장음표시 사용
81쪽
5TUD1OSIORIBUS PRAESTANTISSIMI PHILOSOPH1
Ac PERIPATEΤICORUM PRINCIPIs M. ANTONII PASSERI AUDITORIBUS.1OANNES FASEOLVS S. P. D. Ecv Noi h issce libri initi praeclaram mihi occasionem praebere uidetur rut quaedam uos
biseum optimi condiscipuli agam. De quibus liceis arsitim cum aliquibuspersaepe Iocutus fimi alia n quoniam nuquam antehac huiusmodi oblata mihisui facultas, eam nuc nopraetermittam. Ad octaui non φ iam anni Jinem uentum est ex quopraestantissimumphilosophum re his temporibus peripas teticorum principem M. Amomum Passerum audiemaratu uti scientia Operam do. Unde et naturalis auditionis, et horum de anima librorum expositionem ter ab eo accepi. Q se e sane ob causam commemorare uolai: quo quae de huiusmodi rebus a me dicenturiab eo dici perspicere positis,qui et quae loquat wr, nouerili et quae cognoscat uere narrarepossit ubi nan p cum sint Aristotelis interprctes:attamen duos ubi fere locorum a clarissimo Doctore nostro aliis anteponi ammaduerti. auia haud ob idsane ab eo factum fuit,quod alicui addictus esset. Sed quia ueritati feruiens hos rectius in Aristotelis ob curis,abditis ententiissensisse cognoris .cauorum alter ille est, quem uix ob nonullorum fastidium e praefatione nominare audeo. Arabe aut illusignifico, quem Averro em uocant. Qui licet, uerba spectare κε us,obscurus ieiunus,incultus horridusiat omnino barbarus dici possi: attamen is persa spe est in equo uix ad uerum Aristoteli cor Amfensorum cogntitionemper uenire queamus. Alter uero hic est, quem media in Graecia natum,mea nunc opera latine loqui uidetisXJe cuinsscribendi ratione illud tantum dicam:
quod ut etphilo ophus, et interpres abs p ulla dubitation cripsit. Os apropter nihil sane mirum cuiquam uideri debet si dum res difficillimus ab hominumφ notitia remotas inuestigalain linguae clega uia,utpnitore hau 2 omnis
no occupatus est. Licetnes hunc eam ob causum esse concedam, qui huc in re ullum subeat reprehensonas genus. Caeterumf res ipsas rerum s notitiam tibi proponas,Dii boni,qui, quantufp erit D nans e si, qui uere Aristotelis scripta exponatiqui quae uir ille acutissimus nouerit uideat: qui omnem antiquorum uel Platonicorum, uel Pythasgora eorum disiciplina teneat qui eos defendere ualeat .cui p denis opera non pauci Aristotelis libri, his in pramis a nobiς intelligi posint. cauar/iam illud nobis persuasum esse debetanullum esse,qui praeter hunc in manibus bubondus sit. Alii navis omn/s: Themistio tamen excepto quem non inisterpretum sed in autorum excellentiorum potius numero propter diuinam, breuem etis absolutam illam compli tendi rationem colloco iduobus his, de quibus mentio factouit cedunt.Verum ei inter hos it ese res habet: ut quicquid boni, in hi ruesertim de Anima libris, Arabs ille dixeriti dehoesunt pserit. Siquid uero rurum,at nouum,nec satis cui adhaereatur dignum,u duxerit, illudfuumsit. Main fune ob rem,quo ii pacto,qui ibi tempus conterent a praetcrea excusandos putieti non uideo. Cum iam eum,per quem ille recte dicit habeant: et ita habeant, ut nihil purum, ar Incerum,nis elegans ac nitidum in eo reperiri posse. Ibi autem omnia horride ais barbarescripta:nonnulla φ haud recte cum in philoisophia, tum in Aristoteli curumsententiarum expositione ,extent inuenta. His ita poptimi, mihi φ aris mi aduliscentes hucspectate: Hic mentem illam uestram,aspingenti acumen dirigite callos omnes negligite: Si lirium unum uobis die, noctu puersandum proponite. Vobis iam duae praestantissimus ipse noster Doctor Antonins exsula uobis hunc traditivos bis commendati uobis in coelum laudibui efferti Quisquid Averroi hactenus tribuit eam ob causa eati quia uos hoc carere uidebat Quo nanipuli non pos*,hcet habeas,attamen sine eo esse uid ras. At Is nunc siluestri opera latrnu sfactus esuriit Uattus,ut perpauci forsan antehac Aristotclis interpretes itasoti int. auare ei in hoc uestram omnem operam collocate,et illum iam de manibus d ponite.Cofido emmsi aliqua din hocstudu posueritis, illud q
p xmum esse ηt rum, ut tum praeses antissimae ae maximae In phalasoph a res notae sunt: tum ita tractentur ut prycωrκm, et raecorum, et latinorum plandorem referat. Pae huiusmodi nempesunt, ut ubi ambo uideris,mmiprae ter ea reqμιra alaec ita unt quaepropter ineredibilem quandam meam erga uos beneuolantiam,m ny ρ - μ biscum commentari usum mi. Verum ne longioria ιm, ad rem ipsum decedo. Vos quo soleti studio: ny itteris incumbite: topamat .
82쪽
IN SECUNDUM DE ANIMA ARISTOTELIS.
