Samuelis Pufendorfi De habitu religionis christianae ad vitam civilem, liber singularis. Accedunt Animadversiones ad aliqua loca è Politica Adriani Houtuyn JCti Batavi

131쪽

quos reliqui cives agnoscere tenentur. Colorem aliquem habet, quod jactaturi melius& firmius unitatem fidei conservari,c latroversas componi, ac haereses compesci atque extingui posse, si in unum statum coaluerint Omnes per orbem terrarum Ecelesiae, &ab uno capite, sive Princeps is sit, sive senatus eis pluribus constans regantur. Enim vero si res penitius inspiciatur, in cassum ejusmodi usum judice monaresaae Ecclesiastici ostentari adparebit

. et Nam si ejusmodi judex universalis in Ecclesia debet esse, eundem oportebit esse, in ibia Iem, & omni exceptione majorem; & quidem non solum in quaestionibus juris, sed &hi quaestionibus facti: cum se e de dogmate quo verum an falsum sit satis constet, sed id in dubium veniat, num dogma aliquod huic vel illi reci e tribuatur, an minus QAlias enim feret processus in infinitum, si de veritate decisionis ab eo judice saeta adhuc dubitare fas' foret. Tum dc oportebit eam judicis autoriumtem sallere & filii nestiam ita manifesta in luce positam esse, ut non citra absurditatem

132쪽

indubium re cari Altis en nisi isti

quaestio status napveatur , ad alium judicem eundum fuerit, , eumque itidem illossibileni postquam an propria, causa, nem judicem set inrepotest. Atqui cum ejusmodi in Ailiut latisprivilegium nonnisi aDEo conferri potil erit, ( nam etiam ex comproniis se omnium Christianorum idem contari nequit,)i e divulus literis tu edemonstrandum fluerit, id aut ,ritatis atque eminentiae in unum aliquem coralatum, ut ipse, rixaeque in perpetuum successu reri: Minove massides desilire mnem Orbipericulani, ' Cujus quidem' sacri detisnec volam vestigiumem Sed pati toritate, eodem iritu seneto impletos: Apostolas in orbem universummisitChristius Post istasreliquis doctoe ibus Ecclesiae, aliisque fidelibus nullaalia via est ad penitiorem religia onuChristianx comitionem, quam divinarum nun literarum devotunati, assiduumque stu dium a. Timoth B. Quod si quis stiri tum Prophetieum divinosque afflatus jactet,id

133쪽

Ilia auteni artes in omnibuV epilopis Mdoei oribus inveniri debent, quas traditPaulus

a. Timoth. II a .r se utina Domini non 'tet pugnare, sed placidum esse erga omnes 'propensumad docendum . tolerantem imi los, cum mansuetudine erudientem eos,

obsistunt, si quando det illis DEus poenitentimam ad agnoscendant veritat .. Ex ibus S consequitur, 'si quis nunc ejusmodi infalli lem facultatem controversias decidendi sibi: velit arrogare, ipsum' cimirequisitaad genuia nos scripturarum sacra . sensus eruendosa procres uisormibus Ecclesiae doctoribus esse: oportereinstructissimum,&ita quidem, v ne plurium idem conjuneta opera talius istius perspici clam adaequet ' Deinde circa ejus modi universitem contro ecarum judicem, siquis ejus esset is debeat cesserium metit penes euruleni esset iacultatem aedigeridi unu

vertas Christianos, ut decisioni ab pse frusta utique adquiescant Alias enitar si seritentia si modi judice prolata nullo allopondere: valeat, ibam perspicuo intac

134쪽

retur idquod in principio , vel nihil tri tueture simodi judici , quod non cadat in iis vis Christianum sacrae scripturae per una. Ilam porro facultat 'cogendi oportebit proficisci vela peculiari privilegio divino, vesa compromista omnium tau sanorum , vel ab imperio in universa,Ecclesias. De privit pio divino aut Christianorum omnium conari promista nullibi, quod legerim, extat. Nec minus, siquod eum in nem usurparetur abs quopiam is perium, cum titulus idoneis d culmentis me iidemonstrandus. Neque heic suffecerit traditionem, aut diuturnam usurpastionem crepare Nam etiam diurinnan

injuriam notare potest, neque firmum aliquod juris fundamentum suppeditat;cum feri potu- ent c, ut modica ab initio auectoritas successu emporis intolerabilem in Dominatum ' de generaverit. Sicutiraditio meritost suspecta, cujus fontes in sacris litaris non reperiuntur

Ne dicam , quod ejusmodi impertinia ab indole religionis Christianae plane abluuae . . Si enimper id prohibendum esset,

135쪽

controversae oriantur, dunus servit genus in. 'troducendum foret, quammd, de quo coim queritur Tacitus , ad aptobri inquisitio qnes & loquendi, audiendique commercios utque ipsa cum voce memoria perdatur sis tam in nostra potestate foret oblivisci, quam stacere. Et ejusmodi imperio tarmhypocri tas Ac musistantes haereticos effeceris, Orth doxos Christianos non effeceris. Quin uti latentiaulcera detegi expedit, quo malignum pus amoveri ,ac medicinam sessus adplicati queat s ita praestati rupidos, linan unives,licant, erroresque in apertum os ti quo idoneis adllibitisrem is eximi queant, quam ut citra medicinam velut sis urantes gangra nam demum producant d & non possunt non hoc modola unacivitate duo summaimperia introduci, cum obtentu judicii de coam troversiis non minus obnoxii teneri homines queant, quam per jussa circa civiles actione; Nam cum ejus modi imperium e fine civit

