장음표시 사용
61쪽
uoa quidem animaedefinitio, quM a Xenocrate allatamit, torrigatur: ne ex usitato vocabulorum usu,rem accipiamus,pater At nostro sane Aristoteli ratio quaedam propois sita est:quae cum ipsa conuenit re . Nanque animatam si stantiam diuisionem omnem superare, sibi demonstrandum sumit. Neque eam raritum diuisionem superare, quae cum continuitate est.Id nanque iam ctemonstratum fuit:cum eam corporeis motibus immobilem philosephus demonstravita5 proPe terminos semper progressi: neque parti bus partes,aut totum Cognoscere.EX quibus non modo corpus ipsam non esse: sed nemalium praeterea ullam habere magnitudinem Prae se ferebat. Verum quando, qui usitate
diciturnumerus quique ex unitatibus tantum constat,ut mathematicus: quique cxcoris
poribus indivisibilibus: aut actu solum, aut B potesate, Satrue quemadmodum qui Democritum sequebantur, ponebant: aut omnino situ inter se seiunctus diuisibilis est: ipsumque in diuisione contemplamur: re quae ipsum perficiunt, atque complent inpar
tes, atque eas angustas, redas a possidet: ex iis, quae aduersus Xenocratem Aristoteles stribit, neque partibilem animam esse demonstrat: neque ceu numerus: neque ceu Uni tates , aut puncta sunt teXquibus ceu indivisibilibas numerus constituitur. Numerus
nanque, qui ex corporibus quibusdam compositus sit, iam omnium concessu, animae non conuenit. Quandoquidem nullam habet magnitudinem. Xenocrates itaque quire ipse quoque rinas numeri vocabaeo honestauit: Somnem sermam imparabilem esse nouit: quod vero mouetur partibile: dc omnino post Brmas, animae medietatem ex ambobus extremis indicare voluit: cum numerum ipsam, qui moueatur, dixerit: haudita locutus est ut eam simpliciter Qrmam esse intellexerit: sed totum id, formam quae in diuisionem subingressae uetrita .vinem perfecte diuisa sitaneque omnino λrma permanserit. Quia remittat quadam ratione , atque diabluat impartibilem illam coniuncti nemidum media facta fuit. Propter hanccv causam haud numeram illum simpliciterna ueri dix1t: sed seipsum mouentem. Quod obra fecit, quo stilicet&quod medietatis propriam est,indicet: quae remissa quidem sit atque paululum descenderit: id quod motus significat: verum nequaquam adeo ut ab eo, quod antea erat, diuulsa sit. Aristote les vero, qui numerum parti talem essemultitudinem maerpretatur: Ec motum eum qui non sine continuitate progreditur: necessario utrunque ab anima remouet: cum propter suam illam medietatem omnem superet partitionem.
P R IMA quidem,quae ex ipso moueri contingunt:propria uero ex eo,quod di cat ipsem numerum riDupliciter instantum quia numerum omnino animam dicit: tum quia numero, qui ex unitatibus,ainpunctis compositus sit,motus connecti non queati
O enim pacto oportet cognostere unitatem,quae moueatur,dc a quonam: ec
quonam pacto eam,quae impartibilis,atis indifferens sit. Si nanque habet uini mo uendi,ec mobilis quoq; est differre oportet.
Diuisibile nanque est quod diuisibiliter agit. Indi uisibilis autem ipsa unitas.Et a quo nam quonam pactio. Neque enim a seipsa. Quandoquidem diuersa est proprie S,
qu mouenda vim habet, ab eo, quod mouetur. Mathematica vero vnitas neque ha rum Alteram indicat, neque ambas. Haberet enim &erga seipsam discrimen: nanque si mul mouendi vim obtinereti atque mobilis esset. Simplex atatem anguste omni S uniox est Neque ab altera. Aut enim intrinsecus, Sanimata erit. Nulla autem Unitas via uaciter agit. Aut extrinsecus:&aut impulsione, aut traictione. uod autem in parii hile, neutrum valet..Illud Qero secundum quonam pacto, quia a quonam constituorum, Quod eam habet vim, kt indicet id, quod stilicet neque tanquam animatum: ne
62쪽
LIBER PRIMVS SEXAGESIMA GC TAUA PARTICULA,
PRAETEREA uero,quoniam1nquiunt,motam lineam,planum facere: puri ctum autem lineam:α ianitatum motus lineae erunt. Punctum nant unit est, satu habens. NumeruS igitur animae iam alicubi est,ec situm habet.
Haec quom ratio ad idem spectat quae De Uaquam concedit numero unitatis orum conuenire. Od si quidem conuenit,et Potius conueniet qui expunctis constat:cum ex quorandam sententia puncti fluxus linea sit . At quando nonniali punctum definiunt, unitatem situm habentem:moueri Ille quom numerus possiet, qui ex unitatibus cotistat:si inlaesitum adsumant. Adsumunt autem iri participatione illa animae cum corpore: siqaisdem huiusmodi numerus anima est. Iam enim alicubi est: situm m iri animato corpore habet. Verum absiurdum his quoi concessis est lineam esse animae motum. Linea nanraque puncti fluxio est. D RAETE R EA uexo a numero quidem,si adimat aliquis numerum, aut unitatem,relinquItur aliuS numerus. Plantae uero ita ex animalibus multa, cum diuidan tui uiuunt:N uidentur eandem animam habere specie.