IOANNE FASEOLO PATA UINO INTERPRETE. V Μ IN primo huius de anima tractationis libro,antiquorum Opim a nes historia prolecutus Aristoteles siueaim in medium adduxerit:atque inde substantiam animam esse,at vincorpoream habueritata quod ait ra eicis parS eiulmodi est,ut viciens ipsum corpus,quoa mouetur,dere minare POSsiualtera vero mouens quod anima quae rationis partia ceps est,quasdam habet actiones:quaeneo tanquam instrumento ipsis utuntur corpore. Deinde vero cumuilluc quom consecutus sit: quos anima principatum in primis obtinet de quoa cognoscit non ex elemeristari quadam conuenientia: sed ex huiusmodi conuenientia, quae a forma stans, quae coragnoici debent,respicit. Cum P praeterea noster philo phus demonstrauerit, quid diuerasiam sit inter totorum clementorum,arcu animae vim eam,quae in particularia vergiliatis unam in unoquo D animam reperiri nobis mam iri memoriam reuocauerit: nac ipse sua ex sententia ex hoc secundi libri initio contemplationem ordiens: Sede omni mortaliam anima iam anima , ti actationem hanc fieri volens, praecipue inuestigat quia commune OmnibuS animis sitaex quo omnes sint,at dicantur,quae mortalium,ut dictum fuit, ani malium animae. rum quando ne peiurum spe inter se summem aliquid ipsis com mane Uniuoce inestelicetne P omnino ambigue.Quandoquidem S una quodam pacto Aiat Vi animatae vitae significatio estiquae scilicet intrinsecus mouendi vim habet.Non autem plares iuxta unumquod singillatim:quemadmodum in iis, quae pure ambigua sunt. Alia Dan significatio terrestris canis est,cliuersa ab ea, tam marini, ab ea, quae elestis exiis stit:& ab ea quo ,quae conuulsionem significat. Praeterea vero animae, quae acquiritur notitia,& una est,α comane aliquid habens variat in unaquam inrma:ua ut re iuxta Pror funditatem varietas non paucanista siti uemadmodum sese habent, quae ab uno, & ad unum iliciantur.Vnde fit ut necessaria sit horum contemplatio, non iuxta id tantii, quod commune silmem iuxta id solum quoa permutatum: sed secumdum horum utrunque. Quo ut sese res haberit,ita eas cognosicamus.Nem enim quod commune absq; ea,quae dicta fuit dissereritiameo quod permutatum,aim varietatem Perpemum, si illo commurat aut esse,aut exacte cognosci posset. rerum quan nostra cognitio, quae diuisibilis est, non valet confestim a principio vir cv percipere anteaqtaam speciatim utrunque cos gnorit:ideo iure noster Aristoteles,quia commune sit,antea contemplaturi cum ita mismane sit,ut quae multis dicuntur modis.quemadmodum.quod est:quemadmodum honum:quemadmodum unum:quemadmoctum falubre. No solum enim,eoru qu*vni, , stadirioca sint,seg&eoriam quae ita communia istant una est stientia.Vt ipse quo philoso eun .
phas os in ea tractatione docet: se post naturaliam manus sumitur. Vbi S unam ex pii causa ipsius unius affert moriem:licet illud multis dicatur modis. Eadem ratione, α an naturaIi tractatione unam motus definitionem dat. em id ulla vituperatione d a, communem scilicet corum,qum multis moctis dicuntur,astore definitionem: quod huis lusimodi quom est,ut vel necessario efficiatur.Verum quod ingrauem reprehensionem incidit illud est: si communi contentus sis:neo quod iuxta unUmquod propriusit, actis das.Ita ut Sex communi simul,& ex proprio uniuscuius v exactam adipiscamur notitia. Caeteri mante aquam ulterius progrediamur illud quoniam maximi refert, item in me, moriam reuocandUm: quemadmodum prαcipuum nostri philosophi propositum est, de ea agere anima: quae iri mortalibus reperitur animalibus:quibus d nostra quoquer
83쪽
VoNIAM aut quae tradita sunt de anima ab aliis,quatenus unusquis
explicauit Antea dicta sunt. Nunc tanquam eκ principio rurium reuerta mur Ac conemur determinare quid est anima: & quae sit communitatis
ratio eius. Ex POSITIO. Verba sane illa tradita sunt non solum scriptis mandata fuissessignificant:sed de accurate tractata.Quippe cum intractatione apparuerit 6 quod incorporea omnis anima sit: ας, asiubstantia staud 'principatam obtinet inquam ea,quae cum forma existat: dc quos impartibiliter iuncta sita Obis autem Aristoteles pollicetar in determinaturum,atq; maXIMme communem animae rationem traditurum. Ita ut quae omni animae,de qua sermo est, comuniter insunt,contepletariquo postea,quae uniuscuius propria admouere valeat. SECUNDA PARΤICULA.
DICIMUS sane unum quoddam genus eorum,quae sunt 1ubstantiam. Huius vero id quidem tanquam materiam.
