장음표시 사용
151쪽
dem habeat obscure at imbecilliteriquemadmoctum illud sine ροdibus, at sine acino interdum dicimus vel de iis,quae perfecte haec possideant. Huiuimodi igitur insensibile cognoscit proprius uniuscuius sensium uaricto vero insensibile loco negationis intelli. gimus victo vocem dicimus inuisibilem,haud tunc omnino humsimodi sensibile proprio comoritur sensu.Quandoquidem n alio Sin ea quo fertur,quae formae subiecta norunt.Vnde de ipsie etiam Aristoteles in uno inuisibili quot dicatur modis permansit. Quo cuiusmontinuisibile visus cognoscat sciamus cuiusimodi nequaquam. uod nanque cerni non potest,quemadmodum sese habet vox visius nulla ratione percipiti uod vero aptum est, Icet non habeat,aut obstare habeat attamen cognoscit. Obscureaarem sese habet quod aut imbecilliter:aut quod eam habet vim,ut propter excessum laedat. Sic aute gustas ct quod gustabile .s quod ingustabile percipit:haud attamen quod impossi1bile.Vnde id quidem philosephus dimittiLDiuiditur autem ingustabile illud , quod sub sensum
eadit quia aut parvum,aut imbecillem habeat saporem,aut illam obtineat vim, ut gusta corrumpat Illud autem paruum . pro eo quod est nem omnino ex Attico cosiuetudione dictum fasti m quod aptum est,ut habeat,no habeat. Aut qui ait notum ex iis, quae persaepe dicta fuere iam sit nunc de industria Aristoteles praetermittens: illud paruum inαtelligit quod obsturum, at debilem.Haud tamen ita loquens vitae significet. Sed illud, ut mihi persuadeo,innues,quod gustum molestia assiciat.Quod ipsum quot qaadam patione ingustabile est Quia quo ad ipsum spectat non sine maerore gustus existat Prata ter id autem,5 quod corrumpendi facultatem habet,e xistit.
VIDETUR autem esse prinespium quod potabile'c impotabile. Gustus nanis quidam utrunq; Sed alterum quidem impro m/c quod corrumpessi gustus uim
habeat:alterum uero isundum naturam. Est quidem forma gustabilis sapor.Sed quoniam is aut acta, aut potestate est humiodus si siensibilis etae debeat Ante id autem quod potestate, quod actu existit. Vnde quod actu humidum potabile,idi iure principium. Appellat autem nunc potabile,sapictum ira luctaque humidum,&blandum illam saporem qui Scin principio apparet. Quo in potabile sit ut ex iis manifestum est,quae ab ipso allata fuere, aqueum quidem humidur sed quod sine saporessit aut debilem,aut insuauem saporem habeat aut qui gustus corrupendi vim secum retineat.Nel enim principium esse possiet nisi humidum sit. Manifeste autem illud improbum dictum fuit.In quo dc quoa nequaquam Lapidum,ec quod dissi culter,ct quod in uauiter comprehendendum fuit. Additum d illud nano foet,quod corrumpendi vim habeat.
EST autem commune tactus,& gustus ipsum potabile.
Nunc non solum quod ab impotabili superius nistinctum fuit intelligiti sed oram bobus commune potius est Nan quod hic impotabile comm e cum tactu est,tanqua humidum.&cum gustu quippe quoa ex priuatione ingustabile sit,aut propter imbecilu
QVONIAM autem humidum ipsiam gustabile necesse se serium eius,ne laumidumeta actu,nem impossibile mineri.Patitur tim* aliquid gustus a guli ad3
li,quatenus gustabile Necessarium itaque huminctum esse,quod potest humeti rad mis atur. Haud humidum autem quod gustandi uim habet,senserium anci-cium ,quod neque per sicca existens lingua sentit,neque ualde humida. 1 e namque tactu. est primi humidi. emadmodum eum praegustans aliqua S ualidum laporem, stet alterum.Et ut aegrotantibus amata omnia uidentuΠquia lingua e habuittar odi humiditate senuta in rExpositio
152쪽
Quod quide sine sapore illud sensoria quod gustadi vim habeat, eme oporteat manifesta iam existit. Quandoquide proprium gustus sensibile sapor est. Ne igitur sapor ille.
