장음표시 사용
201쪽
via existit ad hane.Aerobur quidem,visi ei admouetar,ex definitione fideliquae comprobatio quaedam est,tanquam propter id quod verum sit. Desinationi autem ipsitus fidei vis adiicitur ex notitia qua depersiuasi ne habetur equari etiam fidem praecedere oportet: pP mino a pe cinii fides persuassioni,t aquam finis accedat. Esst enim Persuasio comprobatio illa, quae Fides quid. ex ratione fit:quemadmcdum fides comprobario illa est,quae iam adest Nano in persuasione exquisitio quaedam fit ipsius intelligentiae rerum:& receptio quaedam earum, tanquerarum. Quandam vero vel bestiis imaginatiCDemadesse inqtatimam &eam, quae determinata est id quae aequopiam simplicater habetur imaginationem vocat.
Quia plato tam in sophista,tum in Philebo,imaginationem in admistione opinionis, alio sensus collocavit,ex his aduersus eam positionem instare Aristoteles videtur. Re vera autem,quanam ratione oporteat,admistionem illam interpretari, ex eversione sententi rum prope positarum,demonstratur Nem enim ita accipere debemus, ut seriis quidem praecedat:opinio autem sequatariat s in huiusmodi actione imaginatio suum habeat ec, se. Quam quidem intellectione philosophus indicauit cum dixit,nem per sensium. Nemita,ut haec ambo,simul existant Nelita,vim unum quidem conuenianused utruncussam inquam sensus,il opinio,simplicem propriam afferat actionem: quae alterius respectu immixta sit.Quod cognoscendum est ipsum Aristotelem dicere cum inquit Nem opinio casens Aut ita,ut&in Unum concurram,at mutao complicentur: verum aut di filictimet stagna quaedam communis ex ambobus fiat actio:non eam comparatione in euersione quadam utrius ,quemadmodum in mulso euenit.Neque enim in iis quae sine corPOrzfunt,id constitui potest.Sed ita,ut ambo pura at* lyncera seruentur. Quatenus vero S alterum totum Per alterum totum pertranseat.Hauffitam quacunque ratione, huiusimodi sensus,at opinionis admistio,imaginatio est.Propter haec philosiophus inquit,& ea qUα dicta saerunt,intelligit:quaecat scilicet cum sensus,at opinionis propria sint,ab utrolliorum imaginationem dimouere.Ut si in visis illis quae in somnis apparent neq; quis
cundum potestatem, iv qui siectanda actum adest sensui.Et si sensus praesentibus qui, dem ipsis sensilibus fit imaginatio vero licet ea procul absimi.Etsi opinio quidem in potestate nostra posita non est:Spost comprobationem illam,quae tanquani ad veritatem spectat:&expersuasione, atque sermonibus fiuimaginano vero B in potestate nostra posita est:& sine fide ati fermonibus consistit. equaquam ita,in eorum ambortam actione, siue simul in unum conueniant:siue alterum quidem praecedat, alterum vero sequatur: imaginatio collocari poterit.Propter haec mptum.& propter rationem illam quam muricina Dubirasio. fieri. At quamnam eorum admistionem Plato intelligit Eam profecto quae in mediis sim, ri plicibus at in iis, quae sunt: quae propter affinitatem illam, quam cum ambobuS extrismis habet, extremis compositio at admistio dicitur. Hoc enim pacto Se Aristoteles ex albo,& nigro medios colores constare inquit.Et ipse quoque Timaeus ita,an mam ex ims partibili illa substantia at ex ea quae circa corpora diuita conflatam esse asserit. Propter solam scilicet amnitatem mediorum cum extremi quae non sine simplicitate quadam c5sistit amaginatio nanca; media inter sensium,S opinionem est.
ΕΥ ΠΑΥΕΥ, quod haud alia quaedam est: opinio . Sed eius est, cuius de sensus. Dico autem ex albi opinione,& sensii,complexus imaginatio est. Neq; enim sane eκ inione quide ipsius boni,ex seni uero ipsas albi. Ipsum igitur uideri, est ipsum opinari:quod sentit haud secundum accidens.
Persipicuum est quod determinatur: quod stilicet minime ex sensu quidem de alior ex opinione autem de alio,illa componatur imaginatio:quae ex ambobus constat.Sed ex iis,
MANIFESTUM ital,quod ne popinio cum sensu pleaeus opinionis,ec sensus,imaginatio esset,propter haec
202쪽
χCVILIBER TERΤIUS quae de eodem habeantur. Neque ex iis, quae de eodem secundum accidense victe Socrare. Haud exserisu quidem st albus ex Opinione autem quia bonus Secundu accidens nacti ita de eo agent. Quandoqaidem viri tam albo inquam v bono Socrates rubiicitur Sed si una ex ambobus imaginatio fieri debeat quod ambo tam sensius scillicet quam opinio Perse circa idem versentur,oportet equod* α albus 5 bonus Socrates existat. CENTESIMA O IN EVAGESIMA NONA PARTIC VLA.
A PPAREN T vitem Sc falsa de quibus simul existimationem ueram habet. Vt apparet quidem sol,lanius pedis:persbasiam autem es , esse maiorem terra. Cotin titat,aut abiecisse sitiipsus ueram opinionem:qaam habebat seruata re,neq; elitu,
mel dissi rasum.Si adhuc habet necesse eam uetam esse, ecfalsam . Sed falsa fiebar,
cum lateret mutariS LeS.CENTESIMA SEXAGESIMA P ARTICULA. .
AUD itaq; unum quoddam horam est mel eκ his imaginatio.
