장음표시 사용
111쪽
DE ANIMA Rreponsum tis nutritionis eausam ascribunt. Quae stimul quidem causas em dicere poscimus: haud tamen vim mouendi habere dicere debemus Merima id animae dandum. Quemadmoduenim iam dictum fuit,ria hil nutritur,quod vitam di an participet. Quadoquidem haud ex omni parte iis quae anima carent,additio fit. aeterum ne D in ipsis viventibus propter elemetorum lationem accretio. Quemadmodum in planus dicere Empedocles videtur. Qui per terram,quae deorsum mouetur, radiceS agi:Per fgnem vero qui sursum, accretionem iteri vult.Primo quide enim haud idem in v n'ueris,atcs in iis,quae viuut, quod sursum,ee quod deorsium. Si ita* in plantis quod sursum radices sunt:siquidem captu ex proporistione respondendati illis animalium particulis,quae principatum obtinent:oportebat ad id quod deorsum quemadmodum in planta terram proficisti.Ignem vero ad truncum. Nanis in animalibuS ad ossa,quod terreum est:ad cor autem ait iecur quod calidum imidit. Deinde vero quona pasto non diuelluntur inter se quod farsiam fertur: quod deorsum. Propter quam nan causiam non relinquent plantam:cta ignis quidem ad id, quod sursam:terra autem ad radices tendat Aut quidna illud est,quod haec ambo in v naqua particulam contrahit Aut quidnam illud esst,quod determinat,donec augeri videtur Sinaure erit ict anima erit. Dis nanq; forma vim cohibendi habet ut id iuxta quod. Aia vero non solum tanqfoma viventium cauta est:sed&tanq ea,quae efficiendi vim habeat.
I ADRAGESIM A PAR TICULA.UID ETU R autem quibusdam ignis natura simpliciter causa nutritionis,ct ac cretionis esse. Naq; ipse uidetur Plus ex corporibus,aut elemetis nutriri,& augeri.
Quapropter N in platis, i aialibus existimare aliquis possit, ipsim esse, qui agat.
Q VADA AGESIMA PRIMA PARTICULA.IS VERO concausa quodam pacto quidem est:haud tamen simpliciter causa
Sed potius anima. Ipsa quidem enim ignis accretio in infinitum:quousq; sit, quod
Ipse quidem Empedocles,licet haud manifeste at perspicuus tamen est,ut qui elementa
tanquam concauisS nutritionis afferat.In corpora nancs causam conserebat. 5nullive, ro non ignem sediLnis naturam,hoc est ,normam ipsum determinante non tanqconcaulam: sed simpliciter,aus proprie nutritionis causiam esse dicunt. Inde indicium fumentes, quia ipse solus ex elementis numatur. uemadmodum enim eius lationis, quae sursium fit igneam serma in causa esse dicimus:itauipsius quo nutritionis. Si iuxta ipsum igne nutriuntur.Ita,ut tum plantae,ium animalia ideo nutriantur:quia ignem participant. Ueorum non nutritur ignis,quia necu etiam permanet.Semper autem maior interdum, si antea. imas scilicet materiei occupari Nel simpliciter,ati proprie causa est:sta diuistrationis potitas concausa. tur nan m anima ipm,ceu ea existens quae moueat.Anstote, tranan simul illure demonstrat quod ex se ignis non nutritur:S ipsum nutriri eoru, quae animam habeant proprium est. Ita, Wi nos recte huiusce rei causiam animae tribuere queamus ex eo,quod ignis indefinite comburendo exuperet.
E O RUM aure quae natura constent finis est,ec ratio magnitudinis, de accreti innis. Haec autem animae,&non ignis. ecrationis potius,il materies.
Ne enim animat ullum sed deorum naturaliu krma aliorticu quae ipsis secundunatura insunt,eoriam magnitudinis causari debemus:&co lunone illam quo P pr erisma,raticiis participe:quae ab eo,quod impartibile in partitione progreditur Per ea nam Ummedia sunt,progressus fit. Forma quidem igitur finis est,tanet indivisibilis tCrminus. Ollem aut illa media at distinc ratio est In accretione aut non in igne naturalem 1u:sed He iri animata rationem causa conferenda est. Accretio nam ad rationem pQUUS, uad materiem spectat.Est aut e materialis eius causa ignis ceu ratio Uero anima Athm magis Propria sitit. Ignistiani mouetur:anima autem primum mouens est.
112쪽
ca UONIAM autem eadem uis animae quae nutrire,ac quae gignere uaIet,de nutritione necessarium determinare primo. Distinguitur enim ab aliis potestatibus opere hoc.
