장음표시 사용
121쪽
ipsa iuxta quandam animae actionem ex rationibus fit. At S corporata quo alteratio, quae eraditionem conseqaitur non est passio Siquis de solo interitu, atm mutatione ea, quae ad priuationem tendit,ipsum pare intelligere voluerit. Quemadmodum de comminis quom usius obtinet. Aut alio modo paSsio est.Siquis pati dicere, at mappellare volue urit,quod mutatur aut in habitum,aut formam,aut statum secundum naturam. Verum cum haec philosophus ile illo pare determinarit,quod scientiae gignendae vim habet: de de eo loquens,quod sent 1 re valea instri. CLUINcLV AGESIM A NON A P ARTICULA.EIVS autem,quod sentire ualeat,prima quidem mutatio fit a generante. Vbi uero genitumiserit,habet iam tanquam scientiam,dc ipsum sentire. ecquod secudum actionem praeterea consimili modo dicitur cum ipso contemplar 1.
Quoniam vita ipsa quae se edi vim habet,haud simpliciter animae eme dicebatur: sed illius est animae quae cum corpore iuncta fit. Ideo una cum animali do eius quom ortus, generatiove subsistit .Quae prima est etias quod lentiendi vim habet,mutatio:quael illud adesse ducit:atq; eruditioni ex proportione resp5det. Ita,vi,qui genitus sit,cum eo quo habitum susceperit proportionem habeat.do ipsum quom secundum actum sentire confimili dicitur modo cum ipso conreptari. simili quidem modo dicimus quia ex his in viro perseestio adest.&quia in ipsio 2ntire iudicium animae collocatum est.ati intrinsecus, oceX rationum appulsiu fit. Hoc ita iv paclo,consimili moso,dictum ficit.
DIFFE RT autem,quonia huius quidem,quae actionis efficiendae uim habent,eXtrinsecus, quod cerni,ati audiri potest. Eodet modo, dc reliqua eg sensibilibus.
CAVS A uero,quia eorum quae singularis,qui 1 undam actum sensus. Scientia autem eorum,quae uniuersalia. Haec autem in ipsa quodam Pacto sunt anima.
Hoc est quod opus est,sensorium aliquid pati ab ipsis sensibilibus:quae extrinsecus noaute in eo,qu Id sentit,reperiuntur .Quae ipsius actionis efficiendae vim habere dicuntur. Non tanquam ea,qaaeiudicrum immutent:sed ut quae passionem potius aliquam in senis sorio essiciant:ex quo actio illa,quae iudicans facultatem obtinet,excitatur . At quae sciri possunt haud elusimodi Gunt,ut e tendi vim habeant. et enim in passionem desinunaut extra id quoil sciendi vim habeat,existunt. Eoram nantv quae singularia sensus este eorum autem quae uniuersalia scientia.Sunt autem singularia ista corporata: Si parabilia, at ex causis effecta,& ubi P extrinsecus reperiuntur:cum animan quaquam corporata sit:nem partibilis Sanimalia cause appareat. luersalia vero reperiuntur in anima:non ea,quae de singularibus dicuntur.Nancv ea,in ipsis singularibus existunt, & ita mentis apprehensione ab anima separantur.Quae vero sciri possunt,longo interuallo ea superat quae sensibus comprehedi possunt Quo etiam sipatio scientia sensui praestat. Sciri autem possiunt,quae in anima existunt.Verum ita uniuersaliter,quae siciri possunt, inquit: ut Siriquinto eius tractationis quae post naturalia legitumprimam phiIosiophiam uniuersaliter sese habere pronuntiatilicet circa ea quae separabilia at immobilia sint,ipsam collocati atque huici sim tibi verba affert inquiens. Sin autem est aliqua substantia mobilis, ipsa Prior,&philosophia uniuersialiteriquoniam ita prima.Et quae in anima itaqUeeXistunt, uniuersaliter: tanquam prima.&cauta particularium. Caeterum quoniam primae iri mi , atque cauta intelligibiles sunt formae: qVae imparabiles . atque omnino inimiain rum sunt tubstantiar: quae vero in anima reperiuntur, ex ea perficiuntur riuolution quaerationis particeps est di ideo haud impartibiliter innectae.secundo loco hae sunt cauis M. Pr ter hancque causam uniuersaliter omnium primae sunt causae intelligibiles it.
122쪽
LIBER sECUNDUS LUI 12. Ad quas per intellectum mentia defertur Intellectunam terminos cognosicimus. Terinini vero ipsae Gunt Drmae. Hae non primo, d secundo in anima existunt:& tanquam cum ea,quaeintelligibilibus iuncta sit.Obido in ea esse dicuntur quodam pacto: quoniaex ea coniunctione quam cum intellectu obtinet.
. Ap κ OP TE R intelligere quidem in eo,cum uoluerit.
In eo,hoc est,in illo quod intelligendi vim habeat.aecipere possumus:siue in eo intellecta,qui in anima roperiat siue in ea anima,quae in intellectum excitetur siue in ipso homine sciente. uia intus habeat intefligibiles flarmas. ex quibus,tanquam ex causis,*s cunda non sine vera sicientia,cognoscit.
S ENTIRE uero haud in ip . e serium nant,adesse ipsum sensibile.
