장음표시 사용
221쪽
DE ANIMA Nam nequaquam a formarum cognitione illi remoueritur.Verum eum intellectum Ari,
stoteles significat de quo sermo nunc a riobis habetur: qui in progressu perfectionem adeptus est quim quodam ordine seruato, ac conuenienter res cognosciti uo Stanquateris minus propter perfectionem λrmis insideat:oc tanquam is quidererminetur propter in clinationem illam ad ea,γα extra,ad C quae ma affecta sint se conserat: tanquam ad ea,quae ex λrmis iam progressia simi Intelligit autem huiusmodi intellectus tum quae ab omni materia separabilia:quemadmodum animatam substantiam repraestantiorem illa intellectum.Tum quae quadam ratione separabilia:quemadmodum λrmas mathematicas,8 naturales Quae haud quo ad ipsum eme spectat subieeto indigent:& ea ratione separabiles sunt.At quia aliorum determinandorum vim habent, eam ob causam ab iis inseparabiles sunt.Ea praeterea is intellectus intelligit,quae λrmis affecta sint. Quae tame neu quaquam a materia separabilia Uidetur an philo phus materiam ipsam nunc voca, re substantiam eam,quae determinata sit. Quemadmodum ita ses habent res iuxta id, quod separabile, aut inseparabile a materea ita re intellectus hinus contemplationes. Haerean ita circa intelleictum Versantur, ut aut quae omnino separabilia, aut quae quadam ratione separabilia,aut quae inseparabilia comprehendantiSm autem eius actiones huiusmodi patet,quod re ipseMes solum,am omnino,aut aliqua ex parte separabilis nem inisium inseparabilis.Sed dc omnino separabilis,propter innatam illam coniunctionem, qua eum animae substantia iam obtinet:&propter persectionem,quam inde nanciscitur Prae teream quadam ex parte separabilis,rurins cp inseparabilis. Quoa ob extensionem illa ad ea quae extra,ei astri Bitur. aetum ad formas,quae aliorum definiendorum vim habet, fit tum alea,quae ex se determinantur.
DUBITARET autem aliquis,si intellactus plex est,atis impassibile: quemadmodum inquit Anaxagoras,quonam pacto intelliget Stipstim intelligere pati
quoddam est. Quatenus enim aliquid commune ambobus inest: alterum quidem
lacere uidetur alterum uero pati.
Cum iam per secerit Aristoteles contempIationem de progrediete illo intellecta, qui duplex est:quatenus duo sunt,quae ex eo, quod imperiaclum alio persectum distinguatur: re ex quod potestate duplex:& ex eo,qaod aut totus cum incadis vitis complicetur: aut Sin seipsum,in suam substantiam reuertaturi qua etiam perficituricum v ad substanatialem illum animae intellectum accessiarus sit duas de intellectibus illis , de quibus locati antea sumus p ponitdubitationes. Harum prior in primis ei qui imperfectus est,conis uenitaminus et,qui iam perfectus.Altera vero econtrario.Ex his autem ambabus affinitatem quandam intellectuum eorum,de quibus dictum fuit,cum eo,de quo sermo habiseus est,philosophus tradit. Licet alter quidem longius absit: alter autem propinquior sit. Narim extremus ille,at materialis commune aliquid cum intellectu visio iniciente habere:tanquam is,qui Perfici aptus,artv natus sit,ostenditur. Atqui secundum habitum persectus multo maiorem coniunctionem cum eo sortis est,qui ex seipso persectas i qitia Seipse sine materia at pintelligibilis est. Quandoquidem insis,quae sinemveria existunt,qa intelligibile intelligit. Quaena igitur prima est dictitatio,&vnde commouetur Ex eo intellectulillo qui secundum actum,qui v supra animam existit.Ille nanque impassibilis est:
quiPpe quia nullo patiatur.Istorum secundorum respectu immixtus. Quae tame Scapo se intelliguntur ex ea eorum acceptione quae a causis ortum habet.Verum haud eundem seruat ordinem cum his.Ideo nem quicquam commune habet,iuxta coniunctionem ullam,quaeipsiam eiusdem esse ordinis demonstret. Quoniam iuxta acceptionem illam causam eorum,quae hinc deducta fiunt referentem seiuncta illa amnitas,quae in primis secoctorum respectu existit reperitur.Quo ita pacton ipsum intellecte in ipso pati collo tam si in affinitate illa quin non sine admissione sitata,vide ciuillam ordinis sit quoda
222쪽
pacto amnitas: quemadmodum in iis,quae faciunt,ato patiant Causae nari illae seiu char at excelis,omnium quidem constituendorum,sed haud efficiendorum vim ab Aristotele habere dicuntur. Quandoquidemnem ipsius onus generationis ue Proxime principia sunt. Nam ipsum efficiens id quod fit respicit.At illae ipsius Gubstantiae,at ipsius esse causae omnibuS sunt.Dubitatio itaq; haec est..uonam pacto in ipso pati,ipsum intelligere collocari possit:cum impassibilis fit ipse intellectus, quemadmodum Sc Anaxagorae vis det .Quo D Praeterea Paeto non habebit aliquid commune cum efficicii,si patitur.Nam iuxta aliquid qaod commune sit:alterum quidem agittalterum vero patitar.Ati Dausestmel quicquam cum alio ullo commune intellectas habet .Hin Modi quidem igitur dubitatio est. Affert autem praeterea philosophus re alteram,ita scribens.
PRAETEREA uero, si intelligibilis,ec ipse: aut enim Messis intel Iectus inerit, nisi secundum aliud ipse intelligibilis. Vnum autem aliquid ipsum intelligibile forma, aut mixtum aliquid habebit:quod facit intelligibilem ipsum, queadmodia alia.