qui insitus,at innatus sit,aliquid afferat impedimenti quin alios siensius iudicare queat sine Lapore sera rium ipsium eme oportet. Ita vero a saporibus affici possie debet, ut haud si1a ex substantia muteturised dum seruatur at permanet qualitatis illius particepS fiati Aristoteles autem ne humidii quidem em vult. Quoniam licet.haud humidi, quatenus humidi percipiendi vim gustus obtineantnequaquam tamen id a humiditate agit. At obiectio. rotatio quo esse ducitur linguae siccitas Iaeo&secundum naturam quadam quo* Rhumiditatem habere debet,quamuis sine sapore: at tantam ut haud quia aqua ab et af eedendo Lapidum illud humidum a suo munere remoueat. aram S siccitas cum accede re illa humiditate pugnans non permittit sensiorium as1ci,atq; para. illud serisorium afrfici sapore iudicare qui iri tangibili existit est. de ne quae persicca existit lingua,nem
quae valde humida facile sentit.InprimiΩpsi sapida humiditas illa, quae in ipsa reporitur, sit.Ut in iis accinit qui regio morbo laborat:aut in iis qui aliud aliquod sapidum antea gustaveruntii pseriani v tactus est primi humidi. tiandoquidem hauil per aliquod media, sed ipsiani iam lingua tangens a gustabili patitur.Si itam quod circa iptam reperitur hirmidum Plus sit aviustaquam proximi tactus est. Ita,ut primum illud quo Aristoteles vlus est,eam habeat vim,ut quoil proximum significet:aut humictailla sapidum, quod praeo existiti uemadmodum in iis apparet qai sapidum quippiam praegustarint
SPECIE S autem saporum, quemadmodum re in coloribus, simplices quidem
Contrariae. lce,& amariam. Iunctae uero cum hac quidem pingue cum Illa autem salsiam. At inter has acerbum,ec austerum,dc acre,ec acutum.Fere erum lia idetur
esse disserentiae 1aporum Quare quod gustandi tam habet st,quod poteitate huiusmodi. Gustabile Uero quod eam habet Uim,ut id essiciat.
Ex POSITIO. Ouemadmodum in coloribus extrema sunt album,& nigrum alia vero inter haec media. Ita in saporibus extremi dulcis Sc amarus.Reliqui autem in medio constituti.Et extremi quidem simplices , quippe qui haud inter sese mixti tanta Medii vero ex extremis mixisti.Haud tamen tanquam ex illis commixti.Narim re ipsi simpliciter subsistut . Sed propter societatem Quam cum viro ex extremiS haberit,miXti interdam,vel mutuo dicitur. Alii ciuissem igitur secundum forinam interisse diuersi.Acris vero austeri intensio eme vide, tuc. Saporum ita λrmae nequaquam comprehendi pomunt Sed omnes in hastaqdimmanifestiores reducere nituntur.Quapropter recte dictum fuit Fere tot videri eme dimeretias. At cum dixerit philosophus quid glinabile sit:quod gustandi vim habeat:de quo etiaDrooosuit se loqui velletquod potestate hin modi esse inquit.Quandoquidem cognitio ciuae actu est eo definitur,q-d gno ituridc prope eius sormam permanet. Afiicitur profecto instrumetiati assici cogit ipsum gustabile:quia id in instrumeta aliquid agaci
DE τANGIBILI autem,ec tactu eadem ratio.
Oaoniam quemadmodum in aliis ex eo quod cognosci possiet illius generis e gristinis
riem contemplabat cimita Ec nunc ex tangibili, quid ipse sit tactus cleterminat.Duas attamede eo clubitationes proponens. Quarum altera est,utruvnus sit inrisius,qui tangendi vim habeat an plures Quoniam Stangibilia quo plura sunt:&diuersorum generum es Pvictenturiatin plurimas habent contrarietates.Altera vero dubitatio est:virum huius seriissus sensiori ,& quod sensui vim tangendi haberiti subiicitur instrumentum primo, m is mimalibus,quae sanguinem habent caro stud in iis,qua: sine sanguine sunt:quod ca
153쪽
DE ANIMArii ex proportione respondet./I haec quidem media sunt. quemadmodum in primis iIlis tribus sensibus aeriSensorium vero alterum quid.At ita ipse quo Aristoteles diiudicare videtur primum inquam tactus sensorium,neq; carnem, ne P quod cami ex proporatione reiptiet esse. Uerum v I S ipse in libro de lentu inquit,prope cor,&tactus,& gustus Ilocati iunt.Licet tum caro,tum nerui seri tendi vim habeant,sed haud primo. la quoaphilosophus inuestigans.carnem ita describit , ut nequaquam eam seruiendi vim habere significeusita mediis potius,hoc est,aeri,S aquM ex Proportione indicet, respondere. Dea clarat igitur sermonem concludens,& tangibiles quidem esse dicens corporis differetias, quatenus corpus existit Quod vero illarum lentiendarum vim obtinet illud est quod togere potest.dc in quo sensius,qui laetus dicitur, primo inest..uae huiusmodi particula potestate est.Quod illi primo adiecit. Quo pateat de quo quaerat tangendi vim habente senis λrio vhim ipsum statuendam sitata in quod spectans haad sane cocedebat philosophus
