장음표시 사용
91쪽
D E ANIMA Exactius in iis,quae naturalia sequuntur,expositum fusti omne quod est, omnino Munum esse.Verum forma,&quod est,cicurium Primo, ac ex se existens est. Compositum
mnio ex Drma si sistit. uemadmodum enim ipsius esse,ita re eius,quod est, uni esse, forma composito causia est In omnibus quidem, euid,iuxta quod.At in iis, quae anima ta sunt etiam ceu id a quo. Oniam Proprium est, rum,quae animam habent, praeter alia naturalia corpora,vt principium ipsius mouere in se c5tineant. Multis quidem igitur modis Siptam unumn ipsum dicitur esse. Quoniam aut secundum se, aut secundum ali ,aut ceu imperfectum,atque potestate: ut quod cum materia est..uod vero proprie aestus est.Quandoquidem fecitdum se id existit,&primo S causa: tum composito ex nocessitate existenti,tum uni existenti:ceula,quod iuxta H,quod secundam se sit, at unu de terminetur. Q aemadmodum enim quod albedine honestatur album est: ita quod eo, quod est,at v vno,etiam unum ex participatisne,ato composite existit.Verum nem simis pliciter,nem secundum se. Ita, ut quem retinet respectum ipsum album erga albedinemreum quio P respeetiam servet,quod determinate id quod est,aim unum,est,erga lil quod formaliter quod est,atq; unum M.Licet hic diuersa, alvi uaria non sint in usu uocabularquemadmodum in ipsa albedine,at albo. OCTAVA PARTICULA.
UNIUERSALITER quidem igitur dictum est, quid est anima. Substantia nant quae iuxta rationem. Id enim ipsam quid erat este huiusnodi corpori.
Haecitam conclusio est eor quae in hoc cunso libro praedicta fuere.Illud uero uni
uersaliter haud ceu la,quod uni uoce dicatur interpretandum est.Sed ceu comune simul, ac varium.Ιli uero substantia iam cs,quae iuxta rationem:pro eo quod est, secundum formam dictum fuit. At quadrat magis de anima illud secundum rationem dicereta Iec dum λrmam:propter inbingressiam illam ex indivisibili norbem, arm couolutionem. Respectum illius cauis quae aisma stat ac λrmalis dicitur, ratio est. Verum quoniam mmae ct rationes,aliae quidem omnino a corporibus separabiles Gunt: aliae uero inses parabiles ceu eae quae haud in seipsis perficiantur Substantiae naiam primae formae runt. Sed tanquam ii quae corporum determinandorum uim habentiat Dea ratione inlepa, rabiles fiunt.Non separabilem formam,aut rationem animam csse concludit. am ceu ipsum duid erat esse hin nodi existit corpori. Idnan illud erat, quod actus instrumen tarii corporis dicebatur.Quandoquidem Merat comune uitae rationem particapariti,quar in nobis reperitur,cum aliis quoq; animis. Quod autem comunt esset , primo uidere is Iebamus. Ouicquid enim ipsius animae rationem participantis separabile est cum in priamo libro lina significauit:tum postea Mea,proprie ac speciatim contemplando nobis tr det.Illud autem in memoriae thetauro conditum at o seruariana habere oportet:quod 1eusam Quid erat esse naturalis instrumentarii,potestate vitam habe Scorpotas,duplex est. Alterum quidem ceu utens aliu movens,Alterum ero Ceuid, iuxta qaod vivax est misstrumentum.aim vivaciter mouetur.
EMADMODUM si aliquod instrumetorum naturale esset corpus, Ut se cutis .Esset enim ipsi securi esse substatia eius,ec anima id. Miueta natis hac,haud amplius securis esset.Sed nunquid ambigue
Imramenta nimae siunt non ea solum corpora,quae secundu eam viuum:sed nima carent. Alia qui em naturalia,ut lapides,&ligna iam excisa. Alia vero arrς enectaequMVt naturalia quidem ι ipsa linitiverum non quatenus naturalia utilitatem quadam tenti animae concedunt sed ceta ea quae artificio rine praeparata sint.ut clipeu enlariSi liquod igitur artificialium instrumentorum inquit. Haec nanquenunc instrumenta V at quemadmodum G securis exemplum indieatisnaturale est et corpus: quod instruis mentarium naturale esse corpus potestate vitam habens in animae definia e dicebat. Si
92쪽
LIBER SECUNDUS XLiita di halasimodi esset muris:esset id ipsum eme securi. nsueuit autem Aristoteles in iis, ax forma affecta suntnpsum quidem quod forma afferum sit,proferre: licet λrma sit quae ipsam esse ei indicet.Substantia praeterea persis e formam apud eum indicare leti Quemadmodum S hoc quot loco interpretans ipsum quid erat esse secari,substBiam, hoc est,formam dixit.Esset autem id anima: si quod potestate vitam habet,secaris esset. Et esset etiam vivax instrumentum:&quo ipsium utens intrinsecus haberet. Atm ea seiu cla,haud amplius essetaquod uere erat. Ex formanant quodqaido vere est id estxerta quae qui em simpliciter naturalia ex forma quae principium obtinet,ut moueantur. Sed
Qtam animata, quia uiuaciter moueantar: Oc quia illa ipsa forma mouendi uim habeat. Scire autem OPOrset,quod non omnino corrumpi uult animam a corpore recedentem.IDla nanch seiunctionis vox de iis potius dicituraquae post dissolutione si sistantiSed nuri
quid ambigue,inquit. Quia & mortuorum animalium corpora ambigue uiuentium re spectu dicuntur: ut canis exempli causa, 6c equus. Partes eoctem praeterea modo, ut equinum fortesiortuna caput dicas.
