Variae Exercitationes medicae... paucae sed valde doctae privatae lectiones Stephani Roderici Castrensis,... His accesserunt in hac secunda editione Expositiones in aliquos Hippocratis aegrotos admodum practicabiles...

51쪽

o Varia Mercitationes Hi inicant assectum cum febre ct urinam

eruditate iunguntur.

Tertia species est sursuracea, dicitur etiam similacea , quoniam similae, idest furfuris, ex tritico cribrati, specimen exhibet fit autem Vbi calor febrilis obsessa prosunditate, longe , lateque solidarum partium substantiam exurit . Haec sedimenta , licet squamulis sint

angustiora, crassiora tamen sunt, & consum ptio deterior est, quas penetiora quam quae extima tantum abradit. Haec sursuracea smgnificant vesicae scabiem dicente Hippocrate. H. .aph. uuibus in πrina erasa furfuracea quaedam exe 77 unt, his vesica scabie lalorat, sed aduertite dictum in urina crassa, nempe in ea, quae mediocriter crassa est, & subinde cocta, ut etiam hic superior consideratio locum habeat, videlicet, cum urina cocta, indicare vitium visicae,

cum cruda totius corporis.

Atque hae sunt species sedimentorum consumptionem significantiv,in quibus, si Actuarium attente legatis , aliquantulum ab Hippocrate, & Galeno discrepat. Sed omnia quae ab his authoribus dicuntur possunt ita in odidinem reduci, ne ex varijs quae scripta reperiuntur confusio oriatur.

52쪽

caus

ez rubrum, Album res fisit prosanguinis varieta

deSQuod est taminqua farina hordei, quq effugerat trituram, gnificat sanguit Ius & carnis cosumptionem. Laminarum significat su- perficiei externae vasorumi consumptionem , & est prauum , quia vasa sunt membra solida , quorum

consumptio magnum ina

dicat incendium. Furia raceum omnium pessimu,

quia habet profunditatε , non est tenue sicut lami- neum , ae proinde fignificar membrorum solidorum maiorem consum-

ptionem, ultra quod noni datur nisi incineratio. Sudor etiam diaphoreticus colliquationis μως gia

53쪽

4r Variae Exercitationesta collocat Galenus inquiens carnoso verὸ IMnere ita colliquato, tum venter fluxionem eius reacipit , ubi scilicet ea est crassior, tum sudores multi superuemunt ubi in halitus est resoluta, Atq; haec cuncta simul de colliquatione scripsim volui, ut quoties ei*s fiet mentio huc recurrotis o Exercitatio de tenesmo.

TAm Graeci, quam Latini, continuam desidendi cupiditatem solent tenesmum appellare, ab ea cui Galenus ait, qtia: fit in hoc affectu, tensione ; Arabes, si cum dolorqfiat appellant Zair. Differt a dysenteria loco

duntaxat: cum enim utrobique detur intest, norum ulceratio,in dysenteria ulcerantur o nia intestinat praeter rectu, in tenesmo nullum praeter rectum, ex hac viceratione sequitur inanis excernendi voluntas,ingnem dico,quo niam vel nihil excernitur, vel longe minus,

quam sit pro voluntatis impetu . Describit hunc affectum Hippocrates, inquiens tene mus ubi apprehenderit seceditsanguis, ac mgcus, o dolor fit in ventre inferiore, maxime ubi ad secessum deuenerit, ct egerit hilem, oe pituitam, ac banguinem cobustum ab i so Hippoc. exemptu sumpsit eius simia Cornelius,Celsus qui ita ait, In hoc aequὰ ac in torminibus frequens desidendi cupiditas est, aqu8 dolor, ubi aliquid ep

54쪽

, medica. q3 cernitur descendunt autem pituitae muris similes, intervium etia- leuiter subcruenta. Igitur ut sub cruenta fiat deiectio, necessest , ut adsit exulceratio, quam videtur supponere Galenus dum ait.:ra tenesmo eandem si G 7- ph-

berecanam, ac dispositionem, intesinumrectimis'

quam in dysentem sed in hac9 suscipit aliquo

exsuperioribus. Imo manifeste alibi ulcerationem in tenesmo dari ait his verbiS . Maum a. sympt-tem ex eodem,quo iam dicta dysentiora geneme, ς Ri ς ἶ- qui tenesmos dicitur, cum ricus in recto into no est factum. Is c tera quidem symptomata jnfert dysenteria, similia, nixus tamen multo vehementiores. Ex his patet quam immerito, quidam Pereda reprehendat Altimarum, quod dixerit, citra intestini vicerationem fieri non posse tenesmum . Profecto melius Arabes, &Arabum sectatores diuidunt tenesmum in verum, non verum ; ita ut verum sit quem . dicimus fieri viceratione; non verum erit desidendi facultas, citra ulcus. in hoc mucus quidam viscosus eiacitur, sine cruore, & aliquando etiam nihil, nempe si tepesinus fiat ex simplici intemperie frigida offendente musculum Sphynisterem,ut cotingiti)s, qui supra lapidem, aut in herbo is prato sedentes, circa illam partem rifrigerantur.