carnem esse sensorium. Ita ut primo cor tactus,ati gustus sit sensiorium.Caro vero cordis respectu eorum quae melia dicuntur rationem siubeat.At Sipta quom seruiendi vim habeat,licet secundo loco, id ei tribuatur.Id qaMαipse quot Aristoteles aperte indicat: quimsitam,ati innatum, non autem alienum medium esse vult. Innata nanque medietas,α oti,ihahi, haud alia be accersita,c ea vita cognationem habet,quae principatum obtinet. At qua Responsum ob caucam dicere aliquis posset,nonne de ossa sentiendi vim habent,cu innata sint Quanadoquidem resipondebo neq; mediorum rationem sensius ipsius respectu seruant: quippe quae ex vegetante vita innata sint. Hac ital ratione secunda qaaestio determinatur Quod vero antea in medium adductum fuit,riunquid plures eorum tangibilium,quae enumearantur,sensuS sint:quiad plures quom eorum sint contrarietates Nem enim licet vel una omnium commune sit sensoriumisiue primum siue innatum illud medium accipiatur:
satis superm esse videtur an fidem faciendam quod unus sit. At quando &. linguae, quae communis tactat,ati gustui existitilicet sentius ipsi unus non sint: attamen unum esse statuit,qui tangendi vim habeat.Ubi & reste quom demonstrat aliora unumquenm ad Pi
res contrarietat S refer Alcv rursum pulchre inuestigatiquoniam licet plures denturiat tamen unam quandam naturam in unoquom sienta esse oportetia aquam plures illae re iclueantur:quemadmodum in viis,lumen. Nan recolor tanquam lumen quoddam visibilis est In auditu autem sonus.In odoratu odor. Qui sapidum illud est, quod abi uitur in communi aquae,at aeris humido.In gustui sapor.Pulchre ita philosophus inaeo stigat.quid commune illud sit,quod intactu reperitumquod licet nomine careat: attamen illud esse vult quod corporum,quatenus corpora sunt, determinandorum facultatem reistinet.Quorum quidem corporum principia sint quatuor elementa:hoc est,ea,quae illoruprincipia,quae ortui at v interitui obnoxia.Est nan aliquid commune, quod tar aquam forma determinans illa quae fiunt,existit:quod proprias habet sibi consequentes qualit tes O uae quatenus ad situm pertinet grauitas,& leuitas initta inter has qui medii collo,cati sunt impetus Quatenus vero ad mutuas eorum affectiones caliditas, & frigiditas. Ecsiccitas,& humiditas 5 quae ex mutuo harum complexu deductae,lenitas,asperitas duristi es mollities,quaecu huiusmodi aliae.Ita,ut iam nobis ab ipsio philosopho traditum fuerit genus unum tangibilium commune:quae ipsa est res.Licet haud ei nomen impositu fuerarit.Caeterum ad ipsa iam philoiphi verba accedendum est.Eandem nan* esse inquit de tangibili,5 tactu rationem.
SI ENIM tactus haud unus est sensus,sed plures necessarium&tangibilia j xa sensibilia esse. Habet autem diabitationem,uirunt plureS sint,an unus.
E P quodnam sensorium,quod tangibilis tangendi uim habeat trum caro: tam sitis quod cum hae proportionem habet,an non Sed id quidem est medium.
Verum quidem est,ct quod conuertitur. Quia si tangibile plura sint sensilia, Stactus
154쪽
LIBER SECUNDUS LXXII quo plures existunt sensus. At quado nunc ei praecipuus sermo de tactu est,ab hoc iniistium facit.Quo cum demonstrari t,quod haud plura sensilia ipsa sint tangibilia, cessam quom conuersionem habeat,quae haud sine Oppositipne ea est,quoa tactus Unus sit sensus.Uerum dubitationem eam Aristoteles repeteris,utrum scilicet unus,an Plures re alteram quom adiungit,quoctriam eius quod tangendi vim habeat sensorium fit trum caro,5 quod in aliiSei ex Proportione respOctet,an non.Per alia ea cum intelligat animalia, quae sine languine stant. Ac confestim quod ei videtur,demonstrat. Quoniam id quidem medium qua ratione mectium sit innuit dicens.
P RIMUM uero sensorium,aliud aliquid est: intus. Omnis nan seestis, unius contrarietatis esse uidetur. ut uisius albi,oc nigri. Sc audivis acutisc grauis. ec gustus amari,ac dulcis. In tangibili uero multae simi contrarietates. calidum rigidiam,sta sum,tiamidum,durum,molle,& eκ aliis quaecunq; huiusmodi.
Ita ut caro sensiorium quidem si1t:sed secanctum. Neque enim aliud esse primum senioxium osset.Sed simpliciter emet sensorium. Quemadmodum oculi humidum: &qui in auribus existit aer.Necv enim ibi actest mediam sensoria,qui aer extrinsecus existens,aut ipla sit aqua.Postea vero primam philosiophus ctabitationem tractat. aia videatur quio doet alioram serisivum in una versari contrarietate.IS autem in pluribus. CENTEsIM AOCTAVA PARTICULA.HABET autem quandam solutionem ad hanc dubitationem. Quoniam Mira
. Sunt aliis lentilatastant contrarietates plureS,tas Ita uocemon Italiam
sed ec magnitudo,N paruitas Sc lanitas,&a ritas uocis, ec huiusmodi alia Praeterea α in colore differentiae huiusinodi diueris.
