,quq sit per aliquem euentum impedienda. Sed de his videndi sunt interpretes Sacri ad cap.ra.Genestosin eaput 6. Edstole ad Hebraeos, ubi agitur de promissione
Christi facta Abrahae cum iuramento. Tertio tandem, quod plura facta sint miracula in confirmationem aliquarum veritatum fides, quam in confirmationem aliarum, non arguit proinde magis esse credibiles, aut nod esse aequei prima & immediata Sacrae Theologiae principia, in tantum enim aliquid pertinoe ad fidem formaliter in quantum participat sormale eius motivum, ut diximus; miracula autem non sunt ipsum
formale motivum fidei, seu ipsa ratio assentiendi creditis per fidem infusam, scd sunt tantum quaedam veluti dispositiones, quibus aliqliae veritates fidei vel confirmantur, vel ostenduntur credibi-Ies , id est, dignae quibus fides adhibea eur. Potest insi per dici maiori mirae
Iorum numero in confirmationem es, quarum fidei veritatum facto, primam quidem veritatem reuelantem apparere nobis aliquo modo elarius, & apertius
illis applicatam, quati alijs, quae paucis , aut nullis miraculis confirmantur , non tamen magis panicipari.Penes qua tantum maiorem, vel minorem diuinae reuelationis participationem uenditur solum aeque, vel non aeque esse credibile, seu pertinere ad fidem secundum se;
atque meo aeque, vel non aeque esse
prima, & immediata Theologiae principia so aliter. HAt si loquamur de propositionibus fidei non solum Mnaaliter, & in esse credibilis, sed etiam materialiter, seu nesse rei, possumus inter illas distinguere digniraus, & positiones. Sicut enim inter principia scientiarum, quae per rationem naturalem habentur, orti quidam inuenitur, ut quedam in clijs -
plicite contineantur, & ad illa reducantur I v. g. omnia principia reduci dicuntur ad hoc, ut ad primum, Impossibiis spmul a flumare, o negare, ut explicatur . Metaphysicae; ita etiam in principijs Theologicis, dantur quidam articuli S dei quicumque sint illi,implicite continentes alias fidei veritates, quas si contineant omnes absolute & simpliciter, nemini dubium csse potest, quin tales
articuli recte vocetur dignitatesin axiomata Theotimca; si vero determinat du- taxat contineat aliqua credibilia in certo ordine, sic potius sui positiones. U.Pista propositio Deus es incoernatus, dicitur positio, quia est veluti principium implicii continens reliqua, quae dei Christo dicuntur, veritas enim huius, Deus es passus, aut mortuus, fundaur in ista, Deus est homo, & haee in ista, mus est incarnatus.
sitianam sint inter fidei veritases, aut a Gulos, Theologica dignitates, prismaque omnino principia dicenda.
SVpposito ex dictis superiori capite,
quod inter supereaturales fidei v ritates, dentur prima aliqua principia , Theologicaeque dignitates, restat ex
minandum quaenam sint illae Aliqui enim afirmant quod ista duo principia,
Deus es, est remunerator inquirantium se sunt Theol Micae dignitates, ita Melchior Canus lib. I a. de locis Theolog. cap.3. Alij vero dicunt esse potius ista, Dicquid in scripturis canonicis contis eur est a Deo reuelatum, vel quicquid in Fre turis Canonicis fuit a Deo reuelatum,
est serum, o infallibile. Sed istae duae tentiae facile ni filior possunt ad c6eordiam reuocari.