55쪽

Varia Exercitationes Exercitatio de Instammatione , oeere elate. VEteres ante Galenum , quendam veluti

feruorem in corporis partibus accerse sum, sed rubescentem, ac renitentem, dolorificumque tumorem inflammationis nomine signicabant, atque ita comprehendebant omnem tumorem a quacumque causa calida ortum ducentem , sic etiam Galenus aliquando

accipit, quando exquisite loquitur Infamationem tamquam jeciem, qua retinet generis sui nomen, sicutpleraque species retineresolent. Si de

ea quae genus est loquamur, communis Omnium inflammationum , ait GalenuS, genera

tio ex sanguinis influxu est, copiosioris scit cet, quam pars postulet. Si vero de ea agamus, quae sui genetis nomen accipit, haeo, sanguine optimo, ac mediocrem crassitudinem .habente, ad particulam aliquam uniuersini fluente, atque ob multitudinem conculcato,

excitati voluit idem Galenus. Cum vero sanguis insuens calidus suffcienter extiterit, & crassus, quodcumq; membrorum subito occupauerit,hoμ comburendo facit ulcus cum crusta, quicquid vero circumiacet,in inflammationem leuat,effervescetem grauiterq; dolentem, vocatur autem anthrax,

idest carbo istiusmodi passio. Cum vero sanguis tu fluens niger extiterit, crassusq; faeculen

56쪽

tus , ac seruen S, qualis, quem antea diximus: siniui aute & sanies nonnullas tenues admixtas habuerit,pustulas quasdam per summa cutis excitat, similes ijs,quae ex igne fiunt,quibus disruptis crusto sum sub ipsis ulcus inuenitur, hocque etiam carbo est. Hae sunt species sanguinis quidem boni,aut crassioris eiusdem partis,quae adustione fiunt: caeterum cum ex sanguinis ardore, rectius dicam , corruptione, non solum partes manent crassae adustae , sed tenues etiam, quaedyliota vocantur,ex his biliosis, aliae fiunt species inflammationum . Flava igitur bilis per totum corpus diffusa tetexitiam gignit, in aliquo autem membro consistens herpetem. Si autem

bilis syncera sit, & silo ichore priuata herpetem gignit exedentem , altera vero herpetem miliarem, quia pullulas habet parvas granis milii similes. Quod si exsanguine, & flaua bile o idior bus quam oporteat mixta fluxio fuerit , vel exsanguine quidem, sed tenuissimo secundum substantiam, Erysipelas, passio ista vocatur, multo quidem inflammatione' ealidior, magisque colorem flauum representans άΗaec se re omnia ex Galeno ad Glauconem transcribere libuit ex quibus Glitiai memoriae mandetis velim. Inflammationem insuo stricto, proprio significatu fieri ex sanguine, qutiquaris sit calidior quam insanitate, non Dum tamen formam

57쪽

6 Variae Exercitationes sanguinis amisit. Ex sanguine vero adhuc calidiore & bile perfuso, vel ex sanguine solum tenuissimo fieri Erysipelata nemini obscurum f., .ns. ari itror unde quando Hippocrates ait si vis i. lierigrauidae in utero at Erysipelas lethale. Dubitat hic Galenus, an ide possit euenire,si a cidat,ea, quae proprio nomine dicitur instat matto , quasi de Erysipelate non dubitans imselicem euentum, de inflammatione vero dubitaris P quia inflammatio mitior est, quam

erysipelas, mitior inquam,comparallue,nam&ipsa est valde periculosa . Patet ex his quae dicta sunt, inflammationis

causam essicientem esse calorem, materialem

vero fahguinem si enim de causa proxima se mo sit, ubi sanguis influxus, & impactus, syncerus, & purus sit exquisita oritur inuam ma. tio,sitio phlegmoni no byncerus, sed aliorum humorum particeps , phlegmon spurium&non exquisitum fit,& duiri ei miscetur bilis vocatur phlegmon Erysipelatodes, si pituita ae dematodes,si melancholia scirrhodes. Si v ro istorum humorum aliquis praeualet, abeo fit denominatio , ut Erysipelas phlegmono-des, aedema phlegmonodes , scirrhus phleg-