Perbelle tum uuandam esse solinionem dixitatum ad eam solam dubitationem, quae ad plures contrarietates pertinet.Adaucturus nante alteram est de eo utrummus an Plures sint sensus.Ouoniam haud unum videtur esse commune tangibilium genus in tam prae tis non occurrat utio:sectet tantum,quae ex pluribuS contrarietatibus naz
admodum audit sonum iuxta omnem Proprietatem ei conueruentem cognoscere de he oppositas quo eleueriimtes Propraetates.Vt magnitudinem&Paritatem,lenita rem casiperitatem.Vbi nequaquam eas, Mad magnitudines spectant, intelligit Ata ommunia sensibilia,cum opportunum non sit,aactucat,ut Alexander opinatus est. Sectvroprietates illax accipit,quae λnorum propria .Quarum c stendarum lotus auctis
a facultatem habet.Vnde Sparticula illa Voci dilecta Mix QM dmodum i di,
e marchus novit.Sunt praeterea Scin coloribus differentiae huiusmodi diuersae. ut ma In ludoquidem in fingente colore:&qui omnino celerius Cernitur: revehementius aua mpe cati&Caiusmodi auri,at argenti arear color. Par I vero meo Considerastur Quod quo cernatur muri indiget lumine: at' imbecIllius aspectum mouet.Curusimo , - , -hi color est.Et lenitas in iis posita qui visui blandi atllenes sunt qualis florumco or est..uemadmodum asperitas,in iis,qui cum molestia & sollicitudine ex1stunt is talemus omnibus quae cernantur lumen commune sitainamen plures inuenias dict tur.Interea praeterea quae se mutuo illuminarit:S interea, uae In tenebris videri Tntini pellucida maximum est distrimeri,dum mani sticis,aut imbecillimsill minarit Aut propter illuminantium,atque Pellucidorum diuersitatem: aut Spropter
in II AMI , admiratione dignum existit si circa unam tangIbilis naturam muti
t adiri differentiae.Dubitatio igitur quae ex In si Opposi uta fiuitiinuestigat* noster Aristoteles,quod reliquum et ti
155쪽
SED quodnam ipsum unum ibiectum. quemadmodum avidit uisen siet a Minon est manifestum.
CENTESIMA NONA PARTICULA.VTRνM praeterea est sensoria intus,an noritSed confestim caro.
Dubitatio nanque haud ex vita effertur rerum natura, sed ex nostra imperitia. Unde haud unum non esse dixit sed non es Lemani sestiam. Fors an quidem de quia positum notast commane nomen. Nostrat intelligentia ad rerum naturam non acceditanterdave ro de contra quot euenit:quoa res magna cum difficultate considerari potest. Quod c5 mane illi est quod geritia corpora quatenus talis,d terminare velit diu nomine praeseristini deficiente accidit. At cum dubitarit philosophuS quodnam commune illud sit: antea equam suam explicet lententiam inquirit,quodnam tanquam tactus sensorium fit. Ida tem facitiquo adhuc ex his dubitationem de tactu augeat: quod haud unus sit. Quia inis stat aduersus demonstrationem,quae illius esse videt quod unus sitiex eo,quod unum eias sit sensorium quod tangendi gina obtineat Si Darisv caro primum non sit sensorium, maxime inanianifestum est,nIsi plura prima esse dicamus . Sin autem S unum quo te Deamus,nondum manifestum:quod Stactus omnium unus sit siensius. Quemadmoda enim cum lingua commune siubiiciatur instrumentum,tamai,ati gustui: haud tamen hi unus existuntatanel sensus tangibilium eorum,quae enumerata fuerat,omnes unus existent.Licet commune omnium sit Censorium.Id autem Aristoteles facit, quo ex seris irim,ubi tactum magis corporibus deuinclum,ati affectionibus obnoxium, qalios ostenderit sensus:&sensibile inueniat quod eiusdesit ordinis cum eo. Q aodeam habeat vim, Dubitario. ut pa Ssibilia corpora effingere queat. Quo igitur pacto tactum corporis formam referre, ait patiendi vim habere ex primo eius sensorio demonstratur cum neque id confestim, quemadmodum nem ullum ex aliis sine medio sese in sensibile coniiciat. Ne vehementes Responsum affecciones eam impediant actionem,quae iudicandi vim habeat. Quia haud adhuc prois secto possit per media aliena sensit leperci Erersed innato egeat inlator quod vivaciter asenssibili afficia tar.Et quod iam licet imbecilliter, at secundo loco,at prope eam se sistat acticnem quae iudicandi vim habeat.At ut sic quod primo at v purius prope ipsam perii manetiillud est quod tanquam primum tactus sensorium mouet. Narim S gustus quoaque tactus quidam est: neque belle in propriam commouetur actionem, nisi a vivaci, aequod iam sensus efficiendi vim habeat motus sit:& abeo,quod efficaciori indigeat mouεle. ecu vita, ae id definit eodem modo,quo alii sensus dissolui potest. Sed quia magis inseparabilis est,minime ad aliena quom exuenditur.
NvLLUM uidetur signum esse,fieri sensam simuI tangentibus. Nanq; si qui D
piam circa carnem eκ tenderet, tanquam pelli tam laesens, eodem modo senim confestim tangens, unum significaret. Ac dilucidum, quod non est in hoc sense rium. Sin autem dc innatum sit,celerius adhuc pertransiret sensus.