NVNC autem est securis. Necti enim huiusmodi corporis ipsum quid erat esse, de ratio anima. Sed naturalis talis. Habetis principium motus, ec status in seipse.
EX Comparatione eorum, quae carent anima,Sinstrumentorum cuiusmodi uiuax ira
strumentum sit,indicat. Quod enim sine anima est:α quod ipsum animae propter alique usum ministrat,vel ea quae utitur,seiacta,nihilominus fulipsius uim retinet. Quoniam non ex ea determinabatur. Quod uero uiuax atm animatu est,haud ita sese habet. uolquidem naturale est corpusmon autem arte factam,qaatenus huiusmodi.Oportet auteceu potestate uitam habrns:5 ceu uiuaciter forma affectum instrumentarium esse antamae.Siquidem ipsam quid erat esse eius,ci ratio,anima existit. Sid tanquam instrumenatum ipsi deseruit.In ipso natim motus alii status principium est:qui meca mota HS,atcssistens anima sit. Quod animatorum proprium est. Hac itam ratione ex coparatione eo rum quae sine anima sunt:quae dissimilia existunt:cuiusmo i uis si eorum, qua anima
habent, posivit.Postea uero ex similibus hoc idem ostedit. Ex Partibus nati ῬFufia os dita totum ipsium sit, dilucidum facit.
C ONSI DERARE praeterea Sc in partibus oportet, quod dictum fuit.Si enim
esset oculus animal,anima ei esset aspectus. Haec eteriim sabstantia oculi,quae secundum rationem. Oculus uero materia ipsius aspectus. Quo deficiente non vi ocu
Ius. si ambigue, cadmodum lapideuS,atq; pictus. Oportet sane accipere,quod de parte in toto uiuente corpore.Eκ proportione nanci sese habet,ut paIS,ad parte, totus sensus ad totum corpus sentiendi uim habens,quatenus tale.
DECIMA PARTICULA.ESV autem no quod abiecit animam,quod potestate est,ut uiuat. Sed quod ha bet. Ipsum uero semen,ec buctus,quod potestate Euiusmodi corpus.
ERPOSITIO. Pro toto quidem animali oculum accepit. Pro tota uero anima animalis asipeetum. Isnari in substantia oculi secundum rationem est hoc est,secundum formam. Scaeus PO ateria a echus ora quemadmodum Alexander exponit:oculum nuci et lagit coris Pus solum sine aspec fuconfestim ita v inferi,quemadmodum deficiente asipectu, haud amplius est oculas.Verum aspectus dupliciter est forma Oculi.Partam quidem quatenus instrumento ipsio utitur uiuaci. Param uero qUatenus oculum Ipsium 1nldiumentum uis uacem reddit Et oculas qui una cum hoc existit aspectu,materia est a pectus illis utenis
US. Atm deficiente ipso utente non est oculus. Quoniam una quom Jeficit,& aspectus sole qui ipsum cea instrumentum fiormat. Asipectus nansv qui utitur, &hunc quom cum
93쪽
DE ANIMA adest tonetait At recedens illum quo simul ducit. Sumatur ergo via ectus ad ocula ita & totus sensus ad totum corpus quod sieritiendi vim habet quatenus sientiendi vim habet.Et id ut manifeste ipse quo infert quod iam vivit.Necv enim,quod iam anima abieciuaut quemadmodum ipsium semen dictum fast.quod vivere potest . Sed quod iam Uita habet. Q uadoquidem ipsium semen haud potestate vitam habet:sed potestate tale est cor, pus,quod proxime vitam recipere valeat.Et propter hanc causam potestate vitam habens existitiquia vitae tanquam materiei substratum est:vitae inquam ei, quae tanquam instrumentum ipsum cleterminatiquae tanquam instrumento ipsis utitur. Nanq; hae, forma viventis corporis est:quemadmodum de nauta nauis. Quoniam licet haud sui ipsius sit, attamen vivum efficit,at v mouet corpus. O uemadmodum coeleste quot corpus ciuianior illa anima.Verum ex impetu atque inclinatione erga ipsumt& quia ad id, quod utile sit mouet. At non quia itum iam in peris, bone existat.IUreitam etiam oculus materia dictus fuit asipectus: Sc totum corpus,quod sentiendi vim hahet quatenus sentiendi vim habet Scum iam sentiendi vim habeat, materia dicitur illius sensus: qai ipso tanquam inis
QUEM A DMO DUM quidem igitur Essio,& uiso sic ec uigiliae actus.me-
admodum autem aspectus,& uis instrumenti anima.Ipsiam uero corpus,quod po
testate est. Sed quemadmodum oculus pupilla, dc aspectus, ec ibi anima, dc cor
Haec illius est orationis conclusio,ex qua demonstrabatur, animam haud secundum eme corporis actum:sed priorem, S iam dialsami re qui habeat actionem a substanna dis stantem. Uerum quia duobus exemplis ad animalis substantiam demonstrandam usus Aristoteles est securi scilicet atq: oculo ideo iure Se scissione,ato uisione hoc in loco, ceu
vigiliis Irim,quod sentiencti vim habeat utitur.Haecitam perspicua sunt.Oculus uero papilla alip asiplaus dictas mitiis animal anima at corpus. propter relationem sicilicet in Proximas causas.quippe quod ex ambobus constet. Quandoquidem nullibi composita
materia,& forma est:sea quod ex his.