s RPOSITIO. Cum 1llud Iam Philosophus demonstrarit quod nem corpora MecvnaturaIes corporum aerae sunt,quae nutripendi vim habeant:sed quaedam anima extrema: illud quoque nunc sumitaquod licet eadem quom sit quae gignendi vim habraciat laquam de illa,qu*nutriendi facultatem obtineat.primo loquendum est. Quandoquidem ab extremis ordis mur.Perfemor autem actio generatio est.Praetereat quoniam nutritionem se meipsum ni equit sitae si peruacaneum quid ex nutritione prouenies existatisiue corporis Parσticula quaedam.Quemadmodum qui ipsum sanguinem, aut medullam diXere, opinati fiunt.Sme aliud quoddam naturae opus cum omnino id ipsum imperfectum germen sit Quoniani ita de facultate vim numendi habente sermo est de nutritione antea aliquid dicendum. Utrition aram dum pro eo. quod nutrit accipitur: ipsi Opponitur edtacationi, ut quae ad aliquid reseruntur. Ita,ut educatio pro eo,quod educatur,accipiatur Distinguitur autem ab aliis animatis giribus opere hoc,edacatione stilicet, at ipso educare Q U ADRAGESIMA TERTIA PARTICULA VIDETVR autem esse nutritio,contrarium contrario. Non omne autem omis
ni Sed quaecunis contrariorum non selum ortum eκ sese habent:sed accretione. Fiunt nant multa ex sese,sed non omnia quotcunq;. ut bene ualens ra laboranti. Videntur autem neq; illa eodem modo mutuo esse nutritio . Sed igni quide aqua Utricio. Ignis uero non nutrit aquam. In simplicibus quidem igitur corporibus, haec esse uidentur in primis,alterum quidem nutritio:alterum uero quod nutritia
DUBI HONEM autem habet. Inquitat enim alii simile simili nutri: que
admodum oc augeri. Aliis uero, at dicebamus,econtrario uidetUx,Contrari iam con trario. ceci impavitali exiti ente timili. Nut citionem autem Incitari,atq; Cocoqiai. Mutatio autem omnibus in contrarium,aut medium.
PRA EVE R EA nutritio patitur aliquid ab eo quod nutritur: at haud id anti tritione. Quemadmodum neq; faber a materia:1ed ab illo haec. Faber autem muta Liar solum in negocium G ocio Vtrum uero est nutritio postremiam quod a edit, an primum habet differentiam.Sin autem ambo: sed illa quidem inconcocta, altera uero concocta,utvol modo contingeret,nutritionem dicere. QuatenuS quidem enim inconcona Coutrarium contrario nutritur. Quatenus vitem Concocta 1imile simili. Quare manifestum,quod dicunt quodam modo ambo,ec recte, ec rio recte.
MONIAM autem nihil nutritur:quod non participet uitam: animatum erit
corpuS,quod nutritur, arenUS animatum. E χP Os I TI O. Dupliciter,ut ipse quom Aristoteles inquit cum nutritio dicaturi quae scilicet con ista, S quae inconcocta:cum ex his altera simitis alicra Opposita ei quod nutritur pareanhac CPntrariam quom vocat Haud Iametra,visornaa forma: Subsicitiae nanc p ambo,&quod nutrit, quod nutritur,extant:sed ita ut ipsi nutrienti eiuS, quod nutritur adsit priuata P testate riano;qaod nutritur est.6 contraria haec sunt,ut priuat ,atis firma. Oportet Simpli de Mima. I iii
113쪽
DE ANIMAltam Sc quod nutritur ex contrario mutari.Haud tamen quod ex contrario mutatur nuis tritur.Nem enim mutatio illa,quae ex non albo in album fit,aut ex aegritudine in Ianitate, nutritio est Verum oportet non iuxta quale iliam, &iuxta q tum eam fieri mutati
nem,quae substantiam referat d nata v illud est,quod simul augeri dicitur. At ne v ea nittritio est nisi nutriens cumateria potius situquod vero nutritur a forma magis stet. Quod confirmatur ex iis qui improprie de elementis loquentes ipsin unitur nutriri. Narim igne nutriri dicunt: aquam aurem nequaquam Licet mutuo inter sese fiant.Sed quod magis a forma stat .si ipso nutriri proprie uti debeamus de iis,quae toto genere superant,interpreta dum est. Quatenus scilicet animatum ilifieri ab inanimo Quod nant nutritur animatu esse oportet:ipsiam veru nutriens nequaquam Opus est. Fit itam nutritio iuxta mutatione ex contrario:verum ita,ut haud iuxta quale solum, sed re iuxta quantum, atq; substantia in animatam formam fiat Ubi agit quidem quod nutritur secundum vitam: patitur aute, atin simile redditur quod nutrit ei quod nutritur.Optas nanil est ,dum inconcoc tum ipσsum nutriens existit,contrario se modo habere respectu eius,quod nutritur. Quo &pati 5 mutari queat.A contrario narim mutatio fit. At quod cococtum iam simile redditum est.Caeterum quoniam OS Osfi,at P caro cami S ut uno verbo complectar,similesii mili innutritione admouetumquodq; nutritur in ipsum nutriens agit: quod in eo , potestate est perficiens: S in vivax subiectum conuerrenS: quoniam cp videtur quod nunc nutritur. Vipso non nutriri ad ipsum nutriri conuerti: haud a nutriente mutationem fieri Aristoteles inquit:ne pomnino cum paSsione: sed non sine actione:cum intrinsecus vita illa,quaenatriendi vim habet in octo ad negocium traducatur.
VA R Ε nutritio ad animatum pert inet, ic non seciandum accidens.