Hoc est,haud in eo,quod sentiendi vim habeat .Quoniam adesse oportet quod sentiri possit:quod atomum at extrinsecus sit Nem solam esse,selcto adesse ei, quod sentiendi vim habeat.& agat aliquid in serisorium:6 propter huius passionem anima, quM sentiendi Wim sabeat ubi prompserit communes sensilium rationes quae in ipsa reperiuntur,eonuenienter cum illa passiones cognoscat, quod sensile iuxta propriam actione:prospe ipsius tamen sensibilis λrmam permaneris.
EODEM praeterea modo id sese habet dc in scientiis sensibilium N propter ean dem causam. quia sensibilia eorum,quae singularia,& eorum,quae extra.
Ouaecunc scilicet scientiae non mis ne iis tantum quae rationem partici erit contentae sunt:quemamodum quae contemplaridi vim habe Sed simul comprehendunt, Singularia,S qum extrinsecus existarit Caia odi illae fiunt scientiae quae agenti vim habeant:& artes illae quae in efficiendis rebus collocatae.Hae nata v sensibiIibus praesentia hus indigenti
S E D de his quidem emticare,occasio esse posset,lc rursum.
NUNC autem determinatam sit tantum Quia cum haud simplex sit: quod po testate dicitur:sed alterum quidem,quemadmodum dicerenvis puerum posse duce agere:alterum uero ut eum,qui in aetate perfecta costitutus sit: ita sese habet,ec quod sentiendi uim obtinet.
MONIAM autem absq; nomine eorum differentia:determinatumq; fuit de ipsis,quod diuersa:ec quonam pacto diuersa:uti autem necesiarium est ipse pati,& ip se alterati,tanquam propriis nona imbus. od autem sentiendi uim habet, potestate est,quale quod sensibile iam actu:quemadmodum dictum fuit.Patitur quide igitur,haud simile eius es. Vbi uero passum fuerit, se redditu est:& est quale illud.
De eo quoil est,quonam pacto illa uniuersali a ct illud contemplari in nobis esse dicta fuere.Manifestius autem de his in tertio philosophus locaturus est.Propter quae concludiuquemadmodum iuxta secunctum illud significatum eicis,quoa potestate,quod sentie di vim habet in animalibus pati,at alterari dicitur.Licet haud proprie. uoniam nequaquam anima est,quae patiatur aut altereturi ea instrumentum.Neque illud ita, ut ex ali qua passione vim corrumpendi habentc id patiatur:sed secundum orium,atque genera tionem. Tametsi ea substantialis dici non debeat. Quae tamen huiusmodi est ut se peris Rcta ad actionis receptionem existat. Quemactmodum S substantialis illa ad ipsius substantiae sentiendi .im habentis in corpore praecedebat . Erit itaque quod setium MSimpli.de Anima. κ ii
123쪽
DE ANIMAdi vim habet potestate, quaIe ipsum sensibile iam actu.Id quidem enim non potestate sed actu determinatum quapiam mi ma est . Quod vero sentiendi vim habet nondum, nisteaquam agat,absolutum.Sed potestat CXistens,iuxta secudum significatum eius, quod potestate postea in ipso agere collocatur iuxta ipsius sensibilis λrmam: haud tamen ita ut patiatur.Neque enim ia album, aut Calidum efficitur, sed agit. Non tamen quia faciat: quemadmo um cauta illae,quae efficiendi vim habent:sed iudicando, ait cognosi o. Digressio ipsa vero affectio seu passio qualis qualis sit,in mi permanet sensorio. Uerum quando μὶς prope ipsius sensibilis formam:in sensu qui secudum actum fiat quod sentiendi vim hais
het permaneticum omniS consistat cognitio, eX contractione illa in unum:at ex comprehensione impartibili eius totius quod cognoscitumpraecedere oportet ipsius seniorii affoctione: propter appulsum illum vitae sentiendi vim habenti sequi ad ea,quae extra fit.Quae quidem vita sentiendi vim habens,aut non fine instrumentis agere potest aut primo ipsa excitaturrat mouet instrumetum.Vnde patet,quod haud earuna est affectionum, quae in sensoriis fiuntiSed una cum his Nilias quom formas percipit:quae reperiuntur in coroporibus.illud p etiam manifestam hinc redditur:quod sensorium hauctita ab iis quae existant patiturivi ea,quae anima carent, pati solent.Τanquam vivens nant patitur. Vnderiet omnino passio haec inmem penitus aliunde.Sed iuxta propriam adtionem:& simul mouetur atm agit.5 quod huiusmodi simul affectio,ati actio existit. Quod quidem caa sensibilibus ex excitatione illa,quae vitae existentis in senirio ad illa sipectantis fia simile illis redditur irinis:quae in ipsis sensibilibus extant.Uerum id nongum sensus est . Quia haud pura est actio. Sed partihil: s est,aim corporis Prmam refert S non sine tempore ex tenditur.Sensus nant impartibiliter Sprincipium S media,& fines ipsius sensibilis comis prehendit:&actu est um iudicium sit perfectum. Atm in ipso nunc simul totus collocaαtus est: cum iuxta ipsius sensibilis Q am,noautem extrinsecus adiiciatur Quemadmoraclum signum incera extrinsecus admouetur.Nem enim ict vivax est.Ne cum profundi fateProgreditur.Ne praeterea prope altum cognoscendi vim habentem seipsum sistiti
At ita intrinsecus a ratione illa sensibilia,quae in anima antea accepta fuit,promitur Haud tamen ex vita illa,quae instramentum,tansiliastrumentum vivum reddit: sed ex ea, qum ipso utitur,tanil viuente Quo cum eZempta fuerit a corpore,ct impariabiliter agat: αsibilium cognosce nctorum vim habeat. um percipiat haud secundum coactam,at in angustum redactam illam coniunc tionem,quae in atomis reperit sed iuxta formale illam: quae atoma causam eorum complectendo comprehendere valeat. uod tame unuvnicui conuenienter quadret. Una nari s albi ratione, dici particularia,quae alba sint, anima sentit. Anima nano est,quae iudicat ex conuenienti disicussione eius, quod gnosci debet. Conueniens autem,perceptio eius illa est, quae ex substantiali eius proprietate ortum habet.Sensibilibus igitur similis anima reddit non quia ab eis aliquid accipiat: sed
quia anat iuxta rationem ipsis conuenientem.Verum quando haec communiter de omni
sensiudeterminata fuere,adea,quae sequuntur,iter dirigendum est.
