장음표시 사용
181쪽
DE ANIMA sus, em enim ratio eam habet vim: ut atoma ex se cognoscere valeat. Nem alius sensius, qui colorem,aut ume perciPiat rePeritur. Quoniam id visus propria est iensibile. Quod vero eum cognostit sensum:qui eam habet Vim:vt colorem hunc intueaturitanquaminis εtuentem:& colorem quOS qui cernitur,cognoscere necessarium est. Una quidem igitur
haec est demonstratio:quae ex propria natura uniuscuius p sensus sumpta fiuit. Quae ii, proprium siensibile directa futuati in eo perfecta est. Altera autem ex deductione ad lina possibile fit.Nan si alius sensiuS sit: qui visum cognoscat, quos cernat: conssequens iure est:& illum cognosci agentem:quod agit. uod sit unicuim horum quin sensuum dati tum est multo magis id ille consecutus eritiqui eam habet vim ut non nolum sensiliae LM ipsos quom sensus comprehendere Valeat, Cognoi tur itaque,aut ab alio & is, S ille ab alio. Ita ut ex infinitate contingat euerti huiusimodi consensium:cum nihil sit primum. Aut aliquis erit sensus:qui eam habeat vim,ut seipsium cognoscere valeat.Sin autem id ita sese habeti& visui,& unicuit ipserum quin* id dandum est Si quidem omnino aliquis senis fus est:qui ita aptus,ati paratus est,ut sui ipsius percipiendi vim habeat.Si nanque S tanis qaam rationis p articeps:at reprimi quom rationis participes erunt Cum & fictus insuper ille sit sermo:qui alios sensus praeter quin illoS ponit.Tum ob ea quae antea dicta sunt. Ex quibus quaeperfectio in quinosillis collocata sit ostendebatur.Tum quia omnis senissus in primis alicuius sensibilismon autem ipsius sensus est. Nan D cum ipsius sensus siude sensibilis quom ipsius cuius est sensius existit. Propria* aliquod habet sensibile,queactmodum S unusquis p ipsorum quinq;. Quid igitur nunquid sensui illi qui communis dicitur,munus id praestans clandum est V et nec quicquam solus ipse communis cognostit:sed una cum unoquo illorum quini agens.Et visum itaque cognoscit: &colorem circa quem visus agit una cum ipso visu cognoscit. Haud ad Colum igitur comunem Oeactat sensum: d& act unumquemque eam habere vim ut seipsum cognoscere valeatLicit
id puriori quadam ratione ipsius communis sit. Quandoquidem de magis indicat quod
separabile est. CENT EsIMA TRIGESIΜΑ SEPTIMA PARTICULA.HAB ET autem dubitationem.Si nancia ipsiam uisti sentire,est certiere.Cernitur autem color: aut quod habet.Si in rebitur aliquis imam cernens: de colorem habe bit ipsiam cernens primo
Quandoquidem sensum ipsum eam habere vim demota strauit .vt seipsium compreheis
dere valeat in illo cernendi consensiu,dum cernicidististat aduersus hanc positionem. uoniam nan quod cernitur,color emaut quot colorem habet: quo itam pacto none & viis sus,aut color eritiaut colorem habebit siquidem S ipse quocu cernitur Cemitur enim si a seipso cognosci potest.Illa vero particula primo adiecta Hii:cum dixit S colorem habebit ipsum cernensprimo:quo inquiunt coloratum corpus indicaretiad differetiam illius forismae quae sine materia in illo sensu innascitur. Forma nancv illa coloris quae in sensu recis Piturinon primo sed ex ipso sensibili fit.Primo itam illa est quae in sensibili reperitur. Ue, rum,ut opinor remuSest,ut illud primo pro eo quod est secundum se interpretari. O uois ala tametsi ipsum gustabile colore affecta sitiat haud quatenus gustabile colore affecta est. Quod vero visibile illud est quod secuda se colore habet.Nam vel ipsum lumen tanqCOIOr,acceptu fuit. Ouonia ipse dubitatione soluens,&visium quadam ratione colore affectum me dicet.Ideo haud aequa in dubitatione sumpta fuisse:quod in solutione accessit.
MA NIFESTUM 1taq; quod haud unu ipsum uisu sentire.Nam; cia no cernimuS uisi Ieiudicamus ec tenebras N lume.Sad haud eode modo Praeterea uero oc ipsilm cernes,est quasi colore affectu.Sesbriu nam,recipere ualet sensibile sine materia unciquod .Ideo ec abeutibus sensibilibus,insunt sensus, imaginati S i sensoriis.
