장음표시 사용
161쪽
Conum habeat eam datum fultiquaa erus instrumentum ab iis affici debeat, non sine tagnificatione quadam formarum,quae: in iiS receptae fuere. Quemadmodum enim actio. quae in agente est, λrmae quae perficitur conueniens est: ita Sassectio, quae secundum formas fit conuenientiam cum iiS,quae agunt indicatiatque significatio illa formae ab ip so sensibili sensorio adest. Quaeque in ipso agit vita,quae passibili illa actione iuxta raistiones in animo existentes utitur, puram ;udicandi vim habetem promitam onem: cum haec neque patiatur,neque aliunde as recipiat Imus nanque ipta gignitur cognitio. Quare S prope id quod cognosti debet,stat .atque permansio fit. At pati atque ipsas subire Brinas & in eas conuerti sensus dicit quia sensorium extrinsecus illas recipit signi ficationes quae cum krma sunt.Licet non sine actione id faciat.Nam formas sine materia recipit.Neque enim forma,sed id omne quod Corma assectum sensibile est. uemadmois dum autem est iuxta λrmam,ita 5 ipsum intelligit sensus secundum formam: & iuxta eam cognoscitur.Ipsum itaque etiam sensorium Brinae significationem recipit: de sensus prope formam permanes quod sensibile est,cognoscit.Ita igitur cera auri annuli signum recipitmon quia aurum recipiataneque quia ab auro patiatur: sed solam recipiens imagis rima:quippe cum ab eo,quod imagine assectum est,patiatur.
E O DEM autem modo de sensus uniustulus ab habente colorem, aut sapore, aut sonum patitur. At haud quatenus unumquodque eorum dicitiat: sed quatenus huiusinodi,ec secundum rationem.
Patitur quidem sensus,quia senλreum in primis patiature dum iri propriam excitatur
actionem:&patitur ab utroque.Athaua quatenus eorum unumquodcv dicitur.Nanque utrunque secandum Brmam agit, Ssensus eum resipit actum, quia serma prouenit. Haud tanquam is qui circunscribatur: visi albefiat aut num reddauaut descis, aut caliodus efficiatur. Neque enim hac ratione citur. Sed tanquam is, qui ex albo, aut simo, aut quolibet reliquorum cognostendo ancipare dicitur,quia cum sensorium ad tum itilum extrinsecus receperit,tunc Scipis quoque sensus excitata Tametsi enim corpus calefiat attamen haud in ipso calefieri maereceptio collocata est. Sed quia iuxta calidi foris mam cognostendo agiti uoniam instrumentum tanquam id,quod calidum redditum sit sensibile non autem quod sentiessi vim habeat,fit. Quare licet perficiat ab albo quoacernendi facultatem habet,attamen non in assectione passionege vlla,sed in illa albedinis secundum mam actione udicium collocatum est. CENTESIMA VI ES IMA SEC UNDA PAR TICVLA.
SENSORIUM autem primum in quo huiusmodi uis.
Sen rium quidem in unoquoque sensu diuersam existitiae vero in quo, quod commune cum quolibet sensu,de qao nunc sermo habetur primor vivax iure sipiritus est. In quo huiusmodi est vis.Hoc est,communis ille sensus,qui omnium comprehendedorum facultatem habet. in haud quidam,sed simpliciter seruus est: quippe qui cum omnibus agadiat totus in seipsum contrahat.
EsΥ quidem igitur idem Ipsum uero esse d exsum.Magnitudo nanque quae dam esset,quod sentit. Haud tamen quia sentiendi uim habeat. llansiis magni tudo est,sed ratio quaedam,& uis illius
Erat quidem anima illa, quae vivacis instrumenre,quatenus tale emngendi vim habe hM:quae formae rationem illius resipetitu obtinebatine id mirum,cum ex ea absoluatur. Erax D praeterea anima quae ipso tanquam instrumento utebatur. Actus nanque eius deh*c quo P existebatiquae ex inclinatione ad illud vergente, quia eo utebatur ceterminariea,atque definita erat. uippe cum vnum 6 quini utitur, Sinstrumentum quo ipsum sit: quia unus quom viri s est actus. Ita.Wt unum,at idem ex ambobuS fiat. Ipso vero
esse maxime differunt,atque inter sese disiuncti sunt in priciis it Iud quod vutu di siens
162쪽
.iurniquod illud est quod sentiti Alcv id praeterea quoa senti edi vim habet duplicem obtinet actam. Alteram quidem a materia stantem:qaam tanquam magnitudo,at B corpus requirit. Alteram vero formam sequentem:quae ipsum tanquam huiusimodi instramen tam,quoilviaaxsit,ea afficit vita,quae sentiendi facultatem Obtineat.Nem enim haec mais gnitucto est:mal l minus animailla quae utitur magnitudo dicencta est Sed ratio quae dam atque vis illius existit. Altera elusimodi est, ut ipsium possit instrumentum effinis gere.Altera vero dum illo utitur proprie pcrficitur. uae ratio proprie non autem forma dic amitFOrmanari impartibilis est. Illa vero conuolata est substantia. Huiu inoctim vita ita quae animata dicitur Caeterum quoniam multae tam vivaces,tum naturales sunt rationes iure ratio quaeJam vita illa,quae sentiendi vim habet dicta fuit. Quae etiam me, cito sensorii vis quaedam est. Altera quide iuxta quam vivaciter moueturialtera vero tanquam illa,quae mouendi vim habeat.Motus nati v eius actus est, quod potestate sit. Vel visita D,at potestas ea quoque est,quae in eo quod mouetur, S iri mouente reperitur Verum de vi ac potestate in quarto eorum quae naturalia sequuntur,aeterminatum fuit. CENTESIMA UICESIMA TERΤIA PARTICULA.