EXPOSITIO. Cum de ea sermo sit anima quae in mortalibus animalibus reperituri quae haud om nisei uidem est speciei erga omnemnael eodem ordine solum interie animalia diuidanis rure sedesuecundum prorutraitatem maxima sis in ipsis differentia' inuestigat Arristoteles, ut iam dictum fuit:quod communiter omnibus inest. Licet non uni cum Illud commune sinsed quod iux .vn quanq; formam variatur. Ita ut neque illuctapium commune absq; vlla varictate permaneatinon illum quatenus ad eas differentias spectat, quM OOcie diuidunt ordine:sed Sin profunditate permagnam permutationem Lubeas Q oniram Ipium quo commune secundum diuertium efficitur:cum prae latiuS, aut ignobilius id imiam sit,quod vere esse dicitur.Neq; ita haec clivisio sese habeat, ut in iis, quae eodem Ordine collocantur:cum hic lana illud ipsum non auteni iuxta dicteretias fiat. Nihil nam magi S, aut PriuS,aut actiUS color est,qui in albo Q qui in nigro reperitur. Quod autem cst magis proprie,acpotius est in substantiata in aliis generibus. Et ipium bonum magi vproprie in diuina illa causa eXtati in iis,quae effccta funt. Et exi Is multo magis in temptu ternis illis quam in iis quae Onui,atq; interitui obnoxia. Diueritim itaq; coitum id, Δ Quod in homine,&. quod in equo reperitur animal.Licet id ab caseius mucrentais factum sit Quae diuidendi:non autem ab eis quae constituendi vim habent. Quapropter&non Quatenus animal. lpitim vero coeleste cic terrestreta quatenuSanimal .incorruptibile nan ae&corruptibile huiasimodi sunt differentiae ut quod est dividere possint ranimalis auα rem constituerim vim ha eant.Ipsum vero per se agens aut nonsa Herentia iunt, qu*1IGlud constituere valent,quod est,& quod simpliciter at aliqua cum conaitione appeteσdum ipsam boniun statuit. Quod itaq; hac ratione commune ,&midi S aΠ1 SIDucitii Randum propositum fuit.Cum igitur lubstantiam Cinnem animam esse noster Artitore lassumpserit: quoniam vita anima est:& anima substantia: quoniam Sipsum quo pammahia autem substantia est.Ita,ut ante ipsum animal vita quoque ipsa sit in tantia P quamnqua ipsum animal determinatum est. arim tanquam animauubstantiam ranquam animal contrariorum sustipiendorum vim h/bedium Viu --, h. Contineatur una igitur ut dixi, ex his sumpserit,a imam esse substantiam: Srialem:quoniam substantia materialis imperficista est iuxta Obscurum, at Stentandam mae terminum quatenus is arum recipiendarum vina habet, u Hario est quod λrmarum reciDiendarum vim obtinet,cum ipsis quandam . uenienti Ammequaquam tameti eas ipsis esk.Et vivax ita materia,ten e qbet in Vita Conuenientiam,tamquam ea quae recipere valet.Vnde huic qukoLm retate, imae vero actu ipsum vivere adest Anima ergo minime materi S mima Ῥω -
84쪽
LIBER SECUNDUS XXXVIIctantia est,ne v coposita quo eorum siubstantia dici potest. Nem enim primo: sed secundo Sexuuae particiPation ipsum animal perficitur.Et Omne compositum secundam mam est atque hoc aliquid est.Ita ut ipsa λrma,5 hoc aliquid,quid est,primo sitEt ipsa itaque uita ante animal Ctiam Hubstantia est:& vivax substantia:non ceu ex participatione uiuens sed ceci in ipsum,hoc est,uita existens. Haec autem est animalium λrma. Neque itam secunda materia et secundum id quod animarum substantia ipsa ala existes, ceumrma erit substita Substantiae laneta materia alteram parte philosophus esse inquita
O D secundum se quidem non est hoc aliquid. Alterum uero formam, atq; speciem uxta quam iam dicitur hoc aliquid. dc tertium quod eκ his.
Illud hoc hanc habet uim,ut determinatam indicet permanentiam.Quodnan in circunscriptione quadam ait termino positum situquod fere sub sensium,aim demonstrationem cadat ex additione illiuSparticulae,aliquis,& quod particulare sit, indicare Aristo
teles consueuit Particulare autem est, quicquid compositum est. Atrio quemadmodum mrma,ea quidem particularis est:alia uero,quae communiter eorum determinandorum
vim habet:quae eiuridem sint sipecies,ut in aliis determinatum fluit.Ne igitur materia hoc aliquid est quippe quae indefinita sit,propter Persectam sta stantiam suam 5 potestate existentem:& quae termini quidem recipiendi vim habeat:verum haud adhuc determina ta sit New irma.Ea narim terminus est 6 persecti o reprima,atis securicta se substantia. At quod terminatur:Δ' quod absoluitur,at perficitur ede substantia secundum alterum est illa existit de qua hoc aliquid dicimus.Quae quidem substantia ex forma, tum quos, substantia tum quo3 huiusmodi sit substantia cosecuta est.Cum ex materia, quod inclefinita quadam ratione sit Squod potestate habeat. ne nan ct ex materia componitur,orrui,at interitui subiicitur.Et propter hanc causam,non esse vel dum sit,ilici potest. O aippe cum in eo .quod nunc sit,suum perfectum habeat esse:& ipsum quom antea non esse ceu id quod gigni potuerit:&vt postea non si1ntanquam interire valens.& ita utraque parte vim ipsius non esse nanciscatur At exsormatum ipsam definite, atque perfecte esse:tum ut huiusmodi sit,consequitur
E SY autem materia quidem potentia, forma autem aetas.
Non sane materia potestate est sed si stantia potestate Nem ceu una actu futura. Maonet enim semper quod vere est. Sed ex illa recipiendi facultate perficitur: de ita substantia quaedam tenuis,atque imperfecta est.Forma autem actuS est tanq persectio, re in per isctione suum habens esse: Scea id existeris,quod est:c positum in perfectione continens.
Eu Me dupliciter: altera quidem istaentia:altera uero,ut ipsum contemplari.