Haeccine ratio per se refellit numerum esse animam:α non amplius ut id,quod mouetur.Numerus nanque &diuaditur indauersos specie numeros ei in iursionem multur. Anima vero vel in ipsius animare Partitione indivisibilis permanet.Ac licet interdum quias dem numero multiplex reddat attamen forma riuariabilis existit ut in planos liqvido apparetiin quibus qui abscissi sunt ramuli,eandem habent animam.Quae hauil sane una numero diuersis adest:ne v in tota rePeritur Plantarcu multae earundem, consimiliumve formarum insint,alia quidem iri alia Particula uod nan unum est una quo p viuum redaitur anima. Vnde itam illa in ramulo anima adest eXtrinsecusne dicam cVncte omisnino animatis accedit siue tunc fiat:siue antea quot extiterit ita ut confestim inciso adsit ramulo:ceu iam perfectam accipiencti habeat aptitudinem. At propter naturalis citae te riuitatem haud multa opus est naturae opera:quae illam stabiecti aptitudinem pr aret. Hac eademin ratione& animalia in iam ex Piurefactione fiunt:quae contenta fiunt iista effectione ex totis Quoniam quae persectiora sunt, ct magis particulares efficientes reis uirunt cautas. At quonam pacto Larie vel animalibuS quibu1dam diuisis utraque parutium vivit Alteram quidem enim partium vivere,in qua scilicet illae remanent particulae, ouse principatum obtinent, quaquam admirariCne dignum est:cum eadem in hac reis maneat anima. Alteram vero Partem quonam Paclo vivere,dicendum est Ne v enim ea a ova semel seiuncta emnem altera anima emci animal valet: cum particulas illas,quibus
ipsam recipiet animam,quae s magis Pr rim sunt,non adsumpserit .Q uapropter neque Ici permanensita quoiam pacto ac quadamtenuS. Ne enim vitae imaginem illi; in iis tum afferre fatis est. uandoquidem quo moueatur,ati v senuat perfesta opus est prata sentia tam animae illius,quae mouendita quae iudicandi facultatem habeat.N Auid igitur vel separaris quom partibus eandem nihil prohibet animam adesse: nec ambae eandem ad illam indivisibilem animae vitam,inuent aptitudinem
v1DERETUR aute nihil differre, unitates dicere,acit Corpustula parua. Nan queeκ Democriti siphaerulis i liant puchasola aurem maneat quantitas,erit aliquid in ea. Alterum quidem mouens:Alterum uero quod mouetur. emadmodum iri
magnitudine.New enim quia magnitudine differat,aut paruitate id euenit, quod dictum fuit:sed quia quantum
63쪽
Quod quidem nunc inducitur absturcium aduersus eos, qui tanquam ex unitatibus animam numerum esse statuunt,Cst quod ex necem1tatae,alias quidem ex unitatibus vimino aenili habere talias vero moueri,eis dicendum est. Quoniam si unaquae s Cafficiens est..t ipsa seipsam moueat,quid OPUS est multitudine At non unaquaeque unitas anima est.Sin autem numerus existit, aliae quidem unitates mouendi vim habebunt: aliae auis rem movebuntur. Quod si ita sese re S habebit, diuersae secundum sipeciem inter se erunt unitates:punctumque differet a punisto. itate Srimque,quaesitum iam incorpore haubent puncta existunt At AristoteleScommune id absi dum faciens re aduersus Demo criti de anima opinionem:ceu S ei quoque contingat:antea diuersitatem opinionum moesiti atque Xenocrati S, eo,quod multitudinem quandam ipsam esse dicantinobis inmemoriam adducit Quo,quemadmodum dictum fuit ambobus una id obiiciatur absurdum. Licet enim ex corpusculis quibusidam numerum Democritus constituat: attamen eY indivisibilibus propter densitatem, S ex indifierentibus secundum sipeciem, subie ictamq; naturam. umerus itaque anima ex utriusque sententia estuametsi ex indivisibis libus at x indifferentibus. Nulla nanque differentia erit, quo ad id, quod est numerum essetquod corpuscula quidem pondus habeant: id quod ipse magiritudinem appellauit: unitates vero impartibiles existant: quas etiam paruas ob hanc calam dixit. Illud nanque fatis superq; est:quod quantum securidum multitudinem uteri dicat: quo alia quidem ex his mouendi vim habere: alia vero huiusimodi esse, ut moueantur, ipsis ex necessitate fatendum sit.Cum ita dicat,solum autem manet ipsum quantum,&deinceps, sed quia quantum,determinatum intelligit quantum.
UAPR OPTE R necessarium esse aliquid quod moueat unitates. Sin autem in animali, ipsam mouens anima,& in numero. Quare non quod mouet, ec quod
mouetur anima: sed mouens selum.