MANIFESTUM praeterea eκhis,ec propter quid interdum sensibilium inces laS corrumpunt sensoritata nanq; uehementior sit Malarii motus, luitur ratio. Id
autem erat heri S. RYPOSITIO.IPsia quidem vita,quae Centiendi vim habet cum eam habeat vim, ut oppositas formas cognoἱcar: Sc cum ad Ut rarique partem eodem modo sese habeat: haud attamen ita, ut ab utraque definiaturista qaia ambae illae agenes facultatem obtinearilaideo Sc in instrumento naucitur conuenienti:quod eadem etiam ratione ea praeditus est potestate, ut ab utrius. que formae significatione recipere queat. Unde & in medietate quadam vita illa seratiendi vim habens, collocata est . Ouae tamen haud eminet: sed recipiericli facultatem obtine Uuaem haud parae est actionis: sed eius quaecum amestione commixta sit Si itaqaeameis cito,eam corrumpat medietatem,quae constituendi vim habet: idque propter excessi utriuslibet extremoram ei eveniancorrumpitur Zeserisorium,quatenus senilarior. Et luitur ratio ut Aristoteles inqait. Quae quidem ratio ipse sensus est. Nam ubi corruptum faerit.uaod non sine qaadam conuenientia,atque proportione fua recipiencti vim habetere eam auoque vitam intorire necessie est: qum eam obtinet vim,Ut instrumenta, quatenus
instrumentum existit,curam Gubeat. Quae quia illuc definiat, PCrficitur: quaeque utitur. Si id ovoque additum sit uteY eo tantum perficiatur: quod utatur. Quoniam si haud uares sese habueritised aut separabiles obtineat actioneS:queadmodum nauta a naui quatenus homo:aut primo in perpetuo Gubsistat,atque nitatur corpor et cum amplius hoc .Lanon fuerit,soluet Uerum haud simpliciter.
QMEMADMODUM ec symphonia, di tonus, cum pulsentur uehementer
ET PROPTER quid plantae non sentiunt, 'cum babeant aliquam particulam animatam ec patiantur aliquid a tangibilibus Nanq; frigefiunt,ec calefiunt. Causa mim,quia non habent medietatem,tiel huiusnodi principium,quo recipiantrux mas secisibilium.
Interdum quidem S hae inciduntur t cum vel simpliciter euertitur syetraphonia. tum autem impeditur solum concineritis acti Propter percussiona S vehementiam ori vero atque conuenienter sese id exempli habet resipectu illius conuenientiae iumenti uuae corporata est.Athauctillius vitae respectu quae Lentiendi vim habet. Ququa .am est symphonia:ad symphonia se exornat,ati essiorescit.
163쪽
Manifeste tum quaestio proposita suauium cauta quoque inuentio explicata. ure ex
Corporata proprietate,tanquam ab ea,quae cum materia sit:& ab ipsa vita, tanquam ab ea, quae a forma stet sumpta fuit.Illud quidem enim non habere medietatem:propter corporatam illa conuenientiam,quae intor extrema existit,intelligendum est.Principium autem
illud quod recipiendarum m arum vim habeat propter vitam illam, quae sentiendi is cultatem obtineat.Ιri qua de qua ratione facultas illa recipiendi accipiatur iam dictum fuit. SED patiuntur cum materia, Id autem est dum determinantur qualitatibus:atque ex eis formam, figuramve adipia
muriNequaquam vero in eam excitantur atthonem,quae secundum eas cognoscendi
vim habeat.Ac quemadmodum ampo ut secundum Ermam, aut una cum Brma existi trita Sassee io,passiove cum materia. Licet enim compositum ipsum in primis caliditate, Adnotatio, dum Calefit determinetur:attamen recompositi quoque materia id patitur. Ac quemas ne digna modam ipsa praecipue mater1aa substantialibus perficitur Brmis: ita Scomposita perfio ciuntur qualitatibus. CENTESIMA VIGESIMA a v INTA PARTICULA.
DUBITAREΥ autem aliquis,utrum pati possit aliquid ab odore, quod impossibile ut odoret. Aut a colore,quod non potest intueri. Eodemque modorein aliis. Sin autem,quod odorabile odor: siquid facit odoratum, odor facit. Quare ex iis, quae non positant odorati,neque pote est quicquam pati ab odore. Eadem autem rauod in aliis Nes ex possibilibus. Sed quatenus habet uim senti edi uinamquod .