O D quidem igitur non esst anima separabilis a corpore,aut partes quaedam eius,si partibilis est, non obscurum.
Ex hoc quod dictum est tum quod omni mortalium animae:de qua sermo est: ipsiam inseparabile a corpore conueniacitum st et,quae rationis particeps est etiam ipsum separavi hise:tum quod ipsum inseparabile multis dicatur modis, ostienci tur . quoahaud si idem S separabile,&inseparabile sit,partibile erit. Ita ut irixta diuersas partCiS opoposita obtineat.& diuersis modo non autem ut corpora illud partibile sit. Unde de ex lapis Politione protulit.S1 panibilis est.NOn inquam is,qui ignoret:aut euis, qui haud adhuc Ostenderit sea tanquam is,qui quodam quidem modo impartibilem omnem animam, renouerit,re demonstret. Quandoquidem 6c incorpoream quoq; statuit.Corpus nata Cp est quod simpliciter partibile existit. Alio uero modo parieis habere vult: cum a siubstanta a tri moriem prodeuntem uidit:& in id quod firmum at m stabile ipsius animae rationem participantis,progredi. Quae tanquam diueris enumerantur partes: cum tota in emin nua Loinituta sit,vitae gignendi opus possidentis.&progredientis,at manentis .Hac ita DrastiQne re tota a corppribus inseparabilis dicitur. Aut partes quadam . Quandoquidem etiahorum utrunque quadam ratione uerum est de ea quaerationis particeps qta rotatae git, im Progreditur in corpus S ipsis tanquam instrumento subministrante utitur. At remi TR para aliqua est,quae ipsum permanens habereat in ea separabilis existita ru quod quidζm seParabisse proprium est eius quae rationis particeps est. Quod uero in eparabile Commune est Cuiuscunm mortalium animae cim haud unaquae s solum sit in separabi
94쪽
L 1 B E R S E C V N D V S XLIlis.sed illa rationis particeps sitiquae Ee ipsum separabile habeat. At D ipsum praeterea inis separabile hauil eodem mo O ines h vitis illis,quae instrumentorum, ceu instrumentora determinari rum vim habent:& illis quae his utuntur. Nem eodem modo insunt natu ratibus,atm iis quae sentiendi vim habent:atm adeo in his multa est inter sese dimerentia: adhacq; magis ab omnibus his disseret,qaod in iis,quae rationem participant, inseparabis te existit iam id in corpora principatum pure obtineat. Quod vel apsie quot Aristoteles, ut mihi persuadeo,indicans,insevt.
N ON NULLARUM nant actus partium ess ex ipsis.
Nonnullarum nant animarum ita sese habere achum dicit i ut ipsae partes corporat sint:quales quae instrumentorum,tanquam instrumentorum describendorum, vim hahent:&quae naturalibus formis propinqaae sunt:quae magis perspicue suum habent es se cum corporum actuS inseparabitis existant.Animae natam illae,quae utuntur animalisbus tanquam instrumentis,minus fiunt inseparabiles:&magis declarant,quod secuctum substantiam excellit.EX quibus quia simul diuersitatem ipsius inseparabilis indicauindeo inceps quoa etiam omnino separabilis sit anima si stantia:aperte nobis indicavit:Scau iam quoq; admouit
AT VERO nonnullas nihil prohibet:quia nullius sint corporis actus.
Nonnullas scilicet parteis intelligere clebemus Quandoquide tota anima ma nor,ac progreditur,ati contemplatur,nihil corpore indigens.Licet aIiqurd agens corporCutatur.Partes autem eius quadam ratforte quoa firmum,aim permanens quod cori templandi vim habet,dicuntur:simul iv quod progreditat, atq; a di facultatem obrii et Nihil autem prohibere dixit: quia omnis anima corporis actus dicta fuit. Prohibere nam possiet,si iuxta seipsam totam,rim iuxta omnem sui ipsius actionem, corporiS esset actus. Nihil autem prohibet,si est quidem,haud tamen iuxta seipsam totam,rie P iuxta omnemia tionem .Erit enim hac ratione nullius corporis ac tus.Intellectus natam utrum aliquoacontineat mrpus, vel fingere difficile est:Ut in primo libro dixit. Acquando, Ut in tertio daricturus est,intelle tus ille qui contemplandi vim habet, nem tanquam instrumento ipso utitur corpore. de rael hebes redditur a maiorum cognitione erga minorum notitiam, qaemadmodum sensius P R AETE RE A ciero obscurum imita actus corporis anima, iat natata nauis. Cum exeo,quod nonnullarum Partium ex iis actas sit, vitam ab omnibus corporibus inseparabilem Aristoteles prodiderit:ex eo vero quod dixit. At vero nonnullas nihil prohibet quia nullius sint corporis astus,ea,quae omnino separabilis manifesta mi:ex his nunc de eadem virunt considerat. Actus narit qui tanqua utens existit S inseparabilis quo idam pacto est:quia omnino utatur:& quodam pacto separabilis,tanquam is qui instruis mento subministrante eximie utatur.Sin autem partim quidem utitur, partim uero ne omnino utitur: ut nautae ex lumindicatam ipsius non utitur omnino separabile cst. Propter quam igitur causam obscuriam est adhuc dicere si uel fingere difficile est. Nun quin quoniam ipsum uti inest vel iis quae sine ratione sunt Obscurum est antraqua una uuarique Eeciatim percurramus:quaque ratione diiudicandum is quod utile in ipsis reperitur praeter id quod instrumenti determinandi uini habet. Et in quibusnam oporteat etiam separabiles actiones inuestigare.