tum institutarum non promanet, necessium

, itias aratum desingulare sic Unde si

136쪽

idem penes illum sit, qui sinimum impe sum

civile in civitate habet, i idem dominus erit conseientiae simul,&vitae. Sed si penes alium Aid imperium,tunc vel iste executionem quique habebit sententiarumase latarum, vel ipse habebit satis sententiam pronunciasse, exectinitione imperantibus civilibus delegata. Priori casti duo summa imperia in a civitate inaxu ia incommoda & distractiones parient: D- stetiori casu summi imperantes civiles ad nimium istius, dicis sacri carnificum munia obibunt. Quae omnia cum compagem vitae cia vilis mirumin modum convellant, liquidissimis documentis opus fiteret , qui cuipiam seno persuadeatur ,Christum sita doeti iij, te in exi tiabiles morbos in civitates introducere vinluisse. Enimvero ut nullae omnino controversiae surtini, sieri quidcin non potes 's' id .

quod Christus in parabola praedixit. Matth. u. XIIIa .& Paulus i. Corinth. Aio. Sed si quae controversa oriatur,necessi utique est, ut qui illam movet,aliquem praetextum ut colicem in edivinis litatis adducat. Nam si P a quis

137쪽

quis novum atquein articulum fidei venditare velit, non excitata in testimon una scriptura fit, ctili merito velut delirus rejicietur. Nec minias

sephismata duntaxat febriculosae philo pli elieic jaetitias merito explodetur. Et ad tr ditionem citra scripturam provocare, est

defectio fundamenti fateri. Quod si quis caput aliquod fidei in Ecclesia receptum licitare audeat , itidem velut ineptus, s ejicietur, ni dubitationi suae e Codice ro saltem speciem aliquam aditi aere norit. Hoc autem si quis fecerit , ubi praesertim

studium veritatis prae se tulerit , sane ita crude repelli. non potest , sia rationes e jusdem audiendae , dc examinandae sint. Igitur res demum ad interpretationem loci)aum sciis tura: redibit ; quam ut rite in veniamus non opus est imperio aliquo, aut irrestagabili autoritate , sed iis duntaxat adminiculis, quibus quorumvis criptorum genuinus sensius eruitur , nempe cognitione linguae, ac diligenti meditatione totius

immatis divinae doctaeinae perlectaque do

138쪽

inatum inter se connexione & analogia Quibus si accedat nativa ingeni rectitudo aeec animus praejudicio , privati emolumenti, & pravorunxlaffectuum nebula liber , non adeo magnae molis erit genuinum scriptur rum se sim eruere. Et ita quidem , ut qui huic contradicere audeat, demum abintelligentibus utique causa .cecidisse agnosca tur. Sicuti Salvator noster aliquoties Pharisaeos & Saducaeos e divinis literis,idcuratiociantis inde extruetis ita convicit, ut quid amplisius reponerent, non haberent praesumitur autem in quovis Christianorum coetu tot esse idoneo doctore quot si cerint redam emidis, qui salia dc nova dogmata disseminam instituunt. Aut si unius coetus doctores non sitffecerint, licebis ines subsidi ina vocare vicianas Accelebrior Ecclesias: Sic ut hoc intui ficile univer contio canim judice sis sederi queat. Sed de ubi ingens multitudo est dissentientium , quae praestatim integras civitae

testin pleat itidem inutilis fuerit ejusmodi judi c. Nam si adtulata xi eos cogere

139쪽

instituat, ad saliam' opinionem exuendam, isti vim reponenti Aa si eosdem non nisi per scripturas divinas,&rationes ex his petitas convincere aggrediatur, id aeque per quosvis doctores idoneos, quam ejusmodi judicem

praestari poterit Neque vero metuendum, errores eousque praevalituros veritati, ut ham

ubique & in perpetuum opprimatur, nec per egregios doctores in clara luce posita aiube ditis dissipaturast Et res ipsa loquitur,flui rimas haereses ; citra vim adhibitam, i abs opera ejusmodi judicis praevalente veritampla ne evanuisse, aut in obcuritatemabiisse. i Na, vervicacia inestillis erroribus , qui cum emolumento temporalis iconjuneri, & qui

inter rationes status, in quem: Eccesia aliqua particularisevaluit, habentur. ex generesantiquos in Papatu Protestantes impugnante quibus omnibus, si quis accurate attendat, emolumentumia quod status Pontificii comtinetur, ita ut neque Pontificis sestatores alia quid circa controversia istos articulos remit

140쪽

proventuum suorum: nec Protestantibus ulla' via ad concordiam cum istis pateat, nisi dominatum Papae, quem excussere, denuo subire velint. Quorum & crassus valde diis ii dies modus, dum semper autoritatem Ecclesiae crepant, & omnes disputationes ac dubitationes de capitibus fide tolli jactant si quis in dem hdem suam resolverit. Quo ipso se

partem xta, judicemque faciunt, & expriptio testimonio litem, ipsis intenditur,mbuere instituunt, adeoque laetium proprium in locum juris allegant. Ea enitia apud illos pe penaa est fallacia, quod sibi solis vocabulum- dc dignati ei, Icclesi, arrogent , exclusis omnibus, qui ab illorum communione alieni sunt. Etsi& hoc ipsorum sit proprium , ut insuperhabitis demonstrationibus & ratiocuniis, per divinas literas suggestis, alias per a .res, Apostolisignotas, ad se stabiliendum, ac evertendos veritatis desentares grassentur. Unde & illegitimo illi statui peculiaris generis rabitum divinitus est destinatum. . n. Creterum quomodo sit proceden-