Quia noster philo lius dixit,quaedam, quae sentimili vim non habeant pati-ex
his alia quidem cum materiatquemadmodum quae calefiunt,ac mgefiunt. Alia vero sine materia quemadmodum cera, quae signum illud recipit, quod in annulo est, sime auro, aut ferro,qinam pati eiciensum quoque dixit: ex dubitationibus,atque solutionibus,quae Ammona nunc pr Ositae lunt,assectionum differentiam diiudicat,atque illarum quoque effectio, passionuve num quae Arectiones immittunt. Aliae quidem enim alterantes, atque commutantes ict oiisere ti quod recipit agunt.Patetm,quemadmodum quae alterantur,dum Tetapiunt,patiuntur. . Pedia. Quemadmodum quae tinguntur,dum colorantur,patiuntur.&quae honum alique odorem ex iis,quae prope collocata sunt,assequuntur.& quaedam quae dulcia, aut calida redis duntur.&quae meliorem habeant sonum:vt Gorda,quae intenditur aut remittitur. Aliae' vero iuxta solam formam agunt:&cum alicuius formae absque ulla affectione sint, in id, quod recipere possit,ineunt. Quemadmodum ceram iam dixi. signum assequi . Atque adhuc Purius aerita assequit lumen:S omnino quae inter miria,atque sensibilia meis ilia sunt,hac racione sensibilis actum perferunt.Hoc nanque pacto coloris actum pellucida perducunt: eicis quod spm emittendi vim habeat,quaesionum,ems quo odorabile, quae octorem perserre queunt. uodsiαlingua,& caro media stant habebimus tum in LaPoribus tum in tangibilibus,quae actionem tanquam perserendi vim habentia ,recipiIt. Tretia. Verum hic ita,ut sentiendi quoque haec facultatem obtineant,licet secundo loco. At eum ctiones quaedam sensibilium sunt,quatenus siensibilium. Cum quod recipiendi vim na: beat sensibile fuerit.Siquidem mutuo haec inter sese reRruntur,atque agunt. Nam quoasentiendi vim obtinet sensibilis sentiendi vim obtin&.Sensibilem ei quod sentiendi vim haheat,est senssibile.Agit istam tanquam sensibile in id, quod sentit. Tanquam veIColor Pransi Rm sorius is quidem in id quod pellucidum vile vero inita, quod sui Perre rimae
cultatem tineat. Agum hae ratione licet neque quod intuetur, neque quod a vir, lita Nam quia aliquid reuera agat, ere dicit sed quia recipiatur mutum eorum actust cum actii redditum sit pellucidum avi huiusmodi,ut sonum perferat. Eius autem, quod sentiendi
164쪽
LIBER SECUNDUI LXXVII sent1endi vim habet actus,in ipso agere Collocatus est.Eius naninaelio iudicandi vim hasbet. Triplex itaq; effectio atque affectro est. Vna quidem cum conuersi ne,alterationem eius,quod recipitii itera Vero cam collatione alip transitu actuSa forma stantis, qui efflo nes, passio cientis est:at acceptione atque aequisitione recipientis. Quae affectio etiam propPerpera n Vo. ectione illam extrinsecus acceptam dicitur. Tertia vero est: quae praeter acquisitionem
illam quae extrinsecuS,at 3 aliuncte facta fit S ex propria perficitur actione. Quae ameactio quo dicitur,propter acquisitionem illam quam aliundo facit.Atm in hac tantusierassus collocatus est.Unde haud omnibus affectio huia odi est, ut sientiendi vim habeat. Cum haec itaque philosiophus diiunicarit,dubitat,nunquict qa Aoctorabile aut odor alio quid in ict quod sentiendi vim non habeat, at. Ac tariclem quod nihil agat,colligit.Siquictem odorabile inquit odoreR: odor vero in odoratum agit:sensus autem quida ipse odois ratus.Atmita concludit,quod quaeri nodorantur non patiuntur odore.Eandemque rationem Sin aliis esse inquit. Ita ut nihil allucta colore patiatur nisi quod cernendi pote, statem adeptum sit.Ideo insemquemadmodum nem ex iis est,quae fieri possint: ed quaterius vim unumquodcv sentiencti habeat. aamuis enim sentire possit,quod audiendi niscultatem habetiati eri nihil a colore patietur. Quatenus vero eam habet vim, Ut sentiata ino:&quoilgustare valet a sapore. Dilucidam autem est,quemadmodum vera sunt. quae hic dicuntur.Nisi haud tanquam color simpliciteriacit tanquam odor: sed tanquam sensibile intelligatar,aim accipiatur.Ne verum quae sentiendi vim non habeant,tanquam a sensibilibus patiuntur. GEN EsIΜAUIGESIMA s EXTA PAR TICULA.