CONTINGIT autem sane quodam pacto unitatem hanc esse. Oporret enim N adesse eius discrimen ad alias Puncti autem,quod ex unitate,quodnam esse poterit distamen, aeterquam situs
Aliud aliquid scilicet esse oportet praeter eas,quae mouentur. Quado re quaelibet uni raras de quaelibet ex Democriti sphinulis,anima erit.Inquit autem non contingere unitatem esse eam,quae mouet.Discrimen narique aliquod seruaret cum iis,quae mouentur. Nulli autem unitati erga unitatem adest disserentia. Quemadmodum nem sphaerulis illis inter se: ex quibus secundum Democritum anima constituitur. Quod ita, secundum substa ream poterit esse discrimen,praeterquam situs V nitates vero ex quibus anima numerus cfficiebatur puncta nunc vocat:tanquam ea,quaesitum praeterea Gumpserit. Propter praessentiam scilicet eius in corpore. Puncta vero non specie:sed solo sit quia hoc,aut illo modo collocata sint disserunt.
SI VI DEM igitur stant diueris, quae in eorpore unitates, aut puncta: in ipse erunt unitates obtinebit nant locu puncti. At quid prohibebit in ipso esse,si duas, infinitastinorum nant locus indiuisibilis,di ipsa.
SIN autem puncta,quae in corpore sunt,numerus animaemel si numerias, qui CXPunctis quae in corpore,anima est: propter quid non omnia animam habent corpopora Puncta nanq; in omnibus uidentur esse,ic infinita. Praeterea uero,quonam pa
cto pote est separari animas, ec dissolui a corporibus: siquidem non diuiduntur lio
64쪽
Quandoquidem omnis magnitudo parieta habere videtur:&licet non aestu,at potestate α propter id,&iPisum qu Corpusnnterrogat, utram diueris animae unitates sint a corporeis puri, cum situm assumpserint,aut eaedem.Siquidem igitur diueris, corpoMeis puncti 1ectem obtinebit ipsium animae punctum. Nam cum impar tibile sit,in impar ubiali c. illocabit Et Primo non iuxta invisius magnitudinem, neque iuxta continuitatem corpus erit animatum:sed iuxta sola punita essetam componitu continuum expunsctis. At id nunc ipse absurdum non posuit:quoniam haud proprie instat aduersus posiarionem animatorum Punctorum,Praeter corporata pudicta:sed aduersus eam, quae ani mam omnino numerum expunctis esse statuit.Alterumi infert. Quid prohibet, si duo in eodem sunt puncta: quin S plura sint ita ut omnia animata in uno sint corporato. Idmcommarii quodam vocabulo locum vocauit: tanquam id, quod eorum recipiendos rum vim habeat. Hoc autem pacto coriunget corporeum tantum punctum animarum esse. Quo si non diuersa, sed eadem sint animata puncta cum iis quae corporis existunt: ita ut puncta in corpore existentia animae numerus sint:aut ut melius loquamur: numeis Tum punctorum in corpore, dicamus ine animam: omnia iam corpora erunt animata.
Siquidem in omnibus puncta repemuntur. Illa vero particula S infinita, adiecta fuit: dc aliud quoddam indicat absurdum quod positionem hanc sequitur. Neque enim actu, sed potestate in corpore ista reperiunturisi quidem puncta sunt.Infinitanarique quae POMtestate. Quapropter ne numerus quidem dicendus est: quae ex eis componitur multituis do. umerus nanque omnis finitus est. At vltra id animam potestate,non autem actu, in animatis ipsis fingacide aliud quoque insertabsurdum.Ins anabilem stilicet a corpore hac ratione araimam fore:ceu neque verum ict sitineque ipsis placeat, qui haec dicunt. Sila quidem nondiuiduntur ip Iineae in puncta. Hoc enim solomodo separarentur antismae si ipsa quinem corpora insia perficies , hae vero in lineas, lineae v in puncta diuidans tur. Erunt enim nequaquam adhuc cum continuitate. Fieri autem huiusinodi clivisio, ne S minime possunt.Quoniam non partes,sed extrema sunt,puncta linearum lineae suis perficierum,S superficies cΟForum. SEPTUAGESIMA sΕCUNDA PARTICU .
CONTINGIT vitem,quemadmodum dicebamus: partim quidem idem di
cere,cum iis,qui corpus quoddam tenue ipsam ponunt: partim uero quemadmo
dum Democritus moueri inquit,ab anima, proprium abstardum. Siquidem enimes anima in omni eo,quod sentieme stirium in ipso duo esse corpora: si corpus aliquod anima.iis uero qui numerum dicunt in uno piancto,m alta puncta. aut omne corpus animam habere.Nisi differens aliquis numerus adsit:& alius aliquis existen tibus in corpore punctis.
SEPTVAGES 1 MATERTIA PARTICULA.
CONTINGIT VE moueri animat,a numero:quemadmodum ec Democri tum dicebamus id mouere. Quid enim differt sphaeraS dicere paruas, aut unitates
magnas,aut omnino ianitates,quae ferantur Vtroq; enim modo necessarium mouere ipsiam animal quia moueantur ipis.