UAPROPTER Echuiusnodi particula corporis,sese habete ita uisa est.
Quoniam cum admodum corporata atque patiendi vim habens sese earo osten ureprimi quo tangeniis senuortissuspicionem prAet: quia sine medio sese sensibili adiuriogat Aduersus quod primo Aristoteles instat: qui primum senstirium carnem elle negata Licet simul dum haec quom tangit sentiamus Nam si pellicula digito obuolUatur, Una cut actione tactus fit Quod adhuc celerius contigerit si illa innata at insitas i N Topter hanc attamen causam vivaciter eius vitae,quae sentiendi vim habeat parii PS m. id aisque celerius. Uerumne. in pelliculanet in eo,quod innatum sit prima seruiendi vis eo
156쪽
LIBAR SECUNDUS LYx1IIIocata est. Qua itaq; ratione nonne vel per alienum, ato extraneum medium tactus fieri poterit Siquidem &per pelliculam,&per aquam in eo digito, qui ea madefactus sit,sientis anus.Vel haud per medium cicendum ita est,ut quod cernendi vim obtinet Ouemadmodum ipsie quo phiIosophus ex eo exemplo, ' a clipeo sumptum est,dilaciclum reddet.
. UE MADII ODUM si circa nos innatus esset aer Videremur nant uno aliquo sentire,ec lanum,dc colorem,Sc odorem. Et unus quidam sensi asetat, uiliasscauditus,ec ollactus. Nuc autem quoniam determinatum est,per quod fiunt motuS, perspicua dicta sensoria,cum diuersa sint.
IN TU uero id nunc immanifestum.
Exhuiu haodi positione simul quidem demonstrat, quemadmodum hauil necesse est, quod innarium nobis esst,ati proxime cum sensibilli versatur,primum esse sensiorium. Si 'mul P quemadmodum ne necesse est,quia medium unum sit, re unum eos quot esse Gensus,qui eo moto fiant:primam dubitationem adauget. Caetem nuc cum determinatum sit meatum,Pisaeuam sint sensoria inprimis illis tribus sensibus eoN multitudo elucescit. In tactu vero id nunc immanifestum.Quidnam id sicilicet sit quod primo sentiendi vim habeatita utrum una,an plures,quae tangere queant facultat CS.
EX AERE quidem enim, aut aqua impossibile constituere animatum corpus. Oportet enim aliquod Glidum esse. Relinquitar sane' mixtum eκ terra, at his es se. ut uidetur caro,aut quod cum ea proportionem habet. Si nal omnis sensus per
medium, tacitas. Caussam amerre ex his vult:ppter quam immanifestum in tacita prima sensorium Deo Scea utitur coniunctione,quae causam redditaquae illa particula,enim est. Simul cuiusmodi intactu sit medium declarat.Oumam ergo est obscuritatis causia uidem in tacta, qui id ipsum, hocest,tactas, sitia sinullo medio istam sensibile viveti corpori admouerae
oportet at v ei, aesentiendi vim habeat.Viueris vero corpus inus. quae Crem,aim interitui noxia sunt,nequaquam aereum aut aqueum esse potaIta,ut simile sit aliis extraneis meis
iij qui in illis repitans sensibus.Sed si lictata esse debet,& ob id ex terra,atis aliis comixui.
a U ARE necessarium, Scorpus es medium quod ei, quod tangendi uim ha
beat,adnatum sit. Corpus quidem viventium Aristoteles intelligit.Id autem cum adnatum sit, medium esse debet inter id,ql tangericli vim habeat,& id quod tactile existat Ne id ex necessitate addactum scit ex iis quae nunc dicta fuerunt: ae inquam adnatum esse oporteatesct in ingenis di facultate medium existat.Sed id inde sumptum fit qSomnino illud per qct insit. Oct postea nobis in memoriam reuocabitur.Et ex eo, ct haud aliqct extra motus in facultatetano ere valcrare fiat: sed ab ipso sensibili corpus affici oporteat. Quibus ex necessitate consciiquens es ,corpus nostyentriam significat illud adnatam: nem eius per qJ Habire. Atinua verba apta intelli da stant. Quare necessarium illud adnatum corpus esse:qirmedium sit inter id qd' tangMi vim habeat:hoc est,inter primum sens um,ati ipsum ecto tan ibile.Onquidem in laetu quom adesse opus est ipsum . per qstr sed haudqSextrinsecus existat. Quae vero in medio,fere illud Per qS interpretantur. Qm enim animatum,at talidum .exterra, ct aliis mixtum est.Nan vivaciter medium ipsitam astici debet,quo mai rem admouendum vim habeat.Praesertim quia prima illa vis tangere valens segniuscula est quam alia sint seniris. I ei abG vlla dubitatione ruenit,quia admodum corporata huiusimodi eita atm mixta est.Ouandoquidem huiusmodi animatum ipsum corpus est: cuiusinodi animal quod ortui obnoxium. Simpli. de Anima. N
157쪽
PER quod fiunt senses cumplares sint.