Dubitatio quidem har ves imperfecto illi intellectui conuenitetariquam eo, i potest Sip seipsium intelligere iuxta illud qnoa primum potestate.Manifestius autem ail eum spectar,qui iam perfectus est.De quo perspicue dictum fuit.Et ipse seipsum potest intellia gere, iuxta illuct sicilicet,quod potestate secadum.Quod autem seipsum intelligere potest, Patet,quemadmodum non Columestitvelligens sed Sc quod intelligitari S intellectus Dmul,ati intelligibile. Paterem quemadmodum substantiali illi animae intellectui praestanti it praeterea illi,eatenus similis reddituriquatenus in id,quod sine materia est,adducis tur. uod propter impartibilem in seipsum coniunctionem fit. eo dubitatio ista ita amunis est:vt aduersus H,quod simplex atm immixtum ipsius intellectus instet . Na siquod intelligibilem aliis quom naturalibus formis adest, simpliciter naturalibus Uahis stantiis:intellectus autem haud omnibus adest: nequaquam specie idem,hoc est, ratione esse poterit,intellectus,aim intelligibile.Tametsi subiecto aliquando conueriant. In quisbus ita conueniuntaquandoquidem haud quatenus intellectus est intelligibilis,luxta aliud aliquid quod Scaliis commune sit ipsum intelligibile obtinebit. Hauctitam si lexerit.lllud qui em mixtum,inetiam fuit,propter iIIam intelligibilis adclitionem. . octina proprietate viuersum ab intellectu est.Iuaal,quemadmoctum alia, adiectum esse quoa
auget dubitationem:propter affinitatem intelleEtrus cum iisLicet haec par illa, ait cum materia sint. Nam huiusmodi sunt,alia siIa.
NUNQUID ipium quidem pati iuxta comune aliquid diuisum fuit. Prius quo niam potiate quodam pacto est intelligibilia intellectus. Sed acta nihil anteaquaintelligat. ortet autem ita,ut in tabella,cui nihil inest actu seritum .QAod con tingit in intellectu.
Excipit ex his philosophus priorem illam dubitationem. Suam seruaris positionemrquia patiatur intelligendo intellectus ille qui extra a Gei progreditur: communem aliis qaia cum intelligibilibus hunc habere concedens:attamen eum, qui; adhuc imperfectus sit haud omnino ab intellecta illo qui secundum actam existat,diuelli demonstrat.Eomi melligere quia aptus at v natus siu&quia intelligibilium formarum intellige arta vim habeat am exsuperioribus illis formis iam repletus habetur.Seperenim,ut ipse quoque Aristoteles dicturus estimatore honore dignus videtur efficieris, qua m id, quod patitur. Sin autem re quia ex se agat,a praestantioriillo perficituraquemadmodum ipsa intellectio indicatiquae pura actio est: quonam pacto nonne de multo maius puro illi inhaeret intellecit Multot praeterea magis id pretinabit ille,qui progreditur quidem,sed persee nem
223쪽
DE ANIMA adeptus est qui ν ia ex se agere potest,iuxta ia,quod secundo loco dicitur potestate Haec itaq; meta est eorum quae aduersus priorem dubitationem dicuntur.Sed verba ipsis consideranda sunt.Ipsum pati,iriquit,iuxta commune diuisum fuit antea. uoniam quod pratitur,quandam omnino eri nitatem cum eo,quod facit,obtinet. Nam id potestate es oportet quod actu ipsum efficiens est.Ide Ο Potestate quodam pacto intellectus ipsa intelligis bilia existit.Is inquam intellectus:qui quia patiatur intelligit: qui P adhuc imperfectus est. ΙΩm potestate quodam pacto est. Tametsi haud simpliciter tanquam materia. Quod ob ea intellectus perfectioneme taeni Equae ex Propria actione ab intelligibilibus fit. Quoniam Phaud duo tantum: sed Gunt1Squodam pacis sit intellectus ille qui manet,Nille qui proingreditur Qui S hac rationCac tu quodam Pacto sit. Quatenus vero progreditur:&ustis ipso recedit:S: adhuc imperfectus est,potestate est Actu v ero nequaquam,anteaquam inestelligeret Anteam quam siufficiens redderetur,ut per seipsum intelligeret.ΙΓm ille est intelis lectus qui tabellae non scriptae aSsimilatur Nan D Sc ea cum apta sit,ut in ea scribat armonis dum literis insignita fuit. Anima narii nostra,quae ad Ia,quod extra labitur: adeo a pro pria,at sua remouetur substantia: quippe cum in stultitiam,at vimperitiam tum suti pissius tum omnis sormalis substantiae deferaturivi perfectione illa indigeat quae quasi inducatur ab alio. A seipsa quidem enim omnino in assequitur:sed tanquam ab altera. Quoniatum a seipse a a propria substantia procul abest:Perficitur ita anima nostra ubi in subis Rantialeis illas rationes,quae in ipsa existunt conuersa fueritnuxtam eas inuestigarit, alm numerit rerum gnitatem:quae excitantur in contemplationem atq; illud eius perficiunt,
quod extra progredituraccirco p intellectus ille,qui progressus est . perfectionem adeptus est:quemadmodum id quod literis ornatum fiuit:& quasi aduentitie at v aliunde.Nam a substantiali illa ac tione perficitur. Quod contingit,in intellectu illo de quo sermo est: qui In quam fluit,ati labitur.& qui aut adhuc imperseetustam ex habita,at Iappulsu perficititur.Ιlle nati v qui secundum puram actionem substantialis, lus,vel in seipsio manet:vel ex seipso perfectus est.