Nutritio quidem pro φλ sumpta fuit nutricte.Verum quoniam quod nutrit, Se quod
nutritur ut quae ad aliquid reseruntur,inter sese opponuntur:nutrituri animatum,tanuarii matum,hoc est quod mortale:dici posset ipsium nutriens Lecandum se erga id quod animamm,S non secundum accidens. QVemadmodum seruas hominis respectu dicio turio uemadmodum eniim iecori dextra in corporis parte collocatu esse,ex eius fere Lubis stantia dici potest: ita 6 animato ipsum nutriri. uapropter nutritur etiam quatenuS animatum existit. U ADR AGESIMA SEPTIMA P ARTICULA.
EST AUTEM diuersum nutritioni,& augendi uim habeti esse. Qua quidem
enim quantum quoddam quod animatum,augendi uim habet.Qua uero hoc ab quid,& minasia,nutritio. Semat naq; substantia: N eousq; est Monec dc nutriatur.
Omnino quidem ipsium nutriens.& secundum substat iam mutatur: dc secundit quaistitatem admouetur .Ac secundum substantiam quidem mutaramceu id,quod secundum substantiam quod nutritur fiauhacidi ratione nutrit Verum iuria quatitatem admoti . auget. Nan v nutritur animatum ceu quod idem secundum substantiam ex additione illa Custodiatur.Ex admotione autem quanci post defluxum augetur. Persipicue quidem Cum influxus amplior defiuxta fium Iam vero siue aequalis siue minor propter quacumh uiusmodi admotionem post deflaxum,secundum magnitudinem augetur.
ET ORTUS efficiendi uim habet, non eius quod nutritur: sed ut quod nutri
tur Iam enim est ipsa substantia. Gunit autem nihil ipium seipsum: sed sesuat.
VARE Euiusmodi quidem amisae principium, uis est, qua po sit seruare, quod habet ipsam,quatenus tale.Nuttitio uero praeparat ipsum agere Quapropter quod priuatum nutatione non potest esse.
114쪽
LIBER SECUNDUS LIIcLVAUR AGESIM A NONA PARTICULA.
α O NIAM vero stant uia,quod nutritur, ec quo nutritur, dc ipsam nutriens Ipsum quidem nutriens est prima anima od uero nutritur, quod habet ipsam
corpus. o autem n tritur,nutricio. a uero a fine omnia appellare iustum: fi
nis autem ipsum gignere quale ipsum,esse posset prima,quod gignendi uim habet, quale ipsum.
Quoa&iuxta substantialem mutationem nutritio fiat,hinc manifestum est: Fit enim, licet S non quodnuitatur,simi essit.Erat nan Santea: sed simile et,quod nutritur, redditur. Animae igitur vis quae nutriendi vim habet seruando agit. Nutritio autem ipsam ad agendiam praeparat:non tanquam ea,quae vivacem vim moueat: sed laquam materia adactionem apta at apposita. Quemadmodum ligna quo' lignario conueniunt fabro. Neo enim absq; nutritione at intrinsecus a seipsa anima agit.Quapropter ipsum nutries Prima est anima. Quae prima existit propter amnitatem,quam cum corporibus habet.Nutra autem ita utinam omnem intrinsecus orcliatarastione. Ex qua,& quod nutritur, quia ipCam habet,nutritur.Nutriti ocu mutatur adiicitur,ati v per a absoluitur forma: ita, vicosimilis et,quod nutritur,reddatur.Quae quod subiectiam est,tum seruat tum auget, tum similis gignendi vim obtinet. Semini natam v1,ato facultate imperfecto aliquid committere: quo ei uinem formae receptionem nanciscatur,huiusce est animae opus praestam, Lissimum:quippe quod illius perpetuitatis quae concessa fit, usam sustineat. Q UIΝαU AGESIM A P ARTICULA.
EST AUTEM quo nutritur duplex:quemadmodum quo gubernat,manuS,
ClauUS. Alterum quidem qtiod mociet,& morietur alteria uero mouens s blum. Omnem autem necessarium nutricionem posse concoquere. Agiti concoctionem calidum. Quare omne animatum habet calidi Latem.
Quon quidem nutritio sit,quo aliqui nil tritur,persipicue dictum fuit. Quoniam autenutritione calido concoqui Oporteta quod ipsium nutriens praecipue non est. Distinant antra fuit,quemadmOctum anima nutritionis causa estngnis autem cocauta: Oniam cstria enumerata faere,nutri rix scilicet,quo nutritur quod nutritur:& quia duplex illud dictum fuit,quo nutritur: lidum in hoc quom ordine collocabitur. Nonne igitur a1am, alterum quo riutritur,interser tari conuenit Narim exempla manus scilicet, ait clauus mema tiant inter animam,tanqIam mouentem,&nauigium Fruid quod moueariar. Ueirum si media illa,quibias nutritur,furit nutritio sicilicet atq: calictum:quanam ratione vel ambo a vita illa quae nutriendi vim habeat,moueri,inficiandum nobis putabimus Nam vel manus,at clauus a gubernantis anima moueritur. Propter quam ita causam,alteis rum quidem Aristoteles mouere inquit:alterum vero moriere,at moueti Nunquid igitur ambo a vita ea quae nutriencti vim habet mouetur Sed ita sese res habet,ut in iis,quiis bus nutritur.Ubi alterum quidem erit quod mouendi vim habebit: ut calidum, quod in vivente reperitur:quod alterum mouet,ut ipsum cibum. Alterum autem est,quod mouetur quidem a calido:at mouet quoa nutrituricin continue augens, ait custodiens.