Perspicuum,ut arbitror 6 id quom est: quemadmodum non sisIum portet ambo, risum,inquam at opinionem per se de eodem eum med inter se dissidere. Seditio autein cognitionibus,illa est,cum altera vero:altera falso haeret. ita D,ut in Sole accidit,s S quidem falsius sitiopinio autem vera continget imaginationem illam: quae ex viri fias complexu constat,eandem existentem simul veram,at a falsam esse.Nisi quispiana in deo teriorem partem vergere,ato vel opinionem falsam reddi asserat Quod dian P lentas qm de Sole habetur,nequaquam ad veritatem traducatur,perspicuum est, At neum Distrarem cleuem cum ne in nos opinionem mutemus:necv sol nunc alia rancne sese nabeat,at s antea habuerit.Duobus nan modis,ut se in eo explicatur libro, qui pr*ctica
mentorum nomine circunferturi contingit eum qui ere antea,quapiam de re exiitImaorit, Postea falso opinarisaut quia ipse dissiciasius oblitusve sit: aut quia res eo irascientelata merit Imaginatio itaque &vna existeris S de re una,tum falsia propter iurisius erat. Ianaum indicat. Apparet de talis. Tum vera propter existimationem.Et in eo, tur, APparet quIdem Sol unius pedis illactapparere pro eo,quos est maginata ne Cipi aeIPiemus Ita. Ut propter sensitam dem visum reverum sit. At propter fidem, qaam de Sole habemus, ipsia terra longe maior sit.
AT quandoquidem licet,ubi motam fuerit hoc,moueri alterum ab hoc. Imagi natio autem motus quidam esse uidetur:&haud sine sensu fieri:sed iis qui sentiunt, ec quorum sensius sunt. Licet autem fieri motum ab actione ipsius sensus.
Eu hune similem neces est esse sensit.Esse iam poterit ipse motus,qui nes sine
Cum ex iis,quae anteacticta sunt philosophus demonstrarit quod disiuncta est imagio
natio ab aliis potestatibus,quae vim cognostericti habet:deinceps quaeriam ea sit, tractu exactionibuscia eius si statiam assequitur.Mouttur quidem igitur pro me a sensibilibus sensiorium non solum quia patiatur, cl& quia agat, quia vivax est. Nam eΣcitatur Inhuiusmodi amistione.quae agendi vim habet pura Illa actio at Diudicium,quod sentire si et aaod prope ipsius sensibilis formam permanet iamne Dextr1nsecus, neq; cum aneactionesct intus .substantia illa quae sentiendi vim habet uxta proprias, at D m emetes rationes illudpromaused ita ut conueniat cum actione illa, quae patiendi vim habens in
sensorio existit. Ita, ut motus quidem sit, affectio illla quae in sensorio a sensibili fit. Ap Pulsius autem ille rationis,m v purum illius animae quae sentiendi vim habeat iudiciet, Rriu terminus ille prope sensibilis formam non motus,sed impartibilis est quaeciam acti
203쪽
Propter quam vita illa,quae imaginatione concipIendi vim habet excitatur, cum ei proxiis me iuncta sit:quae v instrumento quidem utitur eodem:sed haud ita ut sentiendi vim halaheat at P extrinsecus vlla ration afficiatur sed amaginatione concipere valeat de ab huiusmodi vita fingatur,at formetur Ne I mirum cuiquam videri debet. si idem vehiculum diuersis nostris vitis substra Uni fuit .Quandoquidem &ei quom nostrae vitae subiectum est: quaerationis existit particepS Una ital cum nostris illis actionibus quaerationem participant assicitur non lotum spiritus stata solidum id quom instrametam.Praecipue igi, tur spiritus,tanquam Centiendi vim habes assicitur:G sensus acleam accedit actione, quae fecundum suam formam fit: Δ sipiritus aptus reddit aclearum imaginum, quae imagiis natione concipiuntur,rec tionem:ipsal imaginatio excitatur actimagines illas depromectas quae ex propriiS rationibuSeius asserendae vim habent:licet ita,vica formis illis, quae sentiendi vim obtinent conueniant.Ne semel .aut bis interdum solum imaginibus illis, quae innuendi vim habeant indiguit: sect& perispe ad similes promendas.Ubi ital excitata fuerit vel a seipsa,promit ipsa imaginatio spe stra:&format,aim effingit figuram ex seipsa.Aut aeque,non absimilio modo,atm sensilium formae sunt:aut& exacta quapiam rautione aIiqviil admouenS..uemadmodum clam et,quae latitudine careat,rectam porrigate exactissimas praeterea quas p figurasanter dumo etiam indefinite agit: mulusio modis imagines variat Et ut sensu indigeat,quo a principio excitetur: commune cum nostris illis quot vitis,quae rationem participant habet Nan hae propter totam illam animae actea, quae extra sunt,conuersionem: a principio quasi quadam percussione eorum quae extrinsecus collocata sunt,quae in inrisorio fiat,indiguerunt:quo ea quae a se proprie,aim conuenienter cognosci debent,perciperent.Verum cum hae ad illud pertranseant quod sine conspore,at lumbra imagineves omnino sine diuisione cognosci debet: imaginatio in eo coatinetur quos corporis Romam refertio imagines essingit at* diuisionem patitur Nam uis eas omnes nostras actiones,Wt Iamblichus vult designet,quae rationem participate atotamen Sex sensibilibus illis formis adumbratur affingendo arcu partiendo.Ideoq; sensui proxima habetur Licet eam ob causam ipsi sensui praestetaquia post excitatione illa quae a principio fit de ex seipsa quo P agitaneque semper sensilibus praesentibus eget.Praeteream, quia certam admotarat notitiam.Quod forsan haua omnis imaginatio habebiti sita iurae eorum existit animalium,quae rationem participant. Omnis autem imaginatio id possiis det ut ducendorum at commouendorum animalium vim habeat. At in aliis ea existit vita duae in ipsis cognoscendi vim habet In ipsis vero hominibus tunc valet, cum propter aliam quacunt causam occultetur ratio.Verum iam ct Aristotelis verba prosequamur.