Ev IPSE praeterea intelligibilis est,queadmodum quae intelligibilia. In iis na iquae sine materia idem est,ipsum intelligens,& quod intelligitur.Naal scietis quae contemplandi uim habet, ec quod stiri ualet,idem est.
Secundam dubitatione deinceps Aristoteles diiudicat. Id ipsam nan intellectus prois prium est:seipsum inquam intelligere aut post intelligere.I eo via intelligibilis est, qui adhuc imperfeltus:tanquam potestate intelligibilis,ati iuxta id,quod primo modo die tar potestate.Tum qui perfectas est multo praestantiori modo est intelligibilis: iuxta id, quod secundo modo diciturpotestate.Ism ex seipso ad seipsum inteli endam sufficiens est.& tanquam is qui iam perstatuni tanquam is,qui substantiali illi intellectui aequalis
essectus si quio ei iam proximus existat,qui acta est intellectus Licet enim potestate vel Jsse quo intellectas filaquipersectionem adeptus est:at iuxta id existit quQd secudo mois P irati do potestate est.Verum si intelligibi Iis,vel intellectus, quemadmodcim ipsa intelligibilia existitiintelligibiles autemWillae quom formae sunt, quae in materia existunt: habebit aliquict commune cum iistoc non est immixtus earum respectu: nem simpliciter inerit. Si quidem diuersiam ipsum intest ibile est ab ipsius intellectus forina.Quemadmodum ip
sum intelligibile indicat: quod in iis,quae cum materia sunt reperiturmon autem ipse intelResponsum lectus. Nam ea quaeratione quo eadem sunt, semper conuenirenecesse est. At qua sane Aς RQ ς', ratione iis philosiophus occurrat .considera. Nam in iis, quae sine materia sunt, ide esse ino quit quod intestistit.&quod intelliniturco iunctionem illa nario quae ad causam Osted clam accommodata est,causam assereris,usus est Ex qua quod intelligibilis ipse inteldemas sit ostenditur Sine materia nan is omnis est.Et si quod contineat corpus vel finge redissicile est.In Gessium conuertitur.Ubi illud scierida est:quod opinionem, qUMen sinaestanimaz ratio, fides omnino cinisequitur, Quae tanquam comprobatio in Veritate
224쪽
est: quae ex conuersione opinionis in seipsam perficitur.Nam ea tunc tanquam veram esse iunicat intelligentiam illam,quani de rebus consecuta sit. Quoniam ital intellectus sine materia omnino est:8 intelligibilis, tanquam is qui ieipsum intelligat. In intellectu autem Illo,qui secundu actum,at D forma est,ictem 1ptium intelligens,& quod intelligituri u Diam Ois aetio, tam cognOlcendi vim habeat,eo quod cognosci debeat,determinat utare id est, quod id quo P qci cognoeci debet,vere existit.Ia quide S sensus,multot magis scietia id obtinebit. Nant quanto praestantior est cognitio:tanto praestantior quot conitatio itala:quae illi cognitioni cum eo,quod cognosti aebeat interceditiSensus enim eam in Pramis habet Vim,ut quM in materia posita sunt,cognoscere queat. Id iuxta illas eorum Ormas agit,quae in ea sum eo enim in seipso eas habeti quia sensius proprie lensilia ipsa non fit.
Scientia vero eam praecipue obtinet facultatem:quae Prmarum,at prationum,quin intinia Gunt,contemplandarum vim habet. Quod eam ob causam sortita est:quo qaae d causis effecta sunt, ipsis causis contempletur.Tametsi igitur gel ad eam deueniat cognitionem quae ei uidem ordinis cum iis, quae a causis deducta sunt,emverum quae ex comprehessio ne illa,quae haec praTeditiquae ex causis in ipsa existentibus ortum habearieactem erit cutis,quae sciri debent. Hoc est,cum iis,quae in ip1a existantaquae de proprie, Sprimo eX iis, qu*stari debent, existant.Scientia ital,quae contemplandi vim habetaoc quod ita sicientim sese ossea,vtiam in contemplatione positum sit:quod hau adhuc potestate est, ide exis Rita uoniam ratio illa quae scientiae pariendae vim habet,ubi in seipsam conuersia fuerit: in teipsa quod sciri debeat obtinuerit:& ex eo inter agendum determinata fueriti S co Micionem Luam propo terminum eius,quod cognosti debet,collocat:ua,ut una, alis edi ratio sit,eius quoa secundum actio stiri possit: Sipsius stientiae Pcunctum actum: iuvetus,quod stiri debet terminus est. At cum dixerit Aristoteles quod in iis,quae sine materia scintaidem ipsum intelligens at id quod intelligitur,est,addictit. Narii' scientia, quae Contemplaridi vim habet,& quod ita sciri valet,idem est. Ita ut intellectum illum, quem tradisdit camipitat essestientiam velitiPotestate quidem illum imperfectum. Actu vero ea,qui sit per eius:quim iam contempletur.Nem enim sicientia ipsa utitur,tanquam ipsius inteia lectus exemplo.Sed quia ex manifestiori ipsius scientsi mi eius, quod sciri debeat, voca abuto,ea mutuo eadem esse demonst are velit. DE CIMAS EX ΤΑ Γ ARTIC VLA.
IPSIUS autem non lan ex intelligere aula inuestiganda.