AD UMBRATE quidem igitUr,quid est nutritio,dictum fuit.
Quod contraria quadam ratione ei quo nutritur:ctum adhUc inconcoicta existit. 11 cia Uero similis. Et quod Opponitur, ut quod ad aliquid referatur, ei, quod animatum siti uaseruatur,at augetur,quod nutritur,cum animatum sit. ct qua utitur ad simile generandum. Quael in ala quidempraecipue mouetur:a Calido vero c5coctioni datur.
DILUCIDAN DUM autem est postea de ea in propriis sermonibus.
115쪽
DE ANIMA Hoc est in tractatione illa in qua cle animalium ortu acturi sitimus:cum iam de nonulata dixerit in libris de ortu,at s interitu.
DETERMINATIS autem his,dicamus communiter de omni sensii
Post contemplationem de ea amnia quae vegetandi uim obtineat:ad eam noster Aristoteles acceditiquae sentiendi facultatem habeat: quae ei proxime iuncta est.Priori usuras est fiore inae modo: cum ex oppositis,ut antea dictum fuit,exordiaturidc per actiones merdias,ad animae substantiam tendat. Hactenus autem ea occupauquae ad contemplat ione ei propositam,vulia sint. Quoniam enim in ipso pati sensitas, Ut iam dixit, collocatus est: turici id exposuit:cum animam iuxta qualitatem corpus mouere asserebat:quippe cum sensus alterationes sint. Ideo antea determinat quemadmodum quod ab aliquo patitur, potestate quidem ei simile esse debet quod agitia tu vero dum patitur neqaaqua: sed ubi iam passum fuerit. Atq; hinc quod haud alia ratione anima potis sit agere,nisi ab iis, quae extrinsecus collocata Ium moueatur,concludit. Si nano pati oportet id quod sientiu nihi Iautem a simili patitutamulto D minas a seipsonaequaquam sensus ex se sine faciente age re posset.Ita,ut illud,quod sentiendi vim habet,potestate antea esse cogatur actu aut eno. Fit autem ac fusum adest ipsum iniciens. At cum duplex sit, quod iniciendi vim habet, alterum quidem potestate alterum autem actu:eodem modo necesse est,ut sese habeat resensus,& ipsum Gentiretita ut aliquando quidem potestate aliquando autem acta sit. Huci S ea omnia,quae proposita sunt Oechatiat quae Oeciatim scripta sunt, ita interpretada.
DICAMUS communiter de omni sensia.
Dicturus nano est & Oeciatim de unoquom Antea vero generatim de omni sensu lo queris,communem de omnibus contemplationem facit.
SEN S US autem in ipso moueri,atq; pati contingit:quemadmodu dictum fuit.
Haud ita accipienda haec sunt,ut ipsa vita sentiendi vim obtinens moueatur, atq; patiar turtactu nant iudicandi facultatem habet:sed quia moueatur seniorium. Quapropter Scita quom philosophus locutus est,in ipso moueri aliquid siensioriun1 stilicet At quoniam qualia propria omnia sensilia sunt a quibus in primis sensorium moueturnaeo iure S pati de alterari diciturmotus nan v ,qui secundum qualitatem fit,passio, ait alteratio est.
VIDETUR enim alteratio quaedam esu.
Illud videtur,dictum fui quoniam haud ipse sensius alteratio est. Apparet autetis, qui sensorii passionem in eam reducunt actionem quae cum eo iuncta est: quael ipso Utitur.
IN IVNΥ autem nonnulli di simile a simili pati. Id qua ratione possibile, aut impossibile diximus S in uniuersialibus sermonibus de ipso facere, pati.
Ita sane in libris de ortu.aim interim historia prosecutus est.atque distinxit, non de eo, quod dum nutriendi aut sentiendi vim habet,facit aut paut sed generatim,at communiter de ipsio facere atque pati sermonem habens. Unde re nunc ita dixit. Dictum nulle in Uniuersalibus de ipso facere, t* pare semionibus.Nem enim simpliciter librum 1 plum ae Nu,at i interitu uniuersalem appellat:sed sermones illos,qui ibi de ipso facere,atque Pa n conscripti fuere. cLUINO AGE SIMA SECUNDA PARTICULA' ἡ-
HAB ET autem dubitationem propter quid non de sensitum ipserum Ut benivis.
Ex POSITIO. Ad PMxiculam illam dictum quid fuit ut opinor, sertatur haec verba, Hac et autem dubitationem.