Cum formam quadam vel animam sit Aristoteles collo turus:cumis puram,ato ea, quae primo forma sit,impartibilem omnem nouerit:Zc ob hanc quom causam nequaqua actionem a substantia seiungentem: sed sua ex substantia actum existere. Cuni anima ceu primo ab impartibili illo decidentem viderit:& quae distinc tam habeata substatia actione ita quae nessi semper adsit,cta in corpus vergat,ideo clupliciter inquit forma esse. Haucleam tamen intelligens,quae sine materia sitane eam,quae illorum determinandora vim habet quae sine materia fiunt.Sed quae eorsi quae ortui subrecta. Quoru aiae non eade semper agunt actior Et is moes aliorum Oium variaricto Iameri determinandora facultate habent .Persipicue istam mortalium a1 alium ala,non in eo perficitur,quod agat: quippe quae aliquando sit,& non agat: aut non eodemodo agat. Ouapropter secundu habitum actus est. Nequa aut illa actio,quae ex habitu fit. At in iis quae sine materia siunt, eade est cum ipsa actione Dubstantia.Et in ipsa anima quo quicquid eius omnino separabile: liscet secundo alii propter illam conitaractionem cum mente colatrahat in actionem. TERTIA PARTICVLA.
SUB τANτIAE uero in primis esse uidentur corpora:& ex his naturalia. Eanant aliorum principia.
85쪽
Cum triplicem substantiam assignarit: unam quidem,tanquam imperfectam, aeno, dum determinatam:quae indefinita quidem eXistit: verum nequaquam ipsi termino adis uertatur: atm adeo eius recipiendi vim habet,atas ipsum appetit. Alteram vero determinatam: sed non ex siemam ex alia:ea forma est: UMS quod inaefinitum,quadam ratione Participat. Tertia vero laquam primus terminus,ariu perfecto existit: siquidem per eam compositum ipsam est:&siquidem aetas ipsa forma estanuestigat igitur in quanam ex his anima collocanda sit. Praesertim quia antea ipsam substantiam esse, ex iis, quae ab ea determinatur,nobis ostendit.Nobis nant priora sunt:quae naturae resipectu posteriora. Determinantur autem anima,tum animata,tum Viuentia. uod vero haec substatiae sint, ex eo confirmauit:quod omnia naturalia corpora sinuquae omnibus substatias esse, peris spicua sunt Quippe cum neque in subiecto sint:6 contrariorum recipiendorum vim ha beatiti& quia sentiai quo notissima sint. At videntur etiam mathematica nonnullis etie substantiae:quemadmodum Pythagoraeis c quae arte constan ut multitudini. Exempli gratia lectulus,& nauigium:propter ligna scilicet,quae ipsis sabiecta fiunt. At ita seue rei veritas habetiquod ex his sola naturalia corpora fiunt:quae M videntur SexistantiHaec eterini aliorum principia sunt:ati eorum iri primis,quae victentur: sed non sunt. εἰ mathromaticorum,tanquam eorum,quae ex ablatione accepta sint. Eorum vero, quae arte fabriocata sintnanquam illorum ,quae in naturalibus suam habeant esse.
EX NATURALIBUS uero,alia quidem Eabent uitam:alia uero non habent Vitam autem intelligimus per i stim nutritionem,& accretionem,di decretione. Quare omne corpus naturale participans uitam uinantia esse potetit.Substantia
V O NIAM autem est corpus tale uitam nanq; habens haud esse poterit cor pus anima.Nel enim est ex iis,quae de subiecto corpus.
Ε 2P OS ITIO. Non habent sane vitam, quae diuulsa fiunt in elementis, Sc quaecunque moretua sunt. Agunt v,quae ipsam habendinequaquam tamen ceu accidens quoddam ipsam participa tiar quemadmodum lignum Iecti formam participat.Substantiae nant ipsa viuina sunt. Vnde substantia ipsia quom vita est:at D ea praestantior,quae corporata est. Siquidem per se continentur corpora illa animalium instrumentaria: oc contrariorum recipiendorum vim habent. Alia qa praeterea ratione vivens ipsum corpus magis sabstantia est,u id,quod anima caret:quia uiuentia de ex se ad actionem excitantur:S ut substafitias gignant,faciat, talem habent Tum substantiae itaque, tum multo magis suhstantiae uiuentia fiunt,si . um Anima carent. Quare Gesta quom vita iuxta quam viventia existunt, substantia, α primo resecundum se substantia est.Et adhuc magis illa iuxta quam ut aqua viva moredduntur viventia. Anima Wero illa est iuxta quam:&in primis ea aqua. Ea enim iuxta quam particula est animae aut spectrum animae. Ipsum vero mouens, qUMProprie ni maest.Vitam autem appellat nutritionem per seipsium,Saceretionem atq; decretionem. Non quia in his solis ipsum vivere collocarum sit. Cum se appetitus, Se sensus, Sintello ctrus vitae sim.Necv quia omne vives harum particeps fit sita sola mortalia. Quoniam ne que nutriuntur,ne cres uni ne decrestunt ipsa ecclestia. At quando animatorum Aristoteles,queadmodum re Plato quom proprium esse vult ipsum intrinsePS moueri, pos stremam in his accepit vitam demonstransmeam quom motum quendλ mu Π Π P.Saccretio,at decredo,mutatio secunda qualitate at v quantatate Marti una HVt,quod deficit,secundit vim sua at in quanto posita est.Altera vero Zb deS aduerahit,at Paridi At tertia viro modo Minnit. aera fit quide&in iis,quin anima Carent adostitio,at ablati Versicum ex semis fiat tunc animatora proprium Ipse H n igni S qui comburendi
86쪽