a NDICAT autem quodplar qui in lingua tactus. Cuncta nanque tangitata Ita sentit iuxta eandem particulam,dc seporem.Siquidem igitur si a caro sentiret saporem:uideri posset unus' idem sensus,gustus,oc in tias. Nunc autem duo, quia
Dubitandi rationem aπuIi quia re lingua,Ut ipse inseri,duorum est senstium iuxta ea dem parnculam de instrumenta. Cum re saporum &tangibilium tangendorum vim ha heat. Ita, ut unum ambo esse Wideantur 1 alia uspiam reperiatarcam: quae saporum iudis candorum facultatem obtineat.Sed quoniam aliae omnes carnes tangibilia sola percipiat. ita, ut conciersio fieri non possit. Ita, ut quod aporis iudicandi vim habet, id Se tangibilia quoque iudicare queauat non quod tangibilia iudicat,&de saporibus etiam statuat. Ideo eorum diuersitas perspicua est. CENΤESIMA DECIMA TERTIA PARΤICVLA.
DUBITARET autem aliquis,si omne coquas profunditatem habet. Haec morem est tertia magnitudo. Quoruml est duorum corporum medium corpus ali quod,non contingit haec se mutuo tamete quidum nant non est sine corpore: neq; humidum. Sed necesse aquam esse,aut habere aliquid aquae.Quae uero se rari gunt mutuo in aqua,cum haud sicca extrema sint: necessarium aquam habere me Sum: qua plena sint extrema. Sin autem hoc uerum,impossibile tangere aliud aliud in aqua.Eodema modo & in aere.Consimiliter nans sese habet aer cum iis, quae in ipse aqua. Latet autem magis nos.quemadmodum re quae in aqua animalia: si hu midum humidum tangit.
UTRUM igitur omnium eodem modo est sensiis: an aliorum alio modo,quem admodum nunc uidetur.Gustus nanq; dctaistus,quia tangunt. Alii uero procul
Id autem non est.Sed Sc durum,S molle per alia sentimus. eadmodum di quod sonum emittit, quod uisibile,ati odorabile.Sed alia quide procul alia uero pro W.Ideo latet. Quoniam sentimus omnia per medium.Sed in his latet. Atqui que admodum diximus re antea,licet per pelliculam sentiamus tangibilia cuncta: ita,ut
lateat quando agat eodem modo nos haberemus,quemadmodum Nnuc in aqua,
aere. Videmur nanis ea tangere,& nihil esse in medio.
Quandoquidem tres sunt corporis dimensiones: cum ιν illud iam philosophus sumo Psierit:quod intacta haud extra,sed a natum est ipsum mediamicumque illud praeterea dixeri quod vel pellicula circuiecta tactus fit:vbioc per extraneum medium fieri videtura nunc ex his diuersitatem huius cum aliis tribus sensibus demonstrare vult. Nam Hollairi Pelliculae circumpositione:sed tametsi aliquod medium semper statuatur interia,quod angendi vim habet atque ict,quod tangi debet:ut si in aqua ambo madescant: Scin medio aqUa e Mauquae corpus est:at ob hanc quom causam profunditatem habet; attamen contactu eoru quae tangutur,reddit ab medio.Quod forte Breuna in iis quo euenit, quae in aere reperiuntur Nam mediii aliquod aeria corpus incidiri Siquid in aer obtineat, quod se adiungere queat,quemadmodum obtinet aqua.Haud semperitat aliquid medii
158쪽
est. eiu enim de ipsius quo P aquae.aut aeris.Acin quibus est mediii, quod sensium vim tangendi habentem non prohibeat: haud huiusmodi erit, ut aetionem perducere queati quemadmodum in tribus illis existit:sed una cum carne asscituriUt&mantiaste ante ocia. los ponit ex illo clipei exemplo. At DV quidem manifesta suntari sta vero dietioe. Sectnecessiarium aquam esse aut habere:ad illud liquam quidem illud, aquam esset ad illud autem humidum illud habere rectditam ac relatu fuit.In eo veroampossibile alio aliud tangere in aqua illud sime medio subintelligendum est.At cum postea collegerit. inquit eodem modo sese habent cum tribus illis sensibus,5 alii quoque:quia in his medium aliis quod reperiat deinde distinguit.
SED digere tangibile a uisibilibus:& ab iis,quae senum emittantiquia illa quide
sentimus: quoniam medium afficiat quadam ratione nos. Tangibilia uero,cio quia a medio sed una cum medior quemadmodum qui per clipeum percussiis. Nelenim clipeus percussus,percussit.Sed ambo euenit,ut percuterentur.
uandoquidem intactu at gustu nihil eorum quae extra, rationem eius Per quod habet. us autem est Sc usum per quod in his reperiri. Ne abs p medio primum sen riciamiviti iam dictum fuitia proprio sensibili assectum ad iudicandi actionem illam, tu
1um,alm hebes reddat . Vel in his itaque ipsum per quod:licet non extraneum, attamen adnatum requiritur1quoctanimatum,ut dictum fuit esectebet: Sex ea animatum Uita, qui e sentiendi vim habeat Hac enim ratione cum primo Censorio cohaerere, ait ei adnaratum dici posset. Afficinarim quadam ratione oportet vel primum ipsum sensorium a sensbssi. Quemadmodum illi indicant excessus,qui sensibilem affectionem reddunt. Sed ita tantum ut ad actionem excitetur:nam excedens affectio impedimento est.Excessit autem
ubi abso medio suerit eicis quod Gensibile est in primum ferisorium effectio. Quodnam. igitur est in gusta Getactu ict per quod c Lingua quidem inqUst in gustu. Tota vero caro intactu.Atiphaec deinceps diiudicat,ac determina e ita scripserit.