DICEN DUM autem iuxta unuquent sensum de sensibilibus primo. Dicitur autem ipsum sensibile tripliciter. in quibus duo quidem secundusit dicimus sentire: Aliud uero secundum accidens. in illis autem duobus,alterum quidem propriuest
uniuscuius senis. Alterum aut commune omnium. co aut proprium quidem,
quod non contingit alio sensu sentire:&circa quod non contingit deceptum esse ut uisus coloris,ec auditus Eni,d gustus humoris.
cum quidem ab iis,quae opposita sunt ut quae ad aliquid inter sese referuntur, de Qq m horum contemplatio fit iuxta illud,quod a principio propositum myuid i re de sensibilibus primo philosephus mentionem facit Et tripliciter dicatur, nobis preM
124쪽
LIBER SECUNDUS LVII per se.Et ex his,quae quidem Primo secundo horum sensuum unoquom cognoscantur,edocet. Ambonan per se sunt,&propria sicilicet,&communia.Sed primo quidemia propria. uandoquidem etiam proprie act haec uniuscuius p sensus 1 stantia spe etat.Secundo autem loco,communia. uoniam uria cum propriis omni non Pr Pipue, de magis percutiendo agant in senirium. At quonam pacto communia omnium esse Ari Dubitati stoteles inquire agnitudinem nant,at figuram visus,at tactus totum con rehemdant.Fors an quidem igitur illa Particula omnium, pro eo quod est, plurium, dicta fuit. phimora Nunquia uero magnitudinem auditus quidem perspicue percipit Nam fm Dum,aut Secunctum. paraum,quod deorsum cum ino latum fuerit iudicat At de olfactus quoque,&gustus eam precipiunt:quia iuxta plureS aut pauca oreStranSferant Partes, dum alter quidem, quod bene oletialtra uero,quod dulce sit comprehenditi merum S ipsius quo* uxMωrtari licet nori exaele, at per quandam similitudinem aut sensuam,aut sensibilium fieri posset,ex his cognitio. Quoniam aut aequa quodammodo interualla suritia ut unum alii quod admodam sita erat. Hac ita ratione inter sedisserunt,propria,ati communia serissilia. Quia haec ad plura, illa autem ad unum tantum sensium spe sterit. Et quia quae ad unum pertinent abs p ulla deceptione siensium illum moueant,qui ea respicit. cum scilicet secundum naturam sese habueritire ex conuenienti distantia egeritiem ab ullo corpore interposito impedietur. Quemadmoda uisius ab aere crasso impediri solet, aut ab aliquo eorum quae extrinsecus collocata sunt.Haec nan admouenda quo sunt. Licet hava ita perspicue ab Aristoteletiac asserantur.Illa vero quae plurium Lunt sensivum, haud ita exacte incidunt. Quoniam ciam unusquiis sensus propriorum praecipue sit,una cum it AElis,dc communia quo P comprehendit Neque quemadmodum ipsum album visus iudi Cat: eadem quoque ratione re magnitudinem eius, quod cemitur,considerat.Sed exaeteipsum colorem percipiens,figuram inepte cognoscitcum 6c interdum decipiatur, utpote quod in circulam redactum rectum intuens,& quod directam obliquum. At nunquis Respontum propria ipsa sensilia tanquam magis passionibus obnoxia ac magis corporata,siensiui mei tertium.1ius congruunt:quippe qui cognitio corporis formam reserens sit. Excepto tamen Iam ne quod ob maximam sui actionem a visu exacte cognoscit communia vero, quae magis actrina Rant,minorem quom conuenientiam cum sensu habent.Haud tanquam ea, qaae haud omnino sensu sed ratione uesa cognoscantur,quemadmodum siubstanciarsed nil illa,quae sensu quidem apprehedi possint: erum haud ita Perspicue,ut ipsa propria.
TACTUs uero plures quidem habet dissere ias. Sed unaquae iudicat de his,& tion decipitur,quod color, i quod senias.
Quoniam his ex illis est,qui passibilium qualitatum comprehendendarum in primix vim habet. uippe,cum ex sensibus maxime patiens sit. Multae aute sunt passibiles quais litates:quarum cognoscendarum tactus,tanquam propriorum sensibilium , vim habet. Haem sunt calictitas frigiditaS,humiditaS,siccitas,durities,mollities,asperitas, lenitas, Maauitas Ιeuitas. Siquidem vel hae passibiles sunt qualitates.
sED quid quod coIoratum,aut ubi Aut quid ipsum senaris,aut ubi. Quae quide igitur huiusnodi,dicuntur propria uniuscuiusq;.