LIBER SECUNDUS XXXV. IIcomburendi vim habet,&permanet S maior fiuquia scilicet diuidaturiat alius alibi colloceturicum alibi quo D alia ratione ardetem materiem occupeti de ne unutritio, ne vaccretao haec dici test. et enim Permanet,qui a principio ignis aderat.Sed ortus,atque interitus ignis est:cum alius quidem corrumpatur:abus autem fiat:da ab alio priori sena per qui deinceps sequitur,fit. ereae vero pilae,si1 in superficie parua quid admouerimus: priorem quidem magnitudinem augebimus:cum ramen illa cera nihil, quo ad accretioranem agantea solum Patiatur: ecp per eam ipsam totam praeterlabatur. Aissi aqua quo psit:quae quantacun erat,remaneat:maioris fiat,quia quae prope ipsam posita sunt , P αtrescant, ri aquam v conuCrtantur,ne v nutritur,neq; augetur.Neque enim confirmatur
qua iam est: Ied alterius hic quoq; accidit Ortus. In plaus vero,at Omnino in iis, qum nutriuntur,vis illa quae nutrit nem trahit intus est:α quae ipsam alterat:quae v iis adiungit Particulis quae intus existunt:& quae eas ipsas totaS,per totas corroborat. Viuiit itaq; hα quoniam intrinsecus ipsum mouens existitiato id Ila particula,per seipsum indicat.Na vin extrema illa vita non solum illud est, quod vivaciter mouetur:hoc est, quod nutritur. re augetur S diminuitur: sedd ipsium quom moueris:5 vis illa,at substantia qux haec ipsa peragit. Ipsium quidem igitur vivens corpus si stantia est:tanquam composita si is
stant eae corpore. anima. Anima vero prope vitam posita est,non iuxta corpus Neque enim animatum illud corpus est,quod vita priuatum sit. Ondum aut,animam nomino.
POTIVS autem tanquam subiectum,ec materia. Necessarium ita panima sub stantiam esse.
Nem enim quemadmodum substantia accidentibus ita corpus vitae subiicitur. ceu mater a solinis Quae scilicet actu determinatur,atm absoluitur perficiturve ab eis. propter cum dixerit tanquam subiectam: quo indicet, qua ratione subiectum, addidit S materia.Hau sane iuxta compositum anima est: ancoquidem iuxta ipsam: rio aluem ipsamet animatum est.
TAN Q UAM formam corporis naturalis,potestate uitam habentis.
Ouandoquidem formam eam Amstoteles inuestigat: quae communiter illi omni in mae inest: quae in mortalibus reperitur animalibus Ideo non separabilem,ne v eam affert formam:quae stipsius est: sed quae corporis determinandi vim habet.Eanari. omni animae communis est.Et post formas anima eXistit.Substantia nano,quae amrma stat, aUpartibilis est. Animata autem substantia vita quaeriam est conuoluta. Id quoci actio illa, Quae rationis particops est ridicaucum a Fropria substantia quadam ratione re claud inie1psam tanquam in alteram convertatur:& cum iis,quae cognosici debent, Non sine receC a quodam coniungatur.Post formaS ital anima existit. Verum a eam adducitur cauiscam quae Brmalis dicitur:queadmoctum Sc naturales omnes rationes. Anima nano teris ex se confirmat at persicit illa: ax ipsam Participant. Unde scactus quom diiscitur.Sunt igitur Hormae quandam,quae post illas Primas existunt:quae v simipsarum omisnino suntiat in aliorum determinandorum vim habent Quemadmodum naturales omisnes formae ct formae illae quae animarum existunt. ualis Scillae quo intellectus est cuius anima nostra Particeps est erum naturalis quidem in a,licet non omnis vivax sitissiffert ex impartibilitate ab anima.Cis nant forma impartibalis. Anima vero ratio quindam est circa vivacem Brmam constitutatquα conuoluit multitiadinem illam:quae conis iunctim in forma antea sumpta fuit. Illud vero quod separabilis animae determinari dae .im habet est quidem dc ipsum,haud omnino siuiipssius: sectita, ut alterius ab anima fiat Licet non corporis : sed animae sit. Anima vero quaecunque alterius est, actus corporis omnino est, atque huiuS nat alis. Ouandoquidem substantiae causa est. O ct aurem mathematicum est, neqGaquam substantia est. Et naturalis non simis pliciter i sed potestate vitam habentiS . Iuxta nanque animam , vita collocata est . Sequod ipsi cis particeps esse ficter: eam habere uim OPuS est , ut vitam recipere pota sit. Neque omnia naturalia simpliciter: sed ipsa viventia anima perficiuntur. Atque
87쪽
DE ANIMA anima actus est corporis: quod potestate vitam habeat. Nam mortala corpus nam viues, potestate viciens est:quiPPec non innatam corpori,sita accedentem ex animae praelentia tunc vitam recipiat: atqtae ex hac te eratione,atque instrumentorum constructione
aptum reddat .Et coelestis istam anima quo P perpetui illius corporis determinandi vim habet:sed nem in ip iam vergens:ne B ipse tanquam instrumento utens. Atm adeo fortari coeleste corpus ne in potestate vitam habet. Ne s enim solum accedentem: sed de una tua cum substantia confirmatam vitam habeti uapropter alia quo ratione ill ad animatuessiceu iam acta via S:5 ceu id quod ex luo motu, quodam modo a seipi erga anima extendatur:&cum ipsum illius silmon autem anima ipssius existat:sed lutipsius illud recta dat.Mortalium vero animalium anima,acstus est naturalis corporis:cum tamen non forisma sed ratio existat. Rationes vero formales sunt secundo loco cauta. Actus ital ratiotnis particeps anima est:& non sutipsiusme quia in seipsa tota permaneatiQuae aut tota ita