ADUMBRATE quide igitur haec determinata sint, atq; descripta de anima.
Actumbrationem appellat, ac descriptionem, rationem Cam, quae de anima assignata fuit . Quandoquidem solum tracti dii. quod communiter Omnibus inest. Exacta autem definitio ex uniustinusque propria affertur substantia ProPria uero est,quae quod commmune singillatim determinat.
Mae partes edicantur. Distatari Ressonsum
95쪽
ONIAM autem ex immanifestis quidem, manifestioribus autem fit, quod inauitatum,ec quod secundum rationem notius.
Quando haud aliquid exaeti habebat quae iam data fuit definitim:quia solum ostendebat,quod omnibus communiter messet: S id haud eodem modo: ceu, qaae ab uno discuntur. Unde & impossibile erat,vi omnium simavi exacta daretur definitio. Quippe cum haud univocae sint. Sed iuxta unamquaram percurrere necesse est: si exacte rem tractare volumus.Antea ergo rem ipsam philosephus aggrediatur, cloistrinae modum praestriabiliqui ab iis,quae ex causis emciuntur ad causas ipsius progressitur.Is nanque ille modus est,qui iis conuenit,qui non adhue perstationem aliquam adepti sunt: adhuc inuestiis gant.Naturaeqvidem enim,at sermoni scientiam parienti,qui naturam sequitur, mani estiores cauta 1pissiunt.Ipsius vero sensius, strum resipeetu qui haud adhuc perseis fit imus,illa magis perspicua quae ex causis ipsis deducta. Quemadmodum &in princiis pio naturalis auditionis dictum fuit.Et nunc ex immanifestis quidem,naturae sicilicet. At deest in ipsa Aristotelis dictione illud naturae ae rationi.Manliastioribus aute, 6 rursum hic quoque deest illud,nostrum ipsiu sensus resipectu: Fit quod manisestum.At neglectum,praetermisium. flait illud naturae.Dictum , prolatum fuit, de quod secundum
TENTANDUM rursim sic aggredi de ea.
Illud quidem rursum pronuntiatum fuit non serus ae si hactenusdeseribendi vim habenS,quaedam allata sit rati Illud vero sie aggredi:quandoquidem praestatim,excelsiolara existunt,quae rationi nota, quae sensui.
NON enim solum ipsum quod oportet definiendi uim habet emta monem in dicare. emadmodum plurimae ex definitionibus dictitat. Sed re causam inesse, atqῖ apparere.Nunc autem,tanquam conclusiones rationes definitionum stant. Vt, quid est,quadratio.quod aequale alteri longitudini: quia rectos angulos habens sit aequalium laterum. Huiusmodi autem definitio ,ratio est conclusionis.Qui uero dicit,quod est quadratio media inuentio,rei dicit causam.
Q are aggredi velit,causam amert. de,ctea utitur niunctione,quae vim cauta readen habet.Quoniam haud acquiescendam est iis,quae e causis facta sunt: sed inde in causas ipsas efferri oportet.Dieti autem fuit in secundis analyticis: quemadmodii alia quidem est definitio conclusio demonstrationis. Alia vero medius syllcgisimi terminus. Alia autem totus syllogismus positione, siluve a demonstratione differens. Determina tum D ibi fait quemadmodum clefinitio illa, quae iuria conclusionem existit, eius quod
ex causa cledactum formam assectum sit, finitio est.Quod nunc rem vocat. Quae Uer iuxta medium permanet rerminum λrmae,aim ei quod a cauta effectum. Ouae VCr sima demonstratione differt illa est,quae simul quod ex causa emictum at x ipsam affert causam.Exempli causa.Homo vita effrigitur rationem participante:quae finitas, aciem,riRras habet mensuras.Id autem est animal rationis particeps mortale: &estham mPOSu definitio.Uitaveroi IIa rationem participans,quae finitas,ato terminatas habet mens VRSD aemquae tum coclusionis tum rei causa compositicu ut dico est.At P irim,q ipse Ut exemplo quandoquidem si tres sint rem .ex proportione respondens quadramgulum,quod a media ducitur sequalis est recto angato qui ab extremis Continetur: quia
scilicet altera parte longior sit.Qui quidem igitur quatiare quod altera parte lon*ius inν statuitaquia ei aequale quod altera parte longius quod rectos habeat angulos sit aequalia habere lRxera ipsum quod perficitur.&demonstratur determinat.Id quod Canec lusi in nem VO M, Nnquam id, quod geometrice demonstratur. Qui gemmedi*inaequalium
96쪽
laterum eius,quod altera Parte longius,inuentionem id definit,causam affert. Ex qua &maale est quadrangulum ei quod altera parte longius de demonstratur.Ιta,ut non inlaconclusionis dicta sit causa sed ipsius etiam rei.