116쪽
LIBER IECUNDUS LIII dabitationem.Communiter quidem enim inquit in illis de ipso facere atque pati,dictum t. Dubitatio v illa,quae in sensibus concirigere videtur,ex iis dem illiS rati IbUS ilum iri, hora, da est.Verum quaenam est dubitatio de propter quam causam ista videtur esse dubitatio: fio. Nunquid quoniam cum vivax,at cognoscendi vim habes actiosituriem sutipsius, necu R Ponsum sui ipsius instrumentorum cognoucendorum vim habeticeu quae a seipsa excitet tariis si antea motum fuerit sensioriam:quod ab aliquo eorum,quae extrinsecus existunt Pareatur.Vivax nant illud est,quod intrinsecus,atq; a seipsb agit,moueti corpor Sed ipsum nequaquam ut illa moueantur,indiget quo propriam Mat actionem.Propter quid enim non sensivum ipsorum fit senseus.Nem ita intelligendam, ut Alexander exponit, Vt sensus sensioriorum loco posiverimNem enim par, nueniensve est, loco instrumeti id quod utratur afferre Alcv id inuestigans infert.
Ev PROPTER quid abs us,quae extra non faciunt sensias existente igne,
Insium profecto in instrumentis elementa.Verum haud ut plutarcho Widetur in Empedoclem philosephus inuehituriqui in ipsis sensibus elementa collocarat. Id riano iam comtauΙt. Tantum nunc abest ut confiatet: ut etiam dessendat propter dubitationem istam, MapParet Dubitatio itam est:propter quid vita quae sentiendi vim habet cum cogia scere quo valeati nori Gulipsius quo peognoscendae vim habeat: cum ea ipsa a seipsa iri seipsam exciteriar:sed corpora tum cognostere possit.de ab illis quom moueatur Sin autem dc sensibilibus indiget quae corpora sint: quo accedat an ipsam sensibilium cognitiost Lm,propter quam cautam haud in ipsia excitatur sensioria praesentiat quae etiam sensilia suririquia eY quatuor ipsis elementis constant.Propter quict riarim inquit, non seriis mirpsorum fit senssis i rimo nan dubitat propter quid hauil salipsorum percipiendorum vim habent. Deinde propter quid absim iis quae extra non faciunt sensium. Hoc est, mnon agunt sentiendo. Id rim illud est ut sensuq oraesentibus sensitam faciat: Iicet aliquia eorum quae extra non adsitio uis elementa in ipsis insint sensoriis.
Q VO RVM est sensus secundum se,aut accidentia bis
Elementorum diarim senssus est aut laxta ea quae per seipsis insunt: aut iuxta ea, quanalia ratione ipsis contingarat . arim terrae duritiem sentimus,quae per se ei accidit: ecque,
Curi P praeterea eius colorem, at v magnitudinem.
DAΥEτ igitur,q, quod sentiedi uim habet,no est actu sed potestate selu. a propter non sentit. Nemadmodum quod Comburi potest, non comburitur ipliam per se,sine eo quod comburedi uim habeat.Combureret nanis seipsiam, ec nihil in digeret eo,qui actu ignis sit.
Ex his luit dubitationem apparentemat Iactrian a seipsa in Leipsam excitari,eius ultae est,quae persecta sit:quaeq; Prope actum permaneat Quaecum v vero haud a seipsis exiscitatur: aut ad ea, quae extrinlccus collocata fiunt,vergit,haud ex se Hufficies est: sed aliquo alio indiget Et propter hanc causam,potestate quactam ratione imperfecta est,tanqua ea, quae actactionem obeundam alio indigeaciaut eo scilicet ad quod tendatiaut eo a quo exiscitetur. V erum quae ex altera tantum parte indiget: quae quidem a seipsa excitatur: in ea Vero quae extrinsecus collocata sunt feriur:aut ab iis quae extrinsecus collocata in seipsam convertiturihaud omnino est imperfecta neque potestate solum Quae vero ec ab aliquo Corum quae extra sunt ouetur:& eorum quae CXtrinsecus sunt,percipiendorum solum vim habet:ita ut vir a P ex parte indigeat potestate tantum est. ita nanque quae sentiendi vim habet quae cognostere valeat postrema existeris:S aliorum qiao v cognoscedorum in Primis non autem iniipsius facultatem obtinet. Atque ab iis quae extrinsecus collocata sunt oueirrha tamen ita ut quae sine anima sunt: sed tanquam illa, quae intrinsecus excitetur quo de vivax actio sit Consequitur autem paSsionem illam Praecedentem, quae
117쪽
D A A N I M A in sensorio ab us quae extrinsecus collocata circa illud intrinsecus excitatur. Atque Perficitur ex eminentia rationum,quae intus. Ab iis vero quae eaetra perfici dicitur: quippe quae perfecte inde excitetur: ex passione scilicet illa,quae ab illis in sensoriis fit. Queiamo dum panem eam dicunt habere vim,ut appetitionem moueauhau tamen ita accipietes, ut in eam aliquid agavied quod ea a teipsa in illum excitetur. Et quemadmodum quoquePIato corpus vitiorum animae causam lustinere inquit:haud ita nempe intelligens, ut aliuquid in eam agere dicansed quod illa propter nimiam curam circa corpus ex seipsa det rior reddatur.At vel ipsa quo imaginatio eorum quae extra sunt,percipiendorum tanta
vim habeuta principio a passionibus sensiorii mouetur. Verum post primum illum mota a seipsa quom imagineS Promouet. Agiti licet exteriora illa non adstrat.Sensus vero semInterrogM per illorum praesentia indigetequo agat Propter quam igitur causam non est sensuaseris sius niam conuersio illa in seipsum ad eam spectat actionem,quae ex se perfecta sit. Dubitatio. Sensus autem in potestate totus positus est. At propter quam quoi causam ea non percis Responsam pii elementa quae in sensorio reperiuntur Quadoquidem sensorium a sensibili pati oportet: quo sensus ad actionem reducatur Nihil autem a seipso patitur. Quemadmodanem quod comburi potest comburitur absque eo quod combarendi vim habeat.Secundae illi itaque dubitationi per haec Aristoteles obuiam profectus est..uoniam quemadmodum neque comburi potest abs v eo,quod comburendi vim habeat, comburituriita profecto Dubitatio. neque sensiorium a seipso pati valeat.Sed age,cum actu ignis in sensiorio existat uonam Responsum pacto non mouet sensti m Quolniam neque ignis,qui extra existit in ipsum agit sensum:
sed in sensiorium Nihil p ipsum in seipsum agit
Q UONIAM autem sane ipsum sentire dicimus dupliciter. Qi3odnant pote state audit,& intuetur, audire,atq; intueri dicimus,licet dormiat. Et quod iam agi dupliciter dici posset,ec sensus. Alter quidem, ut potestate: alter uero,iat actu.