Haud omnino intelligibile illud,quod sine materia est,uel semper quo intelligit, ne utiei determinatum fuit.sed solum,quoa idem ipsium intelligibiΙe in iis,quae sitiemate ma sunt eum ipso intellectu est.Ita ut quod actu illud,quod intelligitur esti ipsum quom intell1 rens actu sit Et quoail potestate intellii gibile sit, potestate quo illud, quod intelliis
git ex tatim nihilominus Par,at v conuenien Sest, ut caulam inuestigemus,propter qua
nonnulla ex intelligibilibus illis,quae sine materia eXistunt,non semper intelligunt. Qua adoquidemne actu sibi ipsis intelligibilia sunt. Incauta autem est progressus ille:qui semper ab extremis ad extrema permenia fit. Ita,ut nihiIinane sit.Nam media quom extremis maiora eme necesse est. Quippe quae praestantiora sirituma*- appropinquerit iis, quae primo sunt .Humana ita v anima media existit: huiusu animae ratio potius:quam intellectum nunc appellauiumedia inquam existit interea,quae partibilia, α quae impartibilia, de interea,quae eodem modo semper inse habent Mea quae omnino mutarit ec interea, quae omnino fulipsorum sunt,at v eorum,quae existunt in alio. Ita, ut ab alteris quidem seiuncta sit, ab alteris aurem superetur.Quatenusu ab iis seiuncta est,quae in alio existat, Ee ipsa quom sine materia est..uaterras vero superatur ab illis summis: re ab iis, quae in seipsis Lemper manentanon inmper pure intelligit aut intelligitur. Sed manifestissime vita illa,quae recedit a substantiali intellectione rationis in id quod impersectum ti potesta
te existit,desertur Haeci substantialis eius intellecto mihi perfringi victetur, in appulm
225쪽
illo vitae,quae extra progreditur .Quo in seipsia tota medietatem seruet.& quo S id ipsum promatinationem illam extra progredientem acquo quod iam Aristoteles dixit, separenar. Nam separata est quod vere est.Tametsi ratio haec separata locum non habeat in intelleis Dubitatio. ctu illo qui temper sieparatus reperitur. At quonam pacto cum semper eodem modo peris maneat .aliquando quidem imperscctam illam rationem progredientem a seipsa cimittit Responsum. Aliquando autem perficiebat Aliquando vero S in seipsam adduxit c Verum patet, quo admodum substantialis ille animae nostrae intellectus,ne v pure in conuersione illa in s
ipsum manetinem quemadmodum ille,qui passibilis dicitur,recedit. Qui ille est, qui existra progreditur.Nectis altero perficiente indigeat. Adeo enim substantialis ille intellectio nem remisiuvi haud in siummitate quidem illa intelligativerum sibi ipsi talis super sit, adsutipsius perfectionem. Hac tenuΩ ,ut illum quidem extra progredietem perficiat Postreamo vero in recemu ab illo,at s concessione,quae in seipsum omnino fiat positas sit. Quaesdoquidem re separatus tu sit,id est,quod vere est. edietas stam in causa est: propter qua substantialis alle intellectus pure maneat.Nunc autem verba philosophus haetenus de eo fecit:qui progressus est:qui non semper intelligit. Aut quia propter multum lapsum receadat a substantia illa perficiente. Totus sensuum,at imaginationum,& summatim vistae illius corporis formam referentis sit.&propter hanc causam imperfectus maneat. Aut quia licet iam persectus sit intellectus ille qui iam progressus est,impeditur quo ad contes plationem.Hoc illi euenit,quia cum actione particulariter facit propter partitionem illa multam,quae in eo,qui progreditur,apparet.Illud aute propter corpus:&casus, qaiei eratrinsecus eueniunt: quae multas disii cultates praebent .Praeteream propter imaginationes etiam illas: quae indefinite excitantur.At cude intelligibili eo philosophus locutus fit,quoasine materia exista tanquam idem cum intellectu siti anteaquam de eo intelligibili deteris minet quod cum materia sit in medio de ratione ea quae vim sciendi habeat, statuit: quia semperimelligiti vocum expleuerit sermonem illum , qui de intelligibilibus illis habiotus suit, quae sine materia sunt: ita ad eum accedat, qui ara ea intelligibilia pertinet, Maz
IN IIS autem,quae habent materiam, potestate selam unumquodque est ipso
Haud quia sibiipsi ilum intelligibile fieri potuerit. Nam id in nonnullis tantum ex itilis intelligibilibus est,quae sine materia fiant.Nem quia unquam alii intelligibile facta esse possit. Tametsi enim semper ab alio intelligatur,& nunquam i seipso potestate est. Queis admodum de corpus illud,quod iam vivat,vitam potestate habere dicitur. Tanquam id, quod haud secuncta seipsum ne tu a seipi,sed aduentitie vivat IntelligibiIe sane 5 quod in materia alteri sit,imperfecte intelligibile est.Necs enim suffficiens est, ut seipsum intelliogatini si ipsum intelligens adsit:quod diuersum ab ipQ sit.Imperfecte ita intelligibile erit: quod altero quo intelligatur indiget.Quod autem potestate,ipsius impersecti erit. Ita, ut ambiguum quodam pacto sitia ut ita sese habeat,quemadmodum quae ab uno ductatur, qd in illis intelligibilibus consideratur,quae sine materia sunt:& qci in iis, quae cu materia.
UARE quidem non merit intellectus.
Intelligibilibus inquam illis,quae cum materia sunt. ut sermis eorum S substanulis cos positis.Et causam addit, propter quam non inerit.
SINE niateriaen im potestas est intellectus talium.
Sine materia intellectum omnem esse enuntiat:&propter hac quoiv eausiam in iis,quae cum materia sunt non inesse.Potestatem autem eorum quae cum materia sint esse inquitaquippe cum quod potestate est,eum perficiar.Nam in tractatione,quae post naturalia dici ramno solum in patiente,sed Sin agente collocat quod potestate. Et in omni praeterea causaquae quaciant rauone cum eo,quod ex ea declinctum sit, potestate implicata sit e Secius
226쪽
quod potestate finiendi aut perficiendi vim habeat . Iure iram δἰ intellectus potestas illorii intelligibilium est:quae in materia potestate sint. Nam ipse quoi potestate illorum est, adactum in seipso ducit. Quemadmodum enim qui mensi at,cum circa id quod mensumatur,agittition m illud aliquid facit: ct cognitionem,quae quantum illud sit, declarat, apua se retinet Eadem p ratione re is, qui ea quae cum materia sunt cognoscit: circa ea quidem versatur.Veriam ne P quicquam in illa agitinem quicquam in il spatitur:sed ex causis ira se existentibuS:quae eorum comprehendendorum vim haben eam Promit actione, quae
eorum cognoscendorum facultatem obtineat.