SEXAGESIMA O V ARTA PARTICULA.
COMMVNIA iaero,motuS,R i ,numerus,figura,magnitudo. Quae nanque huiusmodi nullius fiant propria. Sed communia omnibus. ni tactui motus qui
dam est sensibilis, uisui. Per se quidem igitur sunt sensilia haec.
Quae quidem colore asDicta sit substantia decipitur: quoniam secundum accidens Ribis stantia a sensu cognosci test. Ubi vero, muta secundo interualli ipsius magnitudinem perci Piticum magnitudo commune sit sensibile Sinapi .de Anima.
125쪽
DE ANIMAs Ex AGESIMA LUINTA PAR TICvLA.
SECUN DUM accidens autem dicitur sensibile,ut si album sit Diaris filius. Se
cundam accidens nant id sentit:quoniam albo euenit id, quod sentit.
Quemadmodum Diaris esse filium,at substantia rerum: aut quod haud nunc age ii sensui contingit:quemadmodum dulce mellis,visus Haec inquam secundum accidens Lunt sensibilia.Taquam illa,quae in ipsissensibilibus insint.Ut. caluum ni ederi dicimus: quoniam medico accidit eme caluo. et accidens solum et,quod per se huiuImodi ista ocipsam quom subiectam substantiana,nisi quatenus substantia,huiuiminii sit: secundum accidens,dicimus. Queadmodum S hominem dominum esse,aut statuas cere. Quo niam non quatenus homo.Hac eadem ita pratione 5 substantia sensibus subiecta siecuti Dubitario. dum accidens: quoniam non quatenus substantia At quona pacto albo,quod sentimus, Respontum quod substantia ipsa acciderit recte dici posset Contrarium nan potius verum. liquissautem Sid verius. Album nancv substantiae accidit,iuxta ipsum e t& taquam id, quod suum esse per substantiam sortiatur.Substantia vero ipsi accinit albo iuxta id, quod tensii hilerquia praecipue atqa per se sensibile est.Quia vero una cum albo existit, dc ipsiaquc eius quod sensibile fruilium percipit.Licet ipsa secundo sensibilis non sit:qaemadmoduni communia sensilia.Sed quia una cum eo existat,quod sensile. Vnde de ratio quom excitatatur ad cognitionem de ea: quae tamen cognitio opinandi tantum vim tunc habet.Hacque ratione homo domino contingere in praedicamentis diruim fuit.
UN DE dc nihil patitur,quatenus talea sensibili.Ex iis aer o,quae per se sensibilia, propria uete sunt sensibilia Sc ad quae substantia apta est,cuiuscanis sensas.
CUIUS quidem est uiius,id est uisibile.
Nihil patitur,quod sentit ab alborquatenus albus Diaris filias est. Quoniam neq: siecta, donem omnino Diaris esse filium per se sensibile est.Si aut e primo per in tensilia propria, ipsa sunt.Communianan licet per se existant,attamen secuncto sunt.Et causae quoque sunt ipsa propria communibus cursensibilias nata de S vere propria sensilia erunt. At hanc , cautiam ipse Aristoteles dixit,quoavimusicinais sensus substantia apta,ati nata est ad haec.Apta nani est,ta ad ipsa qaol communia:sed non tanquam unaquaeq; Sed ex mmuniori quanam substantia. uatenus autem ipsis, d ex propria sutipssius substatia ad propria spei tativi e 5 necessario inpropriam uniuscuiust substantiam nGri excommunibus fed ex propriis ad uniuscuiuso substantia spectantibus adducimur. HOMniam ad haec ex se senstis aptus,aim natus est.Nem enim in m itudinem tanquam vissus dirigitur:sed in colorem. Qui actu qui ctem prope formam eius in intuendo conitituistus fuit:antea vero ex ipsis posse effrigebatur.Nem enim a seipsis solo, neque intrinsecus sensus perficitudineque extrinsecus tantum ab ipso sensibilissed ab hoc qaidem leni rio patienti.Quodcv affectionem similem facienti patitur.At vivaciter selisorium ipsum pacllitur:ato affectio in aetionem a forma stantem desinit: quia ex appulsu, eminentiave raationa anima quae sentiendi vim habet sensibile cognoscitapropem eius formanat. Quo ni igitur Sperfecto uniuscuiusque sensius de vis ex ipsius iensi lis mima ciere maitur vivaciter v atque agensi,&cognoscendo.& propter hanc quoque causam pCrscieriπdo ipse sensius id est. Conueniens nan illa secundum natura actio sabstantiα ipsi agentie istit. lure ex propriis sensibilibus in uniuscuiu propriam substantiam adducimur: tanquam ex accidenti manifestiore S quod corporis emnem restrat hoc est, ab ipio lenis sibili,ad id ducamur quo substantiale sit & vivax S sine corpore at ratione comprehedatur AVisu vero Aristoteles orditur,tanquam a senis manifestissimo,atque honore dignissimo Tum Propter collectam illam actionem.Tum quia maximam agendi vim ha
126쪽
LIBER SECUNDVS LVIIahet minimantis patiendi Tum quia propter illam luminis sermam,cum soIe proportio nem habet.Verum quando ad id quoa visibilesiit,visus ipse spectat,quid ipsum visibile existat, philoimus tradit.