Quemadmodum ipsum sentire inquit, aplex est,potestate scilicet, at actu: ita diapli citer dicitarct sensius.Sigruficat autem apud hunc sensus substantia huius animae Ipsum vero sentire actionem.Rc recte cuiusmodi sit si stantia ex actione coniectura assequitur. Erit ita Sipia quoqr substantia aut potestate,aut actu.Haud tame iuxta illud quod po testate primum,aim imperfectissimum.Illud nanque in priuatione positum est.Sed iuxta secundum. Ualia, quae iuxta scientem quidem,sed non agentem considerantur. Ia enim ea ficta sunt,ati normata forma quae sentiendi vim habeat. At& huiusim di quod pote, state imperfectum existit.Perfectionano in actione collocata est.Perfectam illa est substacia,quae securictum naturam agit . Quae vero nunquam agit , ab ea deseritur perfectione,
EODEM autem modo ec ipsem sentire,quodq; potestate est, quod actu.
Cum ab actione ad si stantiam deuenerit: tanquam ex eo quod a causa efficitur in a Prasiam causamiiudicat maiori doctrina resertum esse ex causa illud videre,quod acinia emectum sit:& ex substantia ipsam actionem
PRIMO quidem igitur,tanquam idem sit ipsum pati, Sc ipsum moueri, atque dicimus. Est enim motus actus quidam. Imperfectus quidem, ut in alus di
Cum dixerit ipsum sentire antea quidem in ipso moueri, atque pati contingerricum descenderit ad id quod potestate quod distingui aduersias id, quod iam agitat mi: Squia de eo in sensu secandum actum ipso moueri,&pati atque agere usus est:id ipsum innuit.
118쪽
LIBER SECUN DV S LIIII Atque se excusatae vocabulo illo aetas: quippe cum eo recte quodam modo S de motu quo loquenS Utatur. Maa qtaemadmodum in naturali auditione dictum fiatii,Motus ais eius est impe dictus Qui narim perfectus at impartibilis haud profecto est morus. Deipio autem pati,at moueri,qua ratione inter sese differant, nihil praeterea philosophus determinat. At siquidem proprie aliquis ipsum pati de eo motu intelligat qui iuxta passibi Proprielem fit qualitatem,patet quema modum motas ipse latias se extendit.Sin vero ex illa conuersione at x mutatione simplicitor quae ab altero omnino fit accipiat:in idem ipsum mutari cum ipso pati daci,videri posseti aram omnis mutatio ab altero fit,atq: in conuersione collocata est. Nunquid autem,quae secundum substantiam, aut quale, aut quantum fit, in conuersione omnino posita est 5 quaecuram quae efiiciendi vim haberis,aut ex eo, qd Praeter naturam,in id quod secundum naturam,aut contra fit. In conuersione nan illa collocata est quae secundum totum fit dum aliquid mutaturiquia alias cum aliis disponitur atm ordinatur Qua unque vero S eandem seruat cum aliis compositione S in eo quod secundum naturam manetaeum no patiatur:sed faciat id quod mouetur,diuersam Iocorum transimulationem: ut Scin quario naturalis auditionis a nobis dictu fuitmequauiti ipso pati collocanda esset. uoniam ne iri conuersione mutatio haec posita est. Sedia iis,quae ab Aristotelemcuntur,attendendum.
OMNIA autem patiuntur,ic mouentur ab eo,quod efficiendi uim habeat, at act u sit.
Id prosecto quod actu sit:quod patiens potestate hactenus fulcipostea gero actu istit. Siquidem in eo quod perpessam sit, Ilocetur:efiicienti simile redditur. Atriel attritio catinitatem habet licet ipsiam faciat:nem flagellam vibices.Nem enim paci oportet ipsum efficiens,quod efficit: sed erexi hac ratione est actu efficiens:tanquam id quod in ipso pastiente perficitur:haud tamen patiencto:sed agendo. Non solamital secudum Platonemrsed&ex Aristotelis sententia quom in ea cauta,quae efficiendi gim habeat formae eorum quae perfecta surit,antea acceptae Merraneis ita ut Patiantur,sed agant, ait in s statiam Constituant.In quibus actus idem cum substantia ipsa est.