CENTESIMA DECIMA SEXTA PARTICVLA.
OMNIN O autem uidetur Acaxo,& lingua,qtaemadmodum aer,ec aqua, Sc ad uisum N auditum,ec odoratum sese habent: itai e habere adsensorium,ita eorum ianumquod . Ipsum autem sensio iam si tangam et ita,nel hic fieri sensus posset. Exempli gratia siquis corpus albam stupra oculi poneret extremum.Qua etiam paret,quod intus ipsam tangibilis sensoriam. Sic natat eueniret, quemadmodum in aliLcmae si ponantur stipra sensorium non sentit. Sin autem supra carnem seu tit. are medium eius quod tangendi uim habeat,caro.
Vnumquocti quidem eorum philosiophus dixit, metsi de duobus tantum antea metionem fecerit,cte aere,atque aqua. Aut quoniam tribris sensibus ipsa ministrare dixit. Aut quoniam per particulam illam, eorum, non aerem, de aquam interpretari debemusr . sed simpliciter pellucida de sonos,aim Octores perferentia.Tria voero ista non Golum in aeis re atin aqua reperiantur,sect& in aliis.Eodem autem modo sese habent cum his, caro, α lii piis..uatenus Sohaec quom media existant:& rationem eius per quod subeat.Quoismam scilicet quatenus haec idem cohaerem:illa vero extranea sunt, minime similis est PrODortio.Ouapropter nequau carnem ita omnino sensa carere dicere debemus quemis admodum aqua.Nem enim hac ratione similitudo adest Se qHaterius Scaro ipsa eius resipect quoil primo sentiendi vim habet psius per quod rationem subit. ua etiam ratio, rie ut ab Aristot edictum est patet,quod intus ea existit vis.quae ipsius tangibilis Gentiendi potestatem habet In corde nari ,ut 5 alibi dictum fui collocata est. Simpli.de Anima. N
159쪽
DE ANIMA CENTESIM A DECIMA SEPTIMA PAR 'ICVLA.
'ANGIB1LIA quidem igitur Pnt,differentiae eorporis,quatenus corpus Diaco autem differentias,quae elementa determinant .calidum,frigidam, siccum, humidum.De quibus diximus antea in iis,quae de elementis.
De quibus dixit quod positae supra carnem sensibiles sunt.Ex his autem vi Siam dixismus,unum genus naturae tangibilium determinat.Quot corporum effingendoru qaaatenus corpora vim habet. Haud tamen simplicit Sed qualia sunt elementa,quae ex miserenuis ea determinantibus indicauit.Quatenus ita corpora passionibus obnoYia. Quae huiusmodi sunt vigigni at pinterire queant. Horamnant principia quatuor illa sunt elementa.Atque horum differentiat,primo passibiles illaequalitates. De quibus in libris de elemetisse locuta esse asserit.Naitaeos,qui de ortu,ati interitu insicripti sunt, appellat.
S ENS ORIUM uero quod eorum tangendorum uim habet: dc in quo qui dici tui tactus inest primo: quae potestate huiusmodi est particula.
CENTESIMA DECIMA OCTAVA PARTICULA.
IPSUM nanque sentire pati quoddam est.Quare quod facit ipsam actu huiusmodi illud facit um potestate esset.Quapropter quod eodem modo calidum, lividum,aut durum,&molle non sentimus: sed excellentias. Quippe cum sensus Fasi medietas quaedam sit,contrarietatis,quae inus,quae sentiendi uim habent. Et
propter id iudicat sensibilia.QAod nant medium iudicandi uim habet.