Intelligendo igitur secundam sententia de dignitatibus Theoisicis veluti ex parte rationis formalis te tenentibus, atque adeo secundum quod sacra
doctrina modo Rctione prima huius t Q a Mi
147쪽
1 14 Bibliothecae Theologicae Lib. I L
bri explicato , vinur diuitia reuelatione vςluti in acta signato, ad inserendum syllogistice concIusionem aliqua The
logicam, sic dico, duo illa principia st
tim allata,recte vocari dignitates The
logicas a si quidem sunt id ultimum , ad
quod reducuntur omnes conclusiones
Theologicae, di quo negato non suppetit amplius Theologo viaiaut ratio probandi aliquid ex parte suae rationis for malis sub qua, quae est authoritas diui
At si sit sermo de dignitatibus The
logicis veluti in essendo, aut in esse rei, secundum quod in actu exercito posisunt esse media demonstrationu The logicarum ; dicendum est cum prima sententia, duo illa principia , Deus es, 3c, es remunerator inquirentiums, esse
Theologicas dignitates, si quidem omnes quotquot sunt fidei articuli, & --ritates in illis primis credibilibus vi
tualiter, & implicite continentur, scilicet ut credatur Deum esse, di prouidentiam habere circa hominum salutem iuxta illud D Pauli ad Hebrios cap. II.
oedere enim oportet accedentem ad Dia
uia est, ct ivaeirenti s se remunerasorsi. Nam in esse diuino incIuduntur omnia , quae credimus in Deo aeternaliter existere, in quibus vltima nostra beatitudo eonsistit. In fide autem diuinae proiiidentiae includuntur omnia, quae temporaliter a Deo dispensantur ad hominum salutem, quaeque sunt media ad aeternae beatitudinis consecutionem ne chssaria. Pro quorum omnium maiori Iuco primo notandum est illa duo uniuersalissima principia dupliciter eonsiderari
posse; uno modo quatenus naturali ratione cognosci, & attingi possunt; &ita potius sunt conclusiones scientiae aposteriori, quae procedit cognitione effectus ad Causam, quam principia. Alio modo considerari possunt ut cognoscibilia superiori lumine diuinae reuellatio nis, & sic habent rationem primorum principiorum, suntque dignitates quaedam inter omnia alia principia reuelata; sie enim dumtaxat continent virtualiaerct implicite alia principia, naute quatenus lumine naturali praecish e vici
possint. Si quidem impossibile est quod
inserior cognitio virtualiter contineat ea, quae per altiorem innitim cogniti
nem attin bilia sunt ; sed Deum esto unum & Trinum; secundam sanctissimae
Τriadis per nam assumpsisse carnem humanam, Ze caetera huiusmodi super naturali solum lumine sunt certo cognoscibilia, ergo non continentur virtualia ter in illis duobus principi;s, quatenus ad ordinem naturalem p nent, suntq; proinde naturali lumine cogno ibilia; sed ad ordinem supernaturalem , sepe naturalique fidei lumine cogno untur. Vnde recte Apostolus ait, Accedentem ad Deum oportere credere quia es, ct imquirentibus se remuneratorsit; quia licet illa propositio Deus suntellect a praeci- sede existentia naturali, sola luminis na. turalis virtute & essicacia possit attingi,
ut de facto plures Philosophi sie illam
cognouerunt,atque adeo sic sumpta potius pertineat ad fidem quasi praeambulum, quam ut verus illius articulus; a
tamen si cosideretur talis propositio secundum quod in se, & ex parte rei cognitae est faecunda omnium aliorum mysteriorem fidei, atque adeo necessaria ad salutem, sic solius fidei obiectum est in praesenti vita, visionis vero in alia. Obseruandum est secundo, quod quando asserimus sipradicta duo uniuersalissima principia, quatenus supernaturali lumine cognoscibilia sunt, vim maliter & i licite continere omnia alia credibilia, non ita dei re intelligi, quasi per necessariam & infallibit si consequentiam ex illis primis semper in f rantur, sed quia in reipsa cognita vectexistunt, siue ex natura rei, siue cx lia hera Dei voluntate. Quod potest de-elarari primo in illa propositione Deus non enim sequitur per bonam & euidentem consequentia quoad nos, Deus es; ergo necessario Trinus est in pers nis. Secundum se tamen ,& in reipsa cognita magis sequitur ex illo antecedenti
148쪽
denti, quam ista, Si homo es, animaIrationis est , vel illa, homo es risibilis smaratioratis. Nam Deitas est radix, ct v luti causa virtualis in se omnium attributorum diuinorum, & persectionum, quae de Deo efferuntur, siue sint absolii-tar, siue relatiuae. Sintiliter de secundo principio, scilicet quod Deus perseeti iasimam habeat de hominum salute providentiam, manifestius cst consequentiam non esse semper legitimam , noxa solum quoad nos, sed neque etiam si cundum se, dum ex illo inferuntur phira alia fidei nostrae mysteria, ut si quis argueret, Erra mitis Detractus es homo. Articulus enim incarnationis diuinae, Salii similes continentur Blum in articulo diuinae prouidentiae, supposita libera Dei voluntate,qua sic dilexit mundum, ut filium suum unigenitum daret; unde qui in communi credit per lumen infusum , specialem Dei prouidentiam esse circa salutem hominum, ibidem etiam
virtualiter & implicite credit omnem modum,quem Deus voluntate sua praefixit, ad huiusmodi hominum salutem Promouendam,ac perficiendam ; qualis est a conomia Verbi diuini in earni mortali, Sacramentorum institutioialia.