CONNECπENTIBUS sane in idem omin, n meriam , haeri; contin gant,& multa alia huiusmodi. Non enim solum definition animae impossibile,
. huiusmodi esse:uerum S accides . Patet autem,siquiis aggrederctur Gratione hac, pastioncs,ati opera animae as Signare, ut ratiocination , sensuS,uoluptates, io
res,qua lalia huiusmodi. Quemadmodum enim dirimus, ne uaticinari quidem
facile eκ his Simpli .de Anima. E iii
65쪽
Prosequitur sane dicens,quemadmodum iis,qui animam numerum seipsum mouentem dicunt accidunt impossibilia.Primo is quae ipso moueri contingat absurdar proὰ Pria vero exeo,st numerum IPsana dicant.Verum quoniam moueriti tantum ipsiam iure arbitrari possunt,qui corpus existimantuideo quoia absurda pertine eorum cum histocietatem,ati coniunctionem,quintamcrum ipsam seipsum mouentem voluere, tradit: sed haud amplius ex ipso mouerirnam id iam di m uat ex aliis aggressionibus. Illis
natam qui ipiam FuSUnum quoddam continuum inquiunt: ignem exempli gratia, aut aerem aut aliquid omnino tenuerid accidit absurdi,ut duo in elisem corpora fingant: timi quod moveat:tum quod moueatur. Per tot tam nano vivens anima pertransit.ris vero qui ex unitaribus numerum ipsam esse aiunt:illuae rut viduo puncta, aut O multa in eodem collocent. mnia nant alae paracta in corporeo uno erunt puncto.Alianan sunt animata puncta,praeterea,quae corporis.Ne omne postea corpus animatum esse nisteri cogamur.Cum iis vero,qui corporum multitudinem ipsam dicunt: iuxta proprium ipsiis conueniem absurdum:praeterm eos,qui ipsam mouentati quom societatem habent, qui numerinia ex unitatibus dicunt.Dimam autem iam fuit,quod iis contingat aesurdu:
quod illud est,ut alias quidem exanimatis particulis mouentes dicant: alias autem quae moucantur:cum tamen abs* ullo discrimine sint. Accidere autem anquit, dc alia quoque absurda iis,qui in idem connectunt numerum atque motam. Quae vel consestim infert Quoniam non solum substantiam animae huiusmodi esse,impossibile est:at nem ei conutingere possunt quae dicta sunt Id autem est,esse numerum.Nel enim quemadmodum motum animae adesse dicebamus,& eius quoque peteturbationibus secundum accideris: quia1G1icet corpus moueretur:ita denumerum quom ei adesse dicere possumus. Quale enim aliquis numerum Tatiocinationiblis,aut aliis animae viribus, aut passionibus concedereti uacuri enim ratione difficile e mire:vt&de harmonia quo dixit. Si ex uni
ratibus scilicet ipsum numerum intelligamus.Ouoniam medietati animae, quam exriura mero sessium mouente Xenocrates inalcare voluit, siectandum ea ad generationem P αgredienti,hae adsunt perturbationem SEPTUACES ΙΜΑ Q UINTA PARTICULA.
τRIBUS uero modis traditis,s ndum quos definiui animam. Alii quidem
quod maxime mouendi uim habet,enuntiarin:quia moueat seipsum. Alii uero cor pus,quod magime renue:aut quod magis incorporeum aliis. Haec autem quasculdubitationes,ati subcotrarietates habent,pertransiuimus sere.
Hauctidem est,substantiam quampiam,aut actionem,aut omnino quaculam considerare proPrietatem,&modum,quo illa sit. uendi nan vim animam haberet magisvincorpoream esse, inam ora,quae apparent:& vim quo P crarioscendi obtinere eam, quae animalium existitiita,ut tum adsensibilia sista pertineatitum S ad intelligibilia,inue'ti sunt, qui amensi sint.Haud tamen omnes traditis illis acquiescuimodis. e* enina quia seipsam moueat,mouet.Nc quia corpus maxime tenue sit:ideo ipsa quo magis incorporea.Ne v quia ex elementis costituta sit, res cognosci Cum immobilis omnino sit, at mP C in Norea: materiei,sed formarum principio nitatur. Elemetam cum materia sint in quidem igitur Se immobilis,quantum ad corporeos omnes motus pertinet, sit: α Od in corporea,cum quae instrumenti ceu instrumenti effingendi vim habet quin utitur,ati mouere valet ipsum instrumentit:multom magis ea,quae intelligens eit, iam ab Aristotele determinatum fuit ex iis scilicet sermonssius,quibus oppositi Uria in Meret Connuat autem quod reliquum est eos qui ex elementis ipsam esse dictu, Qui ob id e in huiusiricidi posueretquo re ipsa Wbi elementa Squae ex ipsis constant ex quadasimilitudine cognosceret. Neq*enim ea ratione vult Aristoteles animam cognoscere: sed quandam esse cognationem at conuenientiam ipsi cognoscenti,cum eo,q dcognosci
66쪽