ILLI autem ipsum intelligibile inerit.
Intellectus inquam quoniam omnessine materia sunt.Verum haud alterius,adsuit psitas ct omne id quod sine materia est existit. Suiipsius nam ct intellectus est. Illud autem cuius intellectus ipsum intelligibile est. Quare omnino intellestibus ipsum intelligibile nerit. At hoc in loco eum Aristoteles sermone perfecit qui de intellectibus illis institurus at,qui progrediunturtadecimi accedit,qui hos promouet,at Perficit.
UONIAM autem quemadmodum in omni natura est aliquid. Alteria quidem ateria unicuius generi.Id illud,quod omnia potestate illa. AIterum uero causa ,ec efficiendi uim habens:quia faciat omnia. Vt ars rebctu materiae passa est. Necesse ec in anima inesse has diuersitates.
Nem haec mihi uidentur,aut de intellecta illo,cuius anima particeps est,aut de eo, qui de hoc praestantior dicuseaderi stra anima,quae rationis compos est. Illuam quictem aliaco quaniloquidem de anima tota tractauo est.Ia autem quoniam vel ipsiemanime infert de in anima eas diuersitates inesse.Sententiast illas omnes nobis in memoriam reuocare
vossumus. aedeincePS sequuntur:quae non transcerictant contemplationem eam quande anima fiat Ideo nunc ham cum iis iungentes,quae amea dicta fuere,cticamus e quoa
oost duplice illum intelleis Hai iam traditas fulciqui quidem recessit a praecipua illa animarum substatia:&Ob id & ab ea,quom actione,qua in ea infim,at. innata est quimororereditur ad secundas vitaS,aim cotemplationes:quae aut imperfectae.aut perfectae quis dem sintista ex appulis:& quia aliis Perficiantur formis,quae in primassubstantia perma, neanimunc eum Aristoteles contemplatur intellectam,qui prope ipsam substat tale actio, diem stat: Sc formas i melligenteS consideratanon autem eas, quae progrediuntur: sedeas, otiae in ipsa animae substantia permanenti petuS narim ille, i ad ea,quae extra colloca i sunt fit in particionem aliquamdefertur. Maelibet rial partitio id ipsium est, quis exutra eYistit'S in secundam vitam progredituriquae in anima, nequaquam idem est, quoilo ima illa.Actionem a substantia diuictiti eo solum a substantia primae illius vit sed& eius quo vitae,quae appulit Ita,ut haud adhuc actio si stantia sitasect si stantiam tantum teregeriti uemadmodum recursus ille animae iri supremam fui ipfius substantiam. oermansio in hac actionem cum substantia in idem redigit.Quod propter conuersione iam existit:quae intus tota fit. Quod nant intus est eam habet vim, ut impartibilem colis lectionem indicet. At re extremitas illa animae abis ullo medio cum substatia supralptam inteΙligente re eum λ is,quae in ipsa existunt, aluit Suhstantia autem omnis,quae supra animam est intelligens est.Vnde & actio id vere est,quod ipsas stantia est:& substati, quia actio. Oct haud ulla proprietate sit sect collectione illa impar tibili ambarum in unum. Animae igitur extremitas,ubi cum intellectu illo qui supralpam existit, coalueritatuestum quoa partisile sir,obtinet.Hanc obcautam secundo loco Seius actio cum
227쪽
substantia in idem redigitur. uenaadmodum ita in intellei tu illo, qui progressus est, at vadhuc imperfectus existit,eius actio facultati illi sentire valenti assimilabatur. Haud quia eadem omnino esset:nam discrimen quo D Ostendebat sed propter ipsam affectio nem quae aliunde in viris P immi batur.Ita Sactionem supremi,ati substantialis ipsius animae intellectus intellectui illi,qui supra ipsam est, Aristotelis similem facit . Nequaqua tamen ita ut abs P vlla garietate eadena si1t.Nam cic confestim Aristoteles discrimen adducit. Siquidem is,qui animae dicitur intellectus,aliquari quidem agit: aliquando autem rio.& siquidem is quod vere est,separatus est ille autem qui supra animam existit, de semperagit:& semp separabilis est Siquide igitur omo eademaneat alae siuprema substatia: actio Q haucteadem maneaunequaqua id esse vere poterit,quod ipsa substantia est. Siquidem aliquando intelliginaliquando autem non intelIigit.Sin autem Sipta si rema eius sub stantia non permanet Pura in impetu illo qui ad secunda fiuita, ut di hac quo ratioe media siti. t. iamblicho in sua illa tractatione de anima videturimedia inquam non solum interea quae partibilia,ati impartibilia sunt: sed re interea quae genita,ati ingenua: V inater ea .quae corruptibilia,ati incorrupubiliari ita,ut id ipsam, aliquando quidem intellia. gatialiquando autem non intelliga Nam cum absim ulla varietate eadem permanet ex seis ipsa agit:& semper eodem modo ageret Uerum diem cum aliquando quidem ad secundas illas vitas appellar,ati cum illis complicetur