que similia media, quibus dirigitur li mo ex speciali Dei prouidentia in fine
An Theologia nocedere pusit ex utraque
CErtum est dari plures discursus c5-
stantes*traque pMmissa reuelata, siue quod idem est,qui nitantur duabus praemissis de fide. U.g. CXristus Dominus est filius Dei ; sed christus Do-nus redemit homines, ergofllius Dei red nur homines. Dissicultas est an huiusmodi discursus sint vah, & proprie The logici ; an vero pertineant ad habitum fidei: ratio dubitandi est, quia si vir' que prsmissa est reuelatagonclusio etiavidetur esse necessario reuelata: sic ut
Gaim ex duabus praemissis cuidentibus, vel probabilibus , noa potest non sequi
conclusio euidens, vel probabilis r ita ex duabus reuelatis necesse est sequi ci clusionem pariter reuelatam. Cuius ratio veluti a priori deduci potest ex hoc, quod subiectum & passo in conclusione
eamdem inter se connexionem habent, ae in praemissis cum medio termino, hoc enim significare videtur commune illud axioma prioristicum,de quo egimus superiori sectione, inaesunt eadem una tertio, sunt eadem inter se sed quando ambae prςmissae sunt reuelatae subiecta&passo cum medio termino habent c5-
nexionem certissimam certitudine reuelationis, ac fidei ; ergo eamdem inter se connexionem habent in conclusione; ut
satis patet in exemplo statim adducto tsi enim semel reuelauit Deus, Christum Dominum esse filium Dei, & Christum redemisse homines, statim apparet, reuelasse etiam filium Dei redemisse ho
Nihilominus tamen dicendum est, eiusmodi discursus constantes utraque premisse reuelata esse proprissime Theologicos, secundum quod Theologia est argumentativa, habitusque discursiuus realiter ab habitu fidei distinctus, qui proprie loquendo, e explicite nec implicit ε est distursiuus: sed solummodo untiativus, & iudicatiuus . Ratio huius rei est, primo quia ut suis locis saepius notauimus, sacrae doctrinae proprium est, ad illativos assensus suarum conclusionum procedere ex reuelatis, ad distinctionem omnium. aliarum Philosophicarum disciplinarsi,& scientiarum natures tum, unde S.Τh mas I. p. q. I. arti aia Theolmiam vocat doctrinam secundum reuelationem diuinam; &ad secundum scientiam ominnia tractantem, secundum quod cognoscantis lumine diuinae reuelationis. Et ad primum et Sacra , inquit, doctrina consistis in rebus a Deo reuelatis, suscipiendisper sidem. Et artic.2. in fine corporis, ficut musica credit principia reari a sibi ab Arubmerico, ira doctrina saera credis
149쪽
1L6 Bibliothecae Theologicae Lib. Id.