Causa antecedens, est sanguis auctus & excalfactus in aliqua parte, unae transMittitur, vel,quod frequentius est, ex uniuerso corpore,

ut in plethorico affectu: dum enim venae sanguine

58쪽

stume immoderate replentur , cogitur natura tinguinem, veluti quid superfluum ad partem aliquam vel laxam, & imbecillam, vel plus iusto excalfactam, vel dolore asctam effundere . Porro, cym materia inflammationis sit san uis copiosior, quam pars postulet, quem Galenus ait,insevere, alijs particulis,aliquando mittentibus, atque ea quae phlegitione laborare incipit,recipiente:aliquando particula quae affigitur hunc ad se trahente.Partes quae mittunt alias, ut copia superuacuae vel ut qualitate molestum,alias utroque nomine,succum propellunt: quae attrahunt,ea morboso calore trahunt. Porro in doloribus incipit quidem causa ab eo, quod affigitur, sed quicquid est, phlegmonis superpositae partes emciunt. Modus autem,quo fit inflammatio eleganter describitur a calesso, quippe sanguineac iidari fluxis, ubi ut musculum, audi aliam pam c.;.tem procubuit, primum maiores arteriae, veniq;ο lentur, aut distenduntur, ab iis vero minores, atq; ita res procedit, donec ad minimas sit pe uentum. In iis obi valenter impacta fluxio est, nec amplius contineri potest, partim eius ser in rum ora, partim per tunicas colatum foras tranf- mittitur: tum vero spatia ipsa vacua, qua inter prima sunt corpora, fluxione implentur . Symplomata, quae plegmonen comitanturi sunt rubor,quasi qui ex balneis aduehit,aut exiguς , aut quouis alio inodo calefactis: calor

59쪽

o Varia Exercitationes vehemens, adeo ut aeger comburi videatur, di irefrigerari desideret. Venae quae prius late. hant , intumescunt & conspiciuntur, fiuntque rubrae, atque aliquantulum nigrae, quia tune ltemporis sanguis non valde nigrescit. tensio 'sentitur, non solum tactu, quippe etiam pars interior inflammata tenditur, & in ea aeger detensione quaeritur, sed.etiam alia ratione. publatio etiam adest, sed non semper, nam mem-G.2.loe.ά- branasi Galenus ait, ut quibus nullae sunt arte. μα η - riae, non pulsare , rationi consentaneum est, quemadmodum neque cutem, etiamsi vehemens adsit inflammatior atq; eadem ratione neque adenes, quibuS nullae sunt arteriae: sed huiusmodi partes,cum inflammatae sunt,unico tantum doloris modo vexantur,nempe extemsionis : quippe huiusmodi doloris species a

nullo sentientium corporum, in inflammatorijs dispositionabus, separari potest. Proinde recte dixerunt omnes sere medici quod insa, malis partibus accidit, ut rubescant, tendantur,renitantur,intu me sican i,& dolea ni. V erum non omnibus, sed his duntaxat accidit pulsus, quae arterias habent notatu dignas, & partem sensu praeditam aut, ubi ad notabilem magni εtudinem inflammatio attollitur: tuc enim publatorium dolorem senti ut laborantes, vel nullo existente sensibili vase, in assecto corpore.

Sed i am ad Erysipelas deuenio,quod ignis secςr etiam appellatur, licet Celsus ignem se

crum

60쪽

Heidica . verum separet ab Erysipelate. Hoc ex Galeno fieri dixi, vel ex sanguine ex bile calidioribus, quam oportet, vel ex sanguine tenuissimo. Ex quo, liquet Erysipelas, si ex sanguine fiat tenuissimo , sola materiaritenuitate a phi gmone differre, si ex bile & sanguine, ess

phlegmon compositum, non vero Erysipelas. Hoc tamen longe aliter se habet, nam tum sanguis,qui cum bile mixtus effcit Erysipelas, tum sanguis tenuissimus, ex quo solo Erysipelas essicitur; est potius ita Galeno se explican- G-dς tum te, in libro de tumoribus praeternatura sum . ,' μ' guinis ichor, quem ut idem Galenus alibi ait) d β- ςpid bilem bram appellant medici , quam merus sania ζ. Τ'S' ' ruis: fit namque ex vero sanguine dum propter excessum caloris funditur, attenuatur, &fibris priuatur. Itaque cum Galenus, ex tenuissimo sanguine, Erysipelas fieri dicit, in lubro ad Glauconem, intelligite Erysipelas exichore sanguinis, estq; exquisitum Erysipelas; cum vero ibidem ex sanguine & bile calidioribus quam oportet, Eryspelas dicit, accipite ex eodem ichore moderante bilis acrimonia. Fit etiam Erysipelas ex bile pallida, pallidam dico, quae sero multo est diluta, ac proinde minus calida quam flaua, sic Galenus lapissi- G. 14. met. me Erysipelas biliosium tumorem solet appel- 'φ' lare, & hoc Erysipelas biliosum aliquado cum herpete non exedente4 confundit . ita varijs modis loquutus in eas nos angustias detrudit, D ut