DICAMUS itaque principium sumentes considerationis,distingui animatum
Cum doctrinae modum philosophus determinaritetariqaam eum,qui ab iis, quae Τ Os his manifesta sint,ad ea quae naturae huiusmocti ascendat. um illud nobis in memoria reuocariciquod scilicet oporteat definitionem illam qu recte seie habere debeatacautam quo coi Iecti:atcs eam exacte.Non autem ita,ut adumbratio quaedam, aut destri Pti videra possit.Ex doctrinae qaidem modo ab iis quae sensui nota sunt contemplatione anima aggreditur.ld. confestim facit. Animatum ab inanimo aptis vivere distingui, hoc est differre,inquiens. Arquia consideratio incautam recurrere debetanon in ipso permamnet animato: diri eiuScausam hoc est in animam effertur. Quo uero non actumbrate adhac:sed non sine exacta definitione ipsam consideret, rori communiter,sed unaquans animae speciem singillatim determinat.Quandoquidem S communis quo villa quae data fuit definitio, causam complectebatur . Actus nanque forma,arincausa est eius, quod securiam ipsum perficitur. At neque si quod commune uni uoce dicatur, ne ue ita ipsius communis contemplatio suffciens esset ad exactam rei notitiam, absque proprio.Verum quonam pacto animatum distinguitur ab inanimo ipsio viveres Quia scilicet iritrita si uS Resbo,cum moueatur:vrct Platoni videturict ipsa actio indicat. Nam ct ipsum quoque ario aeris inotriris cus est merum si hoc est,quonam pacto anima haud ex se mobilis existit: quae a Dubitatio seipia excitatrer Motus nanque quidam excitatio est. Nunquid res quidem easdem at RςῬonsum eodem modo Aristoteles cum Platone intelligit Sed is iuxta consuetudinem vocat, interis dum nequaquam hanc de se sitast ici em praebens. Hauctigitur animam per se in hiis lem dicit:quo iam mel etiam motum eius actionem nominat. Aequum ita ιν est,aim ex ipsius Aristotelis sententia id animae ascribere, ut scillicet ex se agere queati tanquam illa, quae a seipsa excitet .Excitatio narim actio quaedam estali autem quasi aestuans, at vaseipso ferues a vita ipsa isti catur.Hoc est,a dictione illa gr-a,quae est, MULTIPLICITER autem cum imum uiuere dicatur.
Illud multipliciter,aut de ambiguis,aut de iis,quae tanquam ab uno dici consueuit. Veis ram ambigue nunc dictum non init. Quandoquidem ipsius vivere, ceu rei unius unam ctesignamus notitiam. In iiS autem,qctae ab uno dicuntur,quaecun i quidem perfecte licet secundo,aut tertio,aut Postremo,attamen perfecte participant,& nomine illo,quod natuis rae rei indicandae vim habeat,praecipue appellantur:& participatione illa, quae ab ipso delactucitur. taxcurio autem imperfecte participant,participatione quidem illa, quae ab eo deducitur appellari possuntarie aquani vero eo nomino,quod praecipue ipsius rei significandae Wim obtineat.EXempli gratia,quod adhuc fi esse quidem dicimus: hauct tamen quod est,appellamus.Et album quidem factam esse,quod imperfectum:haud tamen nominaremUS album.Et mederi,atqtae citharam pulsarcteos,qui adhuc discant, assierimus: minime vero medicos,*citharoedos em , Sc currere, atque scribere pueros istemurrhaud tamen cursores, aut striptores esse. At eos, qui perfecti sint: Oc Me concessimus citharoedos, citharam pultare, reliquaque eodem modo. Hac starie ratione etiam antis malia philosophus appellat: quaectarique ex persecta a seipsis excitata figurantur viista. Et alia quidem primo: quippe quae a seipsis in seiP agant. Alia Uero secundo,ceu, quae a seipsis in alia. Onnulia D mectio modo tanqUamea,quae in utram At haec iuxta diuersas mensuras.Quae quidem Omnia,& animaIia,&viuere inquit.Quaecurim vero imperfectam ac non puram intrinsecus excitationem haberit:sed mediam inter hanc at eam,quae omnino ab altero mobilis existit: Ne 6c sine medio,quod a seipsio,cum eo qacia Simpli. de Anima. H
97쪽
DE ANIMA ab altero coniungatur: huru Odi,quae iuxta urgetantem uitam uiuunt vivere quidem dicit:nequaquam tamen etiam a Imalia uocata de S distrimen iubinnuens animato,
rum cum animatis ex ipsis uiuere ea distinguit. Quod quidem uiuere commune est eo, rum,quae quacunis ratione uiuunt Ira,vicum diuidendo distinctum fuerit ipsum uiuere ab animali perspicuum sit quod uiuere illud accipitur iuxta imperfecta illam uitae parisiicipationem. u lanan* iuxta perfectam accirpium merit,uel ipsi conuenit arumali.