SIMUL autem patet, ita. enim lumen, tenebrae ech sonus, ne odor, quicquam faciunt corpora:sed in quibus sanciut aer cum tonitru scindit lignum.
quo ratio eodem spectat quo Se qax antea dicta fit. Quod in corpora quattorius corpora serisibilium in aenori agunt exserien secadum ea,quae ipsis subiecta sunt. Ouemadmodum tonitrus frangit interdum lignum:non tanquam sonansissed quia spititus inucio sonus est dum vehementius mouetur ri itiri lignum. uoniam non soli1, ouatenus sensibilia, nihil ipsa sensibilia aguntiat neque ex se, ita ut aliquid ex actione illa use ab ipsis prouenit concessarit.Sed iuxta aliaci aliquia agat. Quemadmodum si quoacoloratum alicui adiectum,deorsum compellatur.Non secundiam colorem eo compellis turista propter grauitatem, si calescat,id ei ex caliditate accidit.Nem itam quatenus siensibile,rae v quatenus colori unquam ageret.
Ar tangibilias sapores faciunt. Si enim non, a quo paterentur inanimata, resternentur. CENTESIMA UIGESIMA SEPTIMA PARTICULA.
NUNQUID igitur Nilla facienti An non omne corpus patiendi uim habet ab
odore re sonota quae patiuntur indeterminata,ec non permanent,ut aer. olet emin
ciuippe qui passus sit aliquid.
V Εκ POSITIO. vi eiuro uictem una cum aduersario illud Aristoteles tueri, quod agant sensibilia, vel ri stri ciciae sentiendi vim non habearitaex Ataabuctu rationibus, quod verum est, declarat.
Priiam 5 tanquam sensibiles aliquando se bilium λmia: agat:&iclinia quod senis M.tis habeat rigitur.Et tanquam non sensibiles etiam agut. AP ideas Gobus accidiae ossis.Nanqu in iuxta has ipsas λrmas:aut iuxta ea quae eis ipsis subiecta sun . aut in isto uolnanm anant ex tangibilibus inprimis persipicuum est:S ex saporibus aleis suine timeti qum sine anima sumDulcia ,atque salsa fitan dum alterantura ut re ipse dicitactum δε pati uir modo,quo a nobis ea pati dictum fuit.
yID irales ipsiam odorari,praeter ipsum pati quidqu
165쪽
Praeter illud tamen ita pati, ut aeriqui Olenus perdacit actum. Utrius p nanque, hoc est medii ato eius quoa senuendi vim habeat,sormalem recipit actionem.
NUN FID ipsem quidem odorari,sentire
Hoc estmoniuxta eam solam, quae extra,consistit actionem: sed de iuxta propriam. Si quidem ipsum sentire cum cognitione agere,est.
AER uero patiens, eleriter sensibilis fit.
Pellucidum quidem collectum recipit ab illuminate actum.Quod Vero soni atm odo ris perserendi facultatem obtinet non collestum. Quoniam ita actum hunc recipit ut an rea quidpiam patiatur Passio vero in tempore fit,licet cum celeritate. Aer ita ν patiens autua ut antea actu passus situ:quemadmodum qui odorem perducit:aut ita, ut aliunde odo rabilis actum recipiat:sensibilis fit.Interdum quidem cum &ipse odorabilis emocius atl redditus sit.Omnino Vero odorabilis ac tam . ad odoratum peris ducens.Utroque autem horum modorum, non is qui sentiendi vim habeat:sed qui sentiri queat,atque sensibilis sit, eme,ctus est.Quoniam intus non sine propria actiosne iuxta sensibilis formam vis illa consistiti csECvNDI LIBRI FINIS.
166쪽
O D nepin hoc omni uolumine nos intit Iopraecedentium librorum mihi contigerat: idnis tui quam notitiam habuissem, hoc in Ioco profecto contigisset. Meumnans propositumfuit: et cima pio pus totum foras dare: cui inprimis res omnis deberi uideretur: et unumquens librim esse paratimare: i praecipue conuenire posseti Alfi et quae hic tractentur onfideremus: et nobilissim at pillustrissimi uiri Christophori de Μσbucio Tridenti episcopi, raras, at praeclaras animi dote pectemus: uix Into to terrarum orbe,quenquam: qui hac in re cum eost comparandusnabilis ulla dubitatione reperiemus. Primus uero, at e undas harum tractationum liber,quibus melius quadrare poterantecum alter bondrum literarum studio sualtersu dissoribus praestantissimi tui Ac mei doctoris auditoribuς datusfuerite Quae haud nempe ob idpraeter niumfere cor etudinem nunc a me facta fuere quo hac ratione permultorum beneuolentiam mihi conciliare uesse. Sed,ut sepenumero iis,qui mecumfamiliarius uersantur, ostendis ea huiusce rei extitiua ui quodphi Issophi .estudia,quae aliquando ita uiguerunt: ut eorumpraestantium,aip excellentiam ne cogitatione quidem essequi queamus: multos abhinc anno tantum iacturaefecisse uidentum ut uix inpristum nitorem, ais antiquam dignitatem ea unqu- restitutum irisperandumst uiussane calamitati initium eo tempore factu uis:quo diuina illa Aristotelis, Theorbrasi, Eudemi,ullorum imilium ingenia periere. Verum postidire cum Alixisnder, monius, Themistius, Simsplicius illis doctissimi uirisore e eadem illa qua conualescere,ais in aliquem gradum adduci ceperunt. Q sodue I iis quoptemporibus eueris uspicari possumuς:qui bus Carneades illi L ritolai Clitomachi, 'd nefarchi, hu in m Odipnonpavj extitere. 