Q UAP R OPTER interdum quidem ut a simili patitur: interdum autem a disi similitiuemadmodum diximus. Patitur quidem enim quod dissimile est: quod ue ro passum simile factum est.
Quon aram adhuc patitur,potestate simile est,no autem actu et,quod facit. Quod au tem iam passum simpliciter simile. LV1Ν QN A G E S IM A c INTA PARTICULA.DIVI DEN DUM autem dc de potestate,& actu.
Ex his nant de ipsum quo pati diiudicabitur.Quoniam in conuersione,at dispositione,quae alias alia sit.positum conspicietur.Nori aute in ea mutatione quae secuda actu.
NUNC enim simpliciter dicimus de his. Est quidem enim sic scietis aliquid, ut diceremus hominem scientem. Quoniam homo ex scientibus, atq; ex batantibus sitientiam. Est autem, ut iam dicimus,scientem habentem grammaticam. Vter a tem horum, haud eodem modo potis est.Sed alter quidem, quia genus huiusmodi ac materies. Alter uero quia ubi uoluerit potis est contemplari: nisi aliquid impedi
VI uero iam contemplatur,cum actu sit,atq; proprie scienS,hoc ipsum. a. Am quidem igitur ptimi secandam potestatem sesentes.Sed escereκ eruditione ma xRx Πο qui perstipe ex contrario uarietur habitia.
119쪽
D E ANIMA EXPOSITIO. Parneula illa simpliciter,pro eo,quod est,indeterminate in exordio huius particulae posita fuit.Propter qaα exemplo scientis duplicem vim eiuS,quod potestate ostendit. Quo rum alterum adortuna imperfectam praebet aputudinem Alterum vero a ipsam lmectat actionem sed iuxta habitum,qui iam ad agendum Paratus sit:attamen non agit: atm hac ratione perfectionem non assequitur In tribus narim quod perfectum collocatam est. In
substantia sicilicet potestate,ati actu. Quilibet quidem uatur homo potestate iciens est: quippe qui aptus atq; nazuS sit eruditione imbui. At v id genere,hoc est, humanae natu rae inest. A materiam huiusmodi quod potestate stat Tanquam id quod quia fiat, atque
aliunde recipiat,perficitur Quapropter adluctum fuit ill ad ac materies Qui vero iam hais bitum liuentiam gignere valentem recepit:attamenno agens:necv ad idem potis est Ne enim ad ortum,sed ad contemplationem spectat.Nccs iuXta eam potestatem,quae a materia stansed iuxta eam quae formalis est:sed partibilium rerum.N5 um quia diuellatur actio a substantiar sed quia potius disiuncta sit .Et qaia non semper agat,aut quia nolit: aut quia ab aliquo impetatur. Quae quidem ambo vel ipse Aristoteles indicauit . ex eo,quod cum volaerit eum ad contemplandam potem esse dixeritanisi aliquod allatum fuerit imis Pedimentum.Patet enim quemadmodum aliquando quidem vult: verum cum voluerit impedituriAtlicet is ab impartibili illa perfectione deseratur:& ab eo,st semper in fine reperiaturialiquando tamen,quatenus ei datum est perseetus redditur.cum iam scilicet conte Plet Primi vero illi duo stientes imperfecti quodam pacto fiunt,atcs secundum potestaπtem ambo. Verum aiter quidem perficitur alteratione quadam,quam ex eruditione acquiri uae ortus,ati generatio quaedam est: haud ipsius animae mutatae. Alteratio nanque continuus,ati omnino diuisibilis est motus .anima gero prope terminos permanet. Sed ipsius quidem animae collectim. Quae licet aliquando exeo appulsu qui intrinsecus conacitatur,in habitu scientiam pariente posita sit: attamen circa ipsam animal conspicitur alter ratio. Quemadmodum iri septimo naturalis auditionis haec ex ,sita faere. Illud v ero, , qui peδaepe ex cotrario varietur habitu, Aristoteles dixit:aut quia iuxta plures particula rium rationum appulsius,5 qui persae , fiant,collectus postea, at s perfectas innascitur habitus. Aut pro eo quod est,interdum per e dixit. Quod mihi quoque magis placet. Manifeste nanqr in libris dem5strativis alia esse inquit,ex negatione imperitiam,aliam contrariam.Eam v veritate sola priuatam existere: hane autem vel ad falsitatem opposita accedere Interdum ita mutatio,quae ad scientiam accedit, falsa opinione recedit: at ita ex contrario fit habitu.
ALTER uero ex eo,quod habeat sensum,aut grammaticam,no agat autem, ad ipsum agere alio modo.
NON est aute simpleκ nel ipsum pati.Sed id quide interitus quida acotrario.