V1 SIBILE autem est,colori,& quod ratione quidem licet dicere, sine nomine
autem est.Dilucidiam uero erit,quod dicimuS progredientibus maxime.
Quangoquidem corpus omnino est,quod sensibile patet quemadmodum SP quod visibile huiusmodi erit.lpium vero visibile corpus,aut in ieipio habet id, ex quo proprie di icitur visibile:quod per te Aristoteles visibilecticit aut aduentitie cautam,propter quam cernatur,recipit.Uuemadmodum aer,qui per lumen videtur. Et quod in seipi caulam cur videatur habet aut inlumine 1 Iiam cemitur,ut color,&quaecunque ea ratione lucida. Quippe quae latis Luperi possint medium illud pelluciduactu perficere. aut in tenebris tantum. uaecun D aliquem quidem splendorem habentihaud tamen huiusiriodi,ut potis sit,lumen emittere.ut quorundam Piscium squamae,5 fungi,do ligna quaedam Putre. facta,atque cornua. At S alia reperiuntur,quae Ec in lumine,ci in tenebris aspici queunt. Quemadmodum ignis,qui in tenebris quidem cernitumum Dei aliunde lumen adsitrnem, ipse fatis super sit,ad omnem illum medium aerem illustrandum.Inlumine vero, cum quod pellacidum actu ab eo reddatur pellucidum. Aat cum de in solis lumine video tu, Licet λlis lumen nihil ei largiatur,quo videatur.Erit itaque huiusmodi omne quoacernitur, ut aiat exaduetitia quadam perfectione cernat quemadmodum quae astu Pella lucida. Aut insitum id habeat quod videatur.Atm id,aut non ex se stifficiens: sed lumine, quo actu cernatur indigens, t quae coloribus imbuta sunt.aut ex se sucticiens,ut Oe quoasplendescit,at 1gneum est.At Sex hoc,aliud quidem ac omne medium perficiendum sufficiens est:quemadmodum Gol,qui ex aequo cernatur interuallor i& qui nunquam ex se scurus efficitur. Aliud vero aliquando quidem meatu omnino perficere potest: quiant' obscurum redditum sit:o parum sit quon media.Ita Qt in proprio lumine , ideatur. Aliquando vero aut propter obstaritatem,aut quia procul abest,non illustrat mediii omne lacte & id ipsam quo D in tenebris aspicitur. Par aut est, omne quod cernituΓ, aut lamen esse,aut cum lumine cognationem habereapse quictem ignis,at sol, cam lamiMnis generandi vim habeant manifeste huiusimodi existunt. Atre luminis cum eo omni, quod lucidum sit, gnatio,atque assinitas adest, Qt vel eYipi sensu patet. Quare si ex posirione aliqua adauctum fuerit Iuciatam illud,quod in cornibus, at iis, quae huiusinoctissim,reperitur:vel iri a que I Umeri emitteret.Narique iam lignum quoddam noctii vi isum suit: quod lanae lumen per totam domum rectileret. Perum colores quoque ranu Iumina quaedam ex Platonis Cententia:&inquam extrema illius pellucidi, quoa in solidis corporibus positum est,ut Aristoteles vult:&raquam ea,quae illa suntpraedita vi ut quod alta pellucidum mouere queant:& quae haud alia cernantur ratione, si quia dc ipsa aluismine illustrentur. suam cum Iamine conuenientiam,ati asi nitatem indicant.At ad ipsa iam nostri philosophi verba accedendum est.
VISIBILE autem est,colorq;,ec quod ratione quidem licet dicere, sine nomine
autem est Dilucidum uero crit,quod dicimus progredientibus maxime.
Comprehensam ex his illuct omne fuit quod secundum se uisibile sit. Cuiusmodi coisior est 5 quoa nomine carere philosiophus inquit Quod naram splendescens, at ignea eam habet uim,ut quod illastrare queat,significet, Illud autem quod in tenebris tam a
pareat: ut quod ira fungis siue gladiorum capulis,squamis a reperitur,nequaqua. Oua Propter non omne id ,quod prmer Colorem per se uisibile est, nomen inretitum est. Sive utra eum lumine semper existat Sive in Gotis tenebris conspiciatur. Sive Scin tenebris lein lumine appareat.
VISIBILE nan quod dicimus est color datae est,quod in eo,quod ose uisibila. Per se autem non ratione:sed quia in seipso habet causam,cur sit uisibile.
127쪽
MNIs autem color id mouere potest,quod actu pellucet:ec id est eius natura.
Quapropter haud uisibilis absi lumine.Sed oino quilibet color i lumine uisibilis.