in complexione illa ab illis in separabilis peris maneret:aliquando autem separaretur .Forseri enim de id ipsium s aratio illa est, incorrupta ipsius substantiae puritas, atque synceritas. Quod Aristoteles etiam indicat, scribens. Separatus autem est,qaod vere est Ita,ut vita illa quae I secundis istis rebus inseparabilis est haud id si quod vere est. Aequum ita ,ato adeo necessarium potius est non solum actionem,sed & animae quot substantiam,ato eam etiam supremam,quae tame animae nostrae sit,diuersam quodam pacto effectam et M remitti,ix quasi subingredi in inclinatione ad securida ista:cum tamen haud omnino a seipsa recedat. Ne enim adhuc anima permaneret Sed summum illud haud amplius seruat.Ita ut simul eadem,at non eadem coserueturinem omnino seipsam i diuersitate libereinem eadem penitus pure,at absimvlla varietate pmaneat.Et hac ratione diuisa qacicuri in modo sese varietas illa habeatmem id manens,quod vere erat: diuisionem illam actionis a substantia subiit ita, ut aliquandoquidem non agat.Ubi vero in sulipsius substantiam syncere accurrerit:appalsum illum mnem ad ea,quae extra dimiserit:conuersionem illa in seipsam confirmata fuerit: se cori, ueniente sibi mediocritatem assiecuta eritatunc est,quod . ere est: atm suprema illa in Lemasam conuersione impartibiliter contrahituriat* actionem iri idem cum substantia adiuriis
git.Atm ipta quidem extrema animae perfemo inseparatione illa a secudis istis vitis,quae omnino fiat.collocata est.In complexione autem illa inseparabili cum his perficitur,atque perfecta secundo loco est. Quae ad perficiendam vitam istam quae iam appulit sufficies est siue agendo,siue contemplando id agat: tum ipsa imperina non existat:perficita posa set. Verum haud adhuc iuxta extremas illas mesuras persecta estiita ut&s psius soliussit.Nam iuxta ea,quae aliorum perficiendorum vim habentisecunda quae est,seipsam pr tacit: α ad summam illam sui sius perfectionem ascenditat iam act Aristoteleam dicti
QUONIAM autem quemadmodum in omni natura est aliquid. AIterum qui dem unicuit generi. Idq; illud,quod omnia potestate illa. Alterum uero causa,k efficiendi uim habens:quia saciat omnia: ut ars respectu materiae passa est. Necessiecin anima inesse has diuersitates.
Haud communiori quodam modo num natura pro omni Gubstatia sumpta fuit. Ne enim iri omni substantia ipsum facere & pati reperitur.Ita.ut in omnibus aliquid si quoci ex Proporta ne materiae,ar cienti respondeat.Sed ea intelligitur naturat quae proprie motus,ac quietis principium determinata fuit.In iis nari*.quae iuxta eam subsistuntiae mitis,quae ad haec accedunt,ipsum facere at pati reperitur. Nam materia,at cienS pro
228쪽
Cix LIBER TERT avsprie quidem in iis existunt: Iaae ortui obnoxia sunt .Ex proportione ver Nin coelestibus. ec in nostra quo is animarcum ad naturam accedat.De qua etiam naturalis phiIosiophas sermonem habere potest. Quoniam csi in seipsa para permaneat: ipsam sublimis existat:
nem iaciat aut patiatur mel aliquid habeat,qa materiae ex proportione resPO QRt: ne P si fati a. huiusmodi tanc est,ut a naturali consideram debeat.Sed ab eo qui ea tractat:quae post na attrem nomturalia docetur.Quemadmodam ipse quom Aristoteles in libris de particulis animalium dixit.& ὰ nobis in pro mio sententia quaedam haec indicant admota fuit. Quando igitur anima nostra ad naturam vergens,secadas illas vitas in seipsa promit: de ex seipsa non P manens ampliuSemella,qualis eratia terunt quidem habebit patiendi vim obtines:&vita illa est,quae extra progrediturialteram vero quod esssciendi facultatem habeat: εc vita illa est,quae prodacit.Materia illa haud simpliciter materia diceda.Ne enim corporata est. Sed quemadmodum ipse dixit,generethoc est ex proportione dicitur materia.Causa Uero ipsi facere vita illa est quae producit.Quippe quae ad altera quid: Se id quod potestate est, at fit sulipsius actionem extendit.Narim illa quidem,quia omnia fiat: haec vero quia omnia faciat,affertur. Formasque illas intelligo, quaecunque in anima illa, intelligericti vim habente quae extra progreditur innastantur. Has quidem enim α ipsa patitur. Facit autema quae promit.Besse ipsi emienti artemripsi vero patienti materiem Aristoteles simile fecit Quandoquidem proprie ars quae in iis,quae cum materia sunt, iniciendo versatura Ar quid secundam rationem animae habitus est. DEC IMA OCTA UA PARTICULA.
EY Es π huiusnodi quidem intellectus, quia omnia fiat. Ille uero, quiania faciat,at habitus quidam,ut lamen. Iodo enim quodam oc lume iacit,qui po
testatessint colores,actu ColoreS.