VERUM quandoquidem licet, i motum Berit id,moueri alteruab hoc.Ima ginatio autem motus quidam uidetiar esse:& non sine sensu fieri: sed sentientibus,de quorum sensus sunt. Licet autem fieri motum ab actione ipsius sensus.
CENTESIMA SE RAGESIMA PRIMA PARTICULA.
EΥ HUNC similem necesse est esse sensiti.Esse iam ipse poterit motus, quines
Ouemadmodum lapis mouetur a vecti equi quidem vectis motus a manu fuit. Uerum Oportet ex quadam communi ratione coniurastionem illam adiungendi vim habentem, quandoquidem iis quae sequuntur,admouere:donec redditio fiat. Vt,ta quandoquidem imagiriatio motus quidam esse videturita non sine senis fieri in sentientibus,&quorum est sensus.Et quandoquidem licet fieri motum abaetione sensus.&quandoq emi, - . siensiui ipsi similem necesse est esse:&quod reliquum est reddit ex eo, ipsa iam eme PotentPMd in ' sequuntur.Uerum quonam pasto,cum imaginatio actio UYRm lix, si PQ tam gnoscendi vim habens quae intus excitatur otus est Nunquid videtur, Philolophus dixit. Uidetur autem omninorquandoquidem cum corpore icthahmquod pareatur quodammodo Min moueatur. Ouoniam vis illa sentiendi insecus comouemri qUae veros concipere
204쪽
concipere valat ab ea effingitur vita,quae id praestare queat.Illud quidem igitur,quoa est, haud sine Centa fieri,sed sentientibus principiam inem commune ipsi imaginationi, ut iam dictam fati cum illis nostris vitis est,quae rationem participantallust autem eius pro 'prium,illiadiri quam .re quorum lensius est.Nem enim ad 1ct,quod sine corpore sit,imagiis Datio ipsa pertransitased permanet,in imaginibus re distantiis atq; figuris illis,quae corporum formam referunt. Fieri quidem igitur ab actione quae sentiencti vim habear,motum, aut actionem aliam,no solum de ini aginatione sed &de nostris illis cogriitionibus ratio. riem participantibus,verum ait perspicuum est. Verum propter proximam, at s Corpo ris formam regerentem assectionem,ex necessitate similis est imaginatio sensuissure itaque Aristotel es conclu1ittiquod cum imaginatio motus sit propter corporatam illam emctio, nem ut iam gi tam Mit,haua sine sensa innasscitur.Particulares nati v fiunt,at v corporis Grmam referant tum imagines tum formae illae Particularia vero,atque corporum soromam refierentia ex Genla primo sesie cognostenda offerunt. Quoniam nem ad uniuersaolia sine sensu peruenire vale muri
Ne in enim plantis imagiriatio inest.aut iis quaeneo omnino viam ne P iis, quae siet sumsitaverantiquae uni sicilicet exii tessella aut ratione intelligente perficiuntur. Vuando suidem non sita teraallo,aim forma eae sunt actiones quae imaginatione concipiendi vim habentio uae vero ii pus parae sant rationis:qααν malto magis ipsius existunt mistellectas.partitionem istam interaalla at is mas inferentem vel coelestibus quo imaginationem contectere debemus Pron to id facere debemus,s1 16 sensum quo in illis concelimas eram id ea ratione amam ut eis Censum trIbuamus, ciui totus intus .cte a seipso excitetur:at constituendorum cognoscendorum P sensilium canctorum vim habent:& qui antea determinatus sit a sensilibre allis,quae extrinsecus,in ipsis tamen cliuinis reperiuritur vehiculis ex rationibus illis existimationis, quM cozortasormam referant.Uerum quae haud effingendi Vim habeant,ne' alias aliae sint. Sed proaxime uim coniunctim commeel I queant quae aliorum emmendorum vim habent,dcipissam infinitatem eorum quae eximendo alias alia fiunt.
Er MUL A secundum ipsamo facere S pati quod habet: Nesse Scieram N
falsam. Id autem conti milit propter haec. Senis quidem propriorum,uerus est, aiat
quamminimum habet talsum.Secundum autem huius, cui euenere ec haec. Et hie iam continerit mentiri. Quod quidem enim albam non mentitar. Si autem id O sum album , aut aliud aliquid mentitur. Tertium autem communium , dc sequen tium accidentia,quibus instant propri Dico autem,ut motus, ec magnitudo, quae euenere senstibus. Circa quae praesertim iam licet decipi iuxta senim. Motus au
tem qui ab actione fit,diuersas erit a sensia,qui ab his tribus sensibus.