LICET unum aliquid horum insit solum,uiuere dicimus ipsum. ut intellectus, senius,motus,ac status,qui secundum locum. Praeterea motus,qui ex nutritione. oc
decretio,atq; accreti . Querenant illud dicimus,cui unum aliquod horum insit. Acceptus autem fuit intellectus.ceu is,qui uitam rationis participem indicet:vna cum qaa,S uoluntas quo P comprehensa est .Sensus autem acceptus sae non taria is,qui eam solam cognitionem tignificare aleat,quae ratione dicitur carere: sed Ec appetita quom ei inssitus .ati innatus est. Inratellectus quidem igitur,at sensius eam habent uim ut uitam ipsam lignificent.Motus vero actionum vivacium significandarum facultatem obtinent. Motus autem ille secudum locum primo in persectioribus reperitur animalibus. At is qui iuxta altera nem nutrieridi uim habentem consideratur,omnibus mortalibus adest. DECIMAcLVARTA PARTICULA.
APROP R quae na rantur omnia uidentur uiuere. Apparent nanq; in ipsis habere uim,ares principium huiusmodi,per quod accretione, atq; decretio eriem recipiunt secundum contraria loca.Neq; enim 1ursum quidem crescunt deor 1um autem non .Sed eodem modo in utranq; partem dc undiqr, quaecunq; semper nutriuntur,atq; uiuunt propter finem:quoad possint recipere nutritionem.
Propter nutritiora scilicet,at accretionem,&decretionem.Et illud, uidetur, locum ibi sortitum est,propter vitae impcrfectionem,&interuassum eorum,quae vivunt, acriora vivunt. Unde etiam hortatione opus fuit,quo persuaderemur uiuere quae nascuntur. Si enim ora quae additione uapiadaliis recipiat iuxta una quapia particulam recipiat, ac no eodem Odo iuxta oes oppositas panes. Licet enim sphaerice ali ad aeri addas,haud m5 iuxta proscinditate ipsum augebis.Patet, quod quae iuxta em parte rode augentur mox
do:illa intrinsecus additionis causiam habitura sunt.Motus aute quidam ipsa accretio est. Q amitam intrinsecus motus principium habent,recte uiuere cenemus. At ipsius animae medietatem rursum Aristoteles dem5strans uim ait principium dixit.Vbi per principia, quod principatum obtiner at D uim regendi habet:per uim autem, quod eius imperfectu existit,ati ab altero cxcitatur adduxit In his Nanm,ut plarimum philosophus cosiae uit,
uis uocabaeo uti. Acopias sane huiusmodi uita est mortalibus animalibus omnibus Hac enim gignuntur,at. nutriuntur,re permanericiqumprcum uita maxime Corporata exta stat,at vipsis congrua,conueniensve:&propter hanc quo, Causiam extrema, no puram ubitarim inta. At si nem totum ab eisipsis excitatur:&quae ita uiuunt ab altero ccmmouentiar:quis Responsum illud est quod extra ipsa excitat Nunquid cam hac ranone iis similia existat, quae ab aliis moueri possummoueri S ipsa quocu ualerent secundum naturam,quemadmodUm elementa ab eo quoclipsa producat,tarigaliunde,ato extrinsecas Quandoquidem 6 quae inmmsecus tota excitantur,ct ab ipso quom producente excitantur aererumh Propter coniuncta e cum ipso,&quanto magis cum causa coriiuraguntur tanto etiam rSP se uae uero ab altero mouetur Opter distatia Q sine diuersitate excitatione reci ut
SEPARARI aut id quidem ab aliis possibile est alia uero ab hoc impoHabile inmortali S. Manifestum alitMiis.quae nascutur. Nulla nat ipsis inest uis alia alae.
98쪽
XLIIII LIBER SECUNDUS ARPOSITIO. Haec quidem enim vastae forma em quae abGp ullo medio corruptibilibus corporibus adest: quaeq; proPterii xum ipsa replet. Aliae vero non sinepi mortalibus insunt. uo niam Ec generantur,re nutriuntur ex hac. DECIM ASEYΤΑ PARTICULA.
1PSUM quidem igitur uiuere,per principium id inest omnibus uiuetibus. Ani
mal uero per sensiti Primo. Nant quae non mouentur,neq; mutant locum,habent attamen lansum,animalia dicimus. At non uiuere selum.
E YP C S I TI C. Haud simpliciter ipsum quacum p ratione uiuere intelligit.Licet enim de secundum inistellectum,Sc secundum sensium umere.Sed illud uiuere accipit, quod resipectu ipsiuS anii malis distinguitur.Id autem est,illud imperfecte uiuere,aim extrema illa vita. Distinguit Dan cum dicit.Ipsum quidem uiuere per id, Anima uero per sensum primo. DECIMA SEPTIMA PARTICULA.
SENSUS autem inest primo omnibus,tactus. Et quemadmodum quod nutrie-di uim habet, potest separaria tactu,atque omni sensu, ita*tactus ab aliis sensibus. Nutriendi autem uim habere dicimus,huius odi particulam animae,quam ec Planta Participant.Animalia uero omnia uidentur tangendi sensum habere.