Quandoquidem ea animae substantia, quae si undas vitas producitihaud extra alie hi exponitur: sed in seipsa eas recipit:nem omnino ab iis seiuncta permanet: a seipsam caillis complicat: atm illarum quodam pacto fit:iaeo rectr habitat atm lumini eam Aristote
les similem fecit. aemadmoctum etiam propter id qcios seianctum habet, antea arti similem esse dicebat.Nam clamaa secada ista vergit,tum in seipsa quodam pacto manet: tum
d seipsa uriam dictam fuit,recessit. A qaissem igitur,illud quod in ea stabile, firmumae,atin separabile est potius resipicit. ume vero,at s habitus illud quod inseparabile re quod cimi secundis istis connexum.Nam dc lumen ab iis,quae illuminantur,inseparabile esti de habitus ab iis quae habitum habent Verum quia in impetu illo ad ea quae extra vitam taueitide seiuncta quodammodo emsimul DCtam progredientibus istis vires colligata: iccireo perbelle simul ec tanquam arS:& rursum tanquam habitus,at v lumen facere, traditum init.Par autem,ati conueniens est: viillua siciamus:quod cum habitui ipsam Aristoteles similem effecerit,propter connexum illum cum secundis istis, addidit ut lumen.&de lumine reliquum sermonem habet,non autem simpliciter de habitu. uandoqui clem habitus qualitas quaedam potius est qum substantiae illi,quae separari possit nequaquam conaeis nit. umeri vero licet ei adsit,q-d illunimatur:sed tanqua actus,&huliata iactus qui separetur ab eo quoil nunc recepit.Tamesim substantialis ille animae intellectus in impetu illo cum progrediente complicemrrattamen aliquando separatur: le ex seipso si sistit. Quemadmodum&ipse quoque Aristoteles confestim inferi. Verum hacterius lumini stem illam animae,qum efficiendi vim habet similem faciat,interpretatum uia narique colores actu maneant colores,cum potestate cerni possint:cum illuct adsit, quod actu imGos tractare possitifimiIstuctinem manifestat,illius intellectus respectu:qui actu maxilistas perficit quae potestate in eo intellectu cognosci poterant,qui passibilis dicitur. Simul
illi philosophus demonstratiquod nem in intellectu isto qui passibilis dicitur: ita potes
nate erant ut omnes subsistant. Sed ita,ut sint quidem,sed non cognoscantur: quemam dum de colores illi,qai absis luitiitie reperiuntur.
229쪽
ET IS intellectus separabilis,ec immixtus,ec impassibilis, Saex substantia exiis stens actus. Semper enim dignius faciens patiente:ec principium materia.
Separabile illud,in intellectu hoc,qui nunc Ppositus est,quo de eo cot Iem haud id quod sem P separatum sit,interpretadum est. Nainseret philosophus de eo. Separatus aut est solum ia,qa vere est,quia aliqn separatur.Uera ita ut alim quide aut separatus sit ab ea in vita,quae extra tendit:aut paratas ad separatione sit .Hrom nant modo de separabilis,dcimpassibilis,de immixtus,& lua ex substantia actus est. Et ita,ut ia ad pura illa festinet quodam pacto,aut prope ea stet. Alseparabilis quide dicitur non solum ipsius corporis rei poeta:nem propter illas ti vitas,quae corporum formas referunt: d dc propter ea S,quaeraationis potes,ec propter eas, Raae in amone collocatae Gunt:&propter illas,quae cta appulsu cot lari valeant: nam ab his recessit ampassibilis vero cicitur,tanil is,qui haud ab alio, ne ex diuersitate aliqua,ne pex participatione:sed ipse iseipso,aut actum perficitur, aut iam persectus est.Licet enim S i praestantiori ilIo intellectu id huic largiatur:attamen haud ita,ut is diuulsius simam cum eo iam cohaesit, alip in ide cum illo redactus est, ita ta stupremam sui ipsius substantiam Ata,ut S praestantissime cum perficienti tangatur:at Deum ipsium pficiens fit,sufficiens vel ad seipsum pficiendum existat.Separabilis quide igitur erit fim substantiam ab iis,quoμ non eget,quo ad ipsum esse aut ad ipsum agere peri inet.Tametsi adhuc cum illis,quoda paesto comisiceat uanu impetu quoda illa costituens. Immixtus aut est,quinem ulla ratione cum his implicatur:aut qui aptus,at s natus est, properat ad id Sua vero ex substantia actio est propter impartibile illa in seipsum conuerasionem: quae nunq actione d substantia dimisit. Ita ut te substantia sit actio:do actio sit seu stantia.Nano si progrediens ille intellectus,cam seipsum intelligat,ide cum ipso intelligio bili est: hoc est cum seipso:& sua ex si1bstantia actio est. Quia substantia erat intelligibilis:
ipsam vero intelligere actio. Quanto magis,qui totus in seipso Pmanete quil nunil ne sa seipsio ne ν ά mperioribus recedit huiusmiat eriti de re id quom quod emciedi vim habet,est..uod propter coniunctionem cum praestantissimis ei datum est.Cum ille P aio uersitate progrediatur:& tanq ab alio perficiaturric propter hanc quom causam patiatur. Et principium quo Sest:tanu causa,quae illudquoa potestate est,perficiencti vim habeati Q uod materia existit.Unde Sc dignior quom causa existit, tanu praestantior: Sc propter id Pubitatio. praestantiore quot coniunctionem sortitur.At quanam ratione at vero intellectu differat, at s rogare posset.Si praeter alia re siua ex substantia actus is animatus intellectus sit.Nun BCsponsum quid quemadmodum passibilis ille intellectas qui adhuc imperfectus iuxta illam impas.ssibilitatem,aim potestatem coparabatur quidem cum eo,quod sentiendi vim haberetiquatenus vero differebat,postea determinabatur Ita Ec in isto supremo animae intellectu,cum comparati cum saperiori illo dicit philosophas de eo,quae dicta suererquaecun inqua primo diviniori illi intellectui conueniunt. Propter cohaerentiam tu, quam substantialis is animae intellectus cum eo habet,de hoc secundo loco ea dicit Discrimen vero quod intero Ses, hos existat Postea affert eram adhuc aduersius haec dubitemus. Aduersus unum qui pesinet ' clem quanam ratione diuersus erit separabilis iste animae intellectus,qui celebratur siquidem Scipse quoque progressit a progredieriti. Propter quam enim cautam unus non seetidaa. est,taqvi manet,S qui progreditur Aduersus alterum vero, quid jane' pro ediens ille intellectus nonne & ipsin intelligibilis est,quemadniodum intellectus Siquidem ipsum intelligibile intellectui omnino inest elicet intellectus ipsi intelligibili non insit. Quo itaisque pacto ipLum quidem 1ntellectum vocat: intelligibile vero nequaquam philosophus