Pari quidem imaginatione vult,quia ab ipsis sensibus moueatur.Facere vero, quia ubeiam mota fuerit,& seipia excitatur,re memoria animalia mouetillludnan secundum ipis fani non solum quia ipsa determinandi vim habeatis aretari mouere quo valeat,pro eo quod est,ab ea interpretandum est Si quidem & anima illa,quae imaginatione asequi valet viventi corpore anquam instrumento utituri& esse tum vera tum falsa potest Narique imaginatio illarum est facultatum,quae vim cognoscendi h cntes in nobis reperiuntur utcunc utem Disoni ipsa veritas,tanquam certus finis propositus est aeterum qu do haud ex iis imaginatio est, quae siemper verum dicarit, quemadmodum intelleis eius o scientia iure aut vera,atat falsa est. Interdum quidem S quasi volens mentitur. In Dostra nanque potestate, ut dictum fuit, positum est,ec vita illa. quaeriori sint confinis gere. Verum ict ei imaginationi fortari accidit , quae rationis compos est, quae variat, propter transimulationem illam rationis, qu*in multas parteis spectat, ac saepe opposia
205쪽
DE ANIMAtas. Imaginatio vero illorum quaeratione carent,haud hua usimodicR:quia in angustum redacta est.At veram,atque falsium illud,quod omnem ni equitur imaginationem , conuenientia quam cum sensibus habet,describit. Nam eam, quae cum propriis molia tur sensilibus,ut plarimum vera esse inquit;Praesertim cum neque propter distantiam,aut
alicia aliquid,quoa occurrat,&φὶ quoque sensius aberret. Quoniam si verum sensus aliscat ecim anatio quoqtae illa,qux nuper commota fuit, verum dicit. Quemadmodum. quae dilaturno interpositorem riSipatio excitatur: quae s eorum sensilium, quae haua propria sint persaepe a Veritate deossit Ideo S antea quoque dictiam fuit veros emper esse propriorum sensiuscimaginatione Saulem multas falsias. Non cum adhuc sensus adfinirsed ubi 1am fuerint ac post aliquod tempus.At circa ea quae Lecundum accidens sensilia licet adsint fiunt imaginationes falis ut quod Cleonis filius albus sitiNeque id cuiquam mirum esse debelmam Oc sensus S ad ea speetant,falsi esse possunt.Eodenam modo sesie ha , hent S sensus illi,atque imaginationes, qui circa communia sensilia versantu&qui licet adsint, interdum falluntur. Quoniam licet haud secunctum accideris haec sensius percit.
piant:at non prim Propria nanque primo comprehendunt. Insunt autem ipsa comm
nia.quemddmodum N propria,quae ambo accidentia fiunt, iis, quae secundum accidens sensiliaiquae eae fiunt substanti quae subiectae sunt.Illa vero Werba. Circa quae praesertim iam licet decipiae utriis sensilibus intelligere debemus: hoc est,de iis,quae secundum accidens dicuntur:&de iis,quae communia nanti .
ET PRIMUS quidem praesente sensit uerus. Alii uero Npraesente, Nabsente
esse possent seisi: ec praesertim ciam procul ipsam sensilest.Si itaq; nihil aliud habet, quae dicta si int, nisi imaginatio. Id autem est, quod dictum fuit . Imaginatio esset
motus a sensia,qui secundum actum fit.
QVONIAM autem uisiis in primis sensus est,re nomen a lumine accepit: quo niam sine lumine non licet uidere.Et propter ipsum permanere,ec eodem modo G se cum sensibus,ec multa serundum eos,faciunt animalia. Alia quidem,quia non habent intellectum,ferae. Alia uero adumbratus sit intellectus interdum,affectione,aut aegritudinibus,aut lamno,ut homines.
Excitatur nanque confestim ubi siensius adfuerit imaginatio. Licet interdum lateat, quia sensus vim percutiendi habet. Qui ubi distractus fuerit, protractionem signi fi cat: praesertimque si procul abfuerit, quod sentiendi vim habet. Quando etiam constringit, ut non solum imaginatio, sed S sensus in propriis sensilibus aberret. Propter quae illud Aristoteles colligendo insert, quod nulli alii praeter qua'm imaginationi,
quae dicta fuerunt, motum conueniunt. Erant autem quae dicta fuerunt, ab eo senisu qui secundum actum essct , innarum esse. Corporum autem ipse est motus. Et quia effingitur , atque formatur spiritus , dum excitatur imaginatio , nam motuS de ea dicitur: quia ipsa sensui similis est: quia a corporibus inseparabilis. Nam siemPer cum actione illa, quae imaginatione concipiendi vim habet, effingitur spiritus. Ne πque iis,quae non sentiunt ipsa imaginatio inest: neque sine sensa fit. Quandoquidem appulsus omnis animae, qui ad ea, quae extra, fit, ex sensibilibus excitatur. Imagia natio vero de in sensibilibus imaginibus peririanet: e multa, quod eam habet, itana eam facit, atque patitur. Narique εἰ appetit, quod facere est:& erubetat, atque Palleostit. Quod ad ipsum pati adducitur. & verum, atque falsum dicite quia ex illis Criis Rit potestatibus , quae cognostendi vim habent. Quae tamen neque semper verum dicunt. At re nomen qaoque ipsum imaginationis, seu, ut Graeci dicunt, Aristoteles
206쪽
Aristoteles adcucit, propter amnitatem illam , quam cum sensibus habet, declarandam.Nam ex vim,qui inter ipsos praestantissimus est:cuius actio non fine lumine fili ex quo σαντασι αν,denominatam vulticum lamen qaom a Graecis appelli: r. quia Permanent. similes v sensias huic unt,multa secudum eos animalia faciant. ni Sriam
actio in sensibilibus collocata est..uoniam in actionibus ipsis utitur sensilibustati in petitionibus,quae ad ipsas tendant,serisilium oritur memoria.Quae quidem Permanes est actio sensibus similis.At in aliis qui em a1alibus quod initium facit, at v duce in actioni bus agit,ipta est imag natio. uandoquidem nihil praestatius habent. In ipsis vero homionibus,quod actiones orditur,intellectus ille est qui agendi vim obtinet: cum si adam rarionem agimus.Nem sine imaginatione quicquam agit. Nan pipse imaginationibus Utiaturiquia actiones in sensibilibus positae sunt:& impetus act eas, haud sine sensilia mem ria fit. Quia vero interdum tenebris intellectus ille qui agendi vim habet,obtegitura de nost nc iuxta imaginationes praecedentes movemur.Quod perspicue, ac maxime aperte Insomnis euenit.Nam tunc imaginatio sine ulla ratione id,ec illud indeterminate tractatare' Dum interdum animal mouet. At &iri atrimi perturbationibus id quom accidit: qma' modum in immoderatis illis cupiditatibus & indignationibus,voluptatibus, at bus,& timoribus: cum anima ratione non utatur.Et in aegritudinibus praeterea quibusdat qtaemadmodum in clementiis causam vero ob quam tenebrae intellectat essuridatur,veL puerilis aetas sustinere valet.