debet. Siquid cognitio,quae actu existit:prope illud permanet: quod cognoscendi vim habet.Formali S ainem,qua: huari modi est: ac nequaquam materialis. Siquidem eccum compositum sit quod cognosci debet,ut re ipsium 1ensibile:non Prope ipsam materia,nem. p. ope virul 1l:Ied PrOP solam huius formam ipsa stetit cognitio:ceta ea quM actis, non autem passio sitaVerum ea quα instrumento utitur adiutore: non sine passione fit: cu noin 1pia cognitione:sed in i Plo corpore,collocata sit passio. Vel tunc enim iudicium illud, quod in istinam desinit: actio impassibilis est: quae adhuc ex coaenim actione eius,quoacognostit, fit. Est enim aliqua Drma, quae extrinsecus alicui secundum ac tum aduenit. Ouemadmodum lumen aeri: uod haad et ex mutatione conuersioneve quapia actest. ita illa eius indicat pra sentia,atis abieritia: quae nullum secum tempus trahit. Unde ScaetuSquom perspicui esse dicitur.Et ita adest vici vita corpori: de omnino fiorma mat rix:verum eXtrinsecus,at aliunde aduenit Aelio vero quae cognoscendi vim habet, inratus existit. EaS haud compositi est: quemadmodum quae calefaciendi vim habet ignis Aetio nant quae informam desinit quae impartibilis est,ta tota in ipsio nuric collocata non diuisibilis sita indivisibilis est si stantiae.Vndere quod vim principii obtinet, totum, atq; Parum est:& quod prope formae actionem existit.Quod vero cum ratione,aim intellestione reperitur,multo magis principii vim seruat.T sic ν praesertim cum corpore, HLNtanquam instrumento utatur. Quid itaque amnitatis est eius quod cognoscendi vim hae hel cum eo,quod cognosti debet Formalis,ut iam dictum fuit. At v ea vivax.iudicassim vim habens existi Quae vero formalis est radiuisibilem quandam participationeminum,cum omnibus indicat. Ac iunctae quidem inter se sunt extremae formae: quae solis
et mouere incipiat:&quae eorum qciae mouentur determinari ora vim habent: qu*m cognostendi facultatem retinentiquae v ceu cognosten inter se abλlutae fiant. At cono iunctio ea,quae pure indivis bilis est,inimis adiuncta est.Substatiis autem rationem ticipantibus amnitas ea, α secundum rationes. Ne enim ipsae rationes inter se scitacim fiant. Ouando haudin partitione suum habent esse:sed in communicantia quadam, ex remissa est ac fere clam ex indivisibili illa coniunctione recessit.Diuersae autemitas remissionismensurae.Alia quictem enim iuxta rationes proximas intelligentibus Domis cum cognoscant aruam habent diminutione atm cognationem quandam conuenientem.Alia vero contra magis absunt. Alcvilla quidem λrmarum contemplandarum vim habentatariqua ea quaenia ex substantia ipsis iuncta sumnem Omnino extra nutu sed in seipsa,at vin praestantiora feruntur .Extrema autem illa,quae tota in ea,qumemnsecus sunt tinctumne praestantiorum,rie siuiipωrtam percipiendorum vim obtinet: sed restantiam extrinsecus Positas,comprehendere valent. Quibus ipsis,vel media pro Qua sunt: n tanquam eadem ista tanquam media ipsis extremis. Qu admodum Mecontrario cum media primorum illorum contemplandorum vim habeatuamnitas, at conuenientia est,ut siectandis,cum primis.Haud igitur mutuam eius, quod cognoscet ivim habet atqrcius quod mosci debet Aristoteles conuenientiam tollit: sica non necessario eam conuenientiam ibi collocatam vult,ut idem sinta dem enim animam ipsam in idenroceressi vult cum seiunctis illis causis,ut cum amicitia,aut discordiamel cum inferioriis 1 1stis quatuor elementis. aa ergo ratione haec cognoscet,quae non sine materia sunt Ouoniam haec quom ex naturalibus aeterminantur rationibus: quibus etiam animata ratio proxima atm amnis est.Sin autem & omne,quoa recipiendi vim habet, sese conueis nienter habere debet cum forma illa,quae innascatur: scipsa quo P ωrma erga recepta 'nemes si quo in materiei erit conuenientia cum is is,atcs rationibus:licet iuxta obscura quaedam si nificationem: Sc ipsis quom Brmis,at rationibus cum materia: sed iuxta exiscellentiam quanctam nefiniendi vim habrrirem,ar iuxta huiusmodi principium, quod
gnoscuntur in substantia animae sunt:sed conuenientiae illae formales,quae ipsarum reruamnes erum potius irmales mipta fiunt menterct rationi&participes mani marct diueris ita diuersis.In mente quidem enim,vel secundorum illorum adest cognitio ex Drmis,
67쪽
D E ANIMA quae in ipsa existunt.Inanama vero iuxta rationes eas quae coaenienter erga Unuquoel neorum,quae cognosci possunt,proferunt*riCmerum haec vel ipsa philosophi verba, dii explicando progredimur:considerabamus.