formas intel statuit Quandoquidem Sm asci adesse vultaqua ea Gunt quae intelliguntur.Ita,ut ma
uellectuS quidem ex seipso situ elligibile vero ex accessione.Nunquid ad id quidem dicendita dum est,ac iam die u fuit: eadmoda progrediens ille tu acthac quide impia lus existatu nem intel Iectus acta est.riem intelligibilis. Sed visuri potestate existitium ad haec ambo aliunde ex substantiali illo perficitur.Ille vero qui perfectionem adeprus est, re intelligibiis
230쪽
LI AER TERTIUS lis,Z inteIIectas est,iuxta id quod secundo modo dicitur potestaterita,ut & aliquisilo agere,α ipsum per seipsum intelligere potis sit.Verum passibilis est,propter pertastionem illa,
quam aliunde consequitur.Vna stam progreditur cuintellectu,α intelligibile illud,quod eiusdem ordinis cum illo existiture simul quom perficitur aetera philosophus proprieta te quadam ipsum intelligibile ante intellectum iudieatiSiquidem illud eam habet vim, ut substantiam indicare valeat:1s vero potius actionem quandam.&siquidem illud expetens dum ab intellectu:intellectus autem an illum tanquam ad finem accedit. Ac siquidem inotellectus nomen vel ad H,quod impersectum sit spectat:ipsius vero intelligibilis vocabula nequaquam.Nam id potius manentibus atm perficientibus sormis tribuituriat s iis,qum in eo intelleictu qui iam progressus sit persecta fuerint.Quae etiam describi Aristoteles asserit.Quae haud illa sant,quae implasta se potestate seu sed rinae perfectae, Sc quae actu sunt.Quod aute prius fati ex iis,quae a nobis in inquisitione proposita fuere,fatis supergi, Rela risum ut arbitror,& antea expressum,aim compositum fuit.Nam substaua quidem animatama otis, 'net sublimis inpura illa erga seipsam.&erga extrema,coniunctione. Aliquando aute dis, ueris illam coniunctionem,um 2 seipia receilens impetu illo ad secunda:manet quide, quo etiam sit.Haud amplius autem sublimis: tanquam ea,quae secadas a se vitas promata Psal harum deproptione manet,quae erat:atio adhuc magis inclinatione acteas. Substalia Uero secunda quom vita est.Quandoquidem &postrema quom est.Verum eas rationis compos, ct intelligeris potestate. Attamen secunda ab ipsia perducente est: quatenuSquod ex causa effectum est,causae ipsi concedit Et quatenus et,quod alicubi manet,quoarmum progressium est, Et Materius quod secundum potestatem,atiualiunde perficitur,ei assurgit quod Cecundiam actum M a seipsio existit.Ideo id quidemnaquam iri extrema Perfectionem decidit: sed inperfectionem,quae remissa sit.Quod vero progreditur,vel unis di aliquado fit imperfectum.Recte italpa' nobis duplex an Mintellectus traditus fiast.
Nam alter manens alter progrediens.Etis aut implactus,aut perfectus Qui manet,aut omnino manet aut aliqua ex parte.Quoniam autem haec eXam declarata suerunt, nunc qua ratione discrimen iuxta altitudinem intellectus animae,qui perficitur:respectu praestatioris illius cuius is particeps est:ati huiusmodi etiam est,ut nihil eum pateticipet philoso, Phus tradat:quandoquidem iam amnitatem considerauit ex eo quod inseparabile,impassibile.& immixtum, Mina ex substantia est actus,interpretemur.
1 DEM autem est secundum actum seientia cum te.
v IGESIMA PARTICULA.O VAE uero secundum potestatem,tempore prior in uno. omnino autem ne
tempore.Sed haud aliquando quidem intelligit: aliquando autem non intelligit.
Separatus autem est sokim H,quod uere est.
In quibus primam demonstrat differentiam: quod non ilum intellectus sit,animata ilia sublimitas sed de ratio. Scientia nan cognitio rationis particeps est. Appel Iatasit nunc scientiam,quem vocabat intellectum:qui sua substantia actus est Scientiam cp secunda actum eandem cum eC,quod sciri debeat esse demostrat. uod ipsam rem refert. Verum haud hic queadmodum in sensu fit:ubiis a ipsa diuersiam quid ab eo,quod sensile exi, stit. Rursum P praestantissimus Platonis interpres nobis Zeclarat, qua ratione ab eo clictα saerit Oct est semper intelliget,quod caratione c5prehendi queat.Ita,ut simul intellectio, , , at sic ima supremae illius aiatae cognitionis sit.Intellestus aut simpliciter superior ille est. , , H quide igitur prima est differentia,Propter remissione rationis respectu intellectus: ecpropter remissione cognitionis respectu eius quod cognosci debeat.Acque mora qAg mi potest ca sit,superatur ab eo, dabis vlla generatione est:qct propter coplexit si vi ac potestate i us no esse fit:ita 5 quod aliqn quidem intelligit:aliqn asit riori intelligit veleta intelligat eam habet potestatem,ut aliquancto non intelligere valeat Ne phum od habet iritessectionem Mualem ipsum intelligDme coniuctione illa adipiscitur: ut muri culpsio intelligibili redigatur.Na exactioris cognitionis coniunctio quom maior est Einquis Simpli de Anima. x ii