Duabus rationibus dissoluit,quoadubitatum fuit aduersus id, quod est, visum scipis sum
182쪽
sum sentire Primo quidem quoniam non quia eam vim visus habet,Vices eSPmcipu comprehendere quempropter id non Salio quodammodo quaedam cognoscit. Ex eo ita a quCanon cernat,visus Iudicaucum periculum faciatiatque sub se ferissile non cadat. Memadmodum cam tenebrae fuerint. Tunc enim quod tenebrae adsunt: Sc quod non cernimuS, Lentim S Sittas hic quia non cernimus, oc non cernimus,uisu iudicam multo magis dum cernimuS ip umici,quoctanquam cernimus,lucticamuS. Recte igitur, Haud unum ipsum vi sienti c.Primo quidem, quia non solum colores illos cernimum qui luminis compotes sinu a Sc ipsam quom lumen solum, Haemus Iaarim aerem Ita mine imbutum. Deincte quoniam Sc tenebras,licet alia ratione. vitas perciPit. P terea squippe cum seipsium qaodam pacto non cemat:ato cernat.Tunci agat,cum cemitum ssimul propriam sentiat actionem. D innon cemit diem omnino abitu ulla actione eXis stin et enim simul sentiret. Quoniam in actione quadam iunctus ille sensius collo: SCR.Mactum cernere nititur:&quia nititur agit:non inspectionem Led experieuamellea CimuS.Ita,ut consensius ille tunc haud inspectionis sit: sed experientiae quasi aberrariS.Iae α quod non cernat ladicat. At Salteram quoque solutionem aflere ei acquiei cenS,quoacolorum cognoscennorum vim visius obtineat. Licet enim non semper, at quia quM COLO
re affecta sunt sentit,recipiens sensibilis formam,atque prope aliam permari s stu RImod m de Onarus alia cognitio,eius quoct cognom potest forma, gitur,at figurat Nideo Sc ipse quom visus quanam ratione colore amitus est. At tunc itaque 1eipium tantum,sensius is recipit Sed ipse qui ctem sensius prope illum rationum appulsum permanex Propriam,ati conuenientem cum eo quon cognosci debet rationem aggredieris. Ag e clitur autem cum patiatur ipsum sensoriam antea ab ipsb sensibili. Quamobrem oro illa recipiendi non de sensu sed de Gensiorio philosiophus dicit. Quaniloquidem aflectio Isa, qtaa: in ipsio oritur sensorio a sensibili fit. Quoniam autem patitur, non quemamoctu tu
Corpora illa,quae anima carentmel quemadmodum quae Gola vegetante vita viuunt: recitariquam eam Uiueris vitam quae cognoucendi vim habeat:agendo illam anectionem recx Pit. Ita ut iuxta instrumenti quidem vitam,passibilis illa actio M. Iuxta illam autem, quM instrumento utitur pura existat,at ex rationum appulis,illa actio fiat Haec quidem agi ortariam copios dicta fuere.Nari autem qua ratione sensiora iam 'm habeat vim materia Gerasile 1 pGam i pere valeat,explicarictam est.Neque enim ipsium recimi album,
sed iosius albi aestam.ER qui em igitur de actas ille conueniens cum sensibilis forma iis Gavm illi lucticiam quod circa hunc excitataractum, Prope sensibilis formam perma net iam sine materia Nun mon autem quemadmodum in serasibili permanet. Alia iis clem enim forma est cum materia.Alia vero e materia: ranquam illa qu murta iussiis cancti votestatem habente prope illam actionem,quM COMOseere valeat,subsistat. nio rium vero eam habet vim,ut sensibilis formam recapiandum utroque modo ipsiam recipita aeum scilicet ab ipsio siensibili,quod primo Gensorium mouet.Tum a vita illa Gentiendi v1m habente Quae ipsi utitur Ouae quidem ipsa pruno prope actionem illam formae mater1acarentis iudicandi vim habentem se sistit:& sensiorium quoque perficit.Ita,ut ipsum ex viota ciuae in ipso est:ex qua vivaX est instrumentum:a Uita eo uterite perficiatur. Deinde vetaro sormam sensibilis abinae materia a vita illa recipit. Id autem est admonem,quae illius cognoscendae vim obtineat. Quae ta n hauct perficitur ex motu illo quia serasibili in ipsi instrumento fit.Totam nanquelas est,passiabiliSactiorqum ex eo perficiatur est. Moistus Q o ille. ut ex eo prouenit seusiri,qui Utitur absque ulla affectione, atque sine ma teria est. Ideoque abeuntibus sensilibus inserint sensius Mimaginationes in sensoriis. Vbi rimaue sensus aliquis manifestior factus saeriti remanet quidam actus in sensorio vel post illius sensibilis recessum:quod neque amplius seri rium moueat:QUI qudiem actas
imamnationem imitatur.Ita, ut remaneat sensus Vel post sensilium recessum. Qitamen fit e eamnit e illa quam cum imaginatione habetrat eam h et vim ut hac acultate cocipere queat Ict autem Aristoteles adduxit illud coprobas,quod actsensoria usi actio illa Simpli.de Anima.
183쪽
DE ANIMA sine materia at id perficiendi vim habens ex corporata tamen motione eχcitata, progredia riSi natam ves motione non manente actio illa adhuc tame permanelaiam cuilibet perisipicuum est epotest,quod motio illa nequaquam huiusmodi perficiendae, ait explendae
sENSIB 1L1s autem actio,Nipsius sensius eadem quidem est, ait una. Ipsum
Cum sensorium eam habere vim philosophus posuerit,ut sensibile sine materia recurre valeaticum v allud demonstrarit,quod haud semper in actione permanetniam Sc quos non cernamus inquitrato rursum quod vel abeuntibus sensilibus Centimus: ideo iure aliquando quidem potestate aliquando autem actu sensibile aliquod esse de quod sentiendi vim habeat colligere possumus ii quibus nant illud inuenitur,ut non semper agam, o quoa potestate 5 quod acta speciatim eluceicit. de recte illud Aristoteles tractat, quando virm in his reperiatur.5 insensibili inquam,quatenus sensibila:6 in eo , quod innouendi vim habeat eodem modo. 5 qua ratione utrunm incauta eius quotactu, serissibile scilicet at sensus. 5 qaod secundum rationem:&sim diem extra,sed in eo quod sentit, amboram actus,ati persectio est.Conueniti vel aliis animalibus caput id. Ailatum au item fuit in tertio hoc libro,quia sensus secundum rationem permanentia in eo eluces uanimali quod rationis particeps est. Philosophi autem propositum in tertio hoc libro est de ea loqui vita,quae rationis particeps fit. At confestim caput id ipse exorctiens unam, at seandem subiecto esse inquit ipsam sensibilis,atcusensius aictionem.Ipsium vero eue nauclAetio sensus ictem. Nam viriasique proprietas diuerta. Actio autem sensus est, cum scrutat. Actio Ve* φs inii qς ro sensibilis: non cum color, aut sonus faerit: sed cam sensibile existat. Quo quale nus sensibile actu sit. In idem nanque omnino concurrit, quon secundam actum 1eΠώsibile, cum sensu illo qui secundum actum. Quaniloquidem.inter se reseruntur. Quemadmodum quod actu duplum,cum eo quod actu dimidium. Suno v Ibo Aectar,omnia quae ad aliquid dicuntur. Et quoniam omnis cognitio, quae actu exiliat prope terminum eiuS quod cognosci debet, permanet: tanquam ea quae perficiar, at v fio uratur ex eomel propter id illud amittens quod proprium ei est id autem est, ut cogmatio sit:sed permanens, praesertim cum perfecta fuerit cognitio rideo tota ex se tota quoa cognosci debet, fit. Ateius quod cognostendi vim habet diuerta abeo,quod cognosci de bet.proprietas eXistit. Nam quod cognoscendi vim obtinet, appetit: atque ad la accedit: Eccum facta fuerit facultas,iptum apprehendit:&per id totum seipsum ira uat:atque cum
eo ita iungituravi unum ait idem fieri videatur.Ita ut ambo unum,existant. Nam propter proprietatis diuersitatem ambo,atque duo sunt: aliaque ea quae cognoscendi vim habet proprietas est: alia autem quae eius,quod cognosci debet.Propter conitinctionem vero Ira unum rediguntur.
DICO autem ut sonus,qui secundum amana:&auditus qui secundum actum. Licet enim auditum habentem,non audire.
Agentem sonum non autem tanquam sonum simpliciter dicens: sed totum id laquam sensibilem sonum.Isnan , sonus in idem venit,cum auditu secudum actum . Quoniam contingit sonum eri Senon audiri. Licet enim auditum habentem,non audire qui
Eae quod habet sonum,non semper senati
Habere sonum dicit,quod iam sonat: viam quod percutituri. Sonare vero inquit, cum tanquam audibilis agivideo etiam inserti
CUM uero agat,quod potest audire:&2net quod potest senate: tunc qui sec dum actum auditus simul qui seciand n actum sonus. Cum
184쪽
Curar vim quidem ipsius sonare assignarit de aeri quod nondum percatitari de ei quod qatacm pGrcutitur:Led aut auditariipsum nare S verbum illud quod agendi vim habet astipirum exaudiri affert Ex quibus siensium qui potestate sit Se quod potestate sensile. Pisparata existere,neio simul esse demonstrauit Quae vero agut ita sese habere,ut simul senissus cum sensili inueniatur.
Q UAR E N diceret aliquis,id quidem esse auditionem illud uero lanationem.
Auditionem quidem appellat actionem illam audiendi vim habentemtinationem autem illam quae audiri valetiquatenus huiusmodi est. At quo manitiestias quae sequunturasi equi queamus:illud nobis in meritem reuocandum estiquo3 si illuct quod secundum actam est eo perfectius existit,quod potestate persipicuum iam est:quod sensius agens,eo erit perficetior qui nihil agit.& adhuc manifestius.quoctacta sensile. eo quod potestate. Ouodnalam actu vivax,5 ex vita cognosicendi vim habente subsisteris in idem venit cum sensat qui vita vim cognoscenili habens existit Neque sane quot vita caret eiu& quod vi Max est:aut quo impersectum eius quod perfectum caussa esse potest. Nem igitur quoa Potestate sensile eius quod actu sensile causa esse poterit . Verum patet, quemadmodum quoa sensile perficituriati in actum constituitur a vita illa,quae sentieti vim habeataquae Ee ipsa ad sensibilis formam appellit.Uerum ita,ut ex seipsa ad appulsum illum excitetur. ubi ab eo motu qui a sensibili in sensbrio fit,princi pium ductum Meriti uoniam neque omnino a corporibus separabilis vita ista quae sentiencti vim habet est.Nem ad ipsium seri sile absen ullo mediorsed ad vivacem illam affectionem quae in sensorio fitiacit acl passibialem illam actionem. suam appellit rationem. uae commoderate cum ea cocinnaturrat
comm Ierate ex sei Laad illam rationum appulsum excitatur.Proeulriarim abest, octextra collocatum est. GENTESIMA TRIGEsIMA NONA PARTICULA.SIM autem est motus, Sceffectio,N passio iri eo quod mouetur: necesse Nson' ec auditum fecunctim actum,itaeo,qui secundum potestatem esse. Eius nant quod efficere atq; mouere possit,actio,in patienti innaseitur. Vnde no necesse 1 arti mo
Mens moueri. Eius quidem igitur qaod soriandi talitiabeae actus,est sonus,aut Io, natio.Sus uero quod aridiensa ditias ut auditio.
Essiciendi quidem vim hahere inquit,quod potestate sensila. uod autem mouetur sc fitur & fit illud est quos Genuendi vim habet an quo vero quod secundum actum feriis
te ex istit 5 'inte Quom sensius secundam actum reperitur. Neque enim in 1 Io eremente, aut mou rate ectio aut motus est:sed in eo quod patitur &m uetar. Ut&ID tertio nais raealis audire nis traditum fuit Me ipsum moueris haucl omnino mouetur: quippe cuhaud in se ex se contineat morum.Hoc pacto ec sonus profecto quatenus senstibilistre auditus secundum actum in eo erant sensu,qui potestate existit.Ιri eo inquam,qua nainctenus cotestate sit. Ubi gero sensus iam receperit,actu fit. Quis igittar motus est. ει quae essectio duorum est ericlorum sensile vim habeat Nem enim fani ognatio illa, quae iis,cundum actummem sensitas qui secundum actum Nanque hic emctio eadem cum ipsia Dassione est:illem nem affectio,riem motas est.Sed λ arct actiones de perfectones exi, Runt Nein qUoavitae expers eam habet vim ut quat vivaciassint costituere valeat Uerum Quando sensorium corporatam aliquam aflhctionem paci opus est:& ab ipso sensi limo eri propter quod Scanima quae sentiendi vim habet excitatur act appulssim illarum naistionum quaecum innata affectione Conueniunmuna quas.&quI secundum actum senis
me ua secunda potestate estpmpter instruictarat motu illia huius corporatu, qui e simpli.de Anima. P
185쪽
DE ANIΜ Atrinsecus fit.Ouandoquidem aiftio illa,quae iudicandi facultatem obtinet in motu . atque affectone collocata est:5 eius quod cog inclebe perfrictio est: Sc forma illa himses sine materia invita posita est animam intus 6 ex seipsa agit:sed ita,ut quo agat illa instrumenistre affectione. quae ab ipso sensibili fit indigeat Quandoquidem corporatus ille motus est qui aliunde ipsi sensorio adest.Ipsitam autem sensorium tanquam illud, quod sentiendo vivat non patitur,quemadmodum quae anima carent Sed agendo patitur. At v ea ratio, ne prouocat puram illius animae quae sentiendi Vim habeat,actionem. uae proxime,atisque irinate vivaci motrii conuenit.
DUPLEX nant audivis, ec dupleκ sonus.
EADEM autem ratio Nin aliis sensibus,ati sensilibus.Quemadmodum enim effectio de passio in patiente, non in faciete:itati ipsius sensibilis actus in eo quod sentiendi uim habeat
pXPOSITIO, Quoniam in utran partem vergunt,in id qaod potestate 5 in id quod acta . sed auaditus tum qui potestate, tum qui acta in eo reperitur quod sentiendi vim habeat. Sonaguero qui quidem secundam actumvi ipse in eo,quod sentiendi vim habeat. Nam quaterenassensibilis secunda acta in hoc existit. vi vero secuncta potestate extrin cas posirus.sED in nonullis quidem Sc nomen impositum Lit, ut senatio,ec auditio. In no nullis uero absq; nomine alterum. Intuitio nancip dicitur 1psius uisus actio. Quae uero coloris,sne nomine est. dc gustatio,quae eius quod gustandi uim habet: quae ue. rosaporis abis nomine
. ONIAM autem una quiden, est actis,quae ipsius sensilis, eg eius quod sentiencsi uim habeat sum uero esse diuersam. cesse simul corrumpi,ic seruari tu, qui ita dicitur auditus,ta sonus:&saporiane,&gustus:6 alia eodem modo. Quae uero secundum potestatem vicuntur,haud necesse Q.
SED priores ille physiologi,id haud recte dicebant. Nihil arbitrantes neq; albu,
nel nigrum esse,sine uisit:ne saporem sine MRu Partim quidem enim ditabant recte:partim uero non recte. Dupliciter nati cum dicatur sensus,dc ipsiam sensibile: horum quidem secundum potestatem,illorum uero se dum actum: in his quide contingit, quod dictu saltssti aliis uero non contingit. Sed illi simpliciter loqueban t de iis,quae dicuntur haud simpliciter.
Auditio quidem ille est auditus,qui secunctum actum. Sonatio autem llanus ille, qui sensibilis secundum actum.In eo vero,quod secudum actum visibile at gustabile deest nomen. Alterum vero S in his nomen adeptum est: ec illa est cc itio quae secunda ac tu, inspectio scilicet mcu gustatio .Recte η at perspicue illud collecta fuit,quod sintvl subsistunt,at D permanerit,dum fiunt,di intereunt quae secundum actum sensilia, quae Psenoffendi vim habent Quadoquidem licet proprietate diuersa sint ipsum sensile Squod senotiendi vim habet attamen utrius V actiones subiecto una tantum sant. Ab iis vero q i Destri ostiam sequebatur Se quod potestate sensile ut ipse color sonus, in eo quod vim seritipedi haberet subsistere iudicabatur:&haud abs p eo sensu esse, qui agem. Neiu id caltem recteidaminiis solis verum existit:quae secundum actum.
186쪽
LXXXVIII LIBER TERTIUS CENTESIMAc ADRAGESIMA TERTIA PARTICVLA.
SIN autem concentus vox quaedam est.Vox uero Sauditus est quasi unum: lcest quasi non anum hoc idem. Ratio autem ipse concentus. Necesse re auditum in tionem quandam esse Et propter banc causam,ec corrumpere iam1mquodq; CXCei
IeriS,ec acutum,ec graue auditum.Eodemis modo S in saporibus gustum: re in m loribus uisiain quod admodum Iacidum,aut tenebricosiim. N in odoratu uehemeSodor,ec dulciS,N amarus. Ita,ut ratio quaedamst sensis.
Perbelle Plutarchus nouisse videtur,qaon litera illa, i,quae in secunda huius ParticuIMLyllaba fuit collocata non est articulas,sed conlaetionis pars. Ita,ut haud tres,sita duae sint Drationi SPartes:&tunc,Sisarae,riori,Sin autena,vertenum est.Et,vox quaedam subiectum erit,& concentus de eo dicitiarioratio P ab eo quoa dicitur initium sumit. Syllogisimus. qui propositus est, tribus constat propositionibus, ac ratione. Qui secunctum actum audit assecundum actum est vox. Quae secundum actam vox,concentus est Omnis Coa Centu S ratio est. Qui ergosec fidum actum auditas ratio est. Prima vero ex histribus Pr positionibus collocata fuit mediaequae ab eo quod dicituriquod isti praedicatum appellat, Principium capit. Quod quidem igitur,qui secadiam actum auditus,voX secunda actumht,tanquam unum,atcs idemtquoniam iubiecto conueniunt: licet lc alia ratione non sinteacte quia ex proprietate diueris innitex iis quae paulo ante dicta fuerat, nobis notum esse potest.Uera itaque illa erit propositio quae censet,quadam ratione idem esse vocem,6 auditum,qui secundum a stanti uod vero re concentum perpulchrecte aliqua goce dio catalloc est ,de ea,quae fecundum actum sit cognosicere facile possumus ex acuto graui intensis: quia vocem quae secundum actum Perdant.Nem enim audiri potest: quae admodum grauis,aut quae admodum acuta. m quae admodum actata etiam auditiam corΓαPat:qaemadmodum re nimius splendor visum quot perdit.Ira reliquarii praeterea senstratius hoc idem euenit. Nam tota animalis corrumpitur constitutior &per icue quidem a tangibilibus intensis:5 ab iis saporibus qui percutiendi vim habearit. Praeterea PM aquis bucia odoribus:quales illi sunt: qui in charoneis existant In unoquomitam sensita, quod
secundum actum sensile in quoctam extremorum centu P si tumene es bet Ira,vtriei deficiat,nem excellatussed medio quoctam modo sese habeat Ictriano concelus est: qui cetuΣω. tremo , quaedam feremistio existiGAc quidem S grauiSiri aucturi. Claritatis aute,
re obscuritatis ira victi:&in unoquo P sienta eiuS,quod iuxta unaquenm percutiendi vim habeatis propriis etiam priuationis Iure ita D de omni voce, quae secundum actam exiis stat quemadmodum &de eo omni sensibili, quod secundum a tum concentum huc philosophus dicit.Quae vero maxima ex tribus illis propositionibus est rationem esse ipsum concentum statuit:quippe cum iuxta rationem quandam perficiatur,ex quibusidam quis dein differentibus,sed ad uniuscuiusidam absolutionem coeuntibus.Praecedere nanque Oportet causam aliquam quae determinandi vim habeat:si una aliquod ex pluribus perfici debeat siue naturale siue arte elaboratum illud sit. Interminoriano atq; definitione ita Iuct oino collocatum,quod unum:&inperfectione, Oct proprie una.Sed quoa quidem
corporatum unum,tanquam perfectum,&determinatum: ut fidium concentus, Glapiis clam .ato laterum, eclignorum act domus aedificationem concinna compositior quae ta meri ex ea determinata est ratione:quae arris compos est..ueadmodum cummis genera reo,quae ex quatuor elementis iuna naturalem rauonem Dcta fuit. Concentus autem ilis
e qui secundum actum sensibilis: quique sensibilis ipsius forma sine materia qui in id quod impartibile contrahitur:haud α secundum rationem etiam subsistit.Sed α termirius M ratio perfectio est.Vel auditus ita ,qui securictum actum, omni R sensust quhidem subiecto cum ipso sensibili suratio erit Sterminus iudicat di potestate habens.Necvenim in idem Ueniret quod terminatum cum terminor neqr adhu magis quod indete minatum.Sed ratio cum rationer5 terminus cum termino. Cmnis ita sensiis ratio est.
187쪽
DE ANIMAAgendi v vim habet,qui secundum actum. Quae vero huius appellendi vim habet, sia st metialis ratio est. Uoniam λrma quae sine materia:& quae in id quod impar tibile nistrahitumquaeq)magis proprie nominanda inratio potius Risi ma dicenda est.Quando ἡquidem anima quaedam de substantia quae seruiendi vim habet est.Post Brmas vero anima existit.quae conuoluta est substantiarquae licet ante panibilia siti austamen omnino est impartibilis Secundo* loco causa est:s quaedam ratio.Non autem simpliciter.Simplioternan potius .quae intelligendi vim habet.Quae vero sentire valet,quaedam est: pro,pter remissi nem iliam, at Pactionem,quae una existit cum corpore.Patet praeterea ueadmodum&vnn 6 multiplex,unasiquis Gensius ratio est .Quae totuplex existit: quot M mas ipsius sensius sienssile complecti valet.Et propter hanc cautam S corrupit unuquodcveremens ubi insen tum egeritiae minime aptum reddit adranonis receptionem. an cuin huiusimodi elemetorum admistione commoderate unaquae innascitur vita: quae maquam ipsium effingit instrumentum tanquam vivax:&quae tanquam instrumento utratur.Ipsius vero sensibilis excessus corrumpit commoderatam instrumenti admistinem.
α propter id prohibet& sensus per illud actionem. uippe cum ratio quaedam sensus site non autem re edicis:&quasi harmonia commixtorum elementorum. Demonstratum nanq: fuit.quod impossibile est animam esse harmoniam.Sed eam potiisset vim, ut sensio Irim substantiam secundum rationem perfectam iudicare valeat: at s conuenienter suis Praeparato instrumento viribus utatur.
VAPR OPTER S suauia quidem,ciam ducatur ita ut pura, Mimmigia sint ad rationem: ut quodamium,aut dulce,aut salsiam.Suauia nanq; tunc.Omnino autem potiuS,quod mixtum concentus si quod acutum,ic grave. Tactus uero,quod uim calefaciendi,aut frigefaciendi habet.
Cum priora,qnae immista sint,clueantur iuxta quendam mutuum concentu ad unius rationis conuenientiam.At cum uniuersaliter dixerit,sensilem concentum in commistiora me collocatam essemem in auditu quoa acutum aut graue sine mixtione esse: riem in ta actu.quod calidum aut frigidum:extremam illa intelligo:sed in horia miscella. 7bi pro calicto,& sirigido quod calefaciendi at visi faciendi vim habet protulit: quo materias ilis Ias extremas significaret: γα calido ut modo insignitae,at impressiae sunt Haec inquacum protulerit,insertis ENs S autem ratio. Id autem est substantia .at actio impat tibilis, quae iudieandi vim haben quae ubicumstrumento fuerit huiusmiai amonem elicere,at promere valeat. Ex C E DENTIA autem,aut moerore assiciunt,aut corrumpunt.
Nam moerore asticiunt in transitione illa,quae breuiter fit: corrumpunt autem cadiustuma,aim intensa fuerit. CENTESIMA a VADRAGESIMA LUART A PARTICULA.
NVS FISQ UE quidem igitur sensii 'subiecti sensibilis est: egistens in sen,
liquidem Aristoteles ad sensum illum qui communis dicitur,peruenire. Ouiqxdem unus omnium sensiliam est & hae ratione quod praecipuum obtinet. Quod mRmtestiuS Videbimus ex comparatione illorum quin*:vbi quilibet speciatim consideratus ruerit:cum circa unum aliquod subiectum genus aganti autem circa omnia.Ideoque Sidipsum antea nobis in memoriam reuocauit:quo discrimen communis Gensus illoru quinquere estu facilius cognosciq at Cum haud ita id discriminis at' haec diu taS sese habeatetur uniuS alicuius subiecti praeter illos quinque cognoscendi vim habeat:sed quasi in quadam
188쪽
LXXXIXLIBER TERT 1 vs in quaaam participatione illorum quin collocatus sinat* in Communi quodam terra1 no,qui omnium iudicactorum vim obtineat.Unctene duo iunt coloris sensus, sed unus tantam ipte visuScommunis nario,ille prope vitium statiquemadmodum reprope gostum. Horum amborum simul,ato adeo omnium ex absolutione illa Omnium, quae in unum contrahit,existit. Illa vero philosophi verba existeris in senseorio quatenus sensolarium:unicui illorum quin v quod inseparabile sit concedunt. Sed haud a corporibus simpliciterivet iam tanquam a leni lariis iam ct uiuentibus: Sc quae huiusinocti vitam viciat, ut seri ut instrumeti modo,deserviant. Iccirco iv & in sensiorio ita unusquis sensus inest, ut utens. Isnan is est,qui proprie sensius est.Quandoquidem vita illa quae sensorium effingit cum in corpore sitaid ipsum hoc est serisorium elaborat:α una cum corpore patitureat a pura illa actione decidit. Quae vero utitur:cum sensorio tanquam instrumento ut taciei ines dicitur.
ΕΥ iudicat stabiecti sensibilis digerentias. ut album quidem ic nigrum uisas. I
,ec amariam gustus.Eodemq; modo sese habet id ec in aliis.
Actio autem pura iudicium est,re ipsius animae,non corporis. Ideo informam sine materia existentem ipsium sensibale desini agi r praeterea quoa eius animae, quae senatienui vim habeat,seiunctum:& quos sectandum eam ipsam sine corpore agendi vim ha bet,constituit Aristoteles, cum addictit iudicare si iecti sensibilis differentias. Ita, ut virus non solum albi,atm nigri iudicandi facultatem habeat:sed mutuas quom eorum disierentias discernere queat Quae qaictem impartibilis est actio, ut philosophus dicturus estere in indivisibili tempore fit: absqr vllam affectione existit. Vt simul narii contraria patriis tur impossibile est Ouin vero agant nihil prohibet.In separabilis quidem igitur erit a senis
Corio: tanquam ea,quae Instrumento utatur iam viueti:quoad ipsum agere excitetur. Ubi
vero excitata fuerit ex se anquam sine corpore existeris agit Siquidem iudicia illud quoasimul oppositorum est,impartibilis cuiusidam emat ipsis tanquam indivisibilibus conis uenit. Ouaenari vincundum actum sensilia,λrmae sine materia sunt.At ad illi ad tuis ilicium aerens indivisibiliter agit.In ipsio nano riun ictagit. Partibile autem est, quod coris poratum est. Ideocs motias corporis actus est. Quod si non solum visus, sed &alii quom
sensus huiusmodi, multo magis ipse communis ictobtinebri: quippe qUi Omiarum cotrais rietates 1 unctim ato eximendo cognossea Vnde S ex se actionem illam iudicancti Wim habentem possiilebit.Quae quasi centrum omnium est:& finis ille, qui omnes sensus in unam contrahere formam valet, CENTESIMA UADRAGESIM Αα VINTA PARTICULA.
MONIAM autem album,&dulce,ec unumquodcv sensibilium ad unum quodq; iudicamus aliquo,ec sentamus,quod differunt, necesse sane sensu. Sensilia
Pocteaquam illud philo hus nobis in memoriam reuocauit, quod unusquiso illo itum quin v sensatam ita sese habet ut alius alius sit sensibilis subiecti proprii r nunc quoavnias quidam,aim communis omnium sit sensus ex eo demonstrat:quod aliqvid innois his sit compararis, atque unumq-dm IudicanS Non solum quia hoc aliquid sit: sed αquod ab aliis differauct ab iis quae aliis subiiciuntur sensibus .Exempli gratia album adulo. Nem enim alia qUxpiam est animae facultas,quae discrimen huius albis discrimetiuis ius dulcis cognoscat.Sed ea est quae sentiendi vim habet.Sensus narim eam habet facultaistem ut sensilia atoma comprehenctere valeatio uandoquidem εἰ opinio cum sensita est,caea tanquam atoma intefligat.Aut per sensum,si ab his ad ict,quod uniuersiale accedat.Aut
cum de atoma intelligat cum imaginatione agit. CEN T E sIM Acin ADR AGE SI MAS EXTA PARTICULA.
VBI etiam patet,quod caro non est extremum sensbriu Necesse nanis erat tan
gens illud,iudicare stim iudicans.
189쪽
Non de eo sensili quo' tangendi vim habeat,philoiphus nunc verba facit: quod non sit primum quod tangendi Vim habeat,caro inquiens.Sed exempli gratia spiritus qui cirisca cor aut quodcun v huiusmodi. ario licet haud confestim tangat sensile illud quemis admotum caro:attamen quia corpus existit,nequaquam iuria eadem particulam,diueris fas atm adeo contrarias sensilium reciprret passiones.Neq; ital caro,ne v aliud quid.Speciatim ergo de carne quam ob causam diiudicatum fluit At victetur Aristoteles carne pro quocunt corpore posivisse. Enremum vero sensis tum appellauit,sed vitam ipsam,quae sentiendi vim habeatiin quam sensile desinit Quae ea quoque est,quae iudicat. uoniam igitur quod duorum quorundam Sc plurium discrimen cognoscit:duo illa, aut & Omnia simul l cognoscit:ne v id alia at s alia parte agit: ed indivisibili quopiam: profecto corra Pus extremum illud iudicans no erit.Corpus nanis dum tangit,iudicat:id autem est, uniocui v sensibili iuxta diuersias partes adhaerens. uoniam tangentia quae tangunt,id tanta ex uniuscuiusq; parns appulsu udicant. Ideo. simile est,ac si idem quidem ego, tu vero illud sentireS.
NE EVE sane disiunctis contingit iudicare,quod diuersum dulce , ab albo: sed oportet uno aliquo, bo manifesta esse. Hoc quidem palsto,ic si id quidem ego,il Iud uero tu sentires dilucidum esset,quod diuersa inter se oportet autem illud unudicere quod diuersiam. Diuersiam natis dulce ab albo. Dicit ergo idem. Quare
quemadmodum dicit: ita& intelligit, dc sentit . Quod quidem igitur haud pote sit disiunctis indicare disiuncte,liquet.
Hoc est,diuersis. portet enim uno re eodem ambo perspicua esse: si mutua eorum di uersitas simul sentiri debeat. Quoniam diuersitas respectas quidam est. Resipectus vero, α est, ct cognostitur gna cum iis, quae re eclum passa fiant. Nem enim quod dulce ab at ho diuersum sit,quispiam dicere Possetinisi utram riouerit. Liquet enim quod cum vnuS, atque idem sit,qui loquitur:anteaquam loquatur, cognoscit, siue sentiendo, siue intelligendo id agat.
O D uero nem in separato tempore hinc. Quemadmodum enim idem dicit, quod diuersiim bonia,ec malia: ita de quado alterum dicit,quod diuersum,oc alteria.
Quemadmodum enim unus at idem,qui ambo dicit inter se diuertacita BE quando alterum S alterum quot affert.Siue indivisibili aliquo tempore alterum cognoscat in e oomni E alterum cognoucensist tanquam inter se diuersa in eo toto tempore nouerit. Sive in ipsis nanc ifi agat.Ouod quidem nunc non simpliciter tempus dicit sed tota id, quod est diuisibile tempus. Quippe cum temporis finis sitiit Iud autem λrian philosophus,lie et Obscure innuit:quod animatae,&purae,5 Perse 'Maetione uae prope terminos semper graditantur etiam in tempore sunt:quod ex ipsiSU C,tanquam ex nitatibus conficitur. Non autem,quemadmodum naturale tempus in Cotinvitate collocatum est. Pluribus autem de hac re a nobis in iis quae in naturalem auditioriem conscripsimus, disputata fuit. Nem enim iudicium diuisibile est: sed persectus est actusLicet in imo nac simul fiat.
N ON secundum accidens ipsum quando. Intelligo autem, ut nunc dico, idi Uersum. Haud tamen quod nunc diuersiam. Sed ita dicit,dc nunc: quod nunc si mul profecto.
Diuersium prosecto est quod secundum se ab eo quod secundum accidens , rem ipsis rebuS α in causis ut in naturali auditione dictum Hai.Et ipsium ita nunc α de eo Nauali praelio quod nunc committitur:α quod nunc in hominum ore vereatur, iuxta ambo Perie dicitur. Sin autem cum illud antea commissum fuerit, nuncin hominiam Ore vertetur: per se quidem,tanquam de eo quod in hominum ore versetur, ipsium nunc dicitur. De nauali vero praelio secundum accidens. et enim-sese habet,vin conamiuatur : sess
190쪽
LIBER TERT I Us in hominum tantum ore nunc versat Merum sensus,qui haud eam habet vim,vt pr erita aut futura cognoscatus ed ea tantum quae in praesentia adseunt cognoscere valeataquaodo sensiliam diuersitatem dicit: hoc est quando iudicat:tanquam ea tu adsit udi t. Ita, ut haud secundum accidens de mutua Censiliam diuersitate ipsium nunc dicatur. Quamo quidem 5c nunc quo iudicat.Sed de ea dicitur per sie.Nam cude memoria loquimur, tuncquod Lecundum accideris,accedita
A RE inseparabile,& in inseparabili tempore.
Si duorum quorumpiam sensilium diaersitatem quod sentiendi vim habet iudicet:ide utruncupercipiet Ne iuxta diuersas particulas:sed una atm indivisibili. At id illud est, quoa inseparabile,ato in inseparabili tempore dixit.In quo Scipia quom diuersitas abest. At ea in ipsio riac existit. uado quidem Sc ail ea quae sunt,sensius spectat. Caeterum quam Dubitati Ob causam non simul quidem: sed in tempore dictisibili Nunqaid omnino qui em deit'. Responsum. quoniam alterum, alterum. loquando adest diuersitas:tunc etiam cognoscitur. Verri quia indivisibilis ipsum iudiciam actio diuisibilis qualis est motus: ita erit inse Parabili ut indivisibilis.&in tempore inseparabili,ut in ipso nunc. CENTESIMA O UADR ACESIM A SEPTIM A P ARTICVLA.
ATa VI impossibile simul contrariis motibus moueri idem,quatenus indivisibile,ec in indivisibili tempore. Si nataq; dulce,ita mouet sensum, intellectionem.
Amarum uero contrario modo. ec album alio modo.
Cum iam gemonstrarit,quemadmodum unum quod plura illa iudicat estmem id iuXta aliam ait aliam particulam agit:sed ceu indivisibile,ati v simul Fum mutuam eorum diuersitatem diiudicet: unde ex his haud ab iis,quae demonstrata fuere noster Aristoteles disserePans,quod ne passio,ne motus iudicium illud vim lucticandi habens sit demonstraused acti O,at perinctio quae intus excitet .Patinanim contrarias assectiones: aut in Pposita mutari impossibile est. Quoniam pugnandi,ec impedienda ,ail euertendi, quῖ in affectionibus passionibusve,at mutationibus reperitur contrarietas,uim obtinet.Agere Uero simul a seipso iuxta iliuersacu rationes in seipGo, contraria, haus impossibile est Cum huiusmodi contrarietas vim pugnaricti non habeat. Quando in cliuersis contrarias, illas actiones recipientibus versetur .Quemadmodum ignis simul aurum quidem reddit lutum: mollem autem ceram.Igemis siensus simul Sc album chartae at nigrum literaruiudicat Ideo iudicium id sentiendi vim haberis est:non autem ipse sensus: aut aflectior aut receptio.Nem enim simul contrariorum esset. Quandoquidem couerit,mutarive,at opposito mocto actici impossibile est. A dulci aute ali amaro opposito modo linguauetur. Et iccirco nequaquam simul iuXta eandem particulam a contrariis moueretur. Veaxum cum iuxta diuertas particulas id haec patiatur: sensus qui gustandi facultatem possit, ctet:qui propter indivisibilem sutipsius si stantiam diuersis linguae particulis simul totus ademiudicium M Utrol ex se facit.
NUN ID igitur limes quidem de numero indivisibile,& tempore inseparabile ipsum iudicans. Suo antem esse separatum.Est quidem sane quo pacto tanquamdiu1sibile,diuisa sentit. Est uero ut quatenus indivisibile. Suo navis esse diuisibile. Loco uero,ec tempore,ec numero indivisibile.
Cum statuerit philoiphus,quod idem manens indivisibile,nunquam contrariis mox ribus moueri potest:aut oppositis affectionibus af :pronuntiatum confirmans, attara meti dabitatin quid haud omnino indivisibile quod siastinet contraria.Numero quide simul sit incliuisibiletquippe cum in eodem tempore iuxta seipsum totum contraaria recipiat.Esse vero hoc est ratione divissum,at separatum est. Quandoquidem in e diuernesium facultates,quae contrariorum recipiendorum vim habent.Quare quatenus