RELIN EVITUR autes ninuestigare,quonam pacto dicitur, ex elementisip iam esse.Dicut quidem erum,quo sentiat ea,quae sunt: dc unumquodq; cognoscat.
NECESSARIUM autem contingere multa, dc impos Bilia rationi. Ponunt nanq; cognoscere simili simile: tanquam si animam res collocassent. Non iunt au tem latae hae multae immo,ec diueris:ati adeo forsan infinitae numero,quae ex his-
EX IBVS quidem igitur est unaquari harum,cognoscere animam, atque sensire. 1ed uniuersum quonam cognoscet,aut sentiet. ut quid Deus,aut homo,aut
Ne 3 enim Aristoteles vult res ipsas in anima reperiri:in corporibusu in primis, possistionis absurditas elucescit Quoniam non solum qaatuor illa elementa in iplane ceste est collocare: sed Scomposita onaniatae v enim ex elementis solis: sed de iuxta rationem coispositionis cognoscitur. Ortet ita Suniuscuius rationem inesse:sIta uniuersum,hoc est,compossitum ipsum cognosci debeat. Deum autem vel ipsum ex Empedoclis sentetia ex elementis constare inquaecum sphaerus ille sit. Atm Empedoclis testimonium adducit, qui in ossibus rationem compossitionis assignauit. Amabilis autem, hoc est, concinna diis ista fuit terra ceu tatus,ex Pythagorica institatione.Talum enim quia duodecim habet latera,octo p angulos,re sex plana,ita ut harmonicam quandam tmcinproportionem:hat moniam appellabant.Choana autem a poeta, vasa illa dicuntur , in quibus eorum, quae miscentur,temperatio fit. an P inquit pone inchoariis viginti Omnes v impleant. Q uae etiam ampla ,hoc est lata,quia capiendi potestatem habeant,appellat.Miscet autem ad ossium generationem,quatuor ignis partes: Ursan propter sticum,album P colorem,muriamum ignem ipsa participare inquiens Duas vero terrae Pa tei S at s unam aeris unam aquae. Quas sane ambas naentemsipiendorem vocat.Fluetem quidem propter humiditatem ex ipso fluere,ati labi ducto vocabulo.Splendorem vero,ceu perspicuum.
EODEM autem modo,& bonum,& non bonum. Eademq; ratione,5 in aliis.
Absi dum quidem est,corpora quaedam in anima rem iri dicere: absurdius vero Glud ut Sinfinita dicas. uoniam ipsa postea composita secundam speciem quot humana intelligentia comprehendi non possedi Ac illud quom multo magis absurdum,quoa est,in formali aut rationis participe Lubstantia,priuationes collocare.Privatio nanqr in eo subsistere potest: od adiremtities mariam recipiendarum vim habet.Non autem im is, quae innate ipsariam participes sint.&multo magis necu in Lubstantia illa potiant subsistere:qua: rationibus perficitur.Forma: Iaan quae generabilium istorum aeterminan*dorum vim habent non Gunt,sed faciunt ipsam priuationem.Hae quidem tanquam ivbosistentes. Quae vero cognoscendi vim habent,cognoscenclo. Quia praecipue quidem iPosum bonuri cognoscanti bi vero generabile fuerit ipsum bonum. NoveruntT aliquando ipsum re 1issumi&ipta ex remissione illa cognitionis ipsiius boni, cognoscunt mali Quemadmodum visus quom tenebras noui on ex prima illa notione, quemadmodui Umeri ieri ex eo quod lumen non contempletur. Vnde si quispiam, a qux quacuriss TZσtime cognosci queunt in anima collocarit:non Golum ipsum bonum:sedi cmium quo priori bonum in ea reperietur. Eadem ratione re in aliis quia aliarum qu Qrmarum priuationes in anima existent. Septuagesima
68쪽
PRAE πEREA uero cum multis modis dicatur quod est. Significat enim id quidem ,hoc aliquid Illud uero quantum,aut quale ut N aliquod aliud ex diuisis
generibus. Vtrum ex omnibus crit anima ut non . Sed non uidentur communia
omnium esse elementa. Nunquid igitur,quae rus sabstantiarum ex his solis Quo igitur pacto cognostit Saliorum unumquodq; An dicent uniustulast generis esse clementa, Principia propria,eκ quibus anima constet i Erit itaq; ec quantum, quale, lubstantia. At impossibile ex quanti elementis si ibstantiam esse'. no quantum Dicenti S sane eκ omnibus,tia civi huiusmodi alia contingunt.