Loco eius quod est aliquod visibilemunc visibile dictum fuit.In hoc autem noster philosophus manifestum reddit omne,quod per se visibile. Id nanque inquit est,quod in eo, quod visibile per te.Nessi enim color,aut splendor sed quod coloratum ex colore:& quoctiplendore splendeicit,cernitur.Utrunqaeso est,qaod scilicet coloratum N quod splendoicit per se visibile,non autem ratione.Qaoniam rael in ipsius colorati definitione, visibi iste tanquam ex eius substantia sumitur.Neque rursum tanquam ex iis accidentibus,quae per in insint.Sed quia in stipi habet causam cur sit visibile. Hac ratione a pellucido di stinguit quod hau ex aliquo lumine in seipso insito: sed ex lumine ei accidenti atque aduentitio mitur aviarian quae a forma stet,ct quae formiis dici queat, propter quod colore affectum cernatur, color est.Non tanquam color:sed tanquam id, quod pel lucini mouendi vim habeat sed ita,ut ei insite,ati innate infit. At de lumen quom in causia est propter quam aer videaturiSed ita,ut aliquando qui em accedat:&rursum recedat: aere tamen permanente. quae,cum differentias eorum quae per se visilia sunt Aristoteles tradiderinde colore postea antea alia omnia loquitur psum definiens. Haud tamen quas
tenus color ut in libro deserari,S sensilibus fecit.Sed quatenus visibile aluersa quadara tione ab aliis omnibus visibilibus.Tanquam ict,quod eam habeat vim, ut quod acta peta lucidum moueatuta inquam pellucidum, quod ipsum ambit. Quando euenit de ipsum quom actu illustrari.Pellucinum autem est,quod per seipsum totum aliquado quidem sine lumine existit: aliquando autem illuminantis praesentia illuminatur. Atm id actu pellucidum Potestate vero anteaquam lumen receperit. Color nempe effusus ab eo , quoa actu pellucidum,&lumine ipse quo* perseetus,mouet quod actu pelluctata.Haud tamquam illud alterans aut con aertens aut affectionem immittens. Ictrian* earum qualitarum propriam est,quae passibiles dicuntur. uaerion sine conuersione ait affectrone iiSadsium,a quibus recipiuntur. uibas indiget ea omnia,quae fiunt. Quo iamrmarum Formgilde istiones,ati habitus existunt
VAP R OPTER de lumine primo dicedu,quid est.Est sene alio 'diduci
receptionem apta reci ita lint. V Da vero apta enecta
ex praesentia illa quae agendi vim habet a Brmis perficiuntur. Quemadmodum vita cor
ditionis diiudicatam fuit .Quoi tam corpus aliquod ad lamen recipiendam aptum reactatur: passibilibus qualitatibus indiget.Id autem et euenit,dum aer,aut aqua,aut UItrum tit. Ubi vero iam aptum redditum fuerit si quod illustret adiit absque ulla affectione S actu perficitur.Formae nan id ipsam hoc est,actus,ato persectione sunt. Quoniam passi bis Iesillaequalitates haud simpliciter formae sanit sed siquidem minae, passibileS quoque. . Quippe quae cana generatione mixtaessinum p in mutatione appareant:&Imperfecti ne plenae existant. Unde Suriacum illa mutatione quae ab eo, quod imperfectum adlaquod persectum emerginat .Quaecum p vero formae,at v persectiones sunt, eae accraut re actu recollectim.Ouapropter visibile ab qae lumine, equa existit. Illuminarum na*est,quoctactu pellucidum:cuius mouendi vim color habet xeram id quod potestate taritum pellucidum mouere non valet. uod enim illuminatum non est:quod ad eo non continetur quod actu pellucidum non cemitur. At dictum etiam ruit qua ratio emoVIdi vim habeati uoniam non iuxta affectiori Atm conuersionem aliquam
consequit quae a substantia nasicituri&post substantiam progreditur. - inme
128쪽
LIBER SECUNDVS LIMForsan quidem enim,ut iam a nobis dictum fuit,& omne,quod cernitur, aut lume est, aut cum lumine cognationem habetiColor quidem igitur cum in lumine Omnino cematur,necessario ipsi S luminis rationem,us demonstrare debet,qui de visibili at vilia, aliis quid discere capiunt, Verum quoniam lamen pellucidi peraectio est:quid ipsum siri polis lucidam antea accipiendam ei Ness enim ira teste lumen habet,ut ipsa intellectio: quae in substantia aqua adducta fuit,permanet: atque adeo eadem cum ipta substantia inicitur. Sed de lumen quidem actus est. Non tamen idem cum eo quod facit:ne B in ip1Ο manet. Licetne u diuellatur. Sed una cum progredientiis iunctus est:at aliunde inferetur. Licet haud ita,ut cum ulla assectione id faciat:Ced potius non sine collectaqaadam perfectione. Cum contaenientia quaedam ubi P in eo quod recipiendi vim habet, respectu illius quod accedit,consideretur,ita ut ex altero,in alterius quot notitiam perueniri possit. Potestate itaque id, quod recipiendi vim habet illud est:quoniam actu existit,quod receptum fuit. Actus