Quo quidem enim peris arcu scientiam pariedo agat,nem omnino opus est,ut instru
mentum aliquod varietur.Nisi in ebrietatibus,aut aegritudinibus,aut somnis sit. Quo v ro sentiendi vim habeat pati aliquid oportet.Haud tamen iuxta passionem, quae in Seriei ravone substantiali fit ita t quod senuendi vim habeat,gignaturiquod dum iuxta lubstaties mutatur species,euenit.Sed iuxta quasdam euenientes, at eas passibileS mutatur
qualitMes.Q tiare alio quom modo. Antea vero Q illud alio modo di Iuci ut philosophus redd/uquoniam duplex positum fuit quod possibile:adhuc quod & ipsum quoqUC Pati
dupleXsit,riobis inmemoriam reducit. De viro nan propositum fuit loq i. Quorum alterum interitus quidam,at mutatio a forma in priuationem est: Scac5trario mutatura vicaIidum exempli gratia a Digido.Quo ad calidi priuationem accedens rigido agenti si milereddat . i calidi quom priuatio adiuncta at pinsita est.
120쪽
ero alus potius ius,quod potestate est,abeo, quod actu est, eclimile. Ita,ut potestas sese habet ad actum.
Exacte arcu de industria Particulam illam potius philosophus noster adiecit. Quoma licet aliquid in generatione,arcs orta concarnat,quod perficiendi vim habeatratramcnipissum Oanens ab hoc mutaturiquod iam actu est id, quod potestate ipsium patiens.Unde mile ipsum patiens facienti dicitur.Sed tanquam id quod potestate sit, illi quod actu ex is stat Hoc ita pacto cum duplicem vim ipsius patuin medium Aristoteles adduxerindeclarabit quod reliquam ei quonam Paeto quod habitam possidet alio modo ab ipsis nonager ast ipsum agere accedit.
C ONΥEMPLANS nan fit,quod habet scientiam.Quod uel non est altera rihin id nant collatio fit,ic in aistum,aut diuersum genus alterationis.
VAPR OPTER non recte sese habet dicere ipsiam lapiens cum sapiat altera xi .Quemadmodum rael ipsum aedificatorem cum aedificet. Quod quidem igitur in actum ducit,eκ eo,quod potestate est,iuxta id,quod intelligit,ati septimon do
ctrinam,sed aliam denominationem habere iustum est. Od uero exeo,quod po testate est,distens,ati accipiens scientiam,ab eo,quod actu est, quodi eam habet uim,ut docere possit: aut neq; pati concedendam, ut iam dictum fuit: aut duos modos esse alterationis. Alteram quidem in priuanteis aikctus mutationem,ec alteram se habitus,atis naturam.
Haec iungenda Gant,cum eo quod superius dictam fuit cum dixit.ad ipsiuri agere alio modo. Cuni superius de ambobus locutus sit:&de eo, scilicet, quod secundiam sensum agitata de eo quod si undiam grammaticam re simpliciter secanctum scientiam .illudque
est,quoa alio modo. Adhuccv qua ratione iciens ex ipso non agere ad agere mutetar, tradit .Postea uero de eo,quod sentiendi vim habeat locaturus:at v eorum diuerssitatem adsmotarus.Accessus autem ille,qui ex habitu scientiam pariente in ipsam cotempsationem fit,alteratio non est. Quoniam alteratio mutatio quaedam corporata in qualitate est. In cor emplatione vero,qua securiclum scientiam fitariihil corporata Opus est mutatione. Nisi, aut aegrotare,ut clictam sint,aut mire,aut ebrium essse ei contigerit. Tunc enim notanquam simul acturum: sed tanquam impedimentum non allaturum mutari oportet. Sed sola existente animata collatione in actionem ex habitu non agente pertranssit. Quod peris
spicuam quom est Iri id rian collatio illa spectauo in actum eius quod scientiam habet: in ipsum agere,quod a seipsio perficituricorpore abso ulla affectione permanete. Quas
propter huiusimocli mutatio,alteratio rionestram alterum alterationis genus. Quoniam Aristoteles nem alteratioriem,rie v omnino motum mutationem animatam appelladam dacit. At cum non ignoraret Platonem motum vocantem: non iuxta comoratos motus,
aut & alterationes alterationis ideo diuersum esse genus inquit erum ipsum quidem sapiens cum Captat,minime alterari ulla admiratione dignum est. Quippe ca actio animae ex ea ipsa sit.Ouo ita cupacto nonne &aedificator cum aedes fabricet abs vlla alteratione Dubie,sso permanet Nunquid autem illuct dicendum est:quod licet is corporis mot sectandum Io Responsum cum viat haud tamen eo qui securiclum qualitatem Si ita qui corpore utitur,non alateratu multo quocs magis qui corpore non utitur,ne alterabitur.Deiride vero philosophus discrimen inere: quod inter illum ammae transitum reperitur: qui ex imperitia inscientiam de qui ex habitu in actum promedatur. Doniam ille quidem ex doctrina, at disicapti a perficitur: caicu consequens est 6 corporea quviam mutatio ut in septimo na turalis auditionis dictum fuit. Ille vero ex collecto quodam rationum appulsita a seipso fit. Colorata igitur quaedam alteratio eruditionem Osequitur: propter relatione scilicet iIIa, qu*a serici per memoria in rationes fit. equaquam tamen eruditio alteratio est Natii