Elementa uniuscuius p generis philosiophus esse ilicit: quae communiter omnibus II. lis, quae sub illo iunt genere,iniuriimel praeterea alii alicui. Ut substantiae ex se stare, echaud in iubiecto reperiri. Quia aliorum cotinendorum vim habeatide quia cum sui ipsiussit illis subuciatur:Omnino is nihil accinentibus indigeat quo sit. Quapropterct eadem,&vna numero contrariorum recipiendoriam facultatem habet. antitatis autem est mensura,at stantum esse: quod aequalitatis, atque inaequalitatis recipiendae vim obtinet: quodi ad finena,vel inanitatem spectat. Qualitatis vero formandae vim retinet,ipsumta Ie ipsum simile,5 dissimile. At communia ipsis decem generibus fiunt, qu*c-S rerum elemcnta. uae tamen haud univoce de omnibus dicuntur. Quare non videntur, nunc dixit,esse communianta ut ea,quae ab uno originem habent re ad unum tendunt. Quas Propter siqvictem ipsa quae cdinosci possint in ipso com sirente existant:opus est multitis modis ipsa communia ines ,α decem modis: quot modis ipsa quom commuUia in LutatiSin autem ex cognatione rationum erga ipsa.ia Mutatis superque est vel una ipsius eiusdem ratio:quoipluna idem ubi locorum cognoscat. Ne di enim illius unius solius una est ineritia:quod univoce dicit sed de eiusAaoct ab uno originem ducit, aut acturitatendit Ut de manifeste haec in iis,quae post naturalia clicantur,determinata fuere. Quem admodum.eius,quod salubre una est facultas medendi:cum tamen multis dicatur modi Rursum siquidem ipsa eorum quae cognostuntur elementa,quispiam animα meis dicat:anima non solum si stantia erinstare quale,& quantum S alia quo D genera Ra tionis autem particeps conuenientia, quae ad haec omnia spectat, nihil prohibetur, quin substantiae sit. SAPΥUAGESIM AN ONA PARTICULA.
AB SUR DUM praetereas dicere quidem impassibile esse simile a simili Senti re autem simile simile: ec cognosci,simili simile.
Et in aliis quo determinarum fuit:quemadmodum quod actu,&Omnino simile nopotest a simili pati calidum a calido S siccum eodem modo.Eadem p ratione de quod cognoscendi vim habet ab eo,quoa cognosci potest: sed non ab eo, quon habet vim Cogno scendi. an ct in m. Quandoquidem quod cognoscendi vim habet, cognosci potest: quemadmodum quod cognosci potest, cognoscendi vim habet.& aliquando tanquam id,quod cognoscendi vim habeat,cognostiti uamobrem haud Lecundum similitudine simpliciter collocata sunt. IPSUM uero sentire pati quoddam,at moueri Pontantia Cum non solum in instrumenti assectione ipsum pati positum sit: sed S in ipso iudi Cio,S sensibilis forsan irmae: qta aeratione diuersa est ab eo, quod sentiencti vim habet. Perficaturo ex actione,quae semendi vim habeat,cum facere sit.
69쪽
EODEM autem modo,Nipsium intelligere, eccognoscere. Vcrum cum mus tas dubitationes at difficultat Shabeat ipsum dicere quemadmodum Empedo Cles:quod corporeis clementiS quaelibet cognoscuntur,re ratione similisconfirmat quod nunc dii tum fuit Quaecunq; enim italunt in animalium corporibus simpli, citer ex terra,ut osse,nerui, Pilli,nihil sentire uidentur.Quare neq; similia. Atqui
conueniens id erat. OCTVAGESIMA PARTICVLA.
PRAETEREA uero unicuit principiorum impetitia potius,qua peritia ine iit.Cognoscet quidem enim unum unumquodΦ. Multa autem ignorabit. omnia nant alia. Contingit praeterea Empedocli & imperitissimum esse Deum.Solus naque ex elementi Suniam non cognostet discordiam.Mortalia autem Omnia εκ om nibus enim unumquodq;.
Cum cognoscere illud uitelligat,quo scientiam pariendi vim habet:&haec quoque facere,aim pati existunt cognoscere nant ea,quae sunt,iuxta actionem eam, quae cogno scendi vim obtinet facere esset. Pati vero ex perfectione illar quae ab ipso intelligibili,aut sensibiti acquiritur.Uerum haec sine materia suntun quibus in idem subiecto conuenit ipsum cognosicerem ipsum cognosci:ssimulque sunt,&facere erga ea, Sc pati ab iis. Non lasmen quatenus ea inter se similia sunt: sea quatenus quodam paesto ratione dissimilia.