rincipia reuesate sibi a Deo. Et articia. pariter in fine corporis, Omnia qua sum diuinitus reuelabilia compreheniatur fas sacra doctrina ; Acutsia scientia una. Et t. s. Hac scient a non cipissa principia ab alijs sient,s,sed immediate a Deo
per reuetit nem. Et art.6. ad a. Propria
hisivissentia cognitio es, quae est per reuelationem , non a tem , quae sper natu ratem rationem. Et art. 7. Principia halus
Uentia sunt articuli fidei; quod idem
repetit art. 8. additque tam in corpore, quam ad primum. Hac doctrina ex a iistilis fidei ad alia argumentatur Et ad a. Argumentari ex authoricare es maxime proprium huius doctrinae, eo quod princia pia huius doctrina per reuelationem habentur . Ergo quo magis discursus ex reuelatis procedit, ac diuinae reuelati
ni nitituraeo magis Theologiae proprietatem participare dicendum est ; adeo ut si ex nullo alio procedat principio, nis reuelato, sit maxima cum proprietate Theologicus. Secundo probatur, quia is assensus est proprie discursu us,atque adeo pertinens ad sacram doctrinam secundum quod est argumentativa, & habitus realiter a fide distinctus, quo per aliquod
antecedens iudicium aliqua duo iudicanti ir esse, vel eadem, vel coniuncta inter se, ob identitatem, vel coniuncti . nem quam habent in aliquo, nimirum, medio ; ita vi eiusmodi antecedens iudicium , seu antecedens connexio ill rum duoru cum medio cognita sit motivum eius assensus, qui datur conclusioni, seu rei per illam enuutiatae, ut facile potest intelligi ex tota definitione argumentationis & syllogismi tradita per Aristotelem in libris priorum, S ex
communi doctrina Dialecticorum: Sed ita res se habet etia in discursibus utraque praemissa reuelata costantibus; ergo tales distiirsus sunt proprijssime Themlogici; siue quod idem est proprijssime
pertinent ad Theologiam, secundum
quod est habitus realiter ab habitu fidei distinctus . Cuius est credere, silium
Dei redemisse mundum,ut persistamiis in exemplo adducto, non ideo formaliter,& praecise ob connexionem, quam exquema huius propositionis tanquam v rae habent inter se, ct cum ipso motivo seu medio, scilicet Christo Domino, aut diuina reuelatione super illum cadentri. sed pure, simpliciter, absolute ob authoritatem Dei, seu reuelationem diuinam ; quemadmodum patet in hominibus idiotis & rudibus, qui nescientes iudicare de bonitate conseqtientiae ex aliquo suo antecedenti no desinunt elicere praeclaros actus diuinae fidei, etiam aliquando excellentiores, quam quos aliqui doctores in rebus Theologicis versatissimi cliciunt. Tertio, Assensus diuinae fidei eκ communi Theologorum sententia, est absolute & simpliciter quo ad suam entitatem & substantiam supernaturalis a sed assensus etiam deductus cx duabus praemissis de fide est naturalis quo ad
suam entitatem ; ergo non potest esses,
assensus vi sic diuinae fidei, sed Theologiae tantum, quae ut vidimus superiori libro ex communiori Theologoru se tentia est habitus substantialiter&entitatiue naturalis.