2ubeum a Varronas Ciceron sp aetate haud admodum se unctifuerint et tunc quop multum philoisophiae tributum credere possumus.C et erum quandopost tempora illa mulium,inuptum in Italia,tum in Graecispugnatum eqt:ideo tunc omniafere bonarum artiumsu Lai quibus bρIIo ualente nihil magis aduersum egi: funditus propeperiisse asser erepos fumus. Oaelicet antehacfe extollere de quasi reuiuiscere persaepe eo ta sint; attamen id nunquam eis ante nostram hanc aetatem datu uit. Alip adeo cum omnino depressu, ac deferta iacerent: ab eis,qui tunc μακω iliumferre uoluerunt in mulio deteriorem conditionem, illaunqua reperiebantur, esset, adducta' er eammtum ex noseris quidam bonarum literarum penitus gnarii tum barbari illi in medium progre diinu funtiqui haec adeo corruperunt: ut ni hil iam illius fMe dignitans a plendoris obtinerent. Quae qua de omsnἷa,quoniam animo ais cogitatione perspiciebam:ιd mihifaciundum uissumfuit quod ulli nonnulli quorumi orsan munus erat:hactenusfacere noluerunt. Qui cum praeclara quidam n philo ophiariterarum monumentis tradidissent: ueI pudore, uel timore, de iis qui hanc omnem,ah p permultas facultates barbarie rip imperitia suadeturia parum: uerbum nullium fecertim. At mihi haec nequaquam dismulanda uis uni Plas nans apud me ualet beneuolfntia illa qua bonarum literarumstudiososproseqκ x:gueὶ Averrois,uel Alberti, uel Egidii, uel Burret,uel Suessent,ue Iuliorum non paticorum de quibus me non Mquam mentionem facere pudet Mutoritas. Aduersus quos quoMniam quadrem omnino dicenda erant:nep ea unum in Ioeumfacire congeri posse uidebantur rideo illlud Delumescui cu p Iibros fuerit epissiora attributa . Verum eum et in ea, quam ad bonurum literarumstudio os con scripsimus: eorum tefactus fuerit error,qui Latinorumschol sequuntur: et in altera Auerno sp Arabes penitus relinquendos offenderimus: nunc iam illud reliquum est: ut tui exemplo ad bonas literas ad optimos utpprobatismos quiny autores,mortaIes quidem omne sed eos in primis,qui aliis ueI naturae, velfortunae muneribus,prae fiant:accendamus. Quo haec quaepraeclara ne es nitet animi ornmentis,quaepraeclariora existunt agi, ni fere fuciant. Ubi et illuZperbelle cecidit: quod Iiber ille in quo deno frae ammae uiribus: et de diuino illois1 immortali agitur intellectu, ibi dicanda ui LQuod non fori ortuna ut plerunque in nostris istis rebus eneni resolet sed Dei LMax.nutu,αφ uolantatefactum esse mihi persuadeo. que ut unus ille existi tot ornatus dotibus:quot ur xcogitatione comprehendere, nobis datum est: ita tκ is unus es zquem in amplissimosummae diguit fis gradu collocatum praesantissimis hi philosophi aestudiis, diuina rump,utque humanarum rerum cogestion uires praeterea tuis i Iem alterum eo omni tempore quo in iis occupatus' ', operam nauasse noui. Tuis es , qui ci graecarum Iiterarum uim perspiceresuin earum notitia nemini fecundus esse uoluisi. Tu quo adthelosophi infastigiis melius,esque perfectiusperuenire posses: non solum praeclarissimum his temporibus peripatesticorumpriucipem M. Antonium Passerum diu audivistusedet acutissimi Abbratium tibi asciuisti.Tu exertis eatissimo Brigis operam dedisti. Tu denis tua diligentia,assiduitate t rara erga hae ludia uolutarie,omneis in
167쪽
gubernacul ederis. Vobis hunc ante ocηla proponite. Q μή horumst diorum dignitas iri amphtudo tu, on d aruiὸ.ciuid uel unisi haris mi uiri exemplam pr6 et,cogitate Beatassa e ea ore resp.quorum principes philosse, phialta inferuierinliut uere phil ophi appellari pos nitia Platone diuine traditum est in id igitur haec iam nes Eligiti, Nonne et uos beatitudinem omnem, et utper uos alii eam adipiscantur,victis Hunc stuppri oculisse habetote. antopere qui hunc velfemel Giderint,σd bonas omnel arteis hoc exemplo inces, spinsummassint cognoscite. Tus ornatissime t amplissime uir, quam debes mente tyanimo laetitiam, et uoluptatem concipe ἔicet ea maxima μιν rarissimas ni qκ d nstbilissima in urbe, lar sima ex familia pamplissimo patre natus intai ferum odiatum dignitates simu men te eo animoris moribusMipsa doctrina ornatum esse, ea omniafuperarem detur. Verum,quando tu eme iam longius uirtute=protrahμnumihi ipse moderabora at pilasne alami ut quo ad omnem laudem inczιψιLte tua praestanti benigni iste amplici es in horum numerosi unquam tibi dωgnus uisusfuero Fonti etiam is etia rogem. Uala.