DE imaginatione quidem igitur,quid est,cte propter quid est,ssim sit hactenus.
Narim definiuit ipsam.Ipsius autem qaia est declarangi vim definitio habet. Uerta quia
potestas est,quae cognoscendi facultate obtinet,quae aliquando quidem verit dicit taliqua do aute mentitur. N eius quo causias noster philosophus explicauit:quas exeo,Propter quid est commemorat.EX quibus altera quidem tangessiciens est:8 sensus secunda aeta istit AItera vero tam finis. uo secundum eam animalia multa faciat,ati pariantur.
DE particula autem ammae qua cognosiat anima ,ec sepiisue separabilis sit, siueta non separabilis secundum magnitudinem,considerandum quam habet differentiam,& quonam pacto fit sim intelligere.
Ouid quidem de qualis separabilis ille ab animis intellectus sit quod* prima sit substati, & impartibilis,at praestantissima vita,d si remus ille actus ide intelligibile ipsum, eatituri S intellectio ec intellectus,5 PerpetuitasMPerfectio,S permansio Octerminus, Momniueausa opportunius,at Perfectius in iis,quae a nobis in duodecimo cliuinae philoimiaeiat, ita ut Iamblichi contemplationes de eo,eX Aristotelis quo mente cosequeremur, tradita fuerunt.Potius ita P nunc,qualis ille sit intellectus, CuiusAnima nostra particeps sit,di eendum est.Est enim quidam vel proprius intellectiXS,cuiuS quaelibet anima rationis cox poteIesagaeoos particeps existit. Mo aeterminatur unaquae s anima,cta sub id quod definitur, si is in Urediatur:& in rationem loco ipsius fio α subeat.Omnis nam forma indivisibilis est. Staisma Quandoquidem tum terminus,tum perfectio existit. Anima vero haud indivisibi Iis est, inuisibili ut eius inclicat actio quae conuoluitur: quae v non sine diuisione.atm collectione progre, ditar*hi ita in id quod determinatur,at forma afficitur,subingrega fuerit , particeps refidituriat adeo quaelibet anima sua ex substantia tetigit terminum,ec formam,& pro,pria.Siqui e&in iis,quae cisosita sunt,idiuidua reperitur sorma.Iuxta qua proprie apud stoicos dicitur qualis. Quae recollectim accedit, re rursitam recedit: eadem ec tota ipsius compositi vita permanetilicet aliae particulae alias fiant,at intereant. Si ita v vel ex copo, sitis unumquod propria determinatur forma:multo magis id quom anima obtinebit: quae tum proxime ipsis iungitur se ism1m diuersa promto erit forma haec, cuius amisma existit particepha primis illis formis,quas nihil iam participare potest: quippe quaesiui' Simpliae Anima. R ia
207쪽
DE A N I M Α aliis copiam faciat neqar omnino in seipsa remaneat meque terminas sit separabilis:sed alterius,hoc est,ipsius anim existatad ipsum iam dici queat d autem est terminus eius, quae in id quoci determinetur jubingrediatur Atre ab ipsa anima quoque haec tanquam praestantior Lubstanua diuersa CritiNam non iecus differt,atque terminus ab ea, quae teris minatur:S perfectio ab ea,quae perfici M. Caeterum quanaoquidem animas stantia quaedam est,qaae non si1ne ratione cognosterii facultatem habeti quia hanc determinet, impartibilis erit Iabstantia,quae cognosicendi facultatem habeatac autem intellectus est. Verum huiusinodi intellectus, ut aliis sui copiam faciatrat. adeo id totum sit,hoc est, anismae intellectus. Nunquid igitur de hoc nunc Aristoteles verba facit Ainem is animae particula est Sed formalis eius causia existit 5 praestantior quaedam substantia.Praetereaque transitus ille ab imaginatione ad eum sine medio,absiurdus,rion conuenimis ei est Nam substantiam rationiS compotem superat: re ex ea Wita, quae nutriendi vim obtinet per meridia semper aucendit. Oaan quidem.manifeste philosophus noster aeterminat, stria Lot definitioe bens. Dico autem intellectum quo cogitat ali existimat anima. Ac animae quidem definitionem capere opori tuquo magis perite ipsiam cognoscamus. uemadmoctum de in aliis stantia,atque vita qaadam conuoluta,quae agendi,at contemplandi vim habeat, consi derauerimus:dc quod aliquando quid ad sensilia,aliquando autem ad intelligibilia coisueriatur:α cauiam quoque eius, quae tormalis existat in indivisibili, S intelligente tum causa,tum viva collocabimus.Quae tanten nem agendi vim habeat,nel absque ulla conis uolutione contemplandi:sed quaedam huius determinandae vim habens cauta sit:& actio Formalis ais quae actionem atque huiusmodi conte lationem inducere queat.Intelligo autem sormas μμ ' lern animae caulam eam,ex qua cum ei inseparabiliter adsit, determinatur: quaeq; iam in
id quod determinatum fuit, si ingressa est. Quemadmodum es omne id, quod determiis
natur,ex aliquo determinatur termino,qui ei praesens site qui communiter iis omnibus,qum eiusdem fiunt sipeciei, α cuiusque proprius fit. Quod de iis dicitur in quibus multa, Quae nobis quae eiusdem sint speciei existunt.Ea itaque nunc nobis proponitur meta,ut de eo loqua hiς Propoeie intellectu cuius anima particeps est. NequeμPraeterea de eo, quem non PartaciPat. - substantia quae rationis particeps existati uandoquidem de anima, ta tractatiost.Particula autem ipsa humanae animae ratio appellata fuit: quoniam tota una est. Di . istum praeterea fuit,quod nunc una redditur:cum implicetur ratio in impetu illo ad corispus,cum secundis,ati corporum formas reserentibus,illis vitis. At cum dixerit Aristoteis Ies,quacognoscit amma. uaniloquidem cognitio tumea dicitur,quae sientiendium1haisbet tum quae imaginatione concipienditquo eam quae rationis compoS est, indicaret, adis