Quandoquidem ipsa suis rum cognostendi vim h ente re a seipsis quoque cognosci
possunt.Atiniis quaecum materia existunt,non conuenitnel in idem concurrit, quoa cognoscidebet cum eo quod cognoscendi vim habeta ut in tertio huius tractationis libro ipse philosophus dicturus es . Caeterum non solum ratione sed subiecto quoque separa in fiunt.Haud igitur sane ignis ab igne cognostituta gnosti nanque ignis potest, at ne quaquam cognoscendi vim habet. uod in his ambo non conueniant est orato suo confirmant,& quae manifeste apparent.Si nanque terra cognosiceret: Sillae quoque Paristiculae,quae magis terreis stanticognoscendi potestatem haberent: cum tamen ex corpCaribus,quae magis terrena sunt nullum sericiat. Illis vero in verbis confirmat, quod niat cdictum fuit:pro eo quo dici debet interpretandum est: vi S c iunctio illa, enim indiis cat: quae ex illis est,quae rationem reddunt. At Aristoteles neruos interea, quae sensu aureant collocat:quippe cum ille spiritum senirium intactu esse voluerit.Argumenta vero quae sequuntur.perspicua sunt.Principium nanque,quod proprie dicatur, sui ipsius coognostendi vim habere debet:& quatenus id habet,principium ex hoc Seorum omnium quae ab ipso deducuntur: non sinecomprehensione tamen,quae omnium in causa est. Contingit autem iis, qui ita principia diuidunt: α ratione similitudinis cognitionem inducant rutvnius solius cognitionem unicuique principiis concedant: aliorum autem omnium imperitiam .Ei vero quod ex principiis ductum fuit: &quod ex ipsis compotarum,omnium cognitionem, aeterquam sphaeri.Quem Empedocles Deum celebrae. Ille nant solus compositorum discordiam non cognoscet: quoniam non perficitur ex ea. OCTUAGESIMA PRIMA PARTICULA
OMNINO autem propter quam causam non cucta animam habent,quae sunt. Quandoquidem omne aut elementum,aut eκ elemento uno, aut eκ pluribus , aut ex omnibus. Neces rium nanque est, unum aliquod cognoscere, aut qu dam,
Quandoquidem mms,atque anima ea sunt, quae cognoscencti vim habent: cognoὰ scendi Vero vim habent sementa,&quae ex eis:&quod conuertitur verum existet:omne scilicet
70쪽
LIBER PRIMUS xxx scilicet elementum, Sex elementis animam esse, aut mentem . Nunquid igitur habent haec quatenus cognost divim obtinerit Ouoniam haud alia ratione,nisi quatenus cognoscendi vim habent, determinata sarit. Ipsam vero cognoscendi vim dicunt elemenus secundum se inesse. OCTUAGESIMA SECUNDA PAR TIC VLA.
DUBITA R E autem aliquis posset,ec quidnam est,quod unum ipse facit. l la
teries nanque Uidentur elementa. Maxime proprium nant illud, quod continet, quodcunque est.
Omne corpus, siue simpIex,sive compositum sit, ut suum habet esse, ncm secundum seipsi Mech a seipso: sed iuxta alterum quod Male est,fi ab altero,eam iniciens, aut finiens causaestrita& ipsum unum iuxta id quod in ale habeti&a causa ipsa subsistente existit. Ouapropter dc quod composita unum reddit, se a quidem est, tanquam id,
iuxta quod refitciens autem ceu a quo. Magis autem propria prosecto cauta ipsius esse est,atque ipsius continereril eorum quae perficiuntur atque unum redduntur. Elementa v ro perficiuntur atque unum regdunturAd quoil illud contineri indicat in ipsis anima ilibus anima. Anima itaque maxime proprium principiam elementorum est. Elementa quidem enim materiei locum finem. Anima vero λrmae, at D efiicientis inquiradem, Iatenus ipsius W1uentis effingendi tacultatem habenuleaiciens vero, quatenus eo utitur,tanquam instrumento.
ANIMA uero esse aliquid meli scimperandi uim obtinens impossibile. Im possibiliusque adhuc mente. Aequistimam natique esse id antiquissimum, ec in o
priam secundum naturam. Elementa uexo inquiunt prima eorum,quae sunt eue. Id autem intelligendum de anima ea , quae rationis particeps sit. Ipsa nanque ea est, quae inest.Ipsam antiquior est,propter rationis consequentiam. Id quoctili , aequum, seu aequissimum indicat. Quia adest,& non corrumpitur, quemadmodum antea
B propria est secundum natura axime nanque proprie ea causa est, quae Iplius neri, ataue ipsius esse sesimisti Haud itaque recte quidam corporata clementa, eri prima, ex iis Quae sunt colunt Ex his P ii Iuct quoque indicauit,qua scilicet ratione cognostit anima. Ouoniam ceu forma cognostendi vim habet Quare illa eius conuenienna erga ea, quae cognosti debent: huia odi habeatur affinitas, ut non ex materia pendeat Hect a foris
Ri'ς o et Q hos si MATERTI A PARTICULA OMNES autem,ec qui quia cognoscit,atque sentit anima ea, quae sent, eκ ela mentis dicunt ipsam: N qui quod maxime mouendi uim habet non de omni lo ouuntur anima. Neque enim quae sentiunt omnia mouendi uim habent. Apparent enim quaedam esse stabilia ex animalibusse dum locum. Attamen uidetur hoc selo ex motibus mouere anima ipsum animal.
ERPOSITIO. Propositiun eorum verborum,qu*hic propositassint,est,demonstrare, aliquid quiadem essetquod commaniter omni animae insit.Licet non univoce, ut dixi. Sed ut ea, quae ab uno vocantur. Quemadmodum quod est, bonum,salubre,mot . Eile nanque aliis quia oportet huiusmodi quod omni animae insit.IuXta quod Sinter se communicantire ab aliis separantur Abantiquioribus aurem nequaquam commiane id traditum sint. Neque enim co noscendi re sentiendi, neque illa secundiam locum mouendi vis omni Rnimae inest. Cognoscendi autem vim eam intelligere videtur : quae cum rationem OM