ticularum numerumprogredi dum uestris commodisseruirestudeo fios ab ipsa re, i dipantiquascribendi consuetudine alieno numeros adiicio. uos nequaquam admouissem in si eor araris a nostris doctoribus persaepe citeri .alpita uos fac te fementia inuenire animaduertissem. Verum Arabes:quos hisprimo usos audio ae longiussecundum harum tractationum liuru produci arbitrati essent a rum illarum particulurumseriem in tertium quos traduxerunt. QSod mihi quo φfaciundum uotra, cis ad os nostrorum doctorum causafuit Licet omnino rem aliter fese habere nouerim.Nam ex omnium graecor; sententia,quibus multo magis hoc in re, Arabibus creὰεndum est Uecunda libri sinis est. Unde et aliut posteaparticular um initium si huiusmodi debeti esse diuisio ponendum Ditά sare ne pussu Mne ob causam, uos admirati ne ascrines me accusare debetis.Caeterum quadorem omnim tam uobis notam duco:ad ea,quaesequutur:
168쪽
IN TERTIUM DE ANIMA ARISTOTELIS,
IN DUAS PAR Τ EIS DIVISUM. io ANNE FASEOLO PATA UINO INTERPRETE
PARS PRIMA.νO D autem non est sensus alius praeter illos quinet.
Rαcipua idem Aristotelis in tertio hoc libro mens est, de ea loqui inama: quae deligendi vim habeat. Id autem est, de
ea,quae rationi S Particeps,at intelIigens in mortalibus repes I ritur. Juoniam Cc intractatione hac tot age anima ista,qum
linmortalibus extat contemplari proponituquippe cum ex ea & ad Praeodstantiores illas forsian non sine aliqua proportione attrahessi simus.NC' mimima ex parte id ab ea praestetur quae in his rationis particeps existit cum itaq; in secario libro permulta de anima illa tradideritiquae cum aliis quo animalibus nMIS comm RiS est:nunc in tertio praecipuum sibi propositum proponit de ea agere quM rationiS Pa ticeps sit. Orditur autem a seni uirum quo continuum sermonem suum,cum ii S,wMamrea dicta fuerunt,efficiati tum quo comparando facilius diuersitatem animae rationem habentis illius respestu contemplentur.Praeteream,quo de quocinam rationis vestigium adsensum accecla consideremas..uoniam ipsium impartibile:ipstam quadam ratione inleparabile:&ia,ut sulipsius percipiendi vim habeat,sensiticum anima commune videtur.&ille etiam intellectus qui in rerum actione Vercitur,sensu uti Uictetur. Inuectigat aute misi Osophus vel in ipso principio nunquid alius praeterquini in seculo libro enumeratOS, sensus sit.Vt necum S ex inclicitone, rationis eorum respectu disicrimen consideraueriamuS,dubii simus:inquam re alius qui iam nobis ignotus iam relictus fuerit. Ac quoniascieritiae munus est:quatenus fieri potest formas omnes eorum quae cognosci debentes
prehenderextilem ill praeterea ea comprobari seri tam omnem fus1psius percipiendi Wim habere.Quoniam Uisus colorem hime intuenS.Qquo D sentiat, quodetam cognois
scatitaein enim ratio ea est,quae primo cognoscendi vim habeat .Quandoquidem particulareatur atomum illud est,quoa cognota a sensiu potest.Ne alius Ullus1ensus hanc hahet im.quoniam nulli ex aliis quatuor id datum fuit Non est autem alius praeter quin . Ita ut&propteri necessarium sit equm alium Praeter quin relictam esse sensum. Ne eo sicilicet proprium visastutus*consensu Percipiamus Victeturq; aut solum,aut in primis sensui illi,qui animalis rationis pateticeps existit,id philosiophus tribuere, ut salipsius quadam ratione cognoscendi vim habeat.Ideo Siri tertio libro id in medium affertur. Intellectus nanis in primis,ac secundo loco rationiSProprium, ut sinipsius cognoscendi vim habeatrato eius vitae quae a corporibus separabilis est Orpus enim propter partitiosnem cum aliae alibi eius particulae collocatae sint,nequaquam eam habet vim, ut in se Lam conuerti queat. Quare sensurationis speciem,at v formam referente ictagiit qui licet haud omninorat quadam ratione ab omni corpore diablutus est. de itaque probatur, Quo alias praeterquiram sensus non sit Nemenim ex inductione fides fieri potest Plurariarim nobis immanisesta,qmanifesta aralia sunt Tu quide mortalia.Tu vero quaecun Coelastia reperiuntur.Nem vero ex elementis id praestari podiata ut proprie sensius unicuimunus cocedat e& vapor ille praeterea sit:cui OdoratuS asicribi solet.&ignis quide covetitatvi us aeri autem auditus:reliquis reliqcii aquae gustus ac terra: tactus.Neo enim asinis Iovisa sed Maractu quo igni Stan calidus cognoscitur.Haud notulta est nunquid Salia quom quaepiam eo reperiatur qualitas qua nos ignoremus:Qais nobis desit se usqui eius percipiendae, at is comprehendendae vim habeat.Vnde igitur quod quinque si 1 Simpli de Anima. O