perficitur:quia corporum determinandorum vim habeat:cum in seipsam non conuertatur: aut dum duplices habet vitas:ex impetu illo in corpus:& exeo,quo ab eaipha extri secus extendit aut tanquam corpus ipsum vivum emciens:aut ceu ipso vivente utens. Nano ipsia actus est naturalis corporis potestate vitam habentis, quemadmodum dc guo hernator quo nauis Tanquam ea quae vim mouendi haheauatque vivente ipse utatur corpore. uod quidem vivens corpus instrumentum hanc etiam ob causam clicitur:ceu licet utenti subministrans animae.At naturalibus ea quom sunt, quae anima carent: quae forma quot affecta fiunt:verum nequaquam ceu instrumentaria. Quoniam nemipsum mouens,nrcs quod utatur intrinsecus habeant di n* animatorum propria est. Ita ut anima abalus naturalibus sormis differat: quia duobus modis sit astus tum qui deis terminet scilicet:tum qui instrumentum mouere valeat. Caeterum cum vim illam deo terminandi antea assignarit:postea vim mouendi tanquam perstitiorem admouere videtur.Quancto S instrumentarium illud omni mortaliter viventi corpori ascribit omnino quidem igitur conuenit instrumentarium illud, cum eo. quod potestate vitam habeata Haud tamen ratione idem est:nem elusidem vitae respectu abscv vlla varietate dicitur ., earum vitam quidem habet ceu ia,quod vivaciter forma assectum sit: & iuxta quam vitam serma aflicitur.Instrumentum autem emcitur vitae illi a qua etiam viuum redditur.Ita ut in te ipsa utaturi& lam appetat,arium autem existiti a quo mouetur,respeetii eius secundum quod:ceu id quωλrmaIis cauta es ciendae vim habeat. Vna quidem igitur tota animalis anima est.Verum alteram qui em partem structam habe .ram scilicet quae moueat,at Utatur:alteram vero extentam:& quae illius est,ceu ipsum determinans.cGINΤA PARTICULA.
SUB STANτIA uero actus.1 alis itaq; corporis actus.
Cum dixerit ato possierit animam esse substantiam,tanquam formana radmouet ceu maiorem propositionem si stantiam etae actum:eam scilicet intelligens stubstantia, quae tanquam λrma. Ouandoquidem multis quot in locis formam substantia vocat. Quo niam ita anima substantia est quaea in astatractus erit huiusimodicor tris:eius c1σlicet quod potestate vitam habeat.Dictum autem sciit quemadmodum illud intelli turi quod iam quidem vivat.Verum potestate vivere dicit quia non per se,nem ceu corpus
a S AUTEM dicitur duplieiter Alter quidem ut scientia: alter uero tar Ipsem Cor Plin.Manifestum igitur quod ut scietia. In eo enim quod est,mei e animam, i mn S, ec uigiliae sunt. Ex proportione autem sese habent uigiliae qUicem cui a P
so Contemplari. Somnus autem cum ipso habere,& non agere-
Ouod Commune cuiasin mortalium animalium animae indica ori autem quod se parabile:quod in substantiam admonem reducit ei assignat.Proprium nari S Ictananiae
88쪽
XXXIXLIBER SECUNDVS intelligentis est:eius , i separata meritiQuoniam α nostra anima, quae rationis paruulceps est iuxta impetum illum iri corpus diuitum ex substantia actionem nanciscitur. At ne P semper perstetamMe D semper totam praestentem. Deficit itaininter dormimare o illa,quae lentire valet Forte tortuna vero,& quae cogitatione concipere potest in ebrietubus grauibuscu soporib etiam defic1t.Nunquid atatem de omnis cognitio,quae in conuitutione animae a seipsa recedentis posita est: Oc in impetu iIlo.qui extrinsecus tendit: in v hemeritibus instriamentorum praeter naturam affectionibus impeditur Verum id quom postea inuestigabimus. Sin ira pDori sine cottinuitate quadam animato adest anima,qu*vivaciter in ipsum agiuvim quidem illam uiuaciter eorporis subiecti determinandi , quae ipsi concessa est,non sine continuitate agit:at eam quae cognoscere ualeat, nequail. Inter dormiendum ita P eam relinquit,quae lentire potest:ut Scin ebrietatibus , grauioribusve soporibuSeam,quae conratione concipiat.Quapropter me sim ex si stana actio est mirama,quae cognoidendi uim habet:ne P Omnino actionem cognoscere ualentem,qum si ractantiam tuam consequatur,habet:quando scilicet cum corpore communicat. Siquidem aliquando licet praesierax sinattamen minime agit.Substantia itam habitui sciennam Parie*ti ex proportione respondetractio uero quae cognostero ualeat contemplati m.Nancs in iis,qui scieritiam possident habitus continenter adest:donec scilicet sciant otemplario uero illa securidum scientiam non semper adest Uerum licet eum quo v qui sciat, nihil re. At sumpsit Aristoteles proastione illa,quae cognoscendi vim habeat,vigilias: Pro Q uem,Sc tione,somnum.Vivax riam actio de ipse somnus est, cum sensuum qui sit. Vera haud ex languore imbecillitat e vlla sed ex vi sentenaris natura,MS ea Vruac existente ipsum dormire adest.Caeterum id haud actio huiusimocti existit,quae cognoscera