Posteaquam tangibilium genus philosophus definiit ex hoe Se quod tangendi vim habet determinat. uod nant potest e tale quale ipsum tangibile. Quoniam prope forama eius quoct cognosci debet:semper quotacta cognostenili vim habet,permanet.Quod vero sentiendi vim habet a sensibili mouetur: ex seipsomnequaquam sufficiens est.Vnde sic pati quadam ratione ipsum sentire existit. Licet haud tanquam id, quod corrumpiture kd potius tanquam id,quod perficit .Quare ne,3 simpliciter pati esse dicimus: se qua clam ratione. Omnino ita pati,ut quod aliunde perficit .Potestatem est, quod tangenodi vim habet: non autem actu.Idnaram illud est mod tangit.Fit autem quod senti edi vim habet ab ipso sensibili acta tale quale illud propter illam λrmae excellentiam,quae ab eo, in sensorio gigninu.Quoniam actio,quae iudicandi vim habet: at' perfectus ille prope in am status intrinsecus ortum habet:atm ex rationibus siensibilium, quae eorum sub stantiam sequuntur,fiant.Ne s enim tanquam impressio aut adumbratio quaedam, exotra infertur cognitio S ipsius cognitionis terminus Sed sensorium a sensibili assci necesse est. Assiciturnatim quod potestate huiusmodi est,nondum autem actinouo ita pacto te est sensbrium cum passibile sit, non Sipsum passibiles qualitates actu participare Quod si particeps iam sit quonam pacto iam secundum eas patietur Atrio quod eodem modo calidam inquit,s alia sentienseta excessus.At hac ratione a dissimili paretur. quippe cum sentas quasi medietas quaedam sit.Siue sensium sensorii loco posuerit: si uecti plasubstantia,quae sentiendi vim habet non simplicite sed quaedam sit medietas. Quia mei
dia illa utatur subiecta sensorii temperatione. EST enim ad utrunmeorum alterum tremorum. CENTESIMA DECIMA NONA PARTICULA.
ET OPO RπEπ,quemadmodum quod debet sentire album se nigrum. neu trum Corum actra esse. potestate alitem ambo. Ita sane 5c in aliis, ec tactu, nos cali dum necntagidum.1 i o Centesima
160쪽
PRAETEREA uero,ut uisibilis,lcinuisibilis erat quodam pasto uilias. Eodemodo oc reliqui oppositorum.
Medium quod calidum excellitiquemadmodum quod modum fit. Cum itaque ruris sum censet,quod tangendi vim habet neque calidam esse neque modum: haud ita intriasigit,ut omnino eorum expers dic t. Sed tanquam id, quod ex ambobus medio quodammodo miItum sit.
SIC tactu tactilis,lc intactilis. Intactile autem est,quod habet omnino parua differentiam tangibilium. Quemadmodum euenit acri: dc tangibilium excessus: Suemadmodum quae corrumpendi uim habent.
Nan viri rectucratione,quod haud calidus aer sit actu s mus:5 eum qui paruam habeat caliditatem,α eum qui excellentem. CENT Es1ΜΑ UICESI ΜΛ PRIMA PARTICULA,
DE unoquos quidem igitur senium si messt,adumbrare.
Exactius nanque ab eo Iibro qui de sensibilibus inscribitur: qui proprius de iis est,
VNIVER SALITER autem de omni sensia oportet semere.
Vbi singillatim de unoquom sensu confiderauit: mmunem sermonem de omni agagreditur. Atm hic quid illud sit,quod eam habeat Vim ut sensum tanquam sensum deteris minare possit tractiti& quanam ratione simpliciter cuiuissensius Gensorium λrmetur,atis qae emrigatur.
ONIAM senses quidem est,quod uim habet recipiadarum sensibiluim foris
mariam,sine materi Vicera tinuli sine ferro,& auro recipit signum.Sed no qua tenuS aeS,aut aurum, Quod substantia quaedam sensius sit recipiendi vim habens perspicuum est. Quonia autem vel multae aliae quoque huiusmodi sunt:nunc quod proprium eius,quae siencie . di vim habeat raditur Quod extra ab aliqao assici exiuit.Ita,ut a seipsa omnino haud exiscitetur act contemplationem eam,quae actu fixi intelleetas,dcicientia,Sc opinio Scipsa famacrinatio.Verum quandoquidem co itin omnis quae secundum actum existit forma et qaod cognosci aebe determinatur: atque ita, thaud patiatur,sed agmagit c non ficiendo:sed iudicando,atque complectendo.Alimnario actioneS, quae cognoscendi vim habent rex propria perficiuntur s stamiardum λrmam eius quoa cognosci debet,cx se ipsis emittunt.Haec autem aetio,quae sientiendi facultatem nacta est: nsibili etiam extrinis secus collocato indigetiquo formam eius quod cognosti debet altri eliciat. Vncte Ec passiabilis dicitur,ct eam habere vim ostenditur,ut formas recipiat:quippe cum illis aliunde a cedentibus,atque ab aliis perficiatur. uoa ex eo apparet,quod cum extrema fit. instruis mento utitur:at ira,vinem ipsa Valeat,quo ad usum satis Luper sibi esse possinnem inis strumentum habeat,quoctinstrumento victi Wim inmeiat:ato adeo ipsum antea aliquissa sensibili pati debeat. Quo gna cuilla passione qaaealtu e S extrinsecus fit vivax qcio' excitetur actio. Quoniam instrumentum quod corpus est sensibiliter vivens actionem illam habet.quae pati queatalla vero quae utitur absis ulla affectione agilacum sensibilium rationes intrinsecus emittat:& ita ut cum actione illa instrumenti quae passibilis est, coni niant. Iuxta quas ut dictum Krit, comprehenssit,atque iudieando agit. Eam itaque vim habere dicitur,Wisormas recipiat:5 assici quoque ab eo,quod Iorem, aut saporem, ara Simpli.de Anima. N ii