Probatur minor, quia actus ille, seu assensus est mere & simpliciter quo ad
substantia naturalis, qui Oritur a potentia naturali ut naturaliter operante; atqiii
assensus deductus etiam ex duabus prς- missis de fide oritur ab intellectu ut naturali potentia operate naturaliter, quia oritur tantum a iudicio,quod intellectus credentis, seu habentis hdem,sormat de bonitate consequentiae rei reuelatae, vel ad ipsam reuelationem Dei, vel ad medium ab illo reuelatum isi tali discursiu ;iudicare autem de tali bonitate, proprie est intellectus ut operantis naturaliter,
quemadmodum patet ex dialectica: etsi praesuppositive fidem habeat, illa tamd, nee illius motivo utitur ad formandum tale iudicium. Neque enim dici potest
istam bonitatem consequentiae, & connexionem rei reuelatae,vel cum ipse reuelatione, vel cum alio medio reuelato
cognosci per fidem diuitiam, quae illam
150쪽
ostendat, & demonstret. Hocunquam, asseri non potest, quia est contra experientiam, & si ita esset, talis bonitas c6sequentiae esset de fide; nam quidquid diuina fide cognoscimus, est de fide: at
negare talem consequentiam praecise consideratam in ratione consequentiae
syllogisticae, non est proprie S. rigor se Ioquendo hqrcticum, sicut nec ignorare
formam syllogizandi est aliquod peccatum contra fidem , vel aliquod praeceptum eius. Quid autem sit dicendum in casu quo Deus non solum rei telaret ambas praemissas , sed etiam bonitatem consequentiae,& ipsam mei deductione, an tunc si item talis discursus , vel conclusio sic deditista pertineret ad fidem, explicabitur in fine huius capitis. Per quae fatis patet ad rationem dubitandi superiu&allatain ; non enim negamus conclusionem deductam ex duabus reuelatiς esse etiam aliquando reuelatam , atque adeo fide credendam ;sed tantum asserim tis ad illam non pertinere praecise secundum quod est deducta,sed ad habitum Theologiae. Nullam enim est inconueniens , & hoc etiapotest habere rationem quartae probationis pro nostra conclusione,quod una,
ct eadem propositio materialis, sub diuersis tamen rationibus di motiuis ad diuersos etiam habitus pertinere possit, ut satis patet in hac propositione, Te ra est rotunda, quae ut demonstrabilisper medium Mathematicum, ad Mathematicas spectat disiciplinas, ut vero per physicum motus grauis ad centrum, ad Physicas. Diligenter igitur distinguendae sunt duae rationes Armales ; quibus
intellectus mouetur ad iudicium eiusdem propositionis materialis,ing. LIIuin Dei redemisse homines. Altera, quia hoc
dixit Deus, qui nec falli, nec fallere potest, ct hoc est iudicium fidei, cuius est
credere, vel assensu elicere pure &simpliciter quia Deus reuelauit, ita ut inter
ipsum assensum diuinae fidei & reuelationem diuinam seu auctoritatem Dei nihil mediet, sed noster intellectus feratur immediate in rem reuelatam , &r
uelationem diuinam simul; in hanc, o in obiectum quo, in istam ut Obie tu vi, quod i Altera quia hoc sequitur ex praemissis a Deo reuelatis tanqtiam cstcctus
a causi. & hoc est iudicium Theologiae ut distinctae a fide; ut enim primum illud motivum nihil aliud includit praeter ipsam diuinam reuelationern precise ; ita secundum includit determinatam aliquam connexionem c5clusionis cum praemissis reuelatis, vel subieciti,& praedicati cum medio termino in praemissis reuelatis: quae connexio est quid distinctum a Deo, eiusque reuelatione forma
Ii ; & est ratio formalis sub qua Theologiae , prout est habitus realiter a ta
distinctu&ωSed inquiret aliqtiis virum, si Deus non solum reuelaret premissas, sed etiahonitatem consequentiae, & ipsam metdeductionem , tunc saltem conclusio vededucta spectaret ad fidem, & non ad Theologiam. Respondetur adhuc in illo casu conclusionem ut deditotam esse proprio Theologicam, quia tunc etiaassensus conclusionis immediate depe-deret a re mirelata, tanquam a formali, & adequato motivo assentiendi, & noa ab authoritate primae veritatis reuelantis, a qua formaliter & immediate pendere debet verus ac proprius fidei alsen. sus . Aliud igitur cst aliquem assentiri conclusioni, quia ipsa immediate reuelata est a Deo. Aliud, quia infertur per deductionem reuelatam a Deo: in primo enim asscnsu reuelatio Dei preci se est tota ratio assentiendi, & ideo est verus actus fidei: in secundo autem reu latici Dei est solum quedam remota aD sentiendi ratio, quae non mouet proxi-mδ ad assentiendum , nisi applicata rebus, & premissis reuelatis,& deductioni reuelatae. Quapropter quemadmodum ex superius dictis iuxta communiorem Theologorum sententiam, dependentia conclusionis a premissis reuelatis non sfacit conclusionem esse de fide, ita neque dependentia conclusionis a ded .ctione reuelata: nunquam igitur μη-