didit illud, Lapit. od rationis proprium existitaquae profunditatem habet. Atque eius quidem rationis, quae haud secundis utatur vitis : sed ex seipsa agat, non autem patiatur:
agaim ea quae cognosci debeant am non aliunde sed ex seipsa promit, Altera vero ratio est,quae in id,quod extra vergit:quaecu cum cognitionibus illis corporam λrmam restis rentibus complicata est:eam aut impersect a existit:aut perfecta quidem: sed quia a prima Duplis pera illa perficitur,at 3 formis expletur.Ita,gi iam duplex prima sit animae ratio. Quarum alteism βλης - ra separabilis at ex seipsa iis,quae conuenienter,ati proprie ea,cognoscidcbeant,reis
s.duzt serta.Ex qua conuersio illa animae in seipsam,aim coniunctio cum praestatioribus fit.Autera v ero ex qua cum a Perma ne illa recedat qua in seipsa anima permanet: tota an se curida ista tendit. Aut quia omnino a causis recedanpropter multum,tum a seipsa, tum a superioribus illis rationis recessum:eum potestate solum,at imperiscle formas habeat. Aut quia re perficiatur,re in vita illa,quae iam appulit secundum rationem,quae haud in seipsa maneatarieque in iis, quae comotici debeantiquae in ea sua ex substantia insint sectomnino recedat:Lubingrediarurque in vitam eam,quae cum appulsu fiuatque in vita ea.
quae in s statialium rationum subsistentia posita est: recipiat quae cognosci debent,inhabilibus illis,qui circa substatiani existuntiprogrediatur* abus,quae substacialia fiunt: quemadmodum
gnostamus.Nam in ea vita,quae ex ratione perficitur:quae v finitas secundum tempus habeat mensuras humanam intelligimus sermam, Hac sane ratione, ubi animam in subs
208쪽
LIBER TERTI vs Ixquemadmodum sciens tacit. Erit qaidem igitur altera qui cem materialis, S potestate existens Sc paSsibiliS racio,quae extra v erginta ircunctis cognitionibuSconcXa est:quin imo perfecta est:& tota extra tendit.Altera vero,quae in appuliu quictem collocara esh: Lea Pleisna,i quae perfecti aliquid habet. Quae licet circa subitantiam v erieturrat tamen hauci ci casubstantialem illam actionei quae vel ipsa passibilis est:quia a substantialibus at s ab iis,qaae primo cognosci debeant ab ipsi ina cognitionibus iuxta secundas mensuras perfiacitataVel potestate ita pexistimat haud omnino iuxta id,quod imperfectum. Sed iuxta id, quod potestate secuncto dicitur loco. uost iam quictem ex habitu perfectum virlicet non agat. Quemadmodum enim vivax instrumentum potestate vitam habere dicitur,tametsi vivaciquia aliunde actuentiue vivat:eodem modo Se quoa ex appulsita intelligit: tanquam illud ,quoa manentibus formis,ar ex intellectionibus in iis insitis aduentitie perficiatur, poteitate licet iam intelligat:attamen intelligere dicitur.Haec autem prima est substantia, lis ratio, quae primum illud est,quod in anima cognosici debeat,& PrIma cognitio:& quarenus ad animatam rationem 1 etat fieri potest ut sua ex substantia actu sit,propter coniunctionem cum intellectu. Quemadmodum enim materialis illa ratio,& imperfecta ei quae sentiencti vim habet, similis est,propter impetum illum in id,quod cogno ci debet: omni inocv ipfa,quatenus rationi pote est,eius quod extra,fiuita re quae Omnino ab eo,quoa erat a recedit: quae D sibi ipsi impartibiliter iuncta est,intellectui quatenus pote est,similis recidituriqui pramus sua ex subfhantia aes a est.Hac ital ratione mihi Lalte duplex, ec triplex animae intellectus esse videtur.Nam iecundus aliquandoquidem imperfectus, aliquacto aute perfectus existit:at ita dupliciter cliuiditur. Neq; enim ita fit diuisio in duo,aut triar ut omnino rationes interie paratae sint. Sed potius ita,ut circa unam prima, uae aliae verissentur:ati ab ea progrediantur: de circa Uriam si stantiam primam, secunda t. tertia substantia perficiatur. Illa nanque si stantia prima,quae a seipia progreditura secundas, at v tertias in seipsa vitas pr5minquae haud actiones sine substantia fiunt: sed id ipsum is,ne:hoc est,uitae. s aut vita substantia est: vel cxtrema illa sit Siquidem ex ea arat determiis natariSiquidem vita illa,quae generandi vim habet,contrariorum recipiendorum facultastem obtinet. Verii ne v ita prima illa in ea,quae extra progredituriquari S in seipso quoque
maneatain ipso narim manere tum et Jam aliis,cum quacunt ratione maneat,sivum conceditar esse aeterum cum progrediatur,ti'aud pure permanet. Vnus ita intellectus este qui id pure at syncere permanet,quod antea erat.Qui P riarsus remittit quod permanes est,ex appulsu atq; progressu a seipsio act ea,qtaM extra. uil ex hac quo auta imperi