169쪽
Responsum sint sensus Aristoteles comprobat Ex vivaci illa perfectione,quae in nobis est:& ex sensio, riis quae non desunt.Dees nan v LentuS aliquis possiet:aut quia debilis,ac quasi arida. ista illa tacta sit i quae nequaquam Omnibus Vere queat: aut quia instrumenta deficiant: quae ipsa sunt sensioria. ἰi itaq; vita adsit Perfectariae v vllum ex sensoriis deficipariato coisInterroga, ueniens atque adeo necessarium ess ,ut hIS Omnes adsint Ienius. Quo autem pacto nobistim periseia definietur vita:atque ea quae in morialibus reperitur:de qua semio est Q vado, sponsum motus intus initium facit.Primusq; riatura motus secuneum locum est: in tibi, quae ita motaentur perfectio mouentis vitae inuestiganda est. Uerum haud in iis, quae ex aliqua tantum parte id agunt,ut Ostrea:sed in iis,quae Heipse tota moueritur . Neque in iis, quae indeterminaremo enzur,ut vermes,&PuliceS:sed in iis,qaae determinate. Neque in iis quae angustum habeant,quod determinatum,ut formicae, Sapes: sectinus. quae vim actiatelligendam,ati excogitandum aptam,atis accommodatam praeie strant: tam iis praesertim,qaae rationi obtemperare queant:quae v a ratione dirigi: atq: ira assuescere, ut quae ab ea constituuratur persipicere valeant. Haud parum autem dc vita qaol illa,quα sentiendi vim habet obtinet perfectionis. Quae hanc quo Phabet aptitudinem:vicum ea quae omnino seipsa praestantior,atq; excellentior coniungi queat. Id nanqae excelle Metiam indicium est Si itam haec quidem perstctissima est: ex istiscv qainque illorum seno suum formis haec definiturnae cessarium quoque alium nullam reperiri sensus formam. At nequaquam me illud nunc dicere impiceris:quod in iis,quae rationem participant, virata illa tantum,quae sentiendi vim habeat,perfecta sit.in profunditate nant perfectio cota locata est. an haec quidem perstetissima est:& quae in aliis rationi audit: de quae deteris minatum illud prae se inrt:quod ad excogitandum,atcs intelligendum Promptum,ac Patratum,non autem in angustum recta istum sitamperfectum tiantiam est,quoa manguostum redactum: ta quod indefinit unuS: quod siecundum ioca moueri non potest. Quod tamen huius modi est,ut haud tanquam ita,quod praeter naturam,sed tanquam id, quod
secundum naturam,quae extremo in loco posita vitae fiunt,at no sine quadam tum ob scuritate tum imbecillitate vivunt,definire valeat. Unde se secundum naturam id imperfeetum emta eam obtinet potestatem,ut formas totas definiat. uoct quidem igitur, qualesinus acl vitae perfectionem spectat,in persectis nullus aesiderari possit Gentius, satis luper expositum fit Reliquum aut est,ut consideremus,nunquid instrumentum quodpiam quod desit,defectum hunc praebeat. rum quoniam instrumentum quod sentiendi vim habeat aut ex omnibuS elemenus mixtum esse necesse est, aut simplex: investigandum
iam est' ex quibusnam simplicibus sensoria costare pote sit. Quibus p sensibus simplicia,
α quibus quod mixtum sit dandum est:& virum omnia senibri quaecun v reperiri possunt,in perfectis animalibus insint. Quo rael instrumentorum desectu sensum quepiam
deficere nostamus. Quandoquidem igitur per quaedam media prima ipsa sensioriar non autem sine mediis a sensilibus mouentur:perbelle ex iis quae in medio collocata sunt,sensoriorum naturam certis quibusdam motis philosophus noster assequitur. Nam cu eam utrim v habeat vim ut sensibilium actum recipere queat: mediam ipsa quasi innate, ac nosine continuitate actum ad sensioria perseranusuam cum illis innatam naturam, atqr peris manentiam indicant.Exempli gratia pellucidum esse oportet quod eam habet vim,vivii sibile ipsium recipiat.Utriligitur id merit,medio,at sensorio. Nec sine quadam conue nientia transitus ille ex altero fit:ita,vtvlla abs vi resiua ex natara fieri videaturrideo sere cum contimulate,ati naturae coniunctione fieri dicitur. uare medium cum sensorio similitudinem obtinet. Quae igitur media sunt Alia quide in nobis posita: ut intactu Sinstu. Alia vero extrinsecus:vt in aliis sensibus. iis vero quae in nobis alia quidem circa suPerficiem:quae ct media omnino mixta sunt. Quoniam mortalium animalium Natura λlia , t xv resistenti indiget propugnaculo:qd haud facile patiaturi licet nem immobile esse debeat Quapropter haud simplex,sed mixta id existit.Ex illis aut mediis.qu*eXtrinsecus locata M sunt simplicia quae eam habet vim,ut sensibilium actione Pducat,aqua,S aer. Aut simina Herint, horum omnino alteram inmixtione excellit. Neque eΠim e t raconstare valeretquia ea immobilis est:S cum dissicultate quicquam Pacitur, aut eQS recipit