autem dc terminus,at perfectio illa est natura, ex qua determinatur, quod receraptum uitaeque actu est.Potestate vero,quod recipiendi vim habet.Exempli gratia bona valetudo,ex qua,α quod bene valet,dc quod bene Valere potest:ici quidem imperfecte, illa lud autem perfecte:quemadmonum Sc quod recipiendi vim habet,& quod receptum fueritia concesso cleterminatur acta. Ait ipsa quidem scientia,quae naturam consequitur,eX definitione,α quae actu determinantur,cognoscitio quae recipiendi vim habent: taquam ea,quae ab imperfecto quodam illorum vestigio,Hormantur. Aristoteles autem nac inue se saris,adhuc ab iis,quae de causis essecta sunt:&tanquam ab iis,qaae respecta nostro Prima sinuadea quae natura prima,ato cauta existant ascenaens: Sc ab impfectis ad perofecta:ex his perfectionem cognostit. Hac farie ratione expellucido quocitanquam ma
teria,Iumini substratum est,re ex eo perficiturequoniam Sc actu fiat pellucidum:cuiusimocti lumen si cognoscimus. vado haud ipsi formae in primis: sed et,quoa illuminatum sit sensus inhaerere solet.At dicere aliquis poterit,non11ectipta P a manifestissime Pa Diibi ratio. ret Quidnant lumine manifestius Veram simplex quidem luminis proprietas quo ad Responsum illam simplicem apprehensionem spectat nostrae intellectioni ex laniiplis nota fit. Quod autem sine corpore existatae quod non affectio sed actus sit, tiocinando colligimus. Partim quidem ipsum per totum pellucidam progredi videntes.Partim vero quia, cum tum
Praeiens otiam abieris sit nullo utitur tempore. Affectiones nari , non sine tempore acceis clunt,atis recessunt Corpora quae cum materia existant haud Lese mutuo pertranseat. At ignis qcii a lumine prouenit, Orpus cum materia est.Aeri qui eius recipiendi vim ha Dubitarim het.natu inodi existit.Numquid igitur sub Bia etiam est quemadmodum vita illa, quae ab anima corpori conceditur. At licet vita corpori collectim adsit,at rursum absit:attame Respontum
necem est prinoclere plenum compositi ortum:atiu illitas absentiae interitum accidere.Viis tam praeterea contrariorum recipiendorum vim habet. Animal perspicae substatia est. Quare de Wista,quae illius determinandi vim habens Θrma est,s stantia erit Atriem aer illuminatus,tanquam illuminatus Gubstantia est. uemadmodum nem, qai aliundeca 1 orem adeptas est. Neis vel aer ipse, vel lumen contrarioriam recipiendorum vim habet Nem mutatio quaepiam eius praesentiam praecedimet absentiam consequitur. Verum
id hoc est ac tus est:qui haud in pellucido tanquam in subiecto insitus est:sea separabili ter ei adestiat p ipsum perficit.Ita,ut nunquam ab eo,quod ipsiam adducit, separetur: sed in illo sedeat,atque illi haereat. Quapropter Seo quidem transposito,simul trari ponitur.
Hacia tamen fila,quod recipit,quacuri rationi mutetur simul quoium utatur. SE RAGESIMA OCTAVA PARTICULA.
DELLUCI DUM autem dico,quod est,quidem uisibile. Non per se autem uis
bile:ut uno uerbo dicam: sed propter alienum colorem. Huiust odi autem est aer,&aquaiec multa solidorUm. Φ enim quatenus aer,aut quatenu S aqua pellucidum.
Sed quoniam est natura, existens eadem in his ambobus, Sc in perpetuo iuperiori
129쪽
Cernitur quidem lumine noninum quod pellucidum: sed&quod colore affectum.
Differentia autem est quoniam alterum quidem,quod iplum pellucidum est, quatenus illuminatum solum cernitur.Secundum quod pellucidum.Alierum vero ena quatenus colore affectum.Unde id quidem per se visibile:quippe quod in propria natura colorem contineat.Qui quidem Ior,illud erat,qaod in lumine cernebatur. Pellucina vero hara per se visib1leiquoniam lumen ei aduentinum quid est. Quod quidem lamen id tantum erat quod inpellucido cemebatur.Licet enim idem pelluceat ali colore affecti sit:queaa modum cornu,&gypius. Attamen quatenus pellucida,&haec quo uolo Iumine cernutur.At quaeriam ipssius pellucidi natura sit:nouit quidem Aristoteles in aliis,& quod determinatam pellucidum.Nunc autem sermone habet Sc de pellucido indeterminato. Quod illud est,quod aliunde per seipsum totum,at adeo dc a seipso lumen recipit: α ea ratioune redditur visibile.Atl haec pellacidi natura est.Quae nequaquam aptitudo est ad luminis receptionem,per ea tota,quae hac ratione apta,ato nata sunt. SEYAGEsIMA NONA PARTIC ULA.
ME N autem est huius actus pellucidi,quatenus pellucidum.
Ita quidem eius est actus,ut qui perficiendi vim habeat.Sed non tanquam is, qui ab eo omnino progrediaturilllud autem quatenus pellucidum dictum fuit: quonia quatenus huiasimoli,eius persectio lamen est.
P OTE STATE uero in quibus id est,& tenebrae.