divina habeatised quae potius cognitionem reprimat. Licet igitur haud ita anima agat, o cognostere Valeatiarianae aliquid ipsa anima agit.Propter quam itam causam prinius est Dubitatio. actus,non autem is,qui prope ipsum agere permanet. Quamuis enim haud illud Natura sit,ut contemplandi vim habeatiattamen simpliciter secundum naturam agere potet almetiam aget: ne frustra sit.Frustra enim nullam aut naturae aut adhuc magis ipsius Dei pote est, esse opus An forsan non iuxta omnem adtionem determinatum fuit primum eueactumesedi-taeam,quae contemplandi vim habeataquippe cum,haud quotiescunt sit, Vhanc anima agat Forsan aute illud melius est ut dicamus: his scilicet demons arimor Meundum. talium animalium animam:quae actionem a substatia separatam habet. Ita icta ex subinstantia aloe Wi quanaetionis progererictae facultatem habet suum esse nanciscatur: aliam quom pessimonem habeaticum agat.Haco ratione ab intellecta differatiqui sua ex subis stantia actio est.Et in ea quocu anima quae in idem to Urium cum intellectu recurrIt:Schoe pacto ambo coniugiualm in substantiam actionem reducit. At mortalium animalia anima omnem astionem a substantia seiungere videtur. Licet enim aliquam semper pr sentem habeat ceu eam quae viuum emcitrattamen si quacun propria, ali conuerecti actione unu priuaretur hauil esset pure impartibilis. Ante aliam omnem natam usione tum loci tum temporis:&ante eam,quae invidiuersarum proprietatum posita est uxta uuam si fistunt eiusdem speciei atoma 6 ante exitum iri a fientia illa apparet partitio, Quae amoriis a substantia est.Patet autem quemadmodum huiusmodi tacta fuit partiti iri mortalium animalium anima.Siquictemnet semper,nem quasturi redditata est quas agere apta est.Cum ita sese habet,ut nunc:corporis c5mertio,aticosuerucime utens.sERTA PAR ΤΙCVLA.
P OI autem ortu in eodem cientia. apropter anima est actus primus.
Omnis man cenerationi sprogresus ab imperfecto ad persectum fit:&priora post rioribus imperfectiora:habituis ille scientiam pariens qui fine acione existit,illo minus perfectus est qui cum actione extat . At natura, de PCrmanentia Stansi causa, perfectum prius est imperfecto. Dum autem fit tempore imperfectum perfecto prius. Atque tunc clevi ,at eodem ambo,perfectum scilicet alm imperfectum,considerantur. Quoniam α
89쪽
DE ANIMA si I ortu generatione ue,aliud quoddam perfectum praeexistere Oportet ex quo in alio imis P ectum ad perfectioncm reducatu ea semen quod ab animali periecto, ipium generante perficitur. Veram cum de eiadem sermo est,quod imperfectius prius. Semen nancs Dubitatio, antea est:deinde infans:deinde animal aeteram si1 anima ingenita est,quonam pacto cuex eo,i axta quod mPerfectior eXistit,Perficiatur: deinde quod perfectius sit,aliquddo obistinebiucum agat Manifeste nani Aristoteles quod ita prius est ortui cocessit. Et propter hanc causam primum quo B actum animae conuenire volvitequippe qui haud omnino Perfectus. Nel ea lario ratione,qua Plato,generationis vocabulo in anima utitur: propter primum scilicet illum in diuisionem subingressium: reno quia unquam nostra anima ab eo demonstrata sit Ortu,ati interitu carens. Ondum autem loquor de praestantiori illa: quam nobilissimam eorum,quae genita siunt,appellat. Naiam abus vlla dubitatione Ariis Responsum stotelas geniti nomine runcutitur:cum de iis agit, quae aliquando iunt. Nunquiil igitur primum, dubitationi obuiam eundo dicendum est:quod licet non secundum stubstantiam atsecundum actionem,ati perfectionem quod ortui,at v interitat obnoxium sit, in humasecundum. na consideratur animarcum aliquando ita deterior reddaturracfere deuinciatur: Sin auteita dicamus,ut Iamblicho videturicum ex substantia illa,qaae pati non possit, at P perseueta sit nunquam distorta,ati imperfecta proficiscatur actiorea ratione,&secundum subastantiam quoiv assiceretur. Ita,ut eo pacto dicenda sit mediamon solum inter ea, quae partibilia,at impartibilia:ne linterea solum,quae permaneant,ctea,quae praetergress assinuriel inter intelligentia tantum,Sea,quae ratione carea sed de inter ingenita, aiss genita. Cum eX eo,quod eius ipsius permanes S intelligens at impartibile,ingenita sit. Ex proragrestu vero illo,ati eae eo quod partibile, ex illa societate cit eo Maoci ratione caret, necuipsum ingenitum purum nacta sitiquemadmodum nem ipsum intelligens. Quandoquidem haud ipsum impartibile, aut ipsum permanens,nein ipsum genitum extremiS simile
est:iis sicilicet qaa: Omnano aliquando non sunt. Sed illud quidem fere quadam ratione a seipso recedere,exilla cum ortu affinitate,neo adhuc simpliciter permanere. Sed utrun ysimul subire:quod est,permanere quod vere sitiativ fieri. Quod vero nunquam ab ipsis ingenito deseriturased semper ei appensum est:& intrinsecus habet ipsium permanere: ac huius odi fere est,utinfluat,at premere valeat quod recedit Quod itaque ipsius animae genitum,aim progrediens est nunquam sine illis permanenti, atque ingenito reperitur. Quod vero ingenitum,aliquando ab omni illa Qcietate quam cum ortu habet, liberabis tar:m vita scilicet illa,quae a corporibus separari potest. Quapropter S immortalis anima est, Spermanens:quippe quae semper immortalitatem, at permanentiam intelligeritis illius vitae subiectam habeat.At Gulipsius respectu,nostra diuersa redditur Nan insepa rabili,at intelligenteissa vita quatenus ei conuenit purum,at summum illud immortale,&permanens,at pindiuisibile occupat.Nam separata,vt dicetur id est,quod vere est.