170쪽
LIBER TERT I US LXX actus,qui ab aliis vertiunt.Neque ex igne,propter eius agentem vim: quae eam habet vim, ut alia moueatiatque aliis potius quae sua sitant largiat :qaut ut ab aliiS moueat quae
in illis sunt recipere queat. Quo igitur pacto mixtum illud medium CXistit,quod in nos Distaeatio his reperitiar: Scum quod terrenum proxime excellat: tangibilium, atque gustabilium .sensibiles recipit actiones Nunquid quoniam vivax est 6 leue atque aptum ab ea reddiis Responsum tur vita,quae in notas est. At quo praeterea pacto fax illa,quae In aere paret pellucida est, Dubitatio. .atque sisnum perfert Nunquid quoniam ignis ille elementaris est Videtur autem nunc Responsum imis qui combureridi vim habet,atque admodum feruet dimitti . Tanquam id, quod ex P se ferisorium non sit. Quo fax, quae in aere existit haud comprehensa sit. Ania quidem commune cum omnibus.Nihil nanque absque caliditate sentiendi vim habet. Quod vex Seeundum To comburidi facultatem obtinet, nihil sentit. Quoniam itaque duo ex simplicibus me
dia fiunt,aqua re aer. Sit nanque ει quod elementare in aere aut commune quid.eXPTOXDariis,& senici a Habemus autem utrunque quaecunque perfecta existimus animalia. Inperfectis uam animalibus non solum perfecta inest vitaised Se instrumentorum nullum deest. Neque sensius itaque ullus deesse poterit. Quod si ita sesse habeat: quinque tantum Erunt sentius At praestantissimus ille Iamblichus malia nobis immanifesta animalia elicopinatur,tum diuina,tum nobiliora. Qui recte illud quom die quod nequaqaana opus Est exi actione sensuum numerum comprobari.Nam neque Aristoteles incluctione nimur.Sed in vitae per femorie suae rationis vim omne collocat: Scin eo Φ nullo nobis o S
CENTESIMA VICESIMA OCTAVA PARTICULA.
Uo D autem non est sensus alius praeter quini: dico autem hos,inium, audi tum,odoratum,Sustum,tactum,eX his crederet aliquis.
Haee duidem ut geometrice loquar,quasi is propositio est. ae vero ora rus eonfirmationem hin philosophus orditur.
SI EMIM eius omnis, cuiUS sensus tactus Se nunc Habemus seniam. Omnes marique ipsius tangibilis,quatenus tangibile affectiones,ta nobis sensibiles simi. V simplide Anima. . ia
sisiensorio. Qui coelestiumquoque lentam praestantiorem latetur. Oc a LΗ U MAE
ctione concedit:ita ut intus totus excitetur:nihilque iis,quae extram uerit,indigessima sὰ ex seipso,&quo permaneat atqaesiture quo sensilia cognoucat,satis superque sibi Iuniaciat. Nunquid igitur plures quam quinque propter hune coelestium ponencti sunt Lenissus Presecto potius Is cum illis connumeraridus non estitanquam causa cum iis,qumnis de educti,ae derivati sunt. Ac tanquam is, qai eam habeat vim.ut hos omne& mPreneractata uandoquidem neque communem sensium,qui in nobis est:tanquam lextum Que illis adnumeramus:licet inseparabiliter iis adiunctus sit.Ne Mullam id aliam ob catasam facimus nisi quia eam habet vim,ut communiter comprehenclatmulto a que magIRQuod ab omnibus seiunctum est: quod separabiliter ac tanquam mutaeomplectericis vim habet adnumerandum noti est.Praeterea neque simpliciter diuersius ab his quinque coelestium sensus est.Diuersitas nanque in rationibus collocata est,eX rationumI micris mine & in sensibilibus quoque extati celestis vero sensus haraa ea ratione diuersus: sed modo. Neque enim plura ibi reperiuntur sensilia, Q quae a nob1s comprehendi π ta ita re eius.Quod propositum fluit,demonstratio huiusimodi quidam mihi eme videis ror cium vitae perfectioni inhaeret,atque nititur.Inii Sattamen animalibus quaerieque cita
1 sionem paΕ,atque oblaesia sint,neque sesse Praetπriaruram habeant. Atque ea etiam id ratione confirmatur: nullum ex instrumentiSilesita uod haud exmductione sed ex natura eorum instrum torum, quae sien ricti vim habeant, a phidosiopho comprobais risuit amiluo quidem simplicia sunt equae in iis sensibus in Uta sunt: qui quae procul nouera Mimam autem illud tactui clatur Quadoquigem vel totum mortalis anima ἴs corpus mixtum amerere licet. Resiquam ver iam illud est,ut necessiario, gradatim, ac pedetentim dietionciri haec declarantem nterpretemur.