OB Q UAM autem causam utrunt horam euenit,postea dicenvis.
Ex POS 1ΥΙΟ. Nan maxime corporatus ex sensibus atque in primis patiendi vim habens tactus est. Vndeo, ea quo solam percipit quae vicina sint. At Wna cum tactas gustus quo comis Prehensius fiuitii est animalibus maxime necessarius Vt id quot posterius ilicetur.
NVN C autem ad id dictum sit selum,quod anima borum est principium, quae di a sunt.atcs bis terminata est,nutriendi ,sentiendi,discurredi uim tis te, motu.
Horum quae dicta sunt inquit,at intellectas,re sensus,oc vitae illius, quae mouericli, ac nutrienni uim habet principium esse intelligit Principium. ita accipit ut Hormale cauis Lam dicat. Anima oero hujustriodi est,ut haud quod ea participat sit:sed ceu ipse finis, qui intelligendi,aim sentienti uim habet Quoniam autem haud partibalis λrma anima est riem primos ille terminus inra nis participem deuenit reuolutionem: inlum ipsam horum principium esse dixit: sta his quo P determinari. triti enim ei ex extremissimul conuenit Ouo scilicet,ita incipiat,ut quadam ratione determinetur ab iis quorum licet ante iptam existant,principium est,illud autem determinari,us proprie conuenit, quae poniptam sunt Eo vero,quod discurrendi vim habeat, pro intellectu utitur. Quod illud indiscat. quod antea per intellectum verba protulit. DECIMA NONA PARTICULA.VTRVM autem horum unumquodi est anima Aut particula animae. ec si par ticula,uirum ita ut sit separabilis ratione tantiam,vit ec loco.
Ociandoquidem in animalibus rationem participantibus eae omnes insunt vitae, quae dictae sunt: proponit inuestigare virum quaeli Det si cliuersiarum CON ararum particuislarum actus:ita Ut anima non secus diuisa sit,at D corpus Quoniam re in fine primi libri, non quamlibet animam unam sed omnes uniuSanimae pardictatas esse volebat.At qaoditaino perse te habeatur,id ipsum rursum quod iam fere diiudicatum fuit proponit. Vtra scilicet quaelibet ex hiseet se persecta sit anima,ari animae Partacula Sed alteram partem no Vingit tanquam is, pram ibi satis si erue determina alterami exacte tractat. triam Simpli de Anima. H ii
99쪽
DE ANIMA scilicet ita pamcuta sint ut non ratione siola,hoc est,proprietate distinctae sint interser sed ioco quo Ata ut diueris sitae in diuersi Scorporis Paruculas,ceum locaS maneant. Queis admodum Timaeus sena detur: Qui in capite rationem in corde iram Iam,in iecore appetendi vim collocare videtur Merum ipse rationem contemplandi vim habentem omisnino a corpore seiungit.Alias vero vitas: quia corporatae particulae interdum ad receptiois diem diuertarum vitarum praeparentur:haud inrer sese eodem modo cum illis partitas arbitraturicum possint eidem Particulae vel plures simul inesse.Alia nant animata partitio de ipsa quom particulas dicere coventi praeter corporatam ipsam partitionem. At ita una subingressum illum informas,ex Partitione,quaecani sit:& excellentiam animae remeetu corpor ima,ex praesentia omnium Pariter in uno loco, philosophus manifestat.
DE nonusis quidem haud difficile uidere. Nonnulla uero dubitationem habet.
QVEM A DFIN DUM enim in plantis nonnullae cum dividantur apparent in uenua et separatae inter sese.
Nequaquam sane ita Aristotelem dicere nonnulla dubitationem habere, mihi persuaαdeo,ut cum Alexandro ei conueniat,ati propter intellectum intelligat. Illum nant con festim vel antea dixit, haud ullum continere corpus rati statim inseri, Nondum maniferasta eme quae de facultate contemplandi vim habente: quippe cum haud perfecta adhuc de ea tradita sit cotemplatio. At esse animae quoddam genus diuersium:& separari quemo admodum perpetuum a corruptibili.Uerum in nonnullis quidem nos facile coniuncti nem videre posse ait,ut in vegetantibus facultatibus,nutriendi scilicet,augendi, at gemis randi vim haberite. Et in animalibus hoc est,in vi sentiendi,at' appetendi Nant in Plantis diuisis,tota vegetaris anima inest:&vtra insectorum particula ad aliquod vina tepus sentit,at D mouetur.Nonnulla vero dubitationem habet.Visius,auditus,olfactus, gustus. Otactoquidem cleterminatis utuntur instrumentis. At primo quidem aliqais, vel ex aliis de his coniecturam facere posset. m haud ex seipsis: sed propter instrum et a partibiliter dispositi sint.Ita,ut aliud instrumentum alii deseruiat sensui. Deinde vero concursus ille omnium qui inurium conuenit,quod&ex his inelum,atque unum redditum indicat. Quod&flauunam dulce,5 bene olens mel dicet.