Quandoquidem de coeleste corpus etiam pellucidum dictam fuit, at est: quod amo
per actuestria quam id quod in te causam,quae luminis efficiendi vim habet, contineata Simul nanqvi luminis emittoli facultatem corpus coeleste obtinet,aim pellucidum est. node licet a cono telluris impediatur aliqua eius particula, qain a stolis lamine illustretur: haud tamen propter hanc causam in tenebris collocatum est, propter proprium lumen, quod obtinet.In quo autem quod potestate reperitur,qaemadmodum in aere,imeo, non solum lumen,sea etiam tenebrae loca habent.Si uari luminis priuatio tenebra sunt,non
duabus cum potestatibus pellucidum eridicum aliquando quidem lumini aliquando vero tenebris subiectum erit.Sed iuxta eandem vim,interdum quidem perficietur lumine, interdum autem non sed tenebris.Sm aute haud priuatio sit sed Se ex se acto telluris:quae tenebras efficiat,non quia obiiciat: sed quia quandam proprietatem largiatur luminico trariamiquemadmodum sese habet frigidum erga calidum,& nigrum erga album tunc duplices amborum erunt potestates. Quarum altera ex ea aptitudine considerabitur,quae ad ipsum illuminari spectaualtera vero ex ea,quae ad ipsum tenebris effundi . Nem enim sola fuminis absentia tenebrae egebanti ita Sc aliqua quo v praesentia . Aristoteles autem tenebras a priuatione stare huiuscum classe collocari voluit. Licet enim lumini tenebras contrarias dicaciat non tanquam λrmam formae opposuit.Sed ne tanquam priuationem habitautanquam priuationem formae nos opponere voluit. Privationan ,α λrmam tuo inter sese mutantur.At a priuatione in habitum mutationem fieri impossibile est.
LUMEN uero,quasi color est pellacidi,ubi fuerit actu pellucidum ab igne, auriali Exempli gratia,quod sursum corpus Nan huic aliquid inest unum, di idem. Quid quidem igitur pellucidum,ec quid lumen dictum est.
Quoniam quemadmotum quae colore assecta sunt ex colore sta&quae pellucida ex lumine cernuntur Attamen lumen hauct color est: sed quasi color.Quia no quemadmoα dum color,iis quae colore imbuta sunt insinas estuta 6elamen pellucidis,quatenuS II cida. Ab igne autem alata praestantiori corpore fit. Quoniam,quemadmodum diximus, haud ipsius Pellucidi actus erat ut ab eo. tanquam i qui eius perficiendi vim obtineis
130쪽
LIBER sECUNDUS Lx rei celeste vero corpu&licet una re luminis emittendi vim habeat, & pellucidum siti auaismen diuersum ei est, pellucido esse,at. luminis emittendi facultatem obtinere.
VONIAM neq; ignis, net omnino corpus. nes fugio corporis ullius. Essetcnim corpus aliquod ec sic.
Non depellucido,sed de lunaicie id philosophus ammaim aduersus Timaeum sermo nem dirigit.Apud quem quo pacto imis species lumen sit declaratur:&qua ratione diurisum lumen,& visus defluxus ubi coagmentata fuerint, num corpus constituere dicarior .Quae ex Iamblichi commentariis actuersus Timaeum sumi possunt.
SED unis ut talis alicuius praesentia in pellucido.
Illud quidem talis alicuius de eo solo intelligendum est, quod I uminis emittendi vim habeat.Praesientiam vero accipere debemusmon in loco positam:sed quae habeat vim peroficiendi, quod ipsiam recipiat.Idcv ex ea nanciscatur actione,quae ipsius illuminantis gignedi vim habeat. Quae haud in affectionem,sed in actum desinat.
NE enim duo corpora simul postibile in eodem esse.
Omnium confessione ea intelligere debemus, uaecum materia sint. Quo ita Paet in aere ignea lux est Neque enim quia partes illae inminutas particulas redactae sirit, per PO s mutuo pertransitaquemadmonum ponit Procitas.Sed quia tum totus aer luminis particeps factus per Ceipsum totum consipicitur.Tum quia luminis continuitas no serua Vetur,cum eicisipsius causa.Τum quia non iuxta omnem fulipsius particulam illuminas ageret,dum ab eo impeditur,quod resistit. Ne tota eius superficies cerneretur a nobis: Cum collectim nostri quo D radii ut inquiunt per pellucicti poros pertranseam.At qui eso se poterit lammis motus secandum naturam Nan cum corpus sit aliquem habere de bonUerum diem qui in circulum sertur.In primis narim qui in rectum tendit ei contaenire vidctur. Atriem qui in rectam tendit conuenit. ntrarii enim Gunt,qui sursum, ac deor, sum Uersius fiunt. Hi ambo eidem nequaquam. umen autem tum rursum, tam deora sum,tum ira obliquas omneis palleis siesse eodem modo diffundit.Caeterum qua etiam rastione ullus sine tempore erit motus.Esset enim celerior Sc eo qui totius coelixum in qua tuor horis per sextatem feratur.Lumen autem astri simul cum exortu insensibiliter exur gat,ut ipsi dicerent. m ex rei veritate ubi P existat. sEPTUAGESIMA PARTICULA.VID ETV αἰ WE lumen contrarium esse tenebris.Stant autem teriebrae, priua
tio Huiusmodi habitus ex pellucido. Quare patet, quod ec huius praesentia lumen est:ec non recte Empedocles,neq; si aliquis alius ita dixit. Vt feratur Iumcn, atq; sit
aliquando inter terram,ic continens,nos autem lateat. Id nani est, ec praeter eam, quae in ratione ueritatem,ec praeter ea,quae apparent. In paruo quidem enim inter uallo, latere possiet. Ab ortu autem ad occasus latere,magna admodum petitio.
Esr autem quod coloris quidem recipiendi Laim habet,quod sine colore. Soni, autem,quod sine sono. Sine Colore autem ipsiam Pelliacidum:ec quod certii non potest,aut quod uita cernitur.Cuiusmodi uidetur,quod tenebricosiam. Huiusmodia utem quod quidem pellucidum et sed haud cum fuerit actia pellucidum: uerum cum