In illo autem impetu ad ea,quae extra haud omnino perminit seipsam permanere. Q uod indicat Omnis actio rationis particeps:quae haud sine conuersione in seipsam fit. Unde Ee fides approbationem atqν consensium sequiturinam antea diiudicauit,quod cognita fuit,rdes quide Uerum esse at* ita assensa est.Id enim ipsa est fides. At ia praeterea indicat de reuocatio itala,qua: intrinsectis rursum ad id quod praestantius fiu&illa ex seipsa persectio. Quae mimen haut eiusipsius puram struat permanentiam. Propter illum nan v impetum ad ea quae extrinsecus simis tota 5c manet,& progredituri& neutrum habet ab altero omnino liberum.Unde&tunc illud eius immortale repletiva reliquo secudum seipsum totumiriel immortale silum permanet.& quod ingenitum est , quadam ratione fit. Q uemadσmodum & quod eius impartibile partit cum haud amplius substantia sit, alenias ei fas est Iuxta illud itam sui ipsius genitum anima primus est actus: propter illa stilicet Pa ticionem actionis a substan .Non autem iuxta id quod scit.Nem enim ipsa compositum
est.Sed ceu scientia,aut ceu forma.
CORPORIS naturalis uitam habentis potestate. Huiusmodi autem,quod sit
90쪽
LIBER SECUNDUS χLDictam iam nait, quemadmodum duplex animata animalium vita est. Altera quidequa instrumentum,quatenus instrumentum forma afficitur:quo& animae instrumenorum sit. Altera vero ceu utens instrumento iam vicienter quae hauct diuersa omnino vita est. Ne enim sua ex natura eo uteretur,&moueretur:si aliunde viveret. Sed una est,quae duas formas refert. Liarum altera instrumenti effingendi vim habe haud tamen ut moriens:fectutealquaeril quod vivaciter mouetur,formare potest. Altera vero ceu moue , at* vimS.Nataque omnis mortalium anima iuxta virati v actus est. Quandoquidem reviciaciter mouetur:&ipsum mouens intrinsecus est. At duplicem eius vim Aristinctes ex illo actu assignat um ipsam,& potestate vitam habentis escat Scorporis instrumenatarii. Haeci ambo omnino conueniunt:ita,vire quo potestate Uitam habet, instrumenatum sit animae:& animae instramentum potestate vitam habeat. Haud tamen idem ambo significant.Sed alterum quidem extremam solam indicat vitamnuxta quam,ceuia, qu vivaciter mouetur Prma assicitur. Alterii vero eam,quae ipso utatur, aliu moueat. Qua
propter ambobus his opuς est,ad perfectam animae definitionem. Quo,5 taquam im
strumento ipso utatur cor re,indicerur.
INSτRUMENTA autem N plantarum partes.Sed omnino simplicia. ut so liuni circunseuctus protectio.Circunfructus autem ipsius fructus.Radic aute Ori proportione respondent Ambo nanis trahunt nutationem.
Quadoquidem extrema existens plantarum animaraetas quidem perspicue eius est, quod potestate vitam habeat:haud tamen omnino eo tanquam instrumento utitur.Ne Denim videtur seiunctum quidpiam habere quo etiam moueat. Nunc Aristoteles confi mauquemadmodum non1blum vivae sunt plantarum partes:secto ceu instrumeta anser Caliae propter altarum rerum usum seruiunt. Ita ut geli numerante anima, quod vino tur,sit. e B enim λrte fortuna sella tegunt circunfructum, is autem fructum. Aut radis
S, UM ex proportione ri respondentes a terra nutritionem trahunt: toti Plantat coriis
donant:casu id agiant.Cum amanta quaelibet moueatur,quae in planta est: quae mutuo, Stotius quo respectu intrinsecus coordinat,atque mouet in proprium, Ebnueniens v uS,quaelibet. SED TIMA PARTICULA.SIN autem aliquid commune de omni anima oportet dicere: esset primus a scorporis naturalis organis.
De ea scilicet,quae extra tenditria corpus vergeris:quae corpore utitur,ceu instrum to.Quoniam eam,quae in seipsa marietanon autem ex impetu in ipsam corpus,eius fit linis tellectum appellati utao uero commune id, haud univocum est:Ged ut ea, quae ab uno dicuntur: horum autem exactam definitionem reddere non possumus:vt dictum fuit: si ne ea quae proprial in unumquod sit:oportet putrian quod commune,& quod proprium cognoscererpropter hanc ergo causam dicit: de quod communiter omni inestro non sine quadam dubitan ne insistit.Si oportet dicere inquieris. Quandoquidem nea cessarium quidem est dicere: haud tamen si cit,nisi adiunctum fuerit e proprium.Veis rum cum mentionem faceret de communi definitione,praeterivili potestate vitam ha bens ceu id quod omnino cum proXimo animae instrumento inferatur. Viuere nanquelpium necessarium est. Modum per vitam mouenti colligatur animae: abs v vlla vi, α sola appetitione animae excitetur.
TVA 'ROPπER etiam non oportet inuestigare, si ianum anima , Scorpus. quemadmodum neq; ceram, figuram. nem omnino cuiuscunt materiam, S id Cui S materia.Ipsum nant unum,dc ipsum esse,quonia multis modis dicitur,quod Proprie,actus es .