IPPE cum sit,quae in ipsis anima ctu quidem una in unaquai planta: te
state autem plureS. Haud ita ut una in plures similes diuidatur. Pambilisnam ita esse ut corpus aliquod quot ex pluribus partibus constet. Uerum quae in ista planta existit, Sin ramulo quo illo.qui disiunctris est ad aliquod us* tempus permanet: atqr ipsum ad propriae anima: receptionem aprum reddit. Vbi scilicet confitrus fuerit. Potestate ita plures suntiquae in una planta existunt. Cea eae quae plures futurae sunt posteaquam in ramos diuisa suerit:
ITA ec circa alias differentias animae videmus contingens de insectis in iis, quae secanmr. Nan sensum utraq; partium habet,&motum secundum locum.
Illa panicula ita,haud quia plures potestate animae sint,allata fuit.Nem enim quemad dum in plantis id contingitiSed propterea,quae diuidumst quae α vita totam vitam
SIN autem sensum imaginationem,&appetitione.Vbi quidem ma senses, dolor ati uoluptas consequitur. Vbi autem c ex nec tale ec Pint .
Licet enim non diminam at indetenninatam vel extrema illa animalia habentimus. Nonem, O Petam,quod βεια vi es
100쪽
LIBER SECUNDUS XLV V IGESI Μ APR 1 M A PARTICULA,
DE INTELLECΥU autem,atcii contemplandi uim habente potestaterio ad huc manifestum.Sed uidetur animae genus alterum esse. ec id latum contingit separari,Quemadmodum perpetuum a Corruptibili.
Quandoquidem Aristotelos intellectam illum nouit qui pure indivisibilis est,quique Tem,qui ab substantialia pra animam existitiintellectum autem appellat 5 illum qui pati potest : qui A lin pse
in compleXione vitae rataon participantis,progredientis,at facultatum uiuacium Corporis formam referontium constitutus est:praeterea p&rationem illam agendi uim ha
bentem,quae huiusimodi utitur uius ted haud ex ipsis constat intellei tum dicit. - eam nunc indicet rationem,quae nequaqGam ipsis utitur intellectum uocatuati ei uim coni plari ualentem concedit. Ubi ex ui quid remissionem eius, resipectu praestantioris illi Sintellestus significati uandoquidem nomine isto,haud admodum uti Aristoteles conGsueuit cum cie impartibili loquitur substantia:Ged ipso potius actu.ex eo uero quod ei cotemplandi uim asicribit, Onuersione rationis in seipsam at x in ea, quae praestatiora sunt, manifestat.De hac quidem igitur ratione nihil esse inquit,manikstum Quippe cum definiuo quae de anima tradita fuit rationi eius qui contemplandi uim habeat,tanqua iS, R icontemplandi uim habeat haud conueniatmecs rationi illi quae cum corporans uitis itaracta sit.Contra naricu potius eueriaequia in eo,quoa est,ab iis separari contemplatio Cosso. cata est.Qua etiam ratione perspicuum est,quemadmodum alterum genus animα rati est praetereas,quae a corporibus inseparabiles eXistuntiquae ut separetur apta natatu est. Quae quidem nunc una cum illis uriam complet substantiam cra eam quae cum corpc re composit Aliquando aut omnes istas secundas deseritiParticulam illa,videtur, haud cum dubitati ne pionuntiata fuit,ut Alexander putat.Ne enim iseques est huiusinodi huius particulae apud antiquiores usus Sed pro eo quoil est,couenit,aim aPparet. Diu fatu securictum si stantiam a reliquis anima raeicinis particeps existit: se omnino ab illis aliquando separaturiatm perpetua est:cum illaecorri adituri quaecuriosicilicet corruptis bilis corporis proprie actus furit.Id ipsia obtinet,quod separabile ab iis quae quacunq; ratione a corpore inseparabiles. Contemplatio nanq; separabilis est actio. Ipsam substantiae est separabilis:at eius,quae per tota uiuat Atq; adeo id ipsum hoc est,uira ipse est: quarseipsam totam ex contemplatione perficit Nem partibilis est.Haae quidem enim hauctalia quaeda forma est:&nora minime cogi inridi uim habet. triem eo quod partibile sit utitur:quia prope terminos progreditur:S Propterea quod in seipsam atm in id quod impartibile inclinat. de Si perpetua quo demostratur. Nem enim tarisi partibilis diuidetur: quoniam nequa partibiliS. NeF tanUComposita da abluet propter suam simplicitate. Neα id eiecie niet quoil partibilibus formis euenire stilet:cum materia redditur incoraci, dia propterea quod separabile quid existit. Sola ita oratio separabilis est Quan quidem aliae uitae actiones OmneScorPoris formam reserentes habent. VICESIM A SECUNDA PAR TICVLA.
RELI EVAE autem particulae animae,mamiast tam ex his, quod no sunt separabiles,queadmodu inquiunt nonulli. Ratione uero,quod diueris,perspicuia H.Se tire nanq; ualenti ess e,ec opinari potenti durerium: si quide ic ipsum sentire,atq; opiriari Eodemq; praeterea modo S aliarum unaquaeq; eZ iis,quae dicta sunt
VIGEs1 MATERTIA PARTICULA.D RAE TE REA uero nonnullis qta idem animalium omnes insiant monuitis autem pauciores alii', una tantum Idqr efficit diuersitat animalium. Propter quam Uero causam inuesti adu est postea. Pr X eucro ec circa sensus euenit. Alia qi dem enim habent omnes:alia uero pamiores. Alial Unu maXimc necessat ita tacta.