fecitas existit licet perfectus factus sit. At rursum quo a secundis illis appulsi1hus seiungitur:ac in semitam reuertitur. ancto etiam illud est,quod vere est . Nam in illo appulsa, quodam paesto a seipso recedit:ne P in seipsi omnino manet. Nem id pure est, quod vere est.Nam ct quo act substantiam pertinet,quadam ratione confringitur. Tametsi haucl icis circo omnino pereat.NC P ita,ut non PCrmanenS,aliquo CXtra progrediatur. Caeterum n5 secus at aniniatae medietati Couenit: tanquam eiuS,quoa diuisibile,at indivisibile meis dias existit.Eodem p modo de eius quod in seipso Pmanet,& eius,quo' omnino aliquando a seipso recedit:& eius, quod genitum,at D ingenitum est: sc eius quod immortale,atmmortale omnino medius esse potest Nam vitae illM quae cum appulsu agunt, aliquancto quidem nituntur:& rurtiuS contrahuntur in eam,quae in seipsa maneat. Haec autem aliis quando quidem supremam illam permansionem in seipia existentem perseiragit: atim illa quom ipsius permanentam summitatem:quae ex conuersione in seipsium perficitur. Ita,ut ne psemper eodem modo permanendo ne se habeatiqueadmoctum Platoni videtur: ne ita intus progrediatur,ut Omnino a seipsa recedat. Nem enim adhuc progrederetur: ne omnino permaneret.Quandoquidem milla conuersione in seipsam perficitur. Sermotiriem iram omnem in his Aristoteles de anima ea quae rationis particeps sit, habet. Verum haud de eo intellei tri, cuias ipsa ParticepS primQ est, loquitur. Nam, ut iam diximus, pomum us ex hac ad eum peruenire. Cum haUd ei illa accidant, quae animae eueniis re queunt.Verum ea definiendo agitiquae anima illa, quae ab eo determinatur est, at vi
Micipsa igitur anima est,quae mutatur manet:qums ad secuta illa progredi quael Simpli.de Anima. R iii
209쪽
DE ANIMArursam in supremam atm separabilem substantiam recedit. Intellectas autem ille, cuius ipsa particeps estaeum semper eodem modo Permaneat,quo v ere est:determinat quascunque animae constitutiones. Memarim dum naturalis illa forma:quae eorum determinandorum vim habet quae gignuntur:impartibilis existeriS,at vid,quod est,uere manest obiectio. eam habet vim,ut diu:sibilia S quae quacunq; ratione mutantur,determinare queat. V rum intellectus inquit,ille Pr*stantior est ammae I statia. De intellectu autem Aristote Respontum les verba facitatiori de ea substantia,quae rationis particeps sit. Caeterum si de anima haec tractauo est quonam pacto Praestantissima animae vita,quae ea est,quae rationis particeps existit.Praetermittitur Quos Praeterea Pacto cum ab extrema illa exordium 1 timpserit,
hoc est,ab e quae nutriendi vim habet:& Per proximas astenderiuhoc est, per eam, quae sentire valet,S per imaginationem,nonne recognitioneSillas adiunget,quaerata is compotes sum Praesertim cum non sine praeclaro Ordine,quemadmodum apparet,ascendat. Nam primo illam tradidit,quae impersecta,iuxta id quod potestate primo. Deinde eam, quae perfecta secundum habitum.At ita ad eam peruenit actionem, quae in idem cum substantia venit.At perte eam omnem pertransi quaerationis particeps:dem eo philoso phatur intellecta,qui ab anima seiunctus est.De quo ne uspiam quinem se locutura pro posuit. aananq; ratione inficias itarus es,quiri manifieste, id quod nunc in contemplastionem proponitur,animae Particula nominetur Qua etiam sapere dictum fuit. Pructeri Intelaeti' no cognitio quaedam rationis particePS es ori autem ad eum spectat intellectit, qui me apud A ultra animam abit.Rursium metiam philosophus insert.Dico autem intellectum, quo colagitat,at existimat anima.Existimatio vero,&cogitatio cognitiones rationis copotes exiis L nn ea e stunt,Nam intellectum,vel rationem ipsam vocat mellectustu nome vel an imaginatio, , , riem ipsam extendit.Nam opinionem ab imaginatione distinguens scribit. Quod autem, , non eadem existimatio,per icuum.H- enim affectio in nobis est.Intelligerem illud in telligit,quod imaginatione concipiendi vim habet:quodcv ante oculos collocatar,ubivo. Iuerimus:quemadmodum qui in iis positi quae ad memoriam reuocandam pertinent: α,, qui sibi simulachra fingunt.Ati id Aristoteles imaginationem nominat,dicens.Secundu, , imaginationem eodem modo nos habemus, quemadmodum qui intuentur in picturis, , , quae horrenda,aut fidennae plena In hisque solam imaginationem intellectionem dixit. Existimationem autem cognitionem illam appellauit quae rationis particeps est. At comis . , , muniter ipsim intelligere cle his ambabus escens, postea inseri. De ipso vero intelligere, , , quoniam diuersum ab ipsio sentire:huius alterum quidem imaginatio videtur esse: altera vero existimatio. Et perparticulam illud,huius psium intelligere accipit no autem ipsum sentire. uemadmodum S diuersitas illa,quae inter senseam,atque imaginationem afferis tur indicat.Verum solam quom rata onem intellectum philosophus appellat: dum ipsam, , ab aginatione disti uit.Nam multa inquit secudum imaginationes facere animalia. , , Alia quidem qiua non habent inrellectum ut ferae.Alia vero quia contegatur intellectus, , interdum perturbationibuS,aut aegritudinibus aut si no.quemadmodum homines At videtur Omne id,quod a seipso ad actionem excitatur, ita,vic ostendi vim obtineat, imis tellectum appellare. Quandoquidem ad imaginationem usu ipsum producit. Et proprie animatam ipsam rationem, quippe quae proxime secundum intellectum determinetur. Nem eam minimi facit Aristoteles cum haud circa sensilia ipsia couertatur ratio.quatenus sensilia: sed aut eas contempletur imas quae horum secundum substari fiam cognoscendorum vim habent raut eas quae in via substantia rationis compotes existi1traut Sc per eas ad praestantiora tollat Tunc enim actu intellectus fit: quippe qui intelligibilia cognois scat:non autem sensilia quatenus sensilia:quorum percipiendorum S sensus facultatem habet. Tunc nanque potestate selum intellectus est. Plato quidem igitur vel in omnibus consueuit λrmas.α quae λrmis affecta fiunt, ambigue appellare. Aristoteles vero cum quidem partibile quod forma a tum est.sit ambiguitatem caueti uod ob multam diis stantiam quae inter partibilem,& impartibilem formam est facit. Anima vero rationis particeps ita sese habet:ut non solum termineti sed terminus quot sit am,v t quodam Pa
cto media interia,quod diuisibile,& id quod indivisibile existitisic Stemuni,& eius quoa
210쪽
QLIBER TERTIUS terminatur,rationem subit. uorum alterum ei datur,tanquam illi,quae nuoluitur: alterani vero propter transitum illum semper prope terminos:&propter collectionem illam omnium eortalaa,quae conuoluta sunt in unum Quaequissem iam determinanti ipsi intes Iectui,MqrialiS reddi videtur. Hanc ob cautam in dialogo eo, quem Aristoteles constris Pssit,cic Eudemi nomine appellauattianimam uormam quaticlam esse.enunciat, HS P in Itabris eos laudibus prosequitariqui animam eam habere vim dixerunt, ut m aS recipere posiοLicet haud tota huius odissicenda sit: sed ea, qase intelligendi facultatem obtinet: tanquam ea qu*veTas λrmas secundo loco cognosicere valeat. Verae nan D formae eiust dem sunt Ordinis,cum praestantiori illo animae intellectu.Verum cum haec iam praedeteris minata sint, Aristoteliam dictionem in manus samentes consideremus, utrumqu* antea
determinata a nobis Lunt,cum ea conueniant.
D E particula autem animae,qua cognostit anima, sapit: e separabilis sit, siuere non separabilis secundum magnitudinem,sed secundum rationem, consideran dum quam habet differensiam,oc quonam modo sit ipsum intelligere.
Dam metam eorum quae proposita fiunt,philosophus determinat,ostendit hac eo contineri sermone qui cte ea anima quae rationis particeps sit haberi debet Ea nanque animae particula est cum una cum ea quae sentiendi ,α appetendi,ac nutriendi vim habet, accipiatur. Nel ad eam vis inlum progredi oportet quae corporum mouendorum facultatem Obtinet, a S ad eam,qum cognoscere,atque agere valeat. Nam cum illud sapere,ei, octost, renosicere admoueritna Ori solum quale illud cognoscere dixerit,exposuit: sed re eius agendi vim habentem praestantiam indicauit. Non tum enim rationis copos GH oc agendi quo D vim habens ea existit vita qum sapit. Caeterum eam quom cognitionem accipere debemus,quae ei conueniat anamae, quae rationiSParticeps siti uae aut proprias,at ν conuenientes pertractet rationes:aut ad praestantiora tenclattaaut S eorum quae siubingrediuntur formas,ct omnino substantias consideret. Accidentia autem nequaquam. Haec nanc ad sensam attinent.Illud autem siue separabillis,siveriori:haud corporis resipei tu interpretandum est. Siqaidem scantea dixit.Quod utrum intellectus aliquod cotimeat corpus, vel
fingere difficile est. Ac siquidem vel nunc confestim insertim v ipsum cum corpore mix tum ememe* ei,aliquod instrumentum adesse,quemadmodum ei, quod sentiedi habeat
vim.SMail eas animae particulas quae dii tremere hoc est, ad eam quα nutriendi, quae mimaginatione concipieridi vim habeat id referendum est.At P acteo quandoqui em, ut dictum si it tripliciter intellectui ipsum cum ratione cognoscere concessurias philosophus est proponit ipsum quod sapit ex se inuestigarextrum separabile secudum Lusipsius ma mitudinem sit, siue momsed secundiam rationem.Ita,ut inquirendum sit utrum tres in nobis sint intellectus: tanquam substantiae,quM mutuo seiunctae sint: vel unus quidem intellectus 5evria substantia,sed quaeratione differat.Quia aliquadoquidem tota in stipiam coaersa sit aliquando autem ad id uo extra,vergatrict eadem tum imperiscia,tum perisfecta sit.Ita ut tametsi diuersae sint substantiae: attamen subiecto seiunctae non sint. Sed cinisca unam primam,ires it Iinconstitutae sint.Quae diuersiae effectae ex vita illa unius secundia diuersas rationes.Illuc mu considerandum esse,quam habeat, differentiam romnium consessione ,haud ad vitas illas referendum est,quae a nobis enumeratae fuere. Iam enim nobis in memoriam reuocatum fati: quemadmodum existimatio ab illis cline . Sed potius ad eas spectat diuersitates: quae in ipὶ sapere reperiuntur. Quod Spostea fiet..uoniam autem haud perfectam intellectionem nostra habet anima tinuestigandum& quonam modo ipsum intelligere.fiat.Ideom ex necessitate ab eo sumptus antea fuit mistellectus ille qui potestate,& impernectus existit Nasam ab imperfecto omnis ortus exorisclium rapae per illud quod secundum habitum perfectum,in eam desinit persectionem,
Quae prope anum Permanet. SECUNDA PARTICULA.
I SANE est ipsum intelligere,quemadmodum ipsum sentire,aut pavquoddaesset ab intelligibili